Του Πιερ Ρεβό
18 Οκτωβρίου 2026, 5:00 π.μ.

Στη φωτογραφία: Ο πρόεδρος της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σαράα, φαίνεται να κατευθύνει το μεγαλύτερο μέρος των κρατικών πόρων, μαζί και της ξένης βοήθειας, στη δημιουργία ενός μεγάλου μόνιμου στρατού και στην απόκτηση νέων οπλικών συστημάτων, αποκρύπτοντας την έκταση της προσπάθειας. Ο αλ-Σαράα χαιρετά πιστούς στο Τέμενος των Ομεϋαδών στη Δαμασκό, στις 8 Δεκεμβρίου 2024. Φωτογραφία: Abdulaziz Ketaz/AFP μέσω Getty Images.

• Ο αλ-Σαράα φαίνεται να κατευθύνει το μεγαλύτερο μέρος των κρατικών πόρων —μαζί και της ξένης βοήθειας— στη δημιουργία ενός μεγάλου μόνιμου στρατού και στην απόκτηση νέων οπλικών συστημάτων, ενώ αποκρύπτει την έκταση της προσπάθειας.
• Οι δυτικές κυβερνήσεις και ο αλ-Σαράα δεν αποδίδουν την ίδια σημασία στη λέξη «σταθερότητα».
• Οι συμμαχίες στη Μέση Ανατολή σπάνια επιβιώνουν του εχθρού που τις δημιούργησε. Το Ιράν και οι πολιτοφυλακές του πέρασαν χρόνια πολεμώντας την εξέγερση που έφερε τον αλ-Σαράα στην εξουσία. Τίποτε από αυτά δεν μας λέει τι θα κάνει ένα ισχυρότερο συριακό κράτος σε δέκα χρόνια.
• Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο αλ-Σαράα δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι μια συμφωνία ασφαλείας με το Ισραήλ, βασισμένη στη συμφωνία αποδέσμευσης δυνάμεων του 1974, ήταν «αναγκαία».
• Έναν χρόνο αφότου χαρακτήρισε αυτή την υποτιθέμενη «αναγκαιότητα», ο αλ-Σαράα δήλωσε στον ΟΗΕ ότι τα Υψίπεδα του Γκολάν «θα παραμείνουν συριακά» — ενδεχομένως για να μπορούν και πάλι οι Σύροι να πυροβολούν τους Ισραηλινούς αγρότες στην πεδιάδα από κάτω. Ο αλ-Σαράα πρόσθεσε το παράπονό του ότι «το Ισραήλ εξαπολύει επιθέσεις κατά της Συρίας. Έχουν σημειωθεί 500 αεροπορικοί βομβαρδισμοί, περισσότερες από 1.200 εισβολές και 300 συλλήψεις. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την κατεύθυνση που βλέπουμε σε παγκόσμιο επίπεδο».
• Ο αλ-Σαράα, ωστόσο, ξέχασε να αναφέρει τον λόγο. Από τότε που ανέτρεψε το καθεστώς Άσαντ, Χριστιανοί, Δρούζοι, Αλαουίτες και άλλες μειονότητες έχουν πέσει θύματα επιθέσεων που έχουν χαρακτηριστεί, σύμφωνα με αναφορές, «γενοκτονικές» — την ώρα που προχωρά το σχέδιο του αλ-Σαράα για τη ριζοσπαστική ισλαμοποίηση της Συρίας.
• Η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να αφαιρέσει τη Συρία από τον κατάλογο των κρατών που υποστηρίζουν την τρομοκρατία φαίνεται να βασίστηκε περισσότερο σε ευσεβείς πόθους παρά σε πραγματικά δεδομένα επί του πεδίου. Ίσως η κυβέρνηση εξακολουθεί να ελπίζει —αν και, ύστερα από την αντιπαράθεσή της με το Ιράν, θα έπρεπε να έχει μάθει καλύτερα— ότι αν ανταμείψει την καλή συμπεριφορά πριν αυτή εκδηλωθεί, θα την προκαλέσει με κάποιο μαγικό τρόπο. Αυτό, απλώς, δεν λειτουργεί. Δώρα καλής πίστης, ιδίως προς ανθρώπους που υποτίθεται ότι είναι πρώην τρομοκράτες, μπορεί απλώς να μπουν στην τσέπη, εν αναμονή των επόμενων.
• Σε αυτό το σημείο, η απαίτηση του αλ-Σαράα ότι τα Υψίπεδα του Γκολάν «θα παραμείνουν συριακά» ισοδυναμεί με το να περιμένει κανείς από τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιστρέψουν το νοτιοδυτικό τους τμήμα στο Μεξικό.
• Το Ισραήλ, προφανώς με γνώμονα την επιβίωσή του, αντιμετωπίζει τα βόρεια σύνορά του ως ζήτημα δυνατοτήτων και όχι διακηρυγμένων προθέσεων…
• Το στοίχημα είναι ότι οι επενδύσεις και οι τιμητικές υποδοχές θα στρέψουν τον αλ-Σαράα προς τη μετριοπάθεια. Μπορεί να πετύχει, αλλά ο ωφελημένος από αυτή την πολιτική χρησιμοποιεί μέρος των πόρων για να οικοδομήσει τη δική του ένοπλη ισχύ.
• Ισραηλινοί αξιωματούχοι ασφαλείας παραδέχονται ότι χάθηκε η ευκαιρία να κατοχυρωθούν οι ρυθμίσεις στα σύνορα όταν ο αλ-Σαράα ήταν αδύναμος και μόλις είχε αναλάβει την εξουσία. Τώρα εκτιμούν ότι η σύγκρουση είναι θέμα χρόνου.
• Ένας δίαυλος επικοινωνίας με τη Δαμασκό έχει προσφέρει στην Ουάσιγκτον επιρροή που ο αποκλεισμός δεν θα μπορούσε να εξασφαλίσει. Δεν πρέπει, όμως, να οδηγήσει σε αμνησία: το παρελθόν του αλ-Σαράα είναι καταγεγραμμένο, η διπλωματία του είναι υπαρκτή, και ο στρατός που συγκροτείται ανήκει στον ίδιο άνθρωπο.
• Το αν ο Άχμεντ αλ-Σαράα έχει αλλάξει από τότε που ο κόσμος τον γνώριζε ως αλ-Τζολάνι θα απασχολήσει τους βιογράφους του. Οι σχεδιαστές του Ισραήλ έχουν πάψει να θέτουν αυτό το ερώτημα. Μετρούν τις ταξιαρχίες του.

Ο Άχμεντ αλ-Σαράα κληρονόμησε μια χώρα ερειπωμένη. Ο πόλεμος συρρίκνωσε την οικονομία της Συρίας στο μισό και άφησε εννέα στους δέκα ανθρώπους κάτω από το όριο της φτώχειας. Σύμφωνα με σοβαρές ισραηλινές πηγές, η προτεραιότητα στη Δαμασκό έχει ελάχιστη σχέση με την ανοικοδόμηση.

Ο αλ-Σαράα φαίνεται να κατευθύνει το μεγαλύτερο μέρος των κρατικών πόρων, μαζί και της ξένης βοήθειας, στη δημιουργία ενός μεγάλου μόνιμου στρατού και στην απόκτηση νέων οπλικών συστημάτων, αποκρύπτοντας την έκταση της προσπάθειας. Οι δυνάμεις του δεν θεωρούνται ακόμη αξιόμαχες, αλλά έχουν πραγματοποιήσει ασκήσεις σε επίπεδο ταξιαρχίας, οργανώνονται σε ταξιαρχίες με τις μεραρχίες να ακολουθούν και αναζητούν αντιαεροπορικά συστήματα ικανά να περιορίσουν την ισραηλινή πολεμική αεροπορία. Πρόκειται για τον στρατό που το Ισραήλ αποδεκάτισε τον Δεκέμβριο του 2024, όταν 480 αεροπορικά πλήγματα μέσα σε δύο ημέρες κατέστρεψαν, σύμφωνα με εκτιμήσεις, το 80% του στρατηγικού οπλοστασίου του Άσαντ. Τώρα ανασυγκροτείται με χρήματα που προορίζονταν για την ανοικοδόμηση της χώρας.

Εδώ και δύο χρόνια, ο αλ-Σαράα προσπαθεί να πείσει τον κόσμο ότι δεν είναι πλέον ο Αμπού Μοχάμεντ αλ-Τζολάνι. Εντάχθηκε στην Αλ Κάιντα στο Ιράκ μετά την αμερικανική εισβολή του 2003, πέρασε πέντε χρόνια στην αμερικανική φυλακή Καμπ Μπούκα και επέστρεψε στη Συρία το 2011, όπου ίδρυσε το Μέτωπο αλ-Νούσρα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες τον χαρακτήρισαν παγκόσμιο τρομοκράτη τον Μάιο του 2013 και προσέφεραν αμοιβή 10 εκατομμυρίων δολαρίων για τη σύλληψή του — αμοιβή που αποσύρθηκε μόλις τον Δεκέμβριο του 2024.

Το 2016 διέκοψε τους δεσμούς του με την Αλ Κάιντα και επαναπροσδιορίστηκε ως εθνικιστής. Μετά την πτώση της Δαμασκού, στις 8 Δεκεμβρίου 2024, άφησε τη στρατιωτική στολή και φόρεσε κοστούμια. Τον Μάιο του 2025, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε μαζί του στο Ριάντ, την επομένη της ανακοίνωσης για άρση των κυρώσεων. Τον Νοέμβριο, ο αλ-Σαράα έγινε ο πρώτος Σύρος πρόεδρος που έγινε δεκτός στον Λευκό Οίκο, όπου η Συρία εντάχθηκε στον συνασπισμό κατά του Ισλαμικού Κράτους.

Το στοίχημα είχε τη λογική του: η απομόνωση κινδύνευε να μετατρέψει ένα κατεστραμμένο κράτος σε ακόμη μία μόνιμη αποτυχία. Η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία πίεσαν για την άρση των κυρώσεων, ενώ η Ευρώπη διέκρινε μια δυνατότητα σταθεροποίησης της χώρας και επιστροφής των Σύρων προσφύγων. Τον Μάιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Ένωση ήρε τις οικονομικές κυρώσεις. Τον Δεκέμβριο του 2025, το Κογκρέσο των ΗΠΑ κατάργησε τον Νόμο Καίσαρα και, στις 24 Αυγούστου 2026, η Ουάσιγκτον αφαίρεσε τη Συρία από τον κατάλογο των κρατών που υποστηρίζουν την τρομοκρατία, όπου βρισκόταν από το 1979. Η Γερμανία, η οποία άνοιξε ξανά την πρεσβεία της στη Δαμασκό τον Μάρτιο του 2025 και υποδέχθηκε τον αλ-Σαράα στο Βερολίνο έναν χρόνο αργότερα, ηγείται πλέον της ευρωπαϊκής προσπάθειας παροχής βοήθειας.

Οι δυτικές κυβερνήσεις και ο αλ-Σαράα δεν αποδίδουν την ίδια σημασία στη λέξη «σταθερότητα». Η Ευρώπη χρειάζεται μια Συρία αρκετά ήρεμη ώστε να δικαιολογείται η επιστροφή προσφύγων. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θέλουν να απομακρύνουν οριστικά τη Δαμασκό από την ιρανική σφαίρα επιρροής, ενώ η Ουάσιγκτον θέλει έναν εταίρο κατά του Ισλαμικού Κράτους. Ο αλ-Σαράα τους χρειάζεται όλους και, σύμφωνα με ισραηλινές εκτιμήσεις, τους αξιοποιεί για έναν ευρύτερο στόχο: να επαναφέρει τη Συρία ως περιφερειακή στρατιωτική δύναμη.

Ο σχεδιασμός του φαίνεται να αποβλέπει σε μια μελλοντική στιγμή, όταν θα έχει ολοκληρωθεί η στρατιωτική ενίσχυση της χώρας και θα έχει περιοριστεί η αμερικανική παρουσία στο Ιράκ. Τότε, εκτιμάται, θα μπορούσε να επιτεθεί στη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και στις φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ. Αυτοί είναι και εχθροί του Ισραήλ, όμως αυτό δεν μετατρέπει τον υπό συγκρότηση στρατό της Δαμασκού σε σύμμαχο του Ισραήλ. Όπως το διατύπωσε ένας αξιωματούχος ασφαλείας:

«Ο Άχμεντ αλ-Σαράα θέλει να οικοδομήσει, υπό την ηγεσία του, μια Συρία που θα γίνει περιφερειακή δύναμη και θα κοιτάζει προς όλες τις κατευθύνσεις. Αν το αποφασίσει, θα στρέψει και στρατιωτική ισχύ εναντίον του Ισραήλ».

Οι συμμαχίες στη Μέση Ανατολή σπάνια επιβιώνουν του εχθρού που τις δημιούργησε. Η εχθρότητα του αλ-Σαράα προς το Ιράν και τη Χεζμπολάχ πηγάζει από την ίδια του την ιστορία: το Ιράν και οι πολιτοφυλακές του πέρασαν χρόνια πολεμώντας την εξέγερση που τον έφερε στην εξουσία. Τίποτε από αυτά, όμως, δεν προδικάζει τι θα κάνει ένα ισχυρότερο συριακό κράτος σε δέκα χρόνια.

Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο αλ-Σαράα δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι μια συμφωνία ασφαλείας με το Ισραήλ, βασισμένη στη συμφωνία αποδέσμευσης δυνάμεων του 1974, ήταν «αναγκαία».

Έναν χρόνο αφότου διακήρυξε αυτή την υποτιθέμενη «αναγκαιότητα», ο αλ-Σαράα δήλωσε στον ΟΗΕ ότι τα Υψίπεδα του Γκολάν «θα παραμείνουν συριακά» — ενδεχομένως για να μπορούν και πάλι οι Σύροι να πυροβολούν τους Ισραηλινούς αγρότες στην πεδιάδα από κάτω. Ο αλ-Σαράα πρόσθεσε το παράπονό του ότι «το Ισραήλ εξαπολύει επιθέσεις κατά της Συρίας. Έχουν σημειωθεί 500 αεροπορικά πλήγματα, περισσότερες από 1.200 εισβολές και 300 συλλήψεις. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την κατεύθυνση που βλέπουμε σε παγκόσμιο επίπεδο».

Ο αλ-Σαράα, ωστόσο, ξέχασε να αναφέρει τον λόγο. Από τότε που ανέτρεψε το καθεστώς Άσαντ, Χριστιανοί, Δρούζοι, Αλαουίτες και άλλες μειονότητες έχουν πέσει θύματα επιθέσεων που, σύμφωνα με αναφορές, είναι «γενοκτονικές» — ενώ το σχέδιο του αλ-Σαράα για τη ριζοσπαστική ισλαμοποίηση της Συρίας προχωρά με γοργούς ρυθμούς.

Η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να αφαιρέσει τη Συρία από τον κατάλογο των κρατών που υποστηρίζουν την τρομοκρατία φαίνεται να βασίστηκε περισσότερο σε ευσεβείς πόθους παρά σε πραγματικά δεδομένα επί του πεδίου. Ίσως η κυβέρνηση εξακολουθεί να ελπίζει —αν και, ύστερα από την αντιπαράθεσή της με το Ιράν, θα έπρεπε να έχει μάθει καλύτερα— ότι αν ανταμείψει την καλή συμπεριφορά πριν αυτή εκδηλωθεί, θα την προκαλέσει με κάποιον μαγικό τρόπο. Αυτό, απλώς, δεν λειτουργεί. Δώρα καλής πίστης, ιδίως προς ανθρώπους που υποτίθεται ότι είναι πρώην τρομοκράτες, μπορεί απλώς να μπουν στην τσέπη, εν αναμονή των επόμενων.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Ισραέλ Κατς, απάντησε αμέσως στον αλ-Σαράα: «Τα Υψίπεδα του Γκολάν υπό ισραηλινή κυριαρχία αποτελούν αναπόσπαστο και αιώνιο τμήμα του Κράτους του Ισραήλ».

Σε αυτό το σημείο, η απαίτηση του αλ-Σαράα ισοδυναμεί με το να περιμένει κανείς από τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιστρέψουν το νοτιοδυτικό τους τμήμα στο Μεξικό.

Το Ισραήλ, προφανώς με γνώμονα την επιβίωσή του, αντιμετωπίζει τα βόρεια σύνορά του ως ζήτημα στρατιωτικών δυνατοτήτων και όχι διακηρυγμένων προθέσεων. Οι κόκκινες γραμμές που έθεσε στις συνομιλίες υπό αμερικανική διαμεσολάβηση, οι οποίες ξανάρχισαν τον Αύγουστο μετά από εξάμηνη διακοπή, περιλαμβάνουν: αποστρατιωτικοποιημένο συριακό Γκολάν, καμία τουρκική στρατιωτική δραστηριότητα στη Συρία και κανένα στρατηγικό οπλικό σύστημα στα χέρια της Συρίας.

Ο αλ-Σαράα δεν άλλαξε απλώς έναν προστάτη με έναν άλλον. Η Τουρκία συνέβαλε στην άνοδό του και, βάσει συμφωνίας εκπαίδευσης του Αυγούστου 2025, πρόκειται να προμηθεύσει οπλικά συστήματα στον νέο στρατό. Ωστόσο, Ισραηλινοί αξιωματούχοι δεν περιμένουν ότι θα παραχωρήσει συριακές στρατιωτικές βάσεις στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ακόμη κι αν αυτό περιμένει ο ίδιος ο Ερντογάν. Όταν το Ισραήλ βομβάρδισε την αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ στις 18 Αυγούστου για να αποτρέψει τουρκική ανάπτυξη δυνάμεων, ο Αμερικανός απεσταλμένος χαρακτήρισε το πλήγμα «περιττή κλιμάκωση». Ισραηλινές πηγές, ωστόσο, εκτίμησαν ότι έτσι ο αλ-Σαράα γλίτωσε από μια επιλογή που προτιμούσε να μην αναγκαστεί να κάνει.

Ούτε η Ρωσία έχει αποχωρήσει. Τον Αύγουστο, η Ρωσία και η Συρία συμφώνησαν να μετατρέψουν τις ρωσικές στρατιωτικές βάσεις στη Συρία, στο Ταρτούς και στο Χμεϊμίμ, σε κοινά κέντρα εκπαίδευσης, με τις ρωσικές δυνάμεις να παραμένουν εκεί. Τον Σεπτέμβριο, ρωσική νηοπομπή κατέπλευσε στο Ταρτούς για τον πρώτο ανεφοδιασμό βάσει της συμφωνίας.

Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν τους δικούς τους λόγους να προσεγγίζουν τον αλ-Σαράα. Η πτώση του Άσαντ διέλυσε τον διάδρομο που το Ιράν χρειάστηκε δεκαετίες για να οικοδομήσει μέσω Ιράκ, Συρίας και Λιβάνου. Τα κεφάλαια του Κόλπου μπορούν να καταστήσουν την απώλεια αυτή μόνιμη. Η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ εξόφλησαν τον Απρίλιο του 2025 τις οφειλές της Συρίας προς την Παγκόσμια Τράπεζα. Τον Ιούλιο, σαουδαραβική αντιπροσωπεία υπέγραψε συμφωνίες ύψους 6,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η DP World εξασφάλισε παραχώρηση 30 ετών, αξίας 800 εκατομμυρίων δολαρίων, για το λιμάνι του Ταρτούς. Το στοίχημα είναι ότι οι επενδύσεις και οι τιμητικές υποδοχές θα στρέψουν τον αλ-Σαράα προς τη μετριοπάθεια. Μπορεί να πετύχει, αλλά ο ωφελημένος από αυτή την πολιτική χρησιμοποιεί μέρος των πόρων για να οικοδομήσει τη δική του ένοπλη ισχύ.

Το Ισραήλ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με ένα πρόβλημα πιο σύνθετο από τον Άσαντ, ο οποίος ήταν εχθρικός αλλά γνώριμος και εξαρτημένος από το Ιράν και τη Ρωσία.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι ασφαλείας παραδέχονται ότι χάθηκε η ευκαιρία να κατοχυρωθούν οι ρυθμίσεις στα σύνορα όταν ο αλ-Σαράα ήταν αδύναμος και μόλις είχε αναλάβει την εξουσία. Τώρα εκτιμούν ότι μια σύγκρουση είναι θέμα χρόνου.

Ο δίαυλος επικοινωνίας που συμφωνήθηκε στο Παρίσι τον Ιανουάριο εξακολουθεί να λειτουργεί. Ο επικεφαλής της Μοσάντ, Ρόμαν Γκόφμαν, συναντήθηκε με τον υπουργό Εξωτερικών της Συρίας, Άσαντ αλ-Σαϊμπάνι, στο Αμμάν τον Αύγουστο. Ο ισραηλινός αμυντικός μηχανισμός εντείνει τη συλλογή πληροφοριών για τις συριακές δυνάμεις και προετοιμάζεται για ευρείας κλίμακας επιχείρηση, σε περίπτωση που η στρατιωτική ενίσχυση απειλήσει την ελευθερία δράσης του Ισραήλ.

Ένας δίαυλος επικοινωνίας με τη Δαμασκό έχει προσφέρει στην Ουάσιγκτον επιρροή που ο αποκλεισμός δεν θα μπορούσε να εξασφαλίσει. Δεν πρέπει, όμως, να οδηγήσει σε αμνησία: το παρελθόν του αλ-Σαράα είναι καταγεγραμμένο, η διπλωματία του είναι υπαρκτή, και ο στρατός που συγκροτείται ανήκει στον ίδιο άνθρωπο.

Το αν ο Άχμεντ αλ-Σαράα έχει αλλάξει από τότε που ο κόσμος τον γνώριζε ως αλ-Τζολάνι θα απασχολήσει τους βιογράφους. Οι σχεδιαστές του Ισραήλ έχουν πάψει να θέτουν αυτό το ερώτημα. Μετρούν τις ταξιαρχίες του.

Ο Πιερ Ρεβό είναι απόφοιτος Νομικής του Πανεπιστημίου Paris-Assas, Γάλλος δημοσιογράφος, μυθιστοριογράφος και δημιουργός ντοκιμαντέρ. Έχει γράψει έξι μυθιστορήματα, μεταξύ των οποίων τα «Beyond Red Lines», «The Third Testament» και «Red Eden», τα οποία έχουν μεταφραστεί από τα γαλλικά. Το τελευταίο του δοκίμιο για τις συνέπειες της σφαγής της 7ης Οκτωβρίου, «7 octobre – La riposte», έγινε μπεστ σέλερ στη Γαλλία. Ως κινηματογραφιστής έχει παράγει και σκηνοθετήσει 17 ντοκιμαντέρ, πολλά από τα οποία γυρίστηκαν με υψηλό κίνδυνο σε εμπόλεμες ζώνες της Μέσης Ανατολής και εστιάζουν στην τρομοκρατία, τη μεροληψία των μέσων ενημέρωσης και τους διωγμούς κατά των Χριστιανών. Το τελευταίο του ντοκιμαντέρ, «Pogrom(s)», αναδεικνύει το ιστορικό μίσους κατά των Εβραίων στον μουσουλμανικό πολιτισμό ως την κύρια δύναμη πίσω από τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου.

Gatestone Institute