του Δρ. Ηρακλή Γωνιάδη, Οικονομολόγου
Με πηγή άντλησης της ισχύος της το διαδίκτυο μέσω του οποίου καταργήθηκαν τα σύνορα των αγορών, η ΤΝ από εργαλείο μεταλλάσσεται σε δυναμικό μηχανισμό επηρεασμού του ανταγωνισμού των επιχειρήσεων στην παγκόσμια αγορά. Η ενσωμάτωσή της συνιστά μια στρατηγική αναγκαιότητα για τις επιχειρήσεις οι οποίες θέλουν να παραμείνουν ανταγωνιστικές αλλάζοντας «πίστα» καθώς η χρήση της για τη βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασής τους και μόνο, έχει φτάσει στα όριά της επιβάλλοντας την ανατροπή της. Με άλλα λόγια, η χρήση της ΤΝ στο υπάρχον επιχειρηματικό μοντέλο μπορεί μεν να βελτιώσει τη λειτουργική αποτελεσματικότητα και την κερδοφορία της επιχείρησης, αδυνατεί δε να διασφαλίσει τη διάρκειά της για την οποία απαιτούνται δομικές αλλαγές.
Μια τέτοια αλλαγή αποτελεί και εκείνη του επιχειρηματικού μοντέλου, δηλαδή η πλήρης ανατροπή του τρόπου με τον οποίο μια επιχείρηση δημιουργεί, παραδίδει και συλλέγει αξία σε μια αγορά όπου το μικρό μπορεί να ανταγωνιστεί το μεγάλο. Δεν είναι μια απλή διαδικασία ή μαγική συνταγή αλλά μια προσέγγιση η αποτελεσματικότητα της οποίας βασίζεται στη συνειδητοποίηση της ανάγκης μετάβασης στο επόμενο επίπεδο ανταγωνιστικής λειτουργίας με βαθιά κατανόηση των δυνατοτήτων της ΤΝ. Μέσω αυτών ο ανθρώπινος νους μπορεί να «σερβιριστεί» άμεσα με πληροφορίες ανιχνευμένες μέσα στους τεράστιους όγκους «επιπόλαια ή έντεχνα απορριμένων» δεδομένων (αναρτήσεων, επιλογών, υποδείξεων, ερευνητικών συμπερασμάτων κ.ά.) στο διαδίκτυο, για την καλύτερη λήψη αποφάσεων και πρωτοβουλιών δράσης προς επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου. Πως μπορεί να επιτευχθεί χωρίς εμβάθυνση στη χρήση της μετασχηματιστικής αυτής τεχνολογίας;
Με το χθεσινό πρωτοποριακό να μετατρέπεται στο σημερινό παρωχημένο και το αδύνατο όνειρο σε βεβαιότητα χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα, είναι ανέφικτη η διασφάλιση βιώσιμης πορείας χωρίς δεξιότητες μάθησης, απομάθησης και επαναμάθησης για πορεία σε ένα «τυρβώδες» περιβάλλον. Ένα ραγδαία μεταβαλλόμενο επιχειρηματικό τοπίο στο οποίο η ολοένα και περιπλοκότερη πλοήγηση δεν απαιτεί μόνο ικανούς πλοηγούς με εξαιρετικές ιδέες, αλλά και επιδέξια «πληρώματα» για την υλοποίησή τους με συγκεκριμένο σκοπό, αντοχή και σταθερή δέσμευση για συνεχή ανάπτυξη σε ένα πέλαγος μόνιμα αχαρτογράφητο και γεμάτο δίνες. Σε αυτό το περιβάλλον των πρωτοφανών αλλαγών μόνο η προετοιμασία ανιχνεύει την ευκαιρία και η ευελιξία την καινοτομία που οδηγεί στη νέα και ικανή να εμπορευματοποιηθεί πρόταση αξίας (προϊόντος ή υπηρεσίας) προς μια αγορά ικανή να κρατήσει την επιχείρηση ζωντανή.
Η ΤΝ δεν εκτελεί απλά εντολές αλλά δημιουργεί και νέα περιβάλλοντα (λογισμικό, εργαλεία και χρήσεις) ανοίγοντας νέους δρόμους προς την καινοτομία οργανώνοντας και καθιστώντας προσβάσιμες όλες τις πληροφορίες του κόσμου (στο Eldorado του υπολογιστικού νέφους), εμφαίνοντας στις δυνατότητες της τεχνολογίας για ισότιμους όρους ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο. Όπως, επίσης, στη δημιουργία εργαλείων ενίσχυσης -όχι εξάλειψης- των εργαζόμενων ανθρώπων βοηθώντας τους (μέσω «ψηφιακών συναδέλφων»/agents) να κάνουν πολλά πράγματα γρήγορα και ανέφικτα προηγουμένως, επιταχύνοντας ρυθμούς και χρόνους ανταπόκρισης των ίδιων προκειμένου να διατηρούν τον έλεγχο. Με μια φράση, η ΤΝ χτίζει αντί να προβλέπει το μέλλον!
Το υπολογιστικό νέφος (cloud computing) είναι ένας από τους πολυτιμότερους επιχειρηματικούς χώρους στον οποίο «τα δεδομένα είναι το νέο πετρέλαιο, αλλά οι γνώσεις είναι ο νέος χρυσός»[1] η εξόρυξη του οποίου είναι αδύνατη χωρίς τη συνδρομή του μηχανισμού μάθησης που μεταβολίζει την ακατέργαστη πληροφορία σε χρήσιμη γνώση. Κατά συνέπεια, η δυναμική της ΤΝ οδηγεί σε δομικές αλλαγές μετατοπίζοντας το μοντέλο από τη μαζική παραγωγή στην απόλυτα εξατομικευμένη εμπειρία κατά την οποία το προϊόν/υπηρεσία προσαρμόζεται αυτόματα στις ανάγκες ενός εκάστου πελάτη προβλέποντας τη ζήτηση (μέσω των προτιμήσεών του στο διαδίκτυο), αλλά και διαφοροποιώντας σημαντικά την εφοδιαστική αλυσίδα και τη συνακόλουθη διαχείριση αποθεμάτων.
Αν «το να ξεκινάς μια εταιρία είναι σαν να πηδάς από έναν γκρεμό και να συναρμολογείς ένα αεροπλάνο καθώς κατεβαίνεις», κατά τον Reid Hoffman, συνιδρυτή του LinkedIn, η ομαλή προσγείωσή του απαιτεί τον κατάλληλο αεροδιάδρομο τον οποίο η χώρα μας ποτέ δεν εξομάλυνε. Ο Έλληνας επίδοξος αλλά και ο υφιστάμενος επιχειρηματίας έχει να αντιμετωπίσει τη διαχρονική κομπλεξικότητα κυβερνήσεων οι οποίες όταν δεν τον δαιμονοποιούν τον χρησιμοποιούν για την κάλυψη των εισπρακτικών τους πολιτικών. Ως εκ τούτου, η προσφυγή του στη χρήση της ΤΝ συνιστά συνθήκη ύπαρξης με τις ευκαιρίες και τους κινδύνους της και προορισμό την αλλαγή μοντέλου υιοθετώντας την τεχνολογία της σε βάθος.
Η πρώτη «βουτιά» στην Τεχνητή Νοημοσύνη αφορά στον απολογισμό της επιχείρησης και στην εξέταση της στρατηγικής, των στόχων και των προς αντιμετώπιση προκλήσεων της καθώς η αξία της δεν πηγάζει πλέον από τον εξοπλισμό, αλλά από αλγορίθμους και δεδομένα μετατρεπόμενα σε κύριο περιουσιακό της στοιχείο (στο «ορυχείο» της). Κατά συνέπεια, η δομή της οφείλει να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα και σε ένα καινούριο καθεστώς λειτουργίας μιας και η προσπάθεια να την «ενσωματώσει» στο υφιστάμενο δυσκίνητο και «αναλογικό» επιχειρηματικό μοντέλο το πιθανότερο που μπορεί να επιτύχει είναι μια περιορισμένη «κεφαλαιοποίηση» των ωφελειών της.
Λειτουργώντας ως επιταχυντής η ΤΝ χρειάζεται ένα συνεπές λειτουργικό μοντέλο καθώς η ταχύτητα αφ’ εαυτού της δεν παράγει αξία ούτε και σημαίνει ότι η επιχείρηση κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Πρέπει πρώτα να αποσαφηνιστούν οι ροές εργασιών, οι αποφάσεις που θα καθοδηγεί και οι προς υποστήριξη διαδικασίες μαζί με τα κριτήρια μέτρησης της επιτυχίας, αλλά και να συμφωνηθεί αν η χρήση της προορίζεται για εξοικονόμηση χρόνου, βελτίωση της ποιότητας των αποφάσεων, μείωση του κινδύνου και υποστήριξη της ανάπτυξης, ή για όλα τα προηγούμενα. Ένα σύστημα χωρίς κοινά πρότυπα στον τρόπο χρήσης της, καμία σαφή διακυβέρνηση των αποτελεσμάτων και την απουσία ενιαίας προσέγγισης στη διαχείριση κινδύνων και κρίσεων, περιορίζει τον πραγματικό μετασχηματισμό.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα[2] της McKinsey, «η έμφαση έχει μετατοπιστεί από τη βραχυπρόθεσμη ανθεκτικότητα στη βιώσιμη παραγωγικότητα και τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο με την υποστήριξη της τεχνολογίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης στον πυρήνα του οργανωτικού μετασχηματισμού». Η έκθεσή της προσδιορίζει τρεις τεκτονικές δυνάμεις διαμόρφωσης των οργανισμών και καθορισμού της επιτυχίας στα χρόνια που έπονται: α) την «έγχυση τεχνολογίας η οποία περιλαμβάνει την ΤΝ παράλληλα με τον αυτοματισμό και την ανάλυση δεδομένων που οδηγούν τους οργανισμούς να επαναπροσδιορίσουν τον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας, τους τομείς και τις ολοκληρωμένες διαδικασίες, αλλά και να επανεξετάσουν τις παραδοσιακές δομές». β) τις «εντεινόμενες οικονομικές αναταραχές και την γεωπολιτική αβεβαιότητα συνεπεία των οποίων αυξάνεται η πολυπλοκότητα» προς την οποία «οφείλουν να προσαρμοστούν γρήγορα και με βιώσιμο τρόπο προκειμένου να την αντιμετωπίσουν». γ) τις «εξελισσόμενες προσδοκίες των εργαζομένων, τα μεταβαλλόμενα δημογραφικά στοιχεία και τα νέα τεχνολογικά καθοδηγούμενα μοντέλα εργασίας τα οποία μετασχηματίζουν το εργατικό δυναμικό απαιτώντας από τους οργανισμούς να ξεπεράσουν τις παραδοσιακές δομές, να επαναπροσδιορίσουν την ηγεσία και να επικεντρωθούν εκ νέου στην απόδοση». Το σημαντικό της συμπέρασμα είναι ότι «σε έναν αβέβαιο κόσμο, η βιώσιμη απόδοση και η δημιουργία αξίας αποτελούν προτεραιότητα έναντι των βραχυπρόθεσμων κερδών».
[1] Κατά τον Ryan Smith, Δ. Σύμβουλο της Qualtrics, https://www.qualtrics.com/.
[2] https://www.mckinsey.com/capabilities/people-and-organizational-performance/our-insights/the-state-of-organizations
