του Δρ. Ηρακλή Γωνιάδη, Οικονομολόγου
Ό,τι δεν πέτυχε η «ιατρική μηχανική» στην προσθετική μυαλού, λόγω παντελούς έλλειψης δοτών και όχι, μάλλον, τεχνολογικής αδυναμίας, το κατάφερε η τεχνητή νοημοσύνη (η «κατά κόσμον» AI-έι άι) η οποία, από σενάριο επιστημονικής φαντασίας, μετατράπηκε σε στρατηγικό πολυεργαλείο επιβίωσης και ανάπτυξης στον πραγματικό κόσμο. Προϋπόθεση για τούτο, όπως και στην περίπτωση του μυαλού, συνιστά η έξυπνη χρήση τους που διαφοροποιεί ανθρώπους και, εν προκειμένω, επιχειρηματίες κάθε εμβέλειας. Μια δεξιότητα την οποία, παρότι είναι πολύ πιθανό να μην απέκτησαν κατά τη διέλευσή τους από τις βαθμίδες εκπαίδευσης, επιβάλλει η αγορά όπου δεν μετρά το «δέμας» για να είσαι μεγάλος!
Όσοι επιχειρηματίες δεν συνηθίζουν να καταφεύγουν στο συλλογικό μυαλό της επιχείρησης θεωρώντας πως «αν είχαν μυαλό δεν θα ήταν υπάλληλοι» οι συνεργάτες τους, ίσως να δυσκολευθούν στην υιοθέτηση της ΤΝ που εκμεταλλεύεται την ευφυία ενός τεράστιου συνόλου ανθρώπων και τις πληροφορίες ακόμα περισσότερων οι οποίοι αφελώς ή εντέχνως τροφοδοτούν τις πηγές της, τα γνωστά Κέντρα Δεδομένων (Data Centers, ελληνιστί). Σαν πάψουν, όμως, να αυτοθεωρούνται ως μοναδική πηγή ενέργειας της δομής που διαχειρίζονται είναι δυνατόν να ανακαλύψουν τις δυνατότητές της τεχνητής νοημοσύνης μαζί και εκείνες των εργαζόμενων των οποίων, σε κάθε περίπτωση, οι δεξιότητες δεν είναι άμοιρες των δικών του.
Με δεδομένο ότι η ποιότητα των ερωτήσεων προσδιορίζει εκείνη των απαντήσεων, όσο αυτές θα υποβάλλονται με σαφήνεια και ακρίβεια, τόσο εύστοχες θα είναι και οι λαμβανόμενες πληροφορίες η συνδρομή των οποίων είναι σημαντική για τη διαμόρφωση του ακόλουθου πίνακα στον οποίο συνοψίζονται τα οφέλη της χρήσης ΤΝ για μια μικρομεσαία επιχείρηση (ΜμΕ):
| Οφέλη | Περιγραφή & Πρακτική Εφαρμογή | Κύριο Αποτέλεσμα |
| Ενίσχυση της παραγωγικότητας (αποτελεσματικότητα + αποδοτικότητα) | Αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων εργασιών (καταχώρηση δεδομένων, προγραμματισμός συναντήσεων, αναδιάταξη/αποδέσμευση εργαζομένων κλπ.) | Εξοικονόμηση χρόνου για στρατηγικές εργασίες, βελτίωση ωραρίων κ.ά. |
| Μείωση του λειτουργικού κόστους | Βελτιστοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας, μείωση σφαλμάτων μέσω αυτοματισμών, εντοπισμός της απάτης κ.ά. | Άμεση ενίσχυση της κερδοφορίας με συνεχή έλεγχο τους κόστους τριβής, ενεργειακής απόδοσης κλπ.. |
| Βελτίωση εξυπηρέτησης πελατών | Χρήση Chatbots για αδιάλειπτη υποστήριξη και άμεσες απαντήσεις σε συχνά ερωτήματα. | Αυξημένη ικανοποίηση και διατηρισιμότητα πελατών. |
| Εξατομικευμένο marketing, ανάλυση αγοράς, πρόβλεψη ζήτησης | Ανάλυση αγοραστικών συνηθειών για προβολή στοχευμένων προσφορών και προϊόντων/υπηρεσιών, αλλά και άντλησης καινοφανών ιδεών. | Υψηλότερο «ποσοστό μετατροπής»: το % των επισκεπτών του ιστότοπου ή της διαφήμισης που ολοκληρώνουν μια επιθυμητή ενέργεια (αγορά, εγγραφή, κλικ). |
| Λήψη αποφάσεων βάσει δεδομένων | Η ΤΝ αναλύει μεγάλους όγκους δεδομένων και προβλέπουν τάσεις της αγοράς, εντοπίζουν πρότυπα ή μοτίβα συμπεριφοράς. | Μείωση ρίσκου και ακριβέστερες επιχειρηματικές κινήσεις με προσομοίωση συνθηκών και έξυπνη τιμολόγηση. |
| Διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού | Ταχύτερη αξιολόγηση βιογραφικών και εντοπισμός των κατάλληλων προς συνέντευξη υποψηφίων. | Ποιοτικότερες προσλήψεις σε συντομότερο χρόνο και μείωση του κόστους αναπλήρωσης κενών θέσεων εργασίας. |
| Ενίσχυση καινοτομίας & ανταγωνιστικότητας | Δημιουργία νέων προτάσεων αξίας βασιζόμενων σε ιδέες/παρατηρήσεις πελατών και στις τεχνολογίες αιχμής (πχ., generative ΤΝ*). | Ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην τοπική και διεθνή (ή διαδικτυακή) αγορά. |
| Προώθηση βιωσιμότητας & ηθικής λειτουργίας | Βελτιστοποίηση πόρων (π.χ. ενέργεια, απορρίμματα), διαφάνεια και προστασία δεδομένων). | Οικοδόμηση εμπιστοσύνης, ανταπόκριση στις περιβαλλοντικές/κανονιστικές απαιτήσεις. |
* Βλ. Ερμηνευτικό Λεξικό Τεχνητής Νοημοσύνης: Αγγλοελληνικής Ορολογίας, https://www.barbounakis.com/product/ermineftiko-leksiko-technitis-noimosynis-angloellinikis-orologias/.
Προσοχή! Χωρίς τη δέουσα εκπαίδευση του προσωπικού και την επιλογή εργαλείων ταιριαστών στις πραγματικές ανάγκες της επιχείρησης όχι μόνο δεν θα καταστεί εφικτή η κεφαλαιοποίηση των παραπάνω ωφελειών, αλλά και πιθανή η πρόκληση κινδύνων και κρίσεων αμφισβήτησης της ύπαρξής της! Τα μικρά βήματα (πιλοτικά έργα) και η χρήση των δωρεάν εκδοχών ΤΝ ή έτοιμων εργαλείων με συνδρομή (Software as a Service/SaaS, Βλ. Ερμηνευτικό Λεξικό Τεχνητής Νοημοσύνης: Αγγλοελληνικής Ορολογίας), καθιστούν δυνατό το φαινομενικά ακατόρθωτο αξιοποιώντας τον πλούτο του μεγάλου όγκου δεδομένων της (πωλήσεις, συμπεριφορά πελατών κλπ.).
Επειδή «ό,τι αρχίζει ωραίο τελειώνει με πόνο», η ΜμΕ οφείλει να λάβει υπόψη της ότι, παρά τα εντυπωσιακά οφέλη από τη χρήση της ΤΝ, ελλοχεύουν συγκεκριμένες προκλήσεις, κίνδυνοι και συνακόλουθες κρίσεις που χρήζουν προσεκτικής και καθόλου επιπόλαιας διαχείρισης ώστε να μην εξελιχθούν σε μπούμερανγκ (βλ. εκτενή ανάλυση επ’ αυτών στη διεύθυνση: https://www.barbounakis.com/product/ploigos-sta-achartografita-nera-tis-epicheirimatikotitas/). Στον ακόλουθο πίνακα προτείνεται μια σύνοψη των πιθανών κινδύνων για ταυτόχρονη αντιπαραβολή προς τον προηγούμενο προκειμένου να διαμορφωθεί η πληρέστερη δυνατή εικόνα για τον επίδοξο χρήστη της τεχνητής νοημοσύνης.
| Κίνδυνοι & Κρίσεις | Περιγραφή | Πιθανή Επίπτωση |
| Ασφάλεια & Προστασία Δεδομένων (συμμόρφωση προς τα GDPR, AI Act**) | Διαρροή ευαίσθητων εταιρικών πληροφοριών ή δεδομένων πελατών μέσω εργαλείων ΤΝ. | Νομικές κυρώσεις, πρόστιμα και πλήγμα στη φήμη. |
| Υψηλό Κόστος Υλοποίησης | Το αρχικό κόστος για εξειδικευμένο λογισμικό ή της εκπαίδευσης προσωπικού μπορεί να είναι δυσβάσταχτο. | Πίεση στις ταμειακές ροές της επιχείρησης. |
| Έλλειψη Εξειδίκευσης | Η επιχείρηση μπορεί να μην έχει το κατάλληλο προσωπικό για να χειριστεί ή να ελέγξει τα συστήματα ΤΝ. | Λανθασμένη χρήση των εργαλείων, αναποτελεσματικότητα, hacking/fishing κλπ. |
| Μεροληψία & Σφάλματα | Οι αλγόριθμοι μπορεί να βγάλουν λανθασμένα ή άδικα συμπεράσματα αν βασιστούν σε κακά δεδομένα. | Διακρίσεις σε προσλήψεις ή λανθασμένες επιχειρηματικές προβλέψεις. |
| Εξάρτηση από Προμηθευτές | Η επιχείρηση βασίζεται υπερβολικά σε έναν πάροχο ΤΝ. | Αύξηση τιμών από τον πάροχο ή διακοπή υπηρεσίας παραλύοντας τη ΜμΕ. |
| Ηθικά Ζητήματα & Διαφάνεια | Δυσκολία στην επεξήγηση του «πώς» πάρθηκε μια απόφαση από την ΤΝ (Black Box effect**). | Απώλεια εμπιστοσύνης από τους πελάτες και τους εργαζόμενους. |
| Αντικατάσταση Θέσεων Εργασίας | Φόβος και ανασφάλεια στους εργαζόμενους για την αυτοματοποίηση των ρόλων τους. | Μείωση του ηθικού και της παραγωγικότητας του προσωπικού. |
** Βλ. Ερμηνευτικό Λεξικό Τεχνητής Νοημοσύνης: Αγγλοελληνικής Ορολογίας, https://www.barbounakis.com/product/ermineftiko-leksiko-technitis-noimosynis-angloellinikis-orologias/.
Τόσο για τις ανάγκες κεφαλαιοποίησης των κερδών από τη χρήση της ΤΝ, όσο και μετριασμού ή πλήρους αποφυγής της ανάδυσης των εξ αυτής συνεπαγόμενων κινδύνων, οι ΜμΕ οφείλουν να εκπαιδεύσουν τα στελέχη τους ακόμη και για την προστασία τους από απάτες χρησιμοποιώντας τεχνολογικά εργαλεία και αυστηρά πρωτόκολλα επανάληψης που μειώνουν δραστικά την παγίδευσή τους. Η προσφυγή στη δωρεάν χρήση επαγγελματικών εργαλείων ανάλυσης βίντεο/ήχου σε πραγματικό χρόνο, όπως, πχ., το TrueMedia.org ή το ειδικευόμενο στις επιχειρήσεις TruthScan και το χωρίς χρέωση για τους απλούς χρήστες Hive Moderation, αλλά βάσει όγκου επεξεργασίας για προγραμματιστές και επιχειρήσεις, αλλά και λογισμικού antivirus με ανίχνευση ΤΝ για αυτόματη σάρωση email και συνημμένων, συνιστά μια καλή προσπάθεια διαφύλαξης της περιουσίας τους. Πέραν της συμμόρφωσης με νομοθεσίες όπως των GDPR και AI Act για την αναφορά απειλών, ενδείκνυνται και οι συνεργασίες με παρόχους κυβερνοασφάλειας για τακτικούς ελέγχους, όπως και η παρακολούθηση ενημερώσεων από φορείς σαν την ENISA[1] και το CERT EU[2].
[1] Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών, https://www.enisa.europa.eu/.
[2] Υπηρεσία Κυβερνοασφάλειας για τα θεσμικά και λοιπά όργανα, τις υπηρεσίες και τους οργανισμούς της Ε. Ένωσης, https://cert.europa.eu/.
