Politico
Ο “καλός άνθρωπος” της ευρωπαϊκής πολιτικής εξόργισε για πρώτη φορά τους ηγέτες. Τώρα έρχεται η μεγαλύτερη πρόκλησή του.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, φτάνει για να συμμετάσχει στη σύνοδο της G7, στο Εβιάν της ανατολικής Γαλλίας, στις 15 Ιουνίου 2026.
22 Ιουνίου 2026, 4:00 π.μ. ώρα Κεντρικής Ευρώπης
Του Sebastian Starcevic
ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ — Λίγοι από τους σημερινούς επικεφαλής της ΕΕ έχουν αποφύγει την κριτική τόσο καλά όσο ο Αντόνιο Κόστα. Μήπως όμως η λάμψη του αρχίζει να ξεθωριάζει ακριβώς τη στιγμή που ετοιμάζεται για επανεκλογή;
Καθώς πλησιάζουν κρίσιμοι μήνες για τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου — ο οποίος θα έχει την αποστολή να οδηγήσει τους 27 εθνικούς ηγέτες του μπλοκ σε συμφωνία για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ — ο Κόστα έκανε το πρώτο του σοβαρό λάθος, σύμφωνα με διπλωμάτες. Συχνά επαινούμενος για τη σταθερότητα των κινήσεών του και την ικανότητά του να οικοδομεί συναίνεση, ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας βρίσκεται ξαφνικά στο στόχαστρο, με τους ηγέτες των δύο ισχυρότερων χωρών της Ένωσης να συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο ενοχλημένων.
Από τότε που ανέλαβε τον ρόλο του, τον Δεκέμβριο του 2024, ο Κόστα έχει δεχθεί σχεδόν μόνο επαίνους από τους ηγέτες τους οποίους εκπροσωπεί και από τη στήριξη των οποίων εξαρτάται. Όμως ένα υπόγειο ρεύμα ενόχλησης, που είχε αρχίσει να εμφανίζεται τους τελευταίους μήνες, βγήκε στην επιφάνεια στη σύνοδο που προήδρευσε την περασμένη εβδομάδα: η απροειδοποίητη επαφή του προσωπάρχη του με Ρώσους αξιωματούχους, η οποία έσπασε χρόνια διπλωματικής σιωπής μεταξύ ΕΕ και Μόσχας, αιφνιδίασε πολλούς.
Δημοσίως, οι ηγέτες έσπευσαν να τον υπερασπιστούν. Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ δήλωσε ότι η επαφή με τη Ρωσία ήταν «κατανοητή», ενώ ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ την χαρακτήρισε «απολύτως φυσιολογική» — αστειευόμενος μάλιστα μπροστά στις κάμερες προς τον Κόστα ότι η ΕΕ θα έπρεπε να στείλει προσωπικά τον ίδιο στη Μόσχα.
Όμως πίσω από τις κλειστές πόρτες, η δυσαρέσκεια ήταν αισθητή, σύμφωνα με εννέα διπλωμάτες που εργάζονται για εννέα διαφορετικούς εθνικούς ηγέτες στη σύνοδο. Μίλησαν στο POLITICO υπό καθεστώς ανωνυμίας, λόγω του εμπιστευτικού και ευαίσθητου χαρακτήρα του ζητήματος.
«Ο Κόστα έκανε έναν Μισέλ», ήταν ίσως η πιο καταδικαστική εκτίμηση ενός από αυτούς τους διπλωμάτες. Η φράση παραπέμπει στον Σαρλ Μισέλ, τον προκάτοχο του Κόστα και πρώην πρωθυπουργό του Βελγίου, τον οποίο πολλοί ηγέτες θεωρούσαν κατώτερο των περιστάσεων κατά τη διάρκεια της θητείας του από το 2019 έως το 2024. Ο Μισέλ είχε τη φήμη ότι υπερεκτιμούσε τον ρόλο του και προσπαθούσε να χαράξει πολιτική χωρίς να συμβουλεύεται τα κράτη-μέλη — ακριβώς αυτό για το οποίο κατηγορείται τώρα ο Κόστα.
Ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κρίστεν Μίχαλ, προχώρησε περισσότερο από όλους δημόσια στη διαφωνία αυτή, χαρακτηρίζοντας την κίνηση του Κόστα «λανθασμένη» σε συνέντευξή του στο POLITICO και υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα μεσολαβητής στη σύγκρουση και υποστηρικτής της Ουκρανίας.
Ο πρόεδρος της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα, δήλωσε στο Bloomberg: «Δεν νομίζω ότι αυτή τη στιγμή είναι η κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με τον Πούτιν».
Ο Αντόνιο Κόστα παραλαμβάνει το κουδούνι από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ, κατά την τελετή μεταβίβασης εξουσίας στο Justus Lipsius, την έδρα του Συμβουλίου της ΕΕ, στις 29 Νοεμβρίου 2024, στις Βρυξέλλες, Βέλγιο.
Οποιαδήποτε κριτική από κυβερνήσεις προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου έχει σημασία, δεδομένου ότι ο ρόλος του είναι να ενεργεί εκ μέρους αυτών των ηγετών. Αν και δημοσίως η δυσαρέσκεια ήταν συγκρατημένη, ιδιωτικά ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ιδίως ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς άφησαν να εννοηθεί ότι ήταν δυσαρεστημένοι. Ένας ακόμη ηγέτης ήταν εμφανώς οργισμένος όταν μιλούσε με δημοσιογράφους σε ιδιωτική συνάντηση.
«Υπάρχουν ζητήματα, χωρίς αμφιβολία», δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες. «Αλλά δεν είμαστε στο επίπεδο του Μισέλ». Ένας άλλος χαρακτήρισε την κίνηση του Κόστα δυσάρεστη έκπληξη.
Εκπρόσωπος του Κόστα αρνήθηκε να σχολιάσει για το άρθρο. Το γραφείο του επέμεινε την περασμένη εβδομάδα ότι η προσέγγιση προς το Κρεμλίνο δεν ήταν προσπάθεια έναρξης διαπραγματεύσεων ή διαμεσολάβησης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, αλλά αποσκοπούσε στο να συμβάλει στο άνοιγμα ενός διαύλου επικοινωνίας, ώστε η ΕΕ να είναι έτοιμη όταν και εφόσον ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δείξει σοβαρή διάθεση για ειρηνευτικές συνομιλίες.
«Μεγάλοι μήνες μπροστά»
Η διαμάχη θα μπορούσε να έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις, όχι μόνο στις προοπτικές του Κόστα να επιστρέψει για άλλη μία θητεία δυόμισι ετών — οι ίδιοι οι ηγέτες επιλέγουν ποιος θα πάρει τη θέση — αλλά και στην ικανότητά του να κερδίσει την εμπιστοσύνη των κυβερνήσεων, ακριβώς τη στιγμή που εποπτεύει μία από τις πιο δύσκολες εσωτερικές διαπραγματεύσεις της ΕΕ: τον επόμενο επταετή κεντρικό προϋπολογισμό του μπλοκ, ύψους 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ.
Πρόκειται για αγώνα δρόμου, επειδή πολλοί στην ΕΕ πιστεύουν ότι ο Κόστα πρέπει να πετύχει συμφωνία πριν διεξαχθούν αρκετές σημαντικές εκλογές το 2027, με πιο χαρακτηριστική την προεδρική εκλογή του Απριλίου στη Γαλλία. Αν η ψηφοφορία αυτή οδηγήσει σε ακροδεξιό αρχηγό κράτους, τότε είναι πιθανό να υπάρξει πολύ μικρότερη διάθεση για συμβιβασμό.
Ο Κόστα «έχει μπροστά του μερικούς πολύ σημαντικούς μήνες», δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες. «Μέχρι τώρα ήταν αθόρυβα αποτελεσματικός. Ελπίζει κανείς ότι τα ερωτήματα γύρω από το πρόσωπό του δεν σημαίνουν πως έκανε τα πράγματα δυσκολότερα για τον εαυτό του».
Η συζήτηση για το ποιος πρέπει να εκπροσωπεί την ΕΕ απέναντι στη Ρωσία κράτησε τόσο πολύ το βράδυ της Πέμπτης, ώστε οι ηγέτες καθυστέρησαν δύο ώρες στο δείπνο και αναγκάστηκαν να αναβάλουν μια προγραμματισμένη συζήτηση για την Κίνα. Η αναστάτωση αποκάλυψε την αδυναμία του Κόστα, καθώς δεν κατάφερε να συντονίσει τους αρχηγούς κυβερνήσεων του μπλοκ και να εξασφαλίσει σωστή κατανομή χρόνου για τα διάφορα θέματα της ημερήσιας διάταξης, δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες.
Ωστόσο, οι περισσότεροι προειδοποίησαν ότι η υπόθεση δεν πρέπει να διογκωθεί, σημειώνοντας ότι ο Κόστα εξακολουθεί να διαθέτει πολιτικό κεφάλαιο. Ένας από τους διπλωμάτες δήλωσε ότι αμφιβάλλει πως έχει βλάψει τόσο σοβαρά τη σχέση του με τους ηγέτες ώστε να κινδυνεύει η πολιτική του επιβίωση.
«Καθόλου», είπε ο διπλωμάτης όταν ρωτήθηκε αν η επανεκλογή του Κόστα βρίσκεται σε κίνδυνο, προσθέτοντας ότι η προσέγγισή του προς τη Ρωσία «υποστηρίχθηκε από τις περισσότερες χώρες. Και όλοι βρίσκονται στην ίδια γραμμή ως προς το να κάνουν αυτό που είναι προς το συμφέρον της Ουκρανίας».
Η θητεία δυόμισι ετών του Κόστα λήγει τον Μάιο του 2027, και η ευρέως διαδεδομένη άποψη μεταξύ των κυβερνήσεων είναι ότι θα επαναδιοριστεί. Ωστόσο, οποιεσδήποτε αμφιβολίες ως προς αυτό θα μπορούσαν να αλλάξουν τη λεπτή πολιτική αριθμητική γύρω από την κατανομή των κορυφαίων θέσεων στις Βρυξέλλες.
Ο πιο ένθερμος
Καθώς τα ζητήματα έρχονται και παρέρχονται, και με τους ηγέτες όλου του πολιτικού φάσματος απασχολημένους με τις δικές τους εσωτερικές ανησυχίες, η προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου μπορεί συχνά να μοιάζει με δηλητηριασμένο δισκοπότηρο. Και αυτό πριν ακόμη εξεταστεί πώς ο ρόλος αυτός συνδέεται με τον ρόλο του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ιδίως ως προς το ποιος εκπροσωπεί την ΕΕ στη διεθνή σκηνή.
Τελικά, στον πρωθυπουργό της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίτσο, συχνά έναν από τους πιο αντιρρησίες ηγέτες του μπλοκ, έλαχε να προσφέρει στήριξη στον Κόστα.
«Στηρίζω τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και χαιρετίζω το γεγονός ότι η ομάδα του κινήθηκε προς αυτή την κατεύθυνση», δήλωσε ο Φίτσο αναφερόμενος στην προσέγγιση προς τη Ρωσία. «Υπάρχουν αρκετοί πρωθυπουργοί που συμμερίζονται αυτή την άποψη, και εγώ είμαι πιθανότατα ένας από τους πιο ένθερμους ανάμεσά τους».
Ο Κόστα θα καλωσορίσει αυτή τη στήριξη — αν και ίσως όχι τη διαίρεση γύρω από το τραπέζι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που αυτή υποδηλώνει.
Στο ρεπορτάζ συνέβαλαν οι Camille Gijs, Jacopo Barigazzi, Gerardo Fortuna, Nicholas Vinocur, Zoya Sheftalovich και Gabriel Gavin.
https://www.politico.eu/article/antonio-costa-putin-move-triggers-doubts-reelection-council/
