Jennifer Holleis
Σχεδόν τρία χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου στο Σουδάν, οι επιθέσεις με drones και η σεξουαλική βία δεν δείχνουν κανένα σημάδι ύφεσης. Θα μπορούσε μια εντατικοποίηση των διεθνών προσπαθειών να επηρεάσει την κατάσταση;
Γυναίκες που εκτοπίστηκαν από το Ελ-Φάσερ στέκονται στην ουρά για να λάβουν επισιτιστική βοήθεια.
Οι γυναίκες και τα κορίτσια υφίστανται το μεγαλύτερο βάρος των αυξημένων επιθέσεων με drones, τρία χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου στο Σουδάν.
Σχεδόν τρία χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου στο Σουδάν, οι άμαχοι εκτίθενται όλο και περισσότερο σε αεροπορικές επιθέσεις. Τις τελευταίες ημέρες, αλλεπάλληλα κύματα επιδρομών με drones σκότωσαν δεκάδες ανθρώπους στην πολιτεία του Λευκού Νείλου και στην περιοχή Κορντοφάν. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ένα drone χτύπησε ένα αγροτικό όχημα τύπου pickup που μετέφερε πενθούντες σε κηδεία στο Δυτικό Κορντοφάν, σκοτώνοντας, σύμφωνα με πληροφορίες, περίπου 40 ανθρώπους, πολλοί από αυτούς γυναίκες, όπως μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων AFP. Καμία από τις δύο εμπόλεμες πλευρές στο Σουδάν — ούτε οι Σουδανικές Ένοπλες Δυνάμεις (SAF) ούτε οι παραστρατιωτικές Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF) — ούτε κάποιοι από τους συμμάχους τους, ανέλαβαν την ευθύνη.
Σύμφωνα με ανάλυση του Armed Conflict Location & Event Data, ενός ανεξάρτητου παγκόσμιου παρατηρητηρίου, τουλάχιστον 198 επιθέσεις με drones εξαπολύθηκαν από τις δύο πλευρές τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο.
«Η αύξηση των επιθέσεων με drones δείχνει ότι, παρά τους πολέμους και τις εντάσεις αλλού στη Μέση Ανατολή, ο εφοδιασμός των εμπόλεμων πλευρών συνεχίζεται», δήλωσε στη DW ο Χαμίντ Καλαφαλάχ, ανεξάρτητος Σουδανός αναλυτής πολιτικής.
Ο Καλαφαλάχ είπε ότι η βία, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου με drones, πιθανότατα θα αυξηθεί τους επόμενους μήνες. «Και οι δύο εμπόλεμες πλευρές θα προσπαθήσουν να πετύχουν όσο το δυνατόν περισσότερα στρατιωτικά κέρδη στο πεδίο της μάχης κατά τη διάρκεια της τρέχουσας ξηρής περιόδου, καθώς η μετακίνηση στρατευμάτων και εξοπλισμού γίνεται ακριβότερη και πιο περίπλοκη όταν αρχίζει η περίοδος των βροχών, τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο», είπε.
Οι μάχες συγκεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό στο Κορντοφάν, μια στρατηγικής σημασίας περιοχή που χωρίζει το βόρειο και κεντρικό Σουδάν, που ελέγχεται από τον στρατό — συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας Χαρτούμ — από τις περιοχές του Νταρφούρ και τμήματα του νότου που ελέγχονται από τις RSF.
Ο πόλεμος στο Σουδάν ξέσπασε γύρω στις 15 Απριλίου 2023, όταν κλιμακώθηκε η διαμάχη εξουσίας για την ενσωμάτωση των RSF στις Σουδανικές Ένοπλες Δυνάμεις. Παγκόσμιες ανθρωπιστικές οργανώσεις εκτιμούν ότι έως και 250.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί μέχρι σήμερα. Ένας ακριβής απολογισμός των νεκρών είναι αδύνατος, λόγω των συνεχιζόμενων συγκρούσεων και της περιορισμένης πρόσβασης στις εμπόλεμες ζώνες.
Καπνός υψώνεται μετά από επίθεση με drone στο Πορτ Σουδάν, στο ανατολικό Σουδάν.
«Παρατεταμένη ανθρωπιστική κρίση»
Σύμφωνα με την υπηρεσία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, καθώς και με διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις που βρίσκονται επί τόπου, ο πόλεμος στο Σουδάν έχει επίσης προκαλέσει τη μεγαλύτερη μαζική μετακίνηση πληθυσμών στον κόσμο, με έως και 14 εκατομμύρια ανθρώπους εσωτερικά και εξωτερικά εκτοπισμένους. Οι συγκρούσεις προκάλεσαν επίσης τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση, που περιλαμβάνει μαζικές δολοφονίες και εκτεταμένη σεξουαλική βία. Σύμφωνα με την UNESCO, περισσότερα από 12 εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια — σε έναν συνολικό πληθυσμό λίγο πάνω από 50 εκατομμύρια — διατρέχουν κίνδυνο έμφυλης βίας στο Σουδάν.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποίησε τον Ιανουάριο ότι περισσότεροι από 20 εκατομμύρια άνθρωποι στο Σουδάν χρειάζονται υγειονομική βοήθεια, ενώ επιδημίες χολέρας, ελονοσίας και δάγκειου πυρετού εξαπλώνονται και στις 18 πολιτείες της χώρας, καθώς τα συστήματα υγείας, ύδρευσης και αποχέτευσης καταρρέουν.
Σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και οι δύο πλευρές έχουν διαπράξει ωμότητες που ενδέχεται να συνιστούν εγκλήματα πολέμου και πράξεις γενοκτονίας. Παρά τη συνεχιζόμενη βία, συμπεριλαμβανομένης της μαζικής σφαγής αμάχων από τις RSF στην πόλη Ελ-Φάσερ του Νταρφούρ στα τέλη Οκτωβρίου, το Σουδάν παραμένει η πιο παραμελημένη παγκόσμια κρίση, όπως διαπίστωσαν αρκετές έρευνες.
«Το Σουδάν αντιμετωπίζει μια βαθιά και παρατεταμένη ανθρωπιστική κρίση που εξαφανίζεται όλο και περισσότερο από τη διεθνή προσοχή», δήλωσε ο Σάμι Γκεσαμπί, διευθυντής της Action Against Hunger στο Σουδάν.
Ο Γκεσαμπί είπε ότι τα τελευταία τρία χρόνια έχει γίνει μάρτυρας του σωρευτικού αντίκτυπου των ένοπλων συγκρούσεων, του μαζικού εκτοπισμού και της οικονομικής κατάρρευσης. «Αυτό που βλέπουμε κάθε μέρα δεν είναι μόνο η πείνα, αλλά και μια προοδευτική διάβρωση της ανθεκτικότητας, καθώς οι οικογένειες παραλείπουν γεύματα και πουλούν τα εναπομείναντα περιουσιακά τους στοιχεία», πρόσθεσε.
Γυναίκες από το Σουδάν που διέφυγαν από το Ελ-Φάσερ λαμβάνουν ανθρωπιστική βοήθεια στον καταυλισμό εκτοπισμένων Αλ-Αφάντ.
Οι γυναίκες και τα κορίτσια σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος
Ο Γκεσαμπί είπε ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια επωμίζονται δυσανάλογα μεγάλο μέρος του πόνου. «Όταν οι οικογένειες δεν μπορούν να θρέψουν τα παιδιά τους, κάνουν αδιανόητες επιλογές», είπε ο Γκεσαμπί, «και ακούμε για πρόωρους γάμους, που δεν οφείλονται τόσο στην παράδοση όσο στην απόγνωση».
Περίπου 19 εκατομμύρια παιδιά βρίσκονται εκτός σχολείου στο Σουδάν, σύμφωνα με την UNESCO.
«Χιλιάδες κορίτσια χρειάζονται ευκαιρίες για να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους, καθώς οι μεγάλες περίοδοι διακοπής της εκπαίδευσης αυξάνουν τους κοινωνικούς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων των υψηλών ποσοστών παιδικού γάμου», δήλωσε στη DW η Σάλμα Σουλιμάν, ιδρύτρια της σουδανικής οργάνωσης Taja, μιας ΜΚΟ που εστιάζει στην προστασία των γυναικών. «Αυτό ρίχνει μια σκοτεινή σκιά στο μέλλον των επόμενων γενεών», είπε η Σουλιμάν.
Η Μισέλ Ντ’Άρσι, διευθύντρια της οργάνωσης Norwegian People’s Aid στο Σουδάν, δήλωσε στη DW ότι οι γυναίκες έχουν αναλάβει δράση με εξαιρετικούς τρόπους. «Σε ολόκληρο το Σουδάν, γυναικείοι χώροι έκτακτης ανταπόκρισης και τοπικά δίκτυα έχουν οργανώσει κοινοτικές κουζίνες, έχουν διανείμει τρόφιμα και έχουν προσφέρει ψυχοκοινωνική στήριξη», είπε. Πρόσθεσε ότι οι γυναίκες εθελόντριες είναι συχνά εκείνες που κρατούν τις κοινότητες ζωντανές.
Η Ντ’Άρσι είπε ότι είναι κρίσιμο η διεθνής κοινότητα να στηρίξει τις ειρηνευτικές προσπάθειες των αμάχων στο Σουδάν. «Αυτό περιλαμβάνει διπλωματική πίεση για κατάπαυση του πυρός, καθώς και εμπλοκή ενός ευρέος φάσματος Σουδανών αμάχων που χρησιμοποιούν μη βίαια μέσα και εργάζονται για την ειρήνη», δήλωσε η Ντ’Άρσι.
Διεθνείς προσπάθειες και αντικρουόμενες ατζέντες
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, αρκετοί γύροι ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων που ξεκίνησαν με πρωτοβουλία του λεγόμενου Quad — των Ηνωμένων Πολιτειών, της Αιγύπτου, της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων — έχουν σε μεγάλο βαθμό αποτύχει.
Οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν εδώ και καιρό επιβάλει κυρώσεις τόσο στις RSF όσο και στις SAF, καθώς και σε μέλη και των δύο εμπόλεμων παρατάξεων. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, οι Ηνωμένες Πολιτείες χαρακτήρισαν τη Μουσουλμανική Αδελφότητα του Σουδάν ως Ειδικά Καθορισμένη Παγκόσμια Τρομοκρατική Οργάνωση και δήλωσαν ότι σχεδιάζουν να την εντάξουν και στον κατάλογο των Ξένων Τρομοκρατικών Οργανώσεων.
«Η Μουσουλμανική Αδελφότητα του Σουδάν (SMB), που αποτελείται από το Ισλαμικό Κίνημα του Σουδάν και την ένοπλη πτέρυγά του — την Ταξιαρχία al-Baraa Bin Malik (BBMB) — χρησιμοποιεί ανεξέλεγκτη βία κατά αμάχων για να υπονομεύσει τις προσπάθειες επίλυσης της σύγκρουσης στο Σουδάν και να προωθήσει τη βίαιη ισλαμιστική ιδεολογία της», ανέφερε το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών.
Ο Καλαφαλάχ είπε ότι αυτή η ενέργεια ήταν ταυτόχρονα σημαντική και ασήμαντη.
«Είναι σημαντική επειδή επιβεβαιώνει επισήμως ότι αυτές οι ομάδες διέπραξαν εγκλήματα πολέμου και τρομοκράτησαν πολίτες», είπε. Πρόσθεσε επίσης ότι δημιουργεί ένα τεράστιο πρόβλημα για τις SAF, καθώς θα πρέπει να επανεξετάσουν τις σχέσεις τους με τις συμμαχικές ισλαμιστικές φατρίες.
Ο Καλαφαλάχ είπε ακόμη ότι αυτός ο χαρακτηρισμός δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι οι ισλαμιστές δεν θα μπορέσουν να κυβερνήσουν στο μέλλον το Χαρτούμ.
Τοποθέτησε μάλιστα αυτή την απόφαση στο πλαίσιο του ισραηλινο-αμερικανικού πολέμου κατά του Ιράν και των επιπτώσεών του για τα κράτη του Κόλπου. «Οι ΗΠΑ επιδιώκουν να ενισχύσουν τους δεσμούς τους με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα», είπε.
Παρότι η Αίγυπτος και η Τουρκία στηρίζουν σταθερά την κυβέρνηση που υποστηρίζεται από τις SAF υπό τον στρατηγό Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θεωρούνται ευρέως ο βασικός υποστηρικτής των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης υπό τον στρατηγό Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο, παρόλο που το Αμπού Ντάμπι έχει αρνηθεί κατηγορηματικά οποιαδήποτε εμπλοκή.
«Όλα αυτά έχουν ελάχιστη σχέση με την προστασία του σουδανικού λαού επί του πεδίου», είπε ο Καλαφαλάχ.
Επιμέλεια: M Gagnon
Jennifer Holleis
Η Jennifer Holleis είναι επιμελήτρια και πολιτική αναλύτρια με εξειδίκευση στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
