του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.Στη «Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα» αναμένονται συζητήσεις υψηλού επιπέδου που αφορούν τον αμυντικό ρόλο της Τουρκίας και τις μελλοντικές της δυνατότητες, το βασικό ερώτημα δεν είναι αν η Τουρκία θα αποκτήσει τα F-35 ή αν το KAAN θα λάβει πολιτική ώθηση για κατασκευή κινητήρων. Το πραγματικό ζήτημα είναι πώς η Άγκυρα θα αξιοποιήσει τη στρατηγική της σημασία για να αποσπάσει παραχωρήσεις τόσο από το ΝΑΤΟ όσο και από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αξίζει να παρακολουθήσουμε τρία σενάρια:
1. Η επανένταξη του προγράμματος F-35 παραμένει δύσκολη
Η Τουρκία συνεχίζει να επιδιώκει την εξομάλυνση των αμυντικών σχέσεων με την Ουάσινγκτον, αλλά το βασικό εμπόδιο παραμένει το ρωσικής κατασκευής σύστημα S-400.
Όσο οι S-400 παραμένουν λειτουργικοί ή στην κατοχή της Τουρκίας, η πλήρης επανένταξη στο πρόγραμμα F-35 αντιμετωπίζει σημαντικά πολιτικά και νομικά εμπόδια στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Κογκρέσο παραμένει αρνητικό και πολλά μέλη του ΝΑΤΟ συμμερίζονται ανησυχίες σχετικά με τη διαλειτουργικότητα και την ασφάλεια.
Επομένως, μια πλήρης επιστροφή στο πρόγραμμα F-35 είναι απίθανη στο άμεσο μέλλον, αν και η περιορισμένη συνεργασία μεταξύ αμυντικής βιομηχανίας θα μπορούσε να επεκταθεί.
2. Το KAAN θα παρουσιαστεί ως η στρατηγική εναλλακτική λύση της Τουρκίας
Το τουρκικής παραγωγής αεροσκάφος KAAN έχει γίνει κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό έργο μαχητικών αεροσκαφών. Αποτελεί πλέον σύμβολο της στρατηγικής αυτονομίας της Τουρκίας.
Σε αυτή τη σημαντική συνάντηση του ΝΑΤΟ, η Άγκυρα πιθανότατα θα τονίσει:
• Εγχώρια παραγωγή μαχητικών.
• Ανεξάρτητη αεροδιαστημική τεχνολογία.
• Προγράμματα ανάπτυξης πυραύλων.
• Εξαγωγές αμυντικού εξοπλισμού.
• Μειωμένη εξάρτηση από δυτικούς προμηθευτές.
Η Τουρκία θέλει να στείλει το μήνυμα ότι ακόμη και αν η πρόσβαση σε δυτικές πλατφόρμες περιοριστεί, μπορεί να κατασκευάσει το δικό της στρατιωτικοβιομηχανικό οικοσύστημα.
3. Τα προγράμματα πυραύλων μπορεί να είναι πιο σημαντικά από το F-35 ή το KAAN
Η πιο σημαντική εξέλιξη μπορεί να μην είναι καθόλου η αεροπορία.
Η Τουρκία επεκτείνει με γοργούς ρυθμούς προγράμματα όπως:
• Tayfun
• Cenk
• Gezgin
• SOM
Αυτά τα συστήματα παρέχουν στρατηγική εμβέλεια πολύ πέρα από το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Για την Άγκυρα, οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς προσφέρουν αποτροπή και γεωπολιτική επιρροή ακόμη και πριν το KAAN τεθεί σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία.
Τι πρέπει να προσέξει η Ελλάδα;
Από ελληνικής στρατηγικής άποψης, οι πιο σημαντικοί δείκτες δεν είναι τα ανακοινωθέντα κορυφής, αλλά το κατά πόσον:
• Το ΝΑΤΟ ανέχεται τον τουρκικό ναυτικό αναθεωρητισμό στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
• Η Τουρκία καταφέρνει να θεσμοθετήσει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
• Οι ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από τις τουρκικές αμυντικές βιομηχανίες.
• Η Άγκυρα χρησιμοποιεί τον ρόλο της εντός του ΝΑΤΟ για να ομαλοποιήσει τις αξιώσεις κατά της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Συμπέρασμα
Η Τουρκία πιθανότατα θα χρησιμοποιήσει τη σύνοδο κορυφής για να παρουσιάσει τον εαυτό της ως μια απαραίτητη δύναμη του ΝΑΤΟ, έναν κόμβο αμυντικής- βιομηχανίας και μια μελλοντική αεροδιαστημική και πυραυλική δύναμη. Ενώ μια άμεση επανένταξη των F-35 φαίνεται απίθανη, το KAAN θα λάβει πολιτική προώθηση και η Άγκυρα θα επιδιώξει την αναγνώριση ως στρατηγικός παράγοντας που δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται απλώς ως η νοτιοανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ.
Το μεγαλύτερο στρατηγικό ερώτημα για το ΝΑΤΟ δεν είναι αν η Τουρκία θα αποκτήσει τα F-35 ή αν θα προωθήσει τα KAAN. Είναι αν μια ολοένα και πιο αυτόνομη Τουρκία παραμένει πλήρως ευθυγραμμισμένη με τους μακροπρόθεσμους στρατηγικούς στόχους της Συμμαχίας.
