ΝΤΟΥΜΠΑΙ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (AP) — Το Ιράν απέρριψε την Τετάρτη ένα αμερικανικό σχέδιο για παύση του πολέμου στη Μέση Ανατολή και εξαπέλυσε νέες επιθέσεις κατά του Ισραήλ και αραβικών χωρών του Κόλπου, μεταξύ των οποίων και μια επίθεση που προκάλεσε τεράστια πυρκαγιά στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Κουβέιτ.
Η ιρανική αδιαλλαξία εκδηλώθηκε την ώρα που το Ισραήλ εξαπέλυε αεροπορικά πλήγματα στην Τεχεράνη και ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέπτυσσαν αλεξιπτωτιστές και περισσότερους πεζοναύτες στην περιοχή.
Η αγγλόφωνη κρατική ιρανική τηλεόραση μετέδωσε δήλωση ανώνυμου αξιωματούχου, σύμφωνα με την οποία το Ιράν απέρριψε την αμερικανική πρόταση κατάπαυσης του πυρός και έχει δικές του απαιτήσεις για τον τερματισμό των συγκρούσεων. «Το Ιράν θα τερματίσει τον πόλεμο όταν αποφασίσει το ίδιο να το πράξει και όταν ικανοποιηθούν οι δικοί του όροι», ανέφερε, σύμφωνα με το σκληροπυρηνικό Press TV.
Νωρίτερα, δύο αξιωματούχοι από το Πακιστάν, το οποίο διαβίβασε το αμερικανικό σχέδιο στο Ιράν, περιέγραψαν γενικά την πρόταση των 15 σημείων, λέγοντας ότι αφορούσε την άρση κυρώσεων, τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, περιορισμούς στους πυραύλους και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, από όπου διακινείται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.
Αιγύπτιος αξιωματούχος που συμμετέχει στις προσπάθειες διαμεσολάβησης δήλωσε ότι η πρόταση περιλαμβάνει επίσης περιορισμούς στην υποστήριξη που παρέχει το Ιράν σε ένοπλες ομάδες. Οι αξιωματούχοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, προκειμένου να συζητήσουν λεπτομέρειες που δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί.
Ορισμένα από αυτά τα σημεία ήταν εξαρχής αδιαπραγμάτευτα πριν από τον πόλεμο: το Ιράν έχει επιμείνει ότι δεν θα συζητήσει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του ούτε την υποστήριξή του σε περιφερειακές πολιτοφυλακές, τις οποίες θεωρεί κρίσιμες για την ασφάλειά του. Και η ικανότητά του να ελέγχει τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά του πλεονεκτήματα.
Οι διαμεσολαβητές πιέζουν για πιθανές απευθείας συνομιλίες μεταξύ Ιρανών και Αμερικανών, ίσως ακόμη και από την Παρασκευή στο Πακιστάν, δήλωσαν οι Αιγύπτιος και Πακιστανός αξιωματούχοι.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ «βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε διαπραγματεύσεις» και ότι μεταξύ των συμμετεχόντων περιλαμβάνονται ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, ο γαμπρός του Τζάρεντ Κούσνερ, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς. Δεν έχει αποκαλύψει με ποιον από το Ιράν βρίσκονται σε επαφή, αλλά είπε ότι «η άλλη πλευρά, μπορώ να σας πω, θα ήθελε να κάνει μια συμφωνία».
Το Press TV ανέφερε ότι το Ιράν παρουσίασε σχέδιο πέντε σημείων για κατάπαυση του πυρός, σύμφωνα με τον αξιωματούχο που απέρριψε την αμερικανική πρόταση. Το σχέδιο αυτό περιλάμβανε παύση των δολοφονιών Ιρανών αξιωματούχων, εγγυήσεις ότι δεν θα εξαπολυθεί άλλος πόλεμος εναντίον του, πολεμικές αποζημιώσεις, τερματισμό των εχθροπραξιών και την «άσκηση κυριαρχίας του Ιράν επί των Στενών του Ορμούζ».
Τα μέτρα αυτά, ιδιαίτερα οι αποζημιώσεις και η διατήρηση του ελέγχου του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, είναι πιθανό να είναι απαράδεκτα για τον Λευκό Οίκο.
Αν και τόσο το Ιράν όσο και το Ομάν διαθέτουν εδάφη στα Στενά, οι στενοί ναυτιλιακοί διάδρομοι θεωρούνται διεθνή ύδατα, μέσα από τα οποία μπορούν να διέρχονται όλα τα πλοία.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι, οι οποίοι έχουν παροτρύνει τον Τραμπ να συνεχίσει τον πόλεμο κατά του Ιράν, αιφνιδιάστηκαν από την υποβολή αμερικανικού σχεδίου κατάπαυσης του πυρός, σύμφωνα με πρόσωπο που είχε ενημερωθεί για τα βασικά σημεία της πρότασης και μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, επειδή δεν είχε εξουσιοδότηση να μιλήσει δημόσια.
Οποιεσδήποτε συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα αντιμετώπιζαν τεράστιες δυσκολίες. Δεν είναι σαφές ποιος στην ιρανική κυβέρνηση έχει την εξουσία να διαπραγματευτεί — ή θα ήταν πρόθυμος να το κάνει, καθώς το Ισραήλ έχει ορκιστεί να συνεχίσει να σκοτώνει τους ηγέτες της χώρας.
Το Ιράν εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με μεγάλη καχυποψία τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες επί κυβέρνησης Τραμπ έχουν επιτεθεί δύο φορές κατά τη διάρκεια διπλωματικών συνομιλιών υψηλού επιπέδου, μεταξύ άλλων και με τα πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου, που σηματοδότησαν την έναρξη του τρέχοντος πολέμου.
Την ίδια ώρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή. Τουλάχιστον 1.000 στρατιώτες της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας θα σταλούν στην περιοχή τις επόμενες ημέρες, δήλωσαν στο Associated Press τρία πρόσωπα που γνωρίζουν τα σχέδια. Μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, επειδή πρόκειται για ευαίσθητα στρατιωτικά σχέδια.
Οι αλεξιπτωτιστές είναι εκπαιδευμένοι να επιχειρούν με ρίψεις σε εχθρικές ή αμφισβητούμενες περιοχές, ώστε να εξασφαλίζουν κρίσιμα εδάφη και αεροδρόμια. Το Πεντάγωνο βρίσκεται επίσης στη διαδικασία αποστολής περίπου 5.000 επιπλέον πεζοναυτών, εκπαιδευμένων σε αμφίβιες επιχειρήσεις, καθώς και χιλιάδων ναυτών στην περιοχή.
Ο ισραηλινός στρατός δήλωσε το απόγευμα της Τετάρτης ότι ολοκλήρωσε αρκετά κύματα αεροπορικών επιδρομών στην Τεχεράνη. Ο στρατός ανέφερε επίσης ότι, στο πλαίσιο των επιθέσεων της προηγούμενης ημέρας, έπληξε ιρανικό κέντρο ανάπτυξης υποβρυχίων στο Ισφαχάν.
«Υπήρξαν μέρες που οι βομβαρδισμοί ήταν τόσο έντονοι ώστε δεν μπορούσες να κάνεις τίποτα», είπε ένας 26χρονος μεταπτυχιακός φοιτητής στην Τεχεράνη, προσθέτοντας ότι οι φίλοι του έμεναν κυρίως στα σπίτια τους. Μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω φόβων για την ασφάλειά του.
Σειρήνες συναγερμού για πυραυλικές επιθέσεις ήχησαν πολλές φορές στο Ισραήλ, καθώς το Ιράν και η λιβανέζικη ένοπλη οργάνωση Χεζμπολάχ εξαπέλυσαν επιθέσεις. Η υποστηριζόμενη από το Ιράν Χεζμπολάχ εκτοξεύει ρουκέτες στο βόρειο Ισραήλ αδιάκοπα από την έναρξη του πολέμου, διαταράσσοντας τη ζωή εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων.
Το Ιράν συνέχισε επίσης να ασκεί πίεση στους αραβικούς γείτονές του στον Κόλπο. Το υπουργείο Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας δήλωσε ότι κατέστρεψε τουλάχιστον οκτώ drones στην πλούσια σε πετρέλαιο Ανατολική Επαρχία, ενώ σειρήνες προειδοποίησης για πυραύλους ήχησαν στο Μπαχρέιν. Το Κουβέιτ δήλωσε ότι κατέρριψε πολλά drones, αλλά ένα χτύπησε δεξαμενή καυσίμων στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Κουβέιτ.
Ο αριθμός των νεκρών στο Ιράν έχει ξεπεράσει τους 1.500, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της χώρας. Το Ισραήλ αναφέρει ότι 20 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στον πόλεμο, μεταξύ των οποίων και δύο στρατιώτες στον Λίβανο. Τουλάχιστον 13 μέλη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων έχουν επίσης σκοτωθεί, μαζί με περισσότερους από δώδεκα αμάχους στη κατεχόμενη Δυτική Όχθη και σε αραβικά κράτη του Κόλπου.
Οι αρχές αναφέρουν ότι σχεδόν 1.100 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ έχει στοχοποιήσει τη Χεζμπολάχ. Στο Ιράκ, όπου ένοπλες ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν έχουν επίσης εισέλθει στη σύγκρουση, 80 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας έχουν σκοτωθεί, δήλωσε ανώτατος σύμβουλος ασφαλείας, ο Χάλιντ αλ-Γιακούμπι.
Η είδηση για πιθανές διαπραγματεύσεις οδήγησε σε πτώση της τιμής του πετρελαίου. Το αργό Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, είχε πλησιάσει τα 120 δολάρια το βαρέλι κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, αλλά την Τετάρτη διαπραγματευόταν γύρω στα 100 δολάρια. Παραμένει πάντως αυξημένο κατά περίπου 35% σε σχέση με την αρχή του πολέμου.
Οικονομολόγοι και πολιτικοί ηγέτες έχουν προειδοποιήσει για εκτεταμένες συνέπειες, εάν οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν υψηλές — από αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων και άλλων βασικών αγαθών έως υψηλότερα επιτόκια για στεγαστικά και δάνεια αυτοκινήτου.
Το Ιράν έχει επιτρέψει τη διέλευση μικρού αριθμού πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά έχει δηλώσει ότι δεν μπορούν να περάσουν πλοία από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ ή χώρες που θεωρούνται συνδεδεμένες με αυτά.
Ο Μαντάνι μετέδωσε από την Ουάσιγκτον, ο Κόρντερ από τη Χάγη της Ολλανδίας και ο Άχμεντ από το Ισλαμαμπάντ. Στη σύνταξη της ανταπόκρισης συνέβαλαν επίσης οι συντάκτες του Associated Press: Σάμι Μάγκντι στο Κάιρο, Ντέιβιντ Ράιζινγκ στην Μπανγκόκ, Νάταλι Μέλτζερ στο Τελ Αβίβ, Κάσιμ Αμπντούλ-Ζάχρα στη Βαγδάτη και Ε. Εδουάρδο Καστίγιο στο Πεκίνο.
JON GAMBRELL
Ο Gambrell είναι διευθυντής ειδήσεων για τον Κόλπο και το Ιράν στο Associated Press. Από τότε που εντάχθηκε στο AP το 2006, έχει κάνει ρεπορτάζ από καθεμία από τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, από το Ιράν και από άλλα μέρη του κόσμου.
MIKE CORDER
Ο Corder είναι δημοσιογράφος στην Ολλανδία και καλύπτει τα διεθνή δικαστήρια στη Χάγη, την ολλανδική πολιτική, την επικαιρότητα και τον αθλητισμό. Εργάζεται στο AP για περισσότερα από 30 χρόνια, περιλαμβανομένης επταετούς θητείας στην Αυστραλία, όπου κάλυπτε την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού.
AAMER MADHANI
Ο Madhani καλύπτει τον Λευκό Οίκο για το Associated Press. Έχει έδρα την Ουάσιγκτον.
