Του Alessandro Marrone
ΝΑΤΟ, ΗΠΑ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ
https://www.affarinternazionali.it/2020/03/la-difesa-collettiva-ai-tempi-del-covid-19/
19 Μαρτίου 2020
[ΣΗΜ. Μ: Ο συντάκτης του άρθρου είναι υπεύθυνος του Προγράμματος Άμυνα του Think Tank “Affari Internazionali”. Εργάζεται στην επεξεργασία προγραμμάτων και δημοσιεύσεων συνδεόμενα με την Ευρωπαϊκή και Ατλαντική Ασφάλεια και την ιταλική αμυντική πολιτική. Διδάσκει στο Ανώτατο Ινστιτούτο του Γενικού Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων Ιταλίας]
Επιμέλεια-Μετάφραση
Ιωάννης Ε. Χρυσάφης, δημοσιογράφος
Οι πανδημίες όπως ο κορονοϊός, γνωστός και ως Covid-19, θέτουν άμεσα σε κίνδυνο τόσο την προσωπική ασφάλεια των ατόμων όσο και τη συλλογική ασφάλεια της κοινωνίας . Όλα τα άλλα περνούν δικαιολογημένα σε δεύτερο πλάνο. Αλλά δεν φεύγουν από το προσκήνιο. Μάλλον αναστέλλονται, επιβραδύνονται, συρρικνώνονται ή προσαρμόζονται όσο το δυνατόν περισσότερο.
Αρκεί να αναφερθούμε στην καταπολέμηση της εγκληματικότητας, κάτι που ασφαλώς δεν έχει την ίδια διάσταση σήμερα στην Ιταλία σε σχέση με πριν από ένα μήνα, αλλά σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να παραμεριστεί εντελώς. Ή ακόμη στη λειτουργία της αλυσίδας εφοδιασμού σε τρόφιμα και φαρμακευτικά προϊόντα, στον εφοδιασμό ενέργειας, στο τραπεζικό σύστημα, εν ολίγοις, σε όλες αυτές τις κρίσιμες υποδομές που μας επιτρέπουν να παραμένουμε στο σπίτι με ηλεκτρική ενέργεια και σύνδεση στο διαδίκτυο ή να βρούμε τρόφιμα και φάρμακα όταν βγαίνουμε για τα ψώνια μας.
Σε αυτή την περίοδο έκτακτων αλλαγών στην καθημερινή ζωή και αβεβαιότητας αναφορικά με την πανδημία, όλα αυτά που συμβαίνουν στο παρασκήνιο αντιμετωπίζονται συχνά υπό το πρίσμα του Covid-19 και των ανησυχιών που προκαλεί, με επιπτώσεις συχνά στρεβλωτικές. Επιπλέον, ακριβώς επειδή δεν είναι στο προσκήνιο, αγνοούνται, απλοποιούνται και παραμορφώνονται οι διάφορες εκδοχές, τα αίτια και οι επιπτώσεις.
Smart Working, ΝΑΤΟ και στρατιωτικές ασκήσεις
Αυτή ακριβώς είναι η περίπτωση: Του πώς προσλαμβάνουμε τη συμμαχική στρατιωτική δραστηριότητα που εξελίσσεται τώρα στην Ευρώπη, παρά τον Covid-19. Τα περίπου 5.000 στελέχη του ΝΑΤΟ που σταθμεύουν από το 2015 στην Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής, μετά από αίτημα αυτών των χωρών, για να αποτρέψουν πιθανή ρωσική ενέργεια στο πρότυπο της Κριμαίας του 2014, συνέχισαν τη δραστηριότητά τους [https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_174407.htm]. Όπως άλλωστε τη συνέχισαν οι αεροπορικές δυνάμεις που είναι επιφορτισμένες με την προστασία του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου ή οι ναυτικές που περιπολούν τις θάλασσες που γειτνιάζουν με την Ευρώπη, παρέχοντας εγγυήσεις για την ασφάλεια και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Επιπρόσθετα, όμως, λαμβάνουν όλα τα πιθανά μέτρα για τη μείωση των προσωπικών επαφών και συνεπώς του κινδύνου μετάδοσης, ξεκινώντας από την εργασία από απόσταση για μέρος του προσωπικού του επιτελείου, της διοίκησης και των παραρτημάτων του ΝΑΤΟ.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η στρατιωτική άσκηση Defender Europe 20, υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών με τη συμμετοχή τόσο των μεμονωμένων ευρωπαϊκών κρατών όσο και των δομών του ΝΑΤΟ. Η πρωτοβουλία χρησιμεύει για να δοκιμαστεί και να αποδειχθεί η ικανότητα έγκαιρης άφιξης ενισχύσεων από τις ΗΠΑ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης. Συνεπώς, έχει απολύτως αμυντικό χαρακτήρα και περιορίζεται στο έδαφος των συμμαχικών χωρών. Ακριβώς για να δοκιμάσει έναν αξιόπιστο αμυντικό μηχανισμό έναντι των ρωσικών δυνάμεων που έχουν ήδη παραταχθεί στα σύνορα του ΝΑΤΟ, η άσκηση Defender Europe 20 προέβλεπε την ανάπτυξη τουλάχιστον 20.000 Αμερικανών στρατιωτών και την κινητοποίηση διαφόρων τομέων ικανών να αντιπαρατεθούν σε μια σύγκρουση υψηλής έντασης, που θα περιλαμβάνει και βαρά πολεμικά μέσα.
Η επιδημία μας καταλαμβάνει εξ απήνης και αλλάζει τις αντιλήψεις
Όπως όλες οι ασκήσεις αυτού του είδους, η Defender Europe 20 σχεδιάστηκε πολλούς μήνες νωρίτερα, όταν μια πανδημία όπως η Covid-19 ήταν αδιανόητη.
Το αδιανόητο όμως εκδηλώθηκε και κατέλαβε εξ απήνης την Ιταλία, την Ευρώπη και τη Δύση. Ήταν μια έκπληξη που προκάλεσε άμεσες αλλαγές στις αντιλήψεις και τις πολιτικές των κυβερνήσεων. Αρκεί να αναφερθούμε στη Γαλλία, η οποία την περασμένη Κυριακή κάλεσε 47 εκατομμύρια ψηφοφόρους να ψηφίσουν παρά τον κίνδυνο μετάδοσης και στη συνέχεια και μόλις την επόμενη ημέρα επέβαλε δραστικούς περιορισμούς στις μετακινήσεις. Ή στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου καταγράφηκε μια ριζική μεταστροφή στην απόφαση για την ανοσία της αγέλης, η οποία, σύμφωνα με την ίδια την βρετανική υγειονομική υπηρεσία, θα είχε προκαλέσει από 80.000 έως 500.000 θανάτους.
Στο κλίμα των ξαφνικών αλλαγών στις συλλογικές αντιλήψεις, τοποθετούνται τόσο οι στρεβλωτικές ερμηνείες της άσκησης Defender Europe 20 όσο και η προβληματική θέση των υπευθύνων της. Στο πρώτο μέτωπο, ανάμεσα στις πιο παράλογες αναγνώσεις της κατατάσσεται η αμερικανική βούληση να φέρει δήθεν τον ιό στην Ευρώπη, η οποία συγκρούεται με την πραγματικότητα που βλέπει ήδη σε ευρωπαϊκό έδαφος αρκετά κρούσματα δέκα φορές περισσότερα από όσα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μια απλούστερη και πιο προβληματική πραγματικότητα
Η πραγματικότητα είναι απλούστερη και πιο προβληματική. Απλούστερη, καθόσον δεν υπάρχει μυστική συνωμοσία ή εμβόλιο στην κατοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά μόνο η υλοποίηση μιας δράσης που σχεδιάστηκε πολύ πριν και είναι σημαντική για τη συλλογική άμυνα της Ευρώπης. Και προβληματική, επειδή συμβαίνει κατά τη διάρκεια του κορονοϊού.
Έπρεπε να ανασταλεί η άσκηση Defender Europe 20; Ίσως. Εξαρτάται από την αξιολόγηση των κινδύνων. Από τη μια πλευρά, θα είχε μειωθεί ο κίνδυνος μετάδοσης μεταξύ του στρατιωτικού προσωπικού. Από την άλλη πλευρά, θα είχε σταλεί ένα μήνυμα αδυναμίας αναφορικά με την ικανότητα της Δύσης να αμυνθεί σε περιόδους κρίσης, αυξάνοντας τον κίνδυνο για τους ανατολικοευρωπαίους συμμάχους που φοβούνται τη Ρωσία πολύ περισσότερο από τον Covid-19. Στο σημείο αυτό οι αντιλήψεις, τόσο σε ατομικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο της ηγετικής τάξης, έχουν το ειδικό τους βάρος και ποικίλλουν από χώρα σε χώρα και από μέρα σε μέρα. Άλλωστε, οι διοργανώσεις Uefa και Europa League αναβλήθηκαν στις 13 Μαρτίου και μόλις στις 18 Μαρτίου αναβλήθηκε το EURO 2020.
Τελικά, η αμερικανική στρατιωτική ηγεσία έλαβε μια συμβιβαστική απόφαση.: Να αφαιρέσει τις μη ουσιαστικές δράσεις που συνδέονται με την άσκηση Defender Europe, όπως τις ελάσσονες ασκήσεις: Dynamic Front, Joint Warfighting Assessment, Saber Strike και Swift Response. Να μειώσει τον αριθμό του αμερικανικού προσωπικού [https://shape.nato.int/defender-europe/defender/newsroom/exercise-defendereurope-20-announcement-covid19-implications] που στάλθηκε στην Ευρώπη και επέστρεψε ήδη ένα μέρος από αυτό. Να αυξήσει τα μέτρα κατά της μετάδοσης του ιού όσο το δυνατόν περισσότερο. Αλλά να συνεχίσει οπωσδήποτε την άσκηση. Με δεδομένη την πανδημία, όλα τα άλλα περνούν σε δεύτερο πλάνο. Αλλά δεν θα ακυρωθεί. Και πρέπει να συνεχίσουμε να επικεντρωνόμαστε σε αυτή τη διαδικασία για να μπορούμε να την κατανοήσουμε και να την διαχειριστούμε.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ:
Η σύμπτωση της διεξαγωγής της άσκησης Defender Europe 2020 στον ευρωπαϊκό χώρο στην περίοδο έξαρσης της πανδημίας του COVID-19 , γέννησε πολλά ερωτηματικά και αναθέρμανε το κλίμα συνωμοσιολογίας που αναφύεται σε αυτές τις περιπτώσεις. Η φιλολογία αναφορικά με το ποιος «εφηύρε» τον επικίνδυνο ιό, ποιος και γιατί τον διέδωσε, ποιοι έχουν συμφέροντα και κέρδη καλά κρατεί από τα άκρα της Άπω Ανατολής, με την Κίνα στο επίκεντρο, μέχρι τον ευρωπαϊκό χώρο και τις ΗΠΑ από την άλλη άκρη του Ατλαντικού. Τα πράγματα πήραν και πολεμική χροιά όταν αμερικανικά άρματα μάχης και μάχιμες επίλεκτες μονάδες των ΗΠΑ θεάθηκαν να κινούνται σε χώρες της Ευρώπης χωρίς κάποια δημοσιοποιημένη προειδοποίηση. Το παραπάνω άρθρο με την υπογραφή έγκυρου στρατιωτικού αναλυτή υπό τη σκέπη ενός επίσης έγκυρου Think Tank, στέκεται στην ουσία του θέματος, εστιάζοντας στη σκοπιμότητα της ύπαρξης και της διεξαγωγής τέτοιων ασκήσεων ακόμη και σε περιόδους πλανητικών κρίσεων, μη στρατιωτικής υφής.
Ιωάννης Ε. Χρυσάφης, Δημοσιογράφος
