Ποιος ψήφισε, ποιος απείχε και ποιος άλλαξε τι
Η νέα πολιτική σύγκρουση, τα αντίθετα επιχειρήματα του Ηλία Κανέλλη και του Μανώλη Κοττάκη και τα κρίσιμα στοιχεία που προκύπτουν από τη Βουλή, τους νόμους και τους διεθνείς οργανισμούς.
Η αντιπαράθεση αφορά την ψήφιση του νέου Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας στις 6 Ιουνίου 2019, λίγο πριν από τις βουλευτικές εκλογές της 7ης Ιουλίου εκείνης της χρονιάς. Το ζήτημα αναζωπυρώθηκε το 2026, έπειτα από καταγγελίες και τη διαβίβαση στη Βουλή μηνυτήριας αναφοράς που σχετίζεται με τις συνθήκες της νομοθέτησης.
Στην πολιτική συζήτηση πρωταγωνιστούν ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος και, με την αναφορά του, ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης Κυριάκος Βελόπουλος. Το κεντρικό ερώτημα είναι διπλό: αν οι αλλαγές του 2019 αποδυνάμωσαν την ποινική αντιμετώπιση σοβαρών αδικημάτων και σε ποιους ανήκει η πολιτική ευθύνη για όσα θεσπίστηκαν ή διορθώθηκαν αργότερα.
Η δικογραφία, σύμφωνα με δημοσιεύματα της 4ης Νοεμβρίου 2026, διαβιβάστηκε μέσω του υπουργείου Δικαιοσύνης στη Βουλή. Η διαβίβασή της δεν αποτελεί απόδειξη τέλεσης αδικήματος ούτε καταδίκη πολιτικού προσώπου. Σχετική δημοσιογραφική κάλυψη αναφέρει επίσης ότι προγενέστερες καταγγελίες για τους κώδικες είχαν εξεταστεί και αρχειοθετηθεί. Πηγή: Το Βήμα, 4/11/2026.
Ηλίας Κανέλλης: οι προβληματικές διατάξεις και η ευθύνη του Τσίπρα
Στο άρθρο του «Αμείλικτα ερωτήματα», που πρωτοδημοσιεύθηκε στα Νέα στις 6 Νοεμβρίου και αναδημοσιεύθηκε στις Ανιχνεύσεις στις 7 Νοεμβρίου 2026, ο Ηλίας Κανέλλης εντάσσει το θέμα στην προσπάθεια πολιτικής επανεμφάνισης του Αλέξη Τσίπρα. Εμφανίζεται δύσπιστος απέναντι στην επανατοποθέτηση του πρώην πρωθυπουργού και τον καλεί ουσιαστικά να απαντήσει για συγκεκριμένες αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διακυβέρνησή του.
Ο Κανέλλης αναπαράγει τον κατάλογο που παρουσίασε ο Άκης Σκέρτσος: δωροδοκία, εκρηκτικά, τοκογλυφία, επαγγελματική κλοπή ή απάτη, πλαστογραφία, υπεξαίρεση, δασικό εμπρησμό, γενετήσια πράξη με ανηλίκους έναντι αμοιβής και πρόκληση έκρηξης. Το ερώτημα που θέτει είναι αν όσοι υπερασπίζονται την αναμόρφωση θα ενέκριναν και σήμερα τις συγκεκριμένες αλλαγές ποινών και χαρακτηρισμών.
Η ένστασή του είναι πρωτίστως πολιτική: η επίκληση του κύρους των νομικών που συνέταξαν έναν κώδικα δεν αναιρεί την ευθύνη της κυβέρνησης που τον υπέβαλε και των βουλευτών που τον ψήφισαν. Ωστόσο, ο συγκεντρωτικός κατάλογος δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη νομική σύγκριση: κάθε αδίκημα έχει επιμέρους μορφές, προϋποθέσεις και μεταγενέστερες τροποποιήσεις. Η ύπαρξη μιας μεταβολής δεν αποδεικνύει από μόνη της υπόγεια σκοπιμότητα.
Μανώλης Κοττάκης: η ιστορία δεν εξαντλείται στον ΣΥΡΙΖΑ
Το δεύτερο άρθρο, του Μανώλη Κοττάκη, με τίτλο «Οι τσιλιαδόροι και οι αυτουργοί των ποινικών κωδίκων», αποδίδει μεγαλύτερο βάρος στη διακομματική πολιτική στάση. Ο αρθρογράφος θεωρεί επιλεκτική την απόδοση της υπόθεσης αποκλειστικά στον Τσίπρα. Θυμίζει τη θετική τοποθέτηση του Ευάγγελου Βενιζέλου για την ανάγκη εκσυγχρονισμού και το γεγονός ότι το Ποτάμι ψήφισε τους κώδικες.
Κυρίως, όμως, επικρίνει τη στάση της ΝΔ και του τότε ΚΙΝΑΛ, επειδή δεν έλαβαν μέρος στην τελική ψηφοφορία, και διερωτάται γιατί η συζήτηση σήμερα εστιάζεται σε έναν μόνο πολιτικό χώρο. Αναφέρεται ακόμη στις επιπτώσεις διατάξεων σε υποθέσεις τραπεζικής απιστίας, σε συμβάσεις του ΟΤΕ με τη Siemens και σε άλλες δικαστικές εκκρεμότητες. Αυτές οι αναφορές συνιστούν ισχυρισμούς και αποτιμήσεις του αρθρογράφου: για να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα περί συγκεκριμένων ωφελημένων ή αριθμού απαλλαγέντων χρειάζονται οι σχετικές δικαστικές αποφάσεις και ακριβής ταυτοποίηση των εφαρμοστέων νομοθετημάτων.
Το σημείο στο οποίο ο Κοττάκης θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα είναι αν η κριτική προς τη νομοθέτηση του 2019 μπορεί να αγνοήσει τη στάση όλων των κομμάτων και, ιδίως, τις νομοθετικές επιλογές που ακολούθησαν μετά την αλλαγή κυβέρνησης. Εδώ ακριβώς προκύπτει και το σημαντικότερο εύρημα από την αναζήτηση των νομοθετικών κειμένων.
Τι προκύπτει από την ανεξάρτητη διασταύρωση
1. Η υποβάθμιση της ενεργητικής δωροδοκίας δεν είναι μόνο πολιτικός χαρακτηρισμός
Στις 10 Ιουλίου 2019 ο ΟΟΣΑ δημοσίευσε επίσημη ανακοίνωση εκφράζοντας σοβαρή ανησυχία επειδή η βασική μορφή της ενεργητικής δωροδοκίας είχε μετατραπεί από κακούργημα σε πλημμέλημα. Ο οργανισμός προειδοποιούσε για πιθανές συνέπειες σε εκκρεμείς διώξεις, παραγραφές και διεθνή συνεργασία. Η GRECO του Συμβουλίου της Ευρώπης ξεκίνησε επίσης ειδική διαδικασία εξέτασης.
Το 2022 το υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε ότι η GRECO περάτωσε την ειδική διαδικασία μετά τις αλλαγές των ν. 4637/2019 και ν. 4855/2021. Άρα υπήρξε πραγματικό νομοθετικό πρόβλημα, διατυπωμένο και από ανεξάρτητους διεθνείς θεσμούς, και όχι μόνο κομματική καταγγελία.
2. Για την τραπεζική απιστία υπάρχει μια κρίσιμη διάκριση ημερομηνιών
Το άρθρο 405 του αρχικού ν. 4619/2019 περιείχε συγκεκριμένους κανόνες για την κατ’ έγκληση δίωξη ορισμένων οικονομικών αδικημάτων. Όμως η ρητή πρόβλεψη ότι απαιτείται έγκληση για την απιστία που στρέφεται άμεσα κατά πιστωτικού ή χρηματοδοτικού ιδρύματος προστέθηκε με το άρθρο 12 παρ. 3 του ν. 4637/2019, τον Νοέμβριο του 2019 — δηλαδή επί κυβέρνησης ΝΔ.
Το καίριο στοιχείο: Όποιος συζητά τις συνέπειες των αλλαγών για τραπεζικά στελέχη οφείλει να ξεχωρίζει τι ψηφίστηκε τον Ιούνιο από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και τι προστέθηκε τον Νοέμβριο από την κυβέρνηση ΝΔ. Χωρίς αυτή τη διάκριση, η απόδοση αποκλειστικής νομοθετικής ευθύνης είναι ανακριβής.
3. Άλλο η πολιτική ευθύνη, άλλο η ποινική απόδειξη
Ο ΣΥΡΙΖΑ και το Ποτάμι έχουν την κοινοβουλευτική ευθύνη της υπερψήφισης των κωδίκων τον Ιούνιο του 2019. Η ΝΔ έχει την πολιτική ευθύνη της μεταγενέστερης νομοθέτησης του Νοεμβρίου 2019. Η στάση της αποχής των υπολοίπων κομμάτων υπόκειται σε πολιτική κριτική, αλλά δεν τα καθιστά τυπικά συνυπογράφοντες της ψήφισης.
Εξίσου ουσιώδης είναι η διαφορά ανάμεσα σε έναν νόμο με προβληματικές ή ευνοϊκές συνέπειες και στην καταγγελία ότι ο νόμος καταρτίστηκε για να εξυπηρετήσει συγκεκριμένους ανθρώπους. Η πρώτη υπόθεση ελέγχεται με τη σύγκριση των διατάξεων. Η δεύτερη απαιτεί αποδείξεις πρόθεσης, στοιχεία για συγκεκριμένες υποθέσεις και δικαστική τεκμηρίωση.
4. Οι παλαιότερες δικαστικές έρευνες δεν πρέπει να αποσιωπώνται
Σύμφωνα με το Βήμα (9 Ιουλίου και 4 Νοεμβρίου 2026), καταγγελίες του πρώην υπουργού Δικαιοσύνης Σταύρου Κοντονή σχετικά με τον τρόπο προώθησης των κωδίκων είχαν εξεταστεί από τη Δικαιοσύνη και αρχειοθετηθεί δύο φορές. Αυτό δεν καθιστά κάθε πολιτική κριτική αβάσιμη, αλλά επιβάλλει να μη μετατρέπεται η ύπαρξη καταγγελιών σε δεδομένη ποινική ενοχή.
Το ουσιαστικό συμπέρασμα
Οι δύο αρθρογράφοι φωτίζουν διαφορετικές πλευρές της ίδιας υπόθεσης. Ο Ηλίας Κανέλλης επιμένει στο περιεχόμενο των διατάξεων και στην ευθύνη της κυβέρνησης Τσίπρα. Ο Μανώλης Κοττάκης στρέφει τον προβολέα στη διακομματική στάση και στις ευθύνες που δεν εξαντλούνται στον ΣΥΡΙΖΑ. Η νομοθετική ιστορία δίνει λόγους να εξεταστούν και οι δύο οπτικές — χωρίς να θεωρηθεί αυτομάτως ορθό κάθε επιμέρους συμπέρασμά τους.
Το τεκμηριωμένο ερώτημα δεν είναι μόνο «ποιος ψήφισε;» αλλά και «ποια διάταξη εφαρμόστηκε, σε ποια υπόθεση, με ποιο αποτέλεσμα και από ποια κοινοβουλευτική πλειοψηφία θεσπίστηκε;». Αυτός είναι ο έλεγχος που χωρίζει τη δημοσιογραφική έρευνα από την κομματική αντιπαράθεση.
Πηγές και έγγραφα διασταύρωσης
Οι παρακάτω πηγές αποτελούν τη βάση του ανεξάρτητου ελέγχου· τα πολιτικά σχόλια των δύο συντακτών αποδίδονται στους ίδιους.
- Βουλή των Ελλήνων — Ν. 4619/2019, ημερομηνία ψήφισης 6/6/2019.
- ΕΡΤ, 6/6/2019 — Ποια κόμματα ψήφισαν τους κώδικες.
- ΟΟΣΑ, 10/7/2019 — Επίσημη ανησυχία για την ενεργητική δωροδοκία.
- Υπουργείο Δικαιοσύνης, 3/3/2022 — Λήξη ειδικής διαδικασίας GRECO.
- Ν. 4619/2019, άρθρο 405 — αρχικό νομοθετικό κείμενο.
- Ν. 4637/2019, άρθρο 12 παρ. 3 — μεταγενέστερη ρύθμιση τραπεζικής απιστίας.
- Το Βήμα, 4/11/2026 — διαβίβαση αναφοράς στη Βουλή.
- Εφημερίδα των Συντακτών, 6/6/2019 — παρέμβαση Ευάγγελου Βενιζέλου.
Τα δύο άρθρα και οι συντάκτες τους
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο του άρθρου που παρασχέθηκε από τον αναγνώστη και, για το δεύτερο δημοσιευμένο άρθρο, ακριβής παραπομπή με σύντομη παρουσίαση. Η αναδημοσίευση ολόκληρου του δεύτερου άρθρου απαιτεί άδεια του δικαιούχου. Οι φωτογραφίες των συντακτών παραπέμπουν στις ιστοσελίδες όπου δημοσιεύθηκαν· πριν από δημόσια αναδημοσίευση απαιτείται έλεγχος δικαιωμάτων χρήσης.
Ηλίας Κανέλλης
«Αμείλικτα ερωτήματα»
Τα Νέα, 6/11/2026 · Αναδημοσίευση: Ανιχνεύσεις, 7/11/2026
ΛΕΖΑΝΤΑ: Μία η ντουντούκα, τέσσερις εμείς.
Αυτός που με εντυπωσιάζει περισσότερο απ’ όλους στο πολιτικό παιχνίδι είναι ο σημερινός Αλέξης Τσίπρας, του ριμπράντινγκ. Και με εντυπωσιάζει επειδή προσπαθεί να πει ότι δεν έχει καμία σχέση με τον Τσίπρα του οιονεί εμφυλίου, των λαϊκιστικών υποσχέσεων, της κυβερνητικής συμμαχίας με τον Καμμένο, του καταστροφικού δημοψηφίσματος του 2015, της προσπάθειας χειραγώγησης του Τύπου και της δικαιοσύνης… Κάτι βέβαια θυμάται από το παρελθόν αλλά είναι κάτι ένδοξο, κάτι ηρωικό. Το δυστύχημα είναι ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχουν πολλοί να φάνε αυτό το παραμύθι, οπότε ο άλλοτε πρωθυπουργός το κάνει εξαγωγή. «Επέλεξα το πολιτικό κόστος για να μείνει η Ελλάδα στην Ευρώπη», είπε στους Γάλλους μέσω της «Λιμπερασιόν».
Επειδή όμως δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, εδώ, όπως δείχνουν και οι δημοσκοπήσεις, τα πράγματα δεν είναι ρόδινα – και δεν προβλέπεται να γίνουν ακόμα κι αν αρχίσει το προσωπικό κόμμα του, η ΕΛΑΣ, να προσθέτει στο ρόστερ σκληροτράχηλους συριζαίους. Τους χρειάζεται αυτούς τους σκληροτράχηλους, για να τους αντιπαραθέτει σε άλλους σκληροτράχηλους που έχουν βρεθεί στο αενάως θυμωμένο ΠΑΣΟΚ, ο αντισυστημικός θυμός του οποίου είναι πολύ πιασάρικος τελευταία με αποτέλεσμα ο Νίκος Ανδρουλάκης να καλύπτει τη δημοσκοπική διαφορά από τον Τσίπρα και να τον απειλεί για τη δεύτερη θέση.
Το πέρασμα από το νερόβραστο στυλ στο σκληροτράχηλο, του Αλέξη Τσίπρα και της ΕΛΑΣ του, έγινε για λόγους άμυνας. Η πρόσφατη αναφορά του πρωθυπουργού στην έκτακτη εισαγωγή στη Βουλή της αλλαγής των Ποινικών Κωδίκων από το ΣΥΡΙΖΑ, όταν έδωσε μια εβδομάδα παράταση στη διακυβέρνησή του πριν προκηρυχθούν οι εκλογές του 2019, εξόργισε τον Τσίπρα, εξόργισε και το κόμμα του, που σε ανακοίνωσή του χρησιμοποιεί μια ανοίκεια στον πολιτικό διάλογο προστακτική προς τα κυβερνητικά στελέχη: «βουλώστε το».
Ο Τσίπρας, αφού επιμένει ότι η αλλαγή των Ποινικών Κωδίκων ήταν μεταρρυθμιστική, ζητάει, δηλαδή, μάλιστα με έντονο ύφος, να του πουν οι πολιτικοί αντίπαλοί του ποιους ήθελε να εξυπηρετήσει. Χθες, έλαβε μια εντυπωσιακή απάντηση από τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο, ο οποίος ανάρτησε στα σόσιαλ μίντια έναν πολύ διαφωτιστικό κατάλογο, όχι με ποιους ήθελε να εξυπηρετήσει ο ΣΥΡΙΖΑ αλλά ποια ακριβώς κακουργήματα μετέτρεψε σε πλημμελήματα. Αντιγράφω τη λίστα:
Ενεργητική δωροδοκία. Κατασκευή ή κατοχή εκρηκτικών. Τοκογλυφία κατ’ επάγγελμα. Οργανωμένη ή κατ’ επάγγελμα κλοπή. Απάτη κατ’ επάγγελμα. Πλαστογραφία κατ’ επάγγελμα. Υπεξαίρεση. Εμπρησμός σε δάση. Γενετήσια πράξη με ανηλίκους έναντι αμοιβής. Πρόκληση έκρηξης με κοινό κίνδυνο.
Η λίστα είναι συντριπτική. Σε όποιον ανέφερε το θέμα, τότε, δινόταν η απάντηση ότι εργάστηκαν σοβαροί και έγκυροι νομικοί για την αλλαγή των Ποινικών Κωδίκων. Δεν χωράει αμφιβολία, αλλά αυτή η απάντηση κρύβει την πολιτική βούληση πίσω από έγκριτους νομικούς, χωρίς να ξέρουμε ποιοι εισηγήθηκαν, αν εισηγήθηκαν, τι και γιατί. Επειδή λοιπόν δεν είναι πρέπον ένας πολιτικός να μεταφέρει την πολιτική ευθύνη του στους τεχνοκράτες που εργάζονται για ένα νόμο, παραθέτω αυτούσια μια απλή ερώτηση του Άκη Σκέρτσου:
«Τα στελέχη του, αλλά και ο ίδιος [ο Τσίπρας], που υποστηρίζουν ως “μεγάλη μεταρρύθμιση” την αλλαγή του ποινικού κώδικα το 2019, θα ψήφιζαν σήμερα την μετατροπή των [προαναφερθεισών] 10 εγκληματικών πράξεων από κακούργημα σε πλημμέλημα, οι περισσότερες εκ των οποίων ταυτίζονται και με το οργανωμένο έγκλημα; […] Θα ψήφιζαν ξανά οι ευαίσθητοι βουλευτές και βουλεύτριες της αντιπολίτευσης την μείωση των ποινών για βιασμό και ενδοοικογενειακή βία;» Αμείλικτο ερώτημα.
«Μητέρα και σύζυγος»
Διαβάζω με ενδιαφέρον τα ονόματα και τα βιογραφικά ιδίως των νέων υποψήφιων βουλευτών που προτείνουν τα κόμματα, αναζητώντας στα πρόσωπα αυτά εκείνες κι εκείνους που θα ανανεώσουν την πολιτική μας ζωή. Ψάχνω ισχυρές προσωπικότητες αδιαφορώντας, προφανώς, απολύτως για πρόσωπα που κληρονομούν την έδρα των γονιών ή συγγενών τους, για μιντιακές περσόνες που συνήθως διαπρέπουν με την επιφανειακότητα του λόγου τους ή για εμφανιζόμενους ως τεχνοκράτες και σοβαρούς επιστήμονες ή καλλιτέχνες – η όποια επαγγελματική επιτυχία δεν είναι απόδειξη πολιτικής διορατικότητας.
Αλλά αυτή που με εντυπωσίασε στη λίστα 11 υποψηφίων που έδωσε χθες η ΝΔ είναι πολιτεύτρια στη Β΄Πειραιά (ας μην πω το όνομά της, προφανώς ου γαρ οίδε…) που η βασική της ιδιότητα, σύμφωνα με τη δήλωσή της, είναι «μητέρα και σύζυγος». Μπράβο της και συγχαρητήρια, αλλά γιατί έχει ανάγκη η πολιτική ζωή του τόπου μια μητέρα και σύζυγο, με κάποια επιπλέον επιχειρηματική και καλλιτεχνική δραστηριότητα.
Ακούω συχνά ότι στη Βουλή πολλές και πολλοί περιορίζονται στις ψήφους και στο χειροκρότημα. Ίσως βέβαια μια μητέρα και σύζυγος να είναι αυτό που χρειάζεται το πολιτικό σύστημα για να αποκτήσει βάθος και ουσία.
Πηγή: ΤΑ ΝΕΑ — Το κείμενο παρατίθεται επειδή διαβιβάστηκε αυτούσιο από τον χρήστη.
Μανώλης Κοττάκης
«Οι τσιλιαδόροι και οι αυτουργοί των ποινικών κωδίκων»
Δημοκρατία · Αναδημοσίευση: Ανιχνεύσεις, 7/11/2026
Το άρθρο εξετάζει τις πολιτικές συναινέσεις, τις αποχές και τις μεταγενέστερες συνέπειες των Ποινικών Κωδίκων. Ο Κοττάκης υποστηρίζει ότι μια συζήτηση που εστιάζει αποκλειστικά στον Αλέξη Τσίπρα αφήνει στο περιθώριο την κοινοβουλευτική στάση άλλων κομμάτων και το ενδεχόμενο ευνοϊκών συνεπειών για συγκεκριμένες εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις. Η τεκμηρίωση των επιμέρους ισχυρισμών απαιτεί εξέταση των αντίστοιχων δικαστικών αποφάσεων.
