Αρχική Blog Σελίδα 2968

Turkey is the new ‘sick man’ of Europe

0
The crowd, who are celebrating the results of the referendum, listen to Turkish President Recep Tayyip Erdogan (not seen) at the Presidential Complex in Ankara, Turkey on April 17, 2017. (Binnur Ege Gurun/Anadolu Agency/Getty Images)

Giving new powers to Turkey’s president won’t stop terrorism or build bridges in a divided country. It’s just another sign of Turkey’s darkening future.

Bruce Mabley April 18, 2017

Well before the people of Turkey went to the polls on Sunday for a national referendum about constitutional changes to the political system—changes that would concentrate power in the hands of the president—the process of political change was set in motion. In some sense, the referendum result had been pre-ordained since the July 2016 military coup. President Recep Tayyip Erdogan’s characterization of the coup as a “gift from God” was ultimately realized with Sunday’s victory of the ‘Yes’ side, albeit by a slim margin of 51.4 per cent to 48.6 per cent. Throughout the campaign, Erdogan cited the 2016 coup as the main reason why new and stronger executive powers are necessary to thwart regime instability and a host of other ills.

With the help of the minority nationalist party, Erdogan appears to have carried the day, despite claims of ballot box tampering, unstamped ballots and an unfair playing field. Electoral observers from the Organization for Security and Co-operation in Europe, as well as opposition activists, point to the unfair advantage the ‘Yes’ side had in being able to call on all the resources of the state to secure the referendum victory. The main opposition party CHP, and the Kurds, are crying foul, having voted massively for ‘No’.

READ MORE: The death of democracy in Turkey

Seasoned political observers of Turkey are all too familiar with the polarization of Turkish society between pro- and anti-Erdogan factions, which is mirrored by serious differences over the implementation of conservative Islamist measures and their effect on Turkey’s legacy of secularism. The results are not surprisingly close; they illustrate the continuing polarization of Turkish society and politics, a fact which is not going to disappear simply because President Erdogan requires it to be so. In his characteristically strident victory speech, there was no olive branch for the opposition, only veiled threats insisting that Turks must accept the result and come to terms with it. Erdogan summarily dismissed charges made by the opposition and OSCE European observers of electoral irregularities.

 In terms of government mechanics, the changes are far-reaching. They will substantially strengthen and concentrate power in the hands of the president, making Erdogan the official head of state in addition to bestowing upon him the mantle of head of the ruling political party in Parliament. Unlike the American system of government, the new Turkey would see a partisan president in control of both the executive and legislative branches. Parliament loses its Office of the Prime Minister as well as control over budgets and appointments. The president will also have the power to dissolve Parliament. This ensures the predominance of presidential power over the party system. The head of the executive branch is able to make the majority of judicial appointments, and it is very difficult indeed to see how the judiciary could overrule the executive authority and enforce its decisions in any given situation. For all these reasons, the new brand of constitutional republic proposed in the referendum does not reflect the separation of powers enshrined, for example, in the American constitution.

RELATED: Why terrorists are attacking Turkey

Political science is, however, an inexact science since political changes never take place in a vacuum—and Turkey is no exception. Often, the historical political culture can dictate the manner in which institutional changes occur. In Turkey’s case, the issue has been compounded by a number of internal factors, not the least of which was the heavy-handed reaction to the 2016 coup and the pogrom against alleged political opposition to Erdogan. The coup simply accelerated the executive control over the judiciary and the media, both of whose independence had been severely limited long before the coup.

The crowd, who are celebrating the results of the referendum, listen to Turkish President Recep Tayyip Erdogan (not seen) at the Presidential Complex in Ankara, Turkey on April 17, 2017. (Binnur Ege Gurun/Anadolu Agency/Getty Images)

The crowd, who are celebrating the results of the referendum, listen to Turkish President Recep Tayyip Erdogan (not seen) at the Presidential Complex in Ankara, Turkey on April 17, 2017. (Binnur Ege Gurun/Anadolu Agency/Getty Images)

Few would question the salutary effect that the election of the Justice and Welfare Party (AK Party) had on Turkish democracy at the turn of this century. It was a breath of fresh air, a departure from the hegemony of military power and its interference in politics. It took additional effort from Turkish society, including the judiciary branch, to extirpate the role of the military and place it under legitimate legislative and executive surveillance.

Unfortunately, as time passed, the AK Party began to dismantle other attributes of the Ataturk secular legacy with gradual Islamization measures. Under the cloak of conservative religious sentiment, these measures were meant to marginalize the secular legacy of Ataturk, and the opposition parties inspired by it, in order to ensure the political longevity of the AK Party and the maintenance of its electoral clientele. The head scarf controversy is a good example of how the AK Party, under the watchful guise of first prime minister and now President Erdogan, forged an electoral base of Turkish nationalists and soft Islamists. Kurds, Alevis, secularists, leftists and now Gulenists are not included in its base. Some AK Party intellectuals even began to talk of a new brand of neo-Ottomanism including a new more active role for Turkey in the Middle East and Africa. One thinks of former foreign minister and ex-prime minister Davutoglu, and the active role Turkey has taken in the Syrian conflict welcoming refugees and supporting the opposition forces against Bashar al-Assad’s regime. The authoritarian arrogance and inflexibility demonstrated by Erdogan ultimately signalled the fall of Davutoglu, perhaps a harbinger of what executive fiat may become more often now that the referendum has been approved.

If the referendum result stands, it will assist in creating a Turkish state with several things in common with its Ottoman parent at the turn of the 20th century. First, it will create an executive authority not based on any democratic separation of powers and resembling more the traditional absolutist role of the Pasha. Second, the reliance on Islamism to govern is manifest and growing. The reign of the AK Party is directly proportional to that growth. What we saw during last summer’s coup d’état was a fight, partly manufactured, between former AK Party loyalists and party builders (the Gulenists) and those in the AK Party seeking to monopolize and play the Islamist card for domestic political gain. During the referendum campaign itself, Erdogan made little effort to calm the waters when European politicians began to question the arrival of Turkish ministers on their territory seeking to campaign for the ‘Yes’ side. Picking a fight with non-Muslim Europe was part of Erdogan’s referendum strategy to capture Turkish diaspora votes by playing on their alienation. It worked. Most of the Turkish diaspora in Europe voted heavily in favour of the ‘Yes’ side.

READ MORE: Turkey just got its way. Again.

Throughout this development since 2002, we have noticed a sharp decline in the freedom of the press in Turkey. Jailing journalists only highlights the problems associated with holding a free and fair referendum on changes to the Turkish constitution in 2017. Without a free and independent press to act as oversight on executive authority, a ‘Yes’ vote on April 16 is fraught with danger.

It remains to be seen how Turkey can fully scuttle the historical legacy of Mustapha Kemal. Forced secularism, a highlight of Ataturk’s policies, is never a good option, and is made to seem worse when the issue is deliberately obscured by reference to a woman’s right to choose (head scarf controversy) and subsumed under the category of fallaciously defending individual rights. How is this different from forced Islamization and elimination of dissent by executive fiat? Although one can understand Turkey’s frustration with nonnegotiable conditions laid down by non-Muslim states for admission to the European Union, thumbing their noses at Europe is not a particularly wise policy given Turkey’s reliance on trade with the West and workers’ remittances. The massive arrests and witch hunt for Gulenists (supporters of Fetullah Gulen used to be AK Party loyalists), journalists, judges, teachers and other professionals is proof enough that the referendum result was almost a forgone conclusion, having created an unfair playing field. Using Islam as a smoke screen for augmenting his own political power is illegitimate and challenges the secular nature of the state and its institutions.

In short, the ‘Yes’ victory will likely not bring peace with the Kurds. The unreported war on the Kurds in eastern Turkey will continue with its daily tribute of innocent lives and reprisals by the PKK—the former unreported in the absence of any independent journalists. The referendum result will not preserve Turkey from terrorism. It will not help build any bridges between the ruling party and the almost 50 per cent of citizens who voted ‘No’. Calls for the death penalty can now be heard from ‘Yes’-side supporters who wish to continue to avenge their leader’s fateful day in the coup last July. If political stability can be defined with an iron fist, with more police in the streets, then one can suppose that Erdogan is the victor.

The April 16 result will only accelerate Turkey’s darkening future as Europe’s new sick man.

Bruce Mabley is a former Canadian diplomat in Turkey and currently Director of the Mackenzie-Papineau Group in Montreal.

http://www.macleans.ca/news/world/turkey-is-the-new-sick-man-of-europe/

Turkey: Divided We Stand

0

By April 18, 2017

BESA Center Perspectives Paper No. 446, April 18, 2017

EXECUTIVE SUMMARY: The referendum victory of April 16, 2017, which gave Recep Tayyip Erdoğan unchecked powers, has left Turkey bitterly polarized. Fresh rounds of political tensions are likely in a country where half the population loves the president and the other half hates him. Erdoğan’s longer-term game plan is to ensure that Turkey will continue to elect conservative, nationalist presidents and governments after his day is done.

On April 16, 2017, nearly half of all voting Turks objected to a new constitutional order that grants Recep Tayyip Erdoğan unchecked powers in a “Turkish-style” executive presidency. At the ballot box, 51.4% of registered voters agreed to give Erdoğan what he so powerfully craved: legitimacy for the powers he has unconstitutionally exercised since he became Turkey’s first directly elected president in August 2014. That result left 48.6% of Turks frustrated and isolated. Turkey’s divide is now deeper and its politics more fragile, and the worsening political polarization promises turmoil.

With his new powers, Erdoğan will be able to further consolidate his rule. As head of the state, the government, and the ruling party, he can now appoint vice presidents, cabinet ministers, state bureaucrats, and senior judges. He can propose budgets and issue government decrees. All of this is now legitimate – although an opposition party is claiming election fraud. Its claim is based on a ruling by the Supreme Board of Elections that votes on papers without official seals are to be declared valid, a clear violation of Turkey’s electoral laws.

Political co-habitation will be much harder now. Protests and the use of brutal police force, especially if vote-rigging claims become more serious allegations, will not be unlikely. Erdoğan’s promise to reinstate the death penalty will finally break the weakening chains keeping Turkey anchored at the European bay, a turn of events that will almost inevitably spark economic and financial chaos.

Ankara will have its hands full introducing a new constitutional regime without national consensus. Even the country’s post-military coup constitution of 1982 won over 91% of voter support. A regime change so radical that it includes abolishing the office of prime minister and substantially weakening parliament based on the approval of only slightly more than half the population will not build nationwide political peace.

Was the vote on April 16 a success story for Erdoğan? It depends on the criteria. Erdoğan won almost exactly the same vote he won in the presidential election of August 2014 (51.5% vs. 51.4%). Not a bad score. But the president’s Yes campaign was run (ironically) by two major parties: his ruling Justice and Development Party (AKP) and the opposition Nationalist Movement Party (MHP).

In theory, the two parties should have won over 60% of the vote on April 16, as their combined vote in the November 1, 2015 parliamentary election was 61.4%. But the Yes campaign’s 51.4% was 10 percentage points lower than the combined vote for the two parties, suggesting that even some AKP and/or MHP voters opposed changing the country’s political regime to favor a disproportionately powerful president.

Can Erdoğan comfortably rule a country of 80 million people with the support of slightly over half the population? The answer is yes and no.

Erdoğan has often protested that he did not advocate an executive presidential system “for his own sake and benefit.” He reminded his fans at rallies that “he is merely a mortal” and the system he wanted would remain in place long after his death. But did he want to install the system in order to ensure his own one-man rule until his death? Again, the answer is yes and no.

Erdoğan certainly wanted expanded powers for himself, but he also wanted them in the interests of political Islam. In his ideal world, he would be a powerful president for life – and after his death, he would be succeeded by another Islamist (likely chosen by Erdoğan himself). The new system would thus further advance political Islam in Turkey and the Middle East.

The story behind the presidential system goes back to June 7, 2015, another occasion on which the Turks went to the ballot box. Although his doing so was totally illegitimate, President Erdoğan, who was supposed to be non-partisan, campaigned for the AKP. With slightly over 40% of the nationwide vote, the AKP lost its parliamentary majority for the first time since it rose to power in 2002.

Then-prime minister Ahmet Davutoğlu had to negotiate a coalition government with opposition parties, including the Islamists’ archenemy, the secular Republican People’s Party (CHP). Erdoğan objected to this idea and set new elections for November 1, 2015. On that occasion, his AKP won a landslide victory, garnering nearly 50% of the vote and forming a single-party government.

Despite the happy ending for Erdoğan and his Islamist cohort, the June 7 episode deeply worried his strategists. The possibility of another Turkish popular vote forcing a coalition alliance with a secular party had to be eliminated. The only way to do that was to change the presidential system.

Under the new system, smaller parties will be gradually made irrelevant (as they are in the US), leaving two major actors on the stage: an Islamist/nationalist party addressing Turkey’s less educated, conservative masses; and a secular, liberal party representing better-educated and more urban Turks. Turkey’s conservative/secular divide typically gives the former group 70-75% of nationwide support and the latter the remaining 25-30%. Such a political set-up would make the election of a secular government and president highly unlikely and a coalition government out of the question.

This, of course, is a political gamble, although the odds are against any conservative defeat in Turkish politics. In theory, a new secular candidate could emerge one day who would appeal to both conservative and secular voters, or an economic crisis might substantially diminish the popularity of a conservative president. If power then moves from the Islamists to the secularists, the system could launch a process of undoing Erdoğan’s Islamization.

Erdoğan, or one of his conservative successors, might come to regret the April 16 referendum if it means eventually granting super-executive powers to an anti-Islamist president.

View PDF

Burak Bekdil is an Ankara-based columnist. He regularly writes for the Gatestone Institute and Defense News and is a fellow at the Middle East Forum.

BESA Center Perspectives Papers are published through the generosity of the Greg Rosshandler Family

Τουρκικό δημοψήφισμα: Σύγκρουση δύο κόσμων

0

Tου ΓΙΩΡΓΟΥ ΒΟΣΚΟΠΟΥΛΟΥ Αναπληρωτή Καθηγητή Ευρωπαϊκών Σπουδών, Τμήμα ΔΕΣ, ΠΑΜΑΚ

Απρίλιος 18, 2017

Η έκβαση του συνταγματικού δημοψηφίσματος στην Τουρκία σηματοδοτεί σε επίπεδο θεσμικής αντιπαράθεσης τη διαμόρφωση ενός κλίματος κλιμακούμενης πόλωσης στην Τουρκία. Αποτελεί τη σύγκρουση δύο κόσμων, δύο κοσμοθεωριών με μη συμβατά οργανωτικά, στρατηγικά και αξιακά πρότυπα.

Αν ο στόχος του Τ. Ερντογάν ήταν να δημιουργήσει συνθήκες εσωτερικής πόλωσης, διχασμού και σύγκρουσης με το περιβάλλον που απορρίπτει τις νέο-οθωμανικές αντιλήψεις του τότε αυτός επετεύχθη. Η Τουρκία διολισθαίνει σταθερά σε έναν κύκλο θεσμοθετημένου αυταρχισμού που θα φέρει νομιμοποιητικό μανδύα. Αυτό είναι πιο επικίνδυνο και από μία στρατοκρατούμενη δικτατορία, αφού συνταγματικά νομιμοποιεί ένα επιφαινόμενο δημοκρατικότητας.

Αν ο Τ. Ερντογάν υλοποιήσει τους στόχους του τότε θα χρησιμοποιήσει εργαλεία διαδικαστικής νομιμοποίησης προκειμένου να θέσει κοινωνία και πολιτικό σύστημα στην κλίνη του Προκρούστη. Όπως κάθε αυταρχική δράση αυτό θα προκαλέσει αναπόφευκτες αντιδράσεις. Το συγκρουσιακό αποτέλεσμα συνιστά μία  αυτοεκπληρούμενη προφητεία σε μία κοινωνία εντός της οποίας συγκρούονται δύο κόσμοι. Ο αστικός, με όρους χωροταξίας, λειτουργεί με περισσότερο κοσμοπολίτικη λογική εντός ενός πλαισίου εκλογικευμένης δυσπιστίας. Αντιπροσωπεύει ένα πολιτικά κοινωνικοποιημένο περιβάλλον που αντιλαμβάνεται τους κινδύνους από την επιβολή μίας θεσμικής ηγεμονίας του Τούρκου προέδρου σε συνθήκες έλλειψης συνταγματικών ασφαλιστικών δικλείδων.

Σε αντίθεση, η τουρκική περιφέρεια κινείται με όρους παρελθόντος, με όρους παλαιο-Κεμαλικού αυταρχισμού, σε συνθήκες ελλιπούς πολιτικής κοινωνικοποίησης, άγνοιας κινδύνου. Δεν κατανοεί ότι το ΝΑΙ αποτελεί ένα επικίνδυνο θεσμικό όπλο στα χέρια του εκάστοτε προέδρου. Προφανώς ένα μέρος του εκλογικού σώματος ψήφισε με όρους θυμικού, στηρίζοντας τον Ερντογάν και όχι τη συνταγματική λαίλαπα που αναμένεται. Κανείς σώφρων πολίτης δεν θα εμπιστευόταν έναν ηγέτη που θα διέθετε εξουσίες μονάρχη.

Το παράδοξο είναι ότι ο Τ. Ερντογάν αγωνίστηκε να αποδομήσει μια καθεστηκυία κεμαλική τάξη προκειμένου να εγκαταστήσει μία νέα που δεν θα διαθέτει  ασφαλιστικές δικλείδες έναντι αυταρχικών πρακτικών. Ουσιαστικά μετατρέπει την Τουρκία σε ένα ιδιόμορφο καθεστώς (regime) ελλιπούς συναίνεσης. Ένα δεύτερο παράδοξο προκύπτει από ένα εύλογο συμπέρασμα που μπορεί να εξωτερικευτεί με ένα ρητορικό ερώτημα και υπο-ερώτημα. Θεωρεί ο Τ. Ερντογάν ότι η προτεινόμενη από τον ίδιο συνταγματική τάξη (υπερ-ενισχυμένη προεδρική δημοκρατία) δεν θα μπορούσε να αποτελέσει όπλο στα χέρια πολιτικών του αντιπάλων στο ενδεχόμενο μιας εκλογικής του ήττας; Θεωρεί συνεπώς ότι ο ίδιος θα παραμείνει εσαεί στο τιμόνι της χώρας, αποκομίζοντας υπερεξουσίες από τον νέο συνταγματικό διακανονισμό; Ουσιαστικά η απόφαση του δυναμιτίζει το μέλλον της Τουρκίας θέτοντας τα θεμέλια μίας μελλοντικής σύγκρουσης σε μία περίοδο κατά την οποία η Τουρκία αντιμετωπίζει κάτι παραπάνω από την ασαφή προοπτική δημιουργίας Κουρδικού κράτους.

Η επιστροφή της Άγκυρας στην όποια θεσμική κανονικότητα θα είναι ακόμα πιο δύσκολη, ιδιαίτερα ελλείψει ικανής και αξιόπιστης εναλλακτικής πολιτικής πρότασης. Ο Τ. Ερντογάν επιθυμεί να δέσει τη χώρα με ένα θεσμικό ζουρλομανδύα που θα προκαλέσει μαζικές αντιδράσεις. Αυτό είναι αναπόφευκτο σε μία χώρα μεγάλων αντιθέσεων, μια χώρα που διαθέτει έναν απειλητικό για τη συνοχή της εθνοτικό πλουραλισμό. Όπως ορθά το θέτει ο Burak Bekdil η χώρα οδηγείται «σε ένα συνταγματικό καθεστώς χωρίς εθνική συναίνεση» [1]. Η διακυβέρνηση της θα οικοδομηθεί με άξονα 2 ή 3 πολιτικούς σχηματισμούς περιθωριοποιώντας μικρότερα κόμματα μεταξύ αυτών και το Κουρδικό. Αυτό θα οδηγήσει τη χώρα σε παρατεταμένη κρίση εκπροσώπησης με απρόβλεπτες συνέπειες. Ο Τ. Ερντογάν βλέπει το δένδρο της πολιτικής μακροημέρευσης του αλλά χάνει το δάσος της πολιτικής σταθερότητας στη γείτονα, αφού λειτουργεί με όρους Οθωμανικού ναρκισσισμού.

[1] Βλ. την εξαιρετική ανάλυση του, «Turkey: Divided We Stand» by Burak Bekdil, BESA, https://besacenter.org/perspectives-papers/turkey-divided-stand/

http://www.presspublica.gr/tourkiko-dimopsifisma-sygkrousi-dyo-kosmon/

Περί Θεσμών: οι Ελληνόφωνες Τεκτονικές Στοές της Κωνσταντινούπολης

2

Του Βασίλη Κυρατζόπουλου Αθήνα 17/4/2017

Στο παρελθόν είχαμε αναφέρει [1]:

“Ο κίνδυνος να μετατραπεί ένα κράτος από οιονεί προτεκτοράτο σε επικράτεια άλλης χώρας, εγκυμονεί τον κίνδυνο τα μέλη του, στα πάτρια εδάφη τους να μετατραπούν σε οθνείους. Τότε η διατήρηση της εθνικής ταυτότητας βασίζεται σε θεσμούς που λειτουργούν ορθά και κληρονομήθηκαν από την περίοδο της ανεξαρτησίας. Άρα στην περίοδο ανεξαρτησίας οι θεσμοί πρέπει να λειτουργούν ορθά και αυτό έγκειται στα μέλη των θεσμών. Οι δε κατακτητές σταθερά θα προσπαθήσουν να αλλοιώσουν την ορθή λειτουργία των θεσμών”

Με την προαναφερόμενη διαπίστωση συμπεραίνουμε ότι οι θεσμοί πρέπει να περιφρουρούνται ούτως ώστε να μην μετατραπούν σε παρεκβατικοί – μη ορθοί. Εδώ άμεσα δημιουργούνται μερικά ερωτήματα, όπως:

Οι θεσμοί μπορούν να είναι υπεράνω του συντεταγμένου κράτους; Το κράτος μπορεί να είναι ο μοναδικός θεσμός που δικαιούται να εφαρμόσει βία κατά των μελών του; Ποιοι θεσμοί δεν υπόκεινται στον κρατικό έλεγχο; Πώς περιφρουρείται ένας νόμιμος θεσμός, που βασικός σκοπός του είναι η διατήρηση της εθνικής ταυτότητας;

Το καλύτερο παράδειγμα για να απαντηθούν οι ερωτήσεις, αποτελεί ο θεσμός του Τεκτονισμού, ένας παγκόσμιος ισχυρός θεσμός. Η δημιουργία του θεσμού οφείλεται στην αλαζονεία και ανομία των φεουδαρχών του Μεσαίωνα. Διάφορα κοινωνικά στρώματα ιδρύουν το θεσμό που θα κρατά τα μυστικά της κοινής τους τέχνης για να προστατέψουν τη ζωή, τη γνώση και την περιουσία των μελών του θεσμού. Άρα ως προς τους λόγους της ίδρυσης του Τεκτονισμού  μπορούμε να πούμε ότι είναι ένας αντιεξουσιαστικός, πολιτισμικός θεσμός, που στηρίζεται στην πλήρη εμπιστοσύνη της αδελφότητας (μελών).

Τί γίνεται όταν ένας αξιόλογος αντιεξουσιαστικός θεσμός ισχυροποιείται σε τέτοιο βαθμό ώστε να απειλεί τη συντεταγμένη κρατική εξουσία;

Πριν αναφερθούμε στη σύγχρονη εποχή, ας θυμηθούμε τους αήττητους Ναΐτες. Ευγενείς Χριστιανοί για να ενταχθούν στο Τάγμα των Ιπποτών του Νοσοκομείου του Αγίου Ιωάννη των Ιεροσολύμων, εκτός από την πολεμική τέχνη ήταν αναγκασμένοι να κατέχουν επιπλέον τέχνες όπως ιατρική, τραπεζική κ.ά., να δωρίσουν όλη την περιουσία τους στο κοινό ταμείο και να μυηθούν στα μυστικά του Τάγματος. Έτσι στα τέλη του 13ου αιώνα, το Τάγμα ήλεγχε μεγαλύτερη περιουσία και κτήματα από πολλά βασίλεια της Ευρωπαϊκής ηπείρου. Μετά την πτώση των Ιεροσολύμων (1244), οι Ναΐτες οργανώνονται στην Κύπρο για την επανάκτηση των Αγίων Τόπων.

Αρχές του 14ου αιώνα το Τάγμα αρνήθηκε να δανείσει ένα υπέρογκο ποσό στον βασιλιά Φίλιππο Δ’ τον Ωραίο (1285-1314) της Γαλλίας, που ουσιαστικά φιλοξενούσε την έδρα του Τάγματος. Ο λόγος άρνησης ήταν ότι ο Γάλλος βασιλιάς δεν δεσμεύονταν να δαπανήσει τα δανεικά για τον κοινό σκοπό. Έτσι το 1307 προβάλλοντας τον τρόπο μυήσεως, κατηγορήθηκαν ως αιρετικοί και με εντολή του Πάπα Κλήμη Ε’ (1305 – 1314) την περίοδο 1307 – 1312 όσα μέλη του Τάγματος συλλαμβάνονταν σε Αγγλία, Γαλλία και Ιταλία καίονταν στην πυρά. Δεν σώθηκε από την πυρά ούτε ο Μέγας Μάγιστρος Jacques de Molay. Βέβαια, δημεύτηκε και όλη η περιουσία του Τάγματος σε Γαλλία και Ιταλία…  

Οι Στοές στον Οσμανικό Κράτος

Η πρώτη Τεκτονική Στοά στα Οσμανικά εδάφη θα ιδρυθεί το 1748 στην Βέροια (Χαλέπι) της Συρίας, με την ονομασία Μεγ. Αλέξανδρος (ή Αλεξανδρέττα), υπό την αιγίδα της Μεγάλης Στοάς της Σκωτίας. Ως προς την Αγγλική Εφημερίδα St. James Evening Post, σε Σμύρνη και Κωνσταντινούπολη το 1738 λειτουργούσαν ήδη Τεκτονικές Στοές. Έτσι υπό την αιγίδα Ευρωπαϊκών Μεγ. Στοών θα ιδρυθούν ξενόφωνες Στοές, οι οποίες στις περιόδους 1748 – 1760 και 1825 – 1856 θα παυτούν με Αυτοκρατορικό Φιρμάνι. Τον 19ο αιώνα ανακοινώνονται δύο μεταρρυθμιστικά διατάγματα:

  • Στις 3/11/1839 το Gülhâne hatt-ı şerif (Γκουλχανέ χάτι σερίφ), το οποίο διαμορφώθηκε κυρίως από προοδευτικούς του Οσμανικού κράτους την περίοδο Selim Γ’ και Mahmud Β’.
  • Στις 28/2/1856 το Hatt-ı hümayun (Χάττι χουμαγιούν)[2], θεωρείται το συμπληρωματικό του Gülhâne hatt-ı şerif. Στην πραγματικότητα επιβάλλεται από τις Ευρωπαϊκές δυνάμεις.

Με τα δύο φερμάνια δίνονται πολιτικά δικαιώματα στις μη Μουσουλμανικές εθνότητες (cemaat). Έτσι σε σύντομο χρονικό διάστημα θα ιδρυθούν σε Θεσσαλονίκη, Σμύρνη και Κωνσταντινούπολη πλέον των 60 Τεκτονικών Στοών. Την ίδια περίοδο εμφανίζονται και οι πρώτες Ελληνόφωνες και μεικτές Στοές*[Κοίτα Πίνακα].

Η “Πρόοδος” θα παίξει σημαντικό ρόλο στην Οσμανική ιστορία. Πρώτον επειδή θα μυηθεί ο διάδοχος Μουράτ, ο οποίος θα παραμείνει στον θρόνο για 91 μέρες ως Murat Ε’ (Μουράτ Ε’ 30/5/1876 – 31/8/1876) και θα τεθεί σε κατ’ οίκον περιορισμό στο παλάτι του Çırağan (Τσιραγάν) από τον ετεροθαλή αδελφό του Abdülhamid Β’ (31/8/1876 – 27/4/1909, ΑμπντουλχαμίντΒ’). Δεύτερον, μετά τη Συνθήκη του Αγ. Στεφάνου (3/3/1878), με τη συνδρομή της Στοάς Πρόοδος τελούνται δύο απόπειρες απελευθέρωσης του Murat Ε’:

  • Στις 20/5/1878 με πρωτεργάτη τον Ali Suavi (Αλί Σουαβί), ο οποίος θα δολοφονηθεί κατά τη διάρκεια της απόπειρας.
  • Τον Ιούλιο του 1878 με πρωτεργάτες τους Κλεάνθη Σκαλιέρη και Aziz Bey (Αζίζ Μπέη). Ο Σκαλιέρης μετά την αποτυχία θα προλάβει να διαφύγει στην Ελλάδα και θα πεθάνει πάμπτωχος το 1891.

Το İttihat ve Terakki (Ιττιχάτ Τερακκί = Ένωση και Πρόοδος)θα ιδρυθεί στις 21/5/1889 από φοιτητές της Στρατιωτικής Ιατρικής Σχολής της Κωνσταντινούπολης με αρχική ονομασία İttihad-ı Osmanî (Ιττιχάτι Οσμανί = Ένωση Οσμανών). Όλοι οι ιδρυτές και πρωτεργάτες του συλλόγου κατάγονταν από Βαλκάνια ή Καύκασο και ήταν φανατικοί αντί Ισλαμιστές[3] Λόγω του δεσποτικού κατεστημένου του Abdülhamid Β’ και της δράσης της Στ. “Πρόοδος”, οι ιδρυτές χρησιμοποιούν τις αρχές του Τεκτονισμού[4] μέχρι να εδραιωθεί η οργάνωση και να αναλάβει ως σύλλογος πλέον έντονη δράση κατά του δεσποτισμού του Abdülhamid Β’.

Τον Φεβρουάριο του 1909 το Οσμανικό κράτος θα βρεθεί σε έντονη πολιτική αστάθεια. Το İttihat ve Terakki καταβάλλει έντονες προσπάθειες να ελέγξει όλους τους κρατικούς θεσμούς. Στις 3/3/1909 με έδρα την Κωνσταντινούπολη θα ανεξαρτητοποιηθεί η Μεγάλη Οσμανική Στοά (Kabul Edilmiş Skoç Riti Osmanlı Yüksek Şûrası)[5] και έτσι καλούνται οι Στοές που εδρεύουν στην Οσμανική επικράτεια να συνδεθούν κάτω από την Μεγάλη Οσμανική Στοά. Στις 13/4/1909 θα ξεσπάσει η στάση των Ισλαμιστών κατά των Νεότουρκων, που θα τερματιστεί με την πλήρη επικράτηση του κόμματος πλέον İttihat ve Terakki με τη βοήθεια μερίδας όλων των μη Μουσουλμανικών εθνοτήτων.

Όταν ο σύλλογος από αντιεξουσιαστικός θεσμός μεταμορφώνεται σε εξουσιαστικό κόμμα, θα καταστραφεί το Οσμανικό Κράτος και θα δημιουργηθεί η Τουρκική Δημοκρατία.

Οι Ελληνόφωνες Στοές στην Τουρκική Δημοκρατία

Λόγω των αντιπαραθέσεων της Βουλής της Άγκυρας με την Βουλή της Κωνσταντινούπολης, θα καταργηθεί ή θα παυτεί η πλειονότητα των Οσμανικών θεσμών.

Ένας από τους θεσμούς που θα επιβιώσει είναι ο Τεκτονισμός. Έχει μεγάλη σημασία να γνωρίζουμε τα επιχειρήματα που προέβαλλαν ο προσωπικός ιατρός του Kemal Atatürk (Κεμάλ Ατατούρκ), Mim Kemâl Öke (Μιμ Κεμάλ Οκέ) και ο υπασπιστής του Mehmet Cevat Abbas Gürer (Μεχμέτ Τζεβάτ Αμπάς Γκουρέρ), έτσι ώστε να συμπεράνουμε τον λόγο για τον οποίο παύτηκαν οι Τεκτονικές Στοές τον Οκτώβριο του 1935.

Τί είχε αλλάξει;Με τους Νόμους Nuremberg (Νυρεμβέργης) της Γερμανίας (15/9/1935, Νόμος περί της προστασίας του Γερμανικού αίματος και της Γερμανικής τιμής), με την Ιταλική εισβολή στην Αβησσυνία (26/4/1936) και την έναρξη του Ισπανικού εμφυλίου πολέμου (17/7/1936), η ανθρωπότητα πλέον βρίσκεται σε διαφορετική τροχιάΤην ίδια περίοδο αναστέλλεται η δράση της Ελληνόφωνης Στοάς “Αρμονία” [κοίτα πίνακα] και δεν θα επαναλειτουργήσει ποτέ στην Τουρκική Δημοκρατία.

Η δράση που ξεκίνησε από το 1931 περί “Τουρκικής Ιστορικής Θέσης” και “Θεωρίας γλώσσας του Ηλίου” κορυφώνεται το 1937 με ανθρωπομετρικές μελέτες που τελέστηκαν σε όλη την Τουρκική επικράτεια, και σηματοδοτεί την αρχή του εθνικισμού. Στις εν λόγω δράσεις θα συμβάλλει ένα μεγάλο τμήμα ακαδημαϊκών της Τουρκικής Δημοκρατίας και όχι μόνο. Το να στηρίζονται ή να προσυπογράφονται επιστημονικές προτάσεις άνευ πειστηρίων και αποδείξεων κατά πόσο συμβαδίζει με “ήθη ανεπίληπτα και αγαθήν υπόληψιν” τίθεται υπό συζήτηση. Η νόμιμη κρατική βία υπεράνω της πνευματικής δέσμευσης!Αν και κρατήθηκε μυστική η απόφαση “επιστράτευση είκοσι ηλικιών” (Απρίλιος 1941)[6], η απόφαση περί “Εφάπαξ Φορολογίας Περιουσίας” (Ν-4305-11/11/1942) είχε διαρρεύσει. Φημολογείται ότι, την περίοδο προπαρασκευής του Νόμου, τριμελής επιτροπή που απαρτίζονταν από Μεγ. Δασκάλους των μη Μουσουλμάνων είχε μεταβεί στην Άγκυρα για να συσκεφθεί με μυημένα κυβερνητικά στελέχη της Α’ Κυβέρνησης Saraçoğlu (9/7/1942 – 9/3/1943, Σαράτσογλου). Η πρόταση που μεταφέρεται από την αντιπροσωπία των μη Μουσουλμάνων ήταν: “Η Κυβέρνηση να δηλώσει το ύψος του κεφαλαίου που χρειάζεται και οι εθνότητες να προσπαθήσουν να συλλέξουν το εν λόγω κεφάλαιο και να το δωρίσουν στην Τουρκική Δημοκρατία, χωρίς να εκδοθεί ο Νόμος”.

Η απάντηση που έλαβαν αυτολεξεί δεν είναι γνωστή και επειδή επίσημα είχε παυτεί ο θεσμός των Στοών, προφανώς δεν έχει αποτυπωθεί σε κανένα βιβλίο πρακτικών… Όμως θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον να γνωστοποιηθεί και η απάντηση αλλά και οι ψηφίσαντες τον Ν-4305 (έχοντας υπόψιν τους 21 νεκρούς της εξορίας).Στις 5/2/1948 ιδρύεται στην Άγκυρα η Μεγάλη Στοά της Τουρκίας (η ονομασία επικυρώνεται το 1956). Ποιοι ήταν οι ιδρυτές και ποια ήταν τα επιχειρήματα της επαναλειτουργίας της, έναντι αυτών που αποφασίστηκε να παυτούν το 1935;Στις 17/6/1953 θα ιδρυθεί η Ελληνόφωνη Στοά “Η Αλήθεια – Hakikat” με 21 ιδρυτικά μέλη.

Δεν γνωρίζουμε πόσα από τα μέλη της Στοάς έπεσαν θύματα (τουλάχιστον βανδαλισμού) κατά την γενοκτόνο πράξη των Σεπτεμβριανών[7], όμως υπήρχαν άτομα που συγκαταλέγονταν στις πρώτες απελάσεις τον Νοέμβριο του 1956 και την περίοδο 1957 – 1959. Την περίοδο εκείνη απελάθηκαν τουλάχιστον 69 επιφανή μέλη της Ελληνικής Εθνότητας της Κωνσταντινούπολης.

Ειδικά όταν το 1960 διευρύνεται η κατάσταση των επαγγελμάτων που απαγορεύεται να ασκήσουν οι ξένοι υπήκοοι και παύονται οι τρεις σημαντικότερες εφοροεπιτροπές της Ελληνικής Εθνότητας (Σταυροδρομίου, Χαλκηδόνος και Γαλατά), δημιουργείται έντονη δυσαρέσκεια σε όλη την Ελληνική Εθνότητα. Στις 23/10/1961 ο Επιθεωρητής “της Αλήθειας- Hakikat ” Edip Seydi (Εντίπ Σεϊντί), παίρνοντας το λόγο τονίζει:”Τα μέλη του Χακικάτ, εκτός ολίγων εξαιρέσεων, δεν επισκέπτονται συχνά τας άλλας Στοάς, τοιουτοτρόπως δεν κατωρθώθη η επιβαλλομένη τεκτονική αδερφική συνάφεια, αγάπη και αλληλογνωριμία μεταξύ αυτών και των άλλων …”[8]

Κατόπιν της σχετικής “παρατήρησης”, διασπάται “Η Αλήθεια – Hakikat” και στις 16/11/1961 ιδρύεται η δεύτερη (και αντιμαχόμενη) Ελληνόφωνη Στοά “Ειλικρίνεια – Hulus”. Από το ανώτερο θεσμικό όργανο παύεται για 6 μήνες “Η Αλήθεια – Hakikat”. Τότε υπήρξαν αλληλοκατηγορίες μεταξύ των μελών περί “ασυμβατότητας” χαρακτήρων, τρόπου διοίκησης κ.ά.Στις 16/3/1964 η Ι’ Κυβέρνηση İnönü (Ινονού) διατάζει τις βίαιες απελάσεις και άλλες πολλές ακρότητες της περιόδου 1963 – 1964[9]. Μέχρι το 1968 η Κωνσταντινούπολη θα απολέσει τα 4/5 του Ελληνικού Εθνοτικού πληθυσμού της. Στην περίοδο της μεγάλης φυγής πολλά διοικητικά μέλη των έφοροεπιτροπών, ιδρυμάτων και συλλόγων, θα εγκαταλείψουν αναγκαστικά τις αρμοδιότητές τους. Τότε οι δύο αντιμαχόμενες Στοές συγκρότησαν δύο ομάδες (η κάθε μία δεν υπερέβαινε τα 30 άτομα), οι οποίες ανέλαβαν όσο το δυνατόν περισσότερα προεδρεία εφοροεπιτροπών, ιδρυμάτων και συλλόγων[10]. Βέβαια μέσα στην καθημερινότητα και με υπευθυνότητα πολλών προεδρείων ήταν δύσκολη η τακτική θεώρηση των έφοροεπιτροπών, ιδρυμάτων και συλλόγων… Δυστυχώς όταν επιβλήθηκαν τα νέα οδυνηρά μέτρα του 1974, η Ελληνική Εθνότητα δεν ήταν σε θέση να προσκομίσει ολοκληρωμένα στοιχεία… Το αποτέλεσμα αυτού εμφανίστηκε την περίοδο 2004 – 2008…

Κλείνοντας

Στα προαναφερόμενα, στόχος δεν είναι να επικρίνουμε τον Τεκτονικό θεσμό, ούτε τα άτομα που υπηρέτησαν τον εν λόγω θεσμό. Απλώς χρησιμοποιήσαμε ως παράδειγμα έναν ισχυρότατο οικουμενικό θεσμό, που στην σύγχρονη παγκόσμια ιστορία συνετέλεσε σε πολλές κοινωνικές αλλαγές. Στόχος ήταν να αναδειχτεί η δυσκολία διατήρησης της εθνικής ταυτότητας[11] μέσα από θεσμούς, που λειτουργούν σε κράτος που έχει ήδη αλωθεί η διοίκηση.

βκ

Σημειώσεις:

[*] Ο πίνακας είναι ελλιπέστατος, όμως μέχρι των ημερών μας δεν έχει δημοσιοποιηθεί έγγραφο με τις εν λόγω πληροφορίες.

[1]Κοίτα Άρθρο “Περί Πολιτεύματος”, εφημ. Ο Πολίτης Αρ. Φύλ. 600, Απρ. 2017, Όπως στα:  http://www.anixneuseis.gr/?p=164787, http://www.elzoni.gr/html/ent/090/ent.71090.asp

[2] Hatt-ı hümayun, αποκαλούνται τα υψηλής σημασίας φερμάνια που συντάσσονταν προσωπικά από τον ίδιο τον Σουλτάνο του Οσμανικού Κράτους.

[3] Κοίτα Fuat Dündar, Modern Türkiye’nin Şifresi, İttihat Terakkinin Etnisite Mühendisliği 1913-1918, εκδ. οίκ. İletişim , Κωνσταντινούπολη 2008 σελ. 52. Για την Ελλάδα

[4] Κοίτα Şerif Mardin, Jön Türklerin Siyasi Fikirleri 1895 – 1908 (Οι πολιτικές ιδέες των Νεότουρκων 1895 – 1908), πρώτη έκδοση Türkiye İş Bankası 1964 (εκδόσεις Τράπεζας Εργασίας), δεύτερη έκδοση İletişim 1983, σελ.32. Έχει γραφτεί ότι είχαν πρότυπο την “Φιλική Εταιρία”. Επίσης κοίτα Tarık Zafer Tunaya, Türkiye’de Siyasal Partiler (τα πολιτικά κόμματα στην Τουρκία), τόμ Α’ σελ.22, εκδ. οικ. Βακούφι Hürriyet, Κωνσταντινούπολη 1984.

[5] Κοίτα http://www.mason.org.tr/web/

[6] Κοίτα Rıfat N. Bali, Yirmi Kur’a Nafıa Askerleri: II. Dünya Savaşında Gayrimüslimlerin Askerlik Serüveni, εκδ. οίκ Kitabevi, Κωνσταντινούπολη 2008.

[7] Επειδή είχε οργανωθεί από κρατικούς φορείς της Άγκυρας, ήταν γνωστό από την Γ’ Κυβέρνηση Menderes (17/5/1954 – 9/12/1955) και υπήρχαν νεκροί και τραυματίες, το γεγονός αποκαλείται γενοκτόνος πράξη, όπως ορίζουν οι Διεθνείς Συμβάσεις. Για αναλυτική πληροφόρηση κοίτα Β. Κυρατζόπουλο, Η Άγραφη Γενοκτονία, εκδ. οικ. Τσουκάτου, Αθήνα 2006

[8] Κοίτα ΧΑΚΙΚΑΤ – Η ΑΛΗΘΕΙΑ 50 Χρόνια 1953 – 2003, σελ. 25

[9] Κοίτα https://www.academia.edu/6487178/The_violations_of_the_Treaty_of_Lausanne.

[10] Τα ΔΣ των εφοροεπιτροπών, ιδρυμάτων και συλλόγων, απαρτίζονταν από εθελοντές. Ελάχιστοι των προαναφερόμενων διέθεταν επαγγελματίες γραμματείς. Έτσι όλες οι διαδικασίες διεκπεραιώνονταν από τα μέλη των ΔΣ, τον χρόνο που δεν ασχολούνταν με επαγγελματικές ή οικογενειακές υποχρεώσεις.

[11] Η ομάδα που αγωνιά να διατηρήσει τις πολιτισμικές της ιδιαιτερότητες δεν πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν ως έθνος αλλά ως μία εξέχουσα διωκόμενη ομάδα.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το κείμενο θα δημοσιευθεί στο τεύχος Μαίου του έντυπου “Πολίτης”.

Σχηματίζεται αυταρχικός κρίκος; Η Ρωσία, το δημοψήφισμα στην Τουρκία και οι περίεργοι των ΗΠΑ

0

Του ΜΙΧΑΗΛ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

Με τις αντιδράσεις για το δημοψήφισμα- παρωδία του Ταγίπ Ερντογάν στην Τουρκία να αυξάνονται, καθώς πλέον ανοικτά γίνεται λόγος για ενέργειες που δε συνάδουν με τέτοιες διαδικασίες σε δημοκρατικά κράτη, η στάση τόσο της Ουάσιγκτον όσο και της Μόσχας παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον και ίσως προδιαγράφει ορισμένες καταστάσεις που θα μας απασχολήσουν στο μέλλον.

Ξεκινώντας από την τοποθέτηση του Κρεμλίνου διά του εκπροσώπου Ντμίτρι Πεσκόφ, ζητήθηκε να γίνουν σεβαστά τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος, αποκαλώντας τη διαδικασία «εσωτερική υπόθεση της Τουρκίας». Με απλά λόγια, η Μόσχα δεν είδε και δεν άκουσε οτιδήποτε για νοθεία.

Η πρώτη παρατήρηση είναι πως θα πρέπει να θεωρείται φυσιολογικό το να μην ασχολείται με «λεπτομέρειες» όπως οι καταγγελίες περί νοθείας, η σχεδόν αποκλειστική πρόσβαση των εκπροσώπων του «ναι» στα μέσα ενημέρωσης και η τεράστια και πανάκριβη καμπάνια -με χρήματα άραγε ποιου;- για να πειστεί ο Τούρκος πολίτης να δώσει θετική ψήφο στις προτεινόμενες συνταγματικές αλλαγές.

Ο Ερντογάν ποτέ δεν έκρυψε την πεποίθησή του ότι ένα σύστημα σαν κι αυτό της Ρωσίας είναι καταλληλότερο για τη διακυβέρνησης μιας χώρας όπως η Τουρκία… αρκεί να βρίσκεται ο ίδιος στον προεδρικό θώκο. Επίσης, την εποχή του διδύμου με τον Αμπντουλάχ Γκιουλ, καθώς οι δυο τους «τράβηξαν το κάρο» και το AKP έγινε κυβέρνηση, πολλοί αναλυτές διεθνώς έβλεπαν ομοιότητες με το ρωσικό δίδυμο Πούτιν-Μεντβέντεφ. Με μια μεγάλη διαφορά όμως: Όταν ήρθε το πλήρωμα του χρόνου και το ρωσικό σύνταγμα απαγόρευε στον Πούτιν να είναι ξανά προεδρικός υποψήφιος, ασχέτως του αν αυτός παρέμεινε για όλη του τη θητεία ως το ισχυρό πρόσωπο και η πραγματική εξουσία στη χώρα, έκανε στην άκρη και υποψήφιος κατήλθε ο Μέντβεντεφ, εξαντλώντας τη θητεία του και στη συνέχεια, όταν επανεξελέγη ο Πούτιν, ο Μέντβεντεφ επανήλθε στη θέση του πρωθυπουργού της Ρωσίας.

Αντίθετα, ο Ερντογάν, εξελέγη πρόεδρος, έχοντας προαναγγείλει την πρόθεσή του να αλλάξει το σύνταγμα μετατρέποντας την Τουρκία από Προεδρευομένη σε Προεδρική Δημοκρατία, ώστε να συγκεντρώσει όλες τις εξουσίες στα δικά του χέρια. Και σε μια αποθέωση της «δημοκρατίας», δεν περίμενε καν να το πετύχει πρώτα, αλλά τις συγκέντρωσε de facto, με τους γνωστούς τρόπους που συναντά κανείς σε δικτατορικά καθεστώτα και απλώς συνέχισε να κινείται επιδιώκοντας να προσαρμόσει το πολίτευμα της χώρας πάνω του!

Άρα, παρά τις ομοιότητες μεταξύ δυο αυταρχικών καθεστώτων (για τη Ρωσία επαναλαμβάνουμε ακόμα μια φορά ότι το αχανές της μέγεθος και η πληθυσμιακή σύσταση, συν η δυσμενής γεωγραφία, πολύ δύσκολα θα επέτρεπε σε άλλο πολιτικό σύστημα να κρατήσει τη χώρα ενωμένη), η τουρκική περίπτωση κυριαρχείται από την «ασυμβίβαστη ιδιοτέλεια» του Ερντογάν.

Βέβαια, αυτό το περί «εσωτερικής τουρκικής υπόθεσης» ακούγεται λίγο ειρωνικό αν αναλογιστεί κανείς όσα καταλόγιζε η Μόσχα στο Κίεβο, για τη μεταχείριση που επεφύλασσαν οι Ουκρανοί στους Ρωσόφωνους. Άρα, εσωτερική υπόθεση, όταν δεν διακυβεύεται κάποιο ρωσικό συμφέρον.

Ίσως βέβαια αποδειχθεί λίγο δύσκολο να εξηγηθεί αυτή η θέση στους Κούρδους της βόρειας Συρίας με τους οποίους υποτίθεται έχουν καλές σχέσεις και συνεργασία. Εκτός κι αν έχουμε σε αυτό το μέτωπο κάποια νέα αλλαγή που θα μας απασχολήσει προσεχώς.

Σε κάθε περίπτωση, είναι φανερό ότι η Μόσχα με τη θέση που διατύπωσε επιχειρεί να μην είναι ανακόλουθη, αφού συχνά πυκνά κατηγορούσε ξένες δυνάμεις για παρέμβαση στις εσωτερικές της υποθέσεις.

Πάμε όμως και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου για μια ακόμη φορά αποδείχθηκε ότι το μπάχαλο στην Ουάσιγκτον συνεχίζεται και είναι σοβαρό. Ενώ το State Department ακολουθούσε σκληρή γραμμή απέναντι στον Ερντογάν, το γραφείο του Τούρκου προέδρου «κάρφωνε» τον Ντόναλντ Τραμπ ότι επικοινώνησε με τον Ερντογάν για να τον συγχαρεί για τη νίκη του στο δημοψήφισμα! Αυτό δεν το λες και ιδιαίτερα τιμητικό για μια χώρα όπως οι ΗΠΑ, να εμφανίζεται με δυο γραμμές σε ένα τόσο σημαντικό περιφερειακό ζήτημα! Υπάρχει όμως και χειρότερο! Ο ίδιος ο Λευκός Οίκος είχε νωρίτερα ανακοινώσει δια του εκπροσώπου Τύπου, Σον Σπάισερ, ότι θα περιμένει την τοποθέτηση της διεθνούς επιτροπής που παρακολούθησε το τουρκικό δημοψήφισμα και θα δώσει στη δημοσιότητα την έκθεσή της σε 10-12 μέρες, προτού τοποθετηθεί επίσημα. Επικίνδυνος ερασιτεχνισμός… Ο δε… συνάδελφος εκπρόσωπος Τύπου του State Department, ο Μαρκ Τόνερ, κάλεσε την τουρκική ηγεσία να σεβαστεί την αντιπολίτευση και την ελευθερία της έκφρασης, με τα εξής μεγάλα λόγια: «Οι δημοκρατίες είναι ακόμα πιο ισχυρές όταν σέβονται τις διαφορετικές απόψεις, ιδίως στα δύσκολα ζητήματα». Χρειάζεται σχολιασμός;

Εάν δε επιχειρηθεί να σχολιαστεί η πρωτοβουλία του Ντόναλντ Τραμπ, εάν αποδειχθεί ότι δεν υπάρχει ζήτημα παραπληροφόρησης από την πλευρά της Τουρκίας, κάτι μάλλον απίθανο σε ένα τέτοιο ζήτημα, θα μπορούσε πάλι κανείς να βρει ομοιότητες με τη ρωσική στάση, αφού παρά τις όποιες όψιμες συγκρούσεις, είναι ηλίου φαεινότερο ότι η νοοτροπία των Τραμπ και Πούτιν δεν δείχνει να απέχει και πολύ.

Εν ολίγοις, εάν δεν υπήρχαν για τον Τραμπ «συστημικοί περιορισμοί», θα μπορούσε κάλλιστα να επιχειρήσει να μετατρέψει σε αμερικανική πολιτική την προσωπική του προδιάθεση – θεώρηση, που θα μπορούσε να συμπυκνωθεί στα παρακάτω: «Στα παλιά μου τα παπούτσια τι θα κάνουν οι Τούρκοι και ποιος θα τους κυβερνάει και με ποιον τρόπο, εάν αυτός εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ»… προφανώς όπως ο ίδιος τα κατανοεί.

Ίσως ξεχάσαμε να προσθέσουμε εντός των εισαγωγικών, ότι πρόκειται για εσωτερική υπόθεση της Τουρκίας… Τι άλλο να υπήρχε στο μυαλό του όταν αποφάσιζε να τηλεφωνήσει, αν τελικά όντως τηλεφώνησε; Καλά τι έλεγε το State Department, είναι δυνατό να μη γνώριζε την επίσημη θέση που διατύπωσε ο δικός του εκπρόσωπος; Όχι. Απλά πίστευε ότι δεν θα διαρρεύσει ο αφελής… πόσο πολύ δεν ξέρει τους Τούρκους! Επειδή όμως δεν «καταπίνεται» εύκολα τέτοιο άδειασμα, πόσο απίθανο είναι να του τη φυλάξει – τη απάντηση – του Ερντογάν και να έχουμε άλλα στο μέλλον; Καθόλου! Το σίγουρο είναι όμως, ότι τελευταία έχουν μαζευτεί πολλοί ηγέτες με κάπως… «ιδιαίτερη ψυχοσύνθεση» και συμπαθεί ο ένας τον άλλον, προτού τουλάχιστο συγκρουστούν οι ιδιορρυθμίες τους. Και όπως είναι γνωστό από τη φυσική, στο τέλος της ημέρας «τα ετερώνυμα έλκονται, τα ομώνυμα απωθούνται». Εκρηκτικό το μίγμα… εκπληκτικό το μοντάζ στην πρώτη φωτογραφία-μοντάζ που δημοσίευσε πρόσφατα η γερμανική Handelsblatt. Σε μια διαβολική σύμπτωση, το αμερικανικό περιοδικό Newsweek κυκλοφόρησε με ένα άρθρο το οποίο αποκαλύπτει τις σχέσεις του Στιβ Μπάνον, επικεφαλής στρατηγικής του Λευκού Οίκου – που φαίνεται να έχει τελευταία περιπέσει σε δυσμένεια – με τον «Ευρασιανισμό» και τον περίφημο Αλεξάντερ Ντούγκιν! Στο άρθρο εξηγούνται τα στοιχεία που φέρνουν κοντά τις ιδεολογίες αυτών των ανθρώπων, ιδίως την αναβίωση της «γνήσιας» έννοιας του «έθνους-κράτους» (nation-state), ο ένας δοξάζει τη ρωσική αυτοκρατορία και ο άλλος, μέσω του περίφημου ακροδεξιού «Breidbart News» εισήγαγε το «America First» (πρώτα η Αμερική) που αποτέλεσε το κεντρικό σύνθημα της προεκλογικής εκστρατείας του Τραμπ, ενώ και οι δυο μαζί εύχονται… ή και προσπαθούν, για την εκλογή ομοϊδεατών πολιτικών στην Ευρώπη, καθώς δεν κρύβουν την απέχθειά τους για την Ευρωπαϊκή Ένωση! Αυτά ειπώθηκαν για τη συμπλήρωση του κεντρικού επιχειρήματος, ότι στον πλανήτη μας σήμερα, πολύ σημαντικές δυνάμεις δεν δείχνουν να ενοχλούνται και πολύ από τους Ερντογάν και είναι έτοιμοι να κάνουν συμφωνίες μαζί τους, ενώ άλλοι αφελείς κοιτούν ενεοί τις εξελίξεις. Μήπως αυτό «διάβασε» η ομάδα των συμβούλων του Ερντογάν και έκτοτε, φασίστες ανεβάζει, Ναζί την κατεβάζει την Ευρωπαϊκή Ένωση, στέλνοντας μήνυμα σε Πούτιν και Τραμπ «ελάτε να οικοδομήσουμε μαζί μια νέα τάξη πραγμάτων»; Ας το σκεφτούμε…

Πηγή: Σχηματίζεται αυταρχικός κρίκος; Η Ρωσία, το δημοψήφισμα στην Τουρκία και οι περίεργοι των ΗΠΑ http://mignatiou.com/2017/04/schimatizete-aftarchikos-krikos-to-dimopsifisma-stin-tourkia-to-bachalo-stis-ipa-ke-i-rosia/

Γιατί η αριστερά υποχωρεί στην Ευρώπη;

7

του ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ.

Μετά από μια εντυπωσιακή άνοδο ως το 2000, υπάρχει μια, εξίσου εντυπωσιακή, πτώση της αριστεράς, σε όλες τις μορφές της, στην Ευρώπη.

Αν εξαιρέσει κανείς την Ελλάδα και την Πορτογαλία, στις υπόλοιπες, σημαντικές,  χώρες της Ευρώπης, η εικόνα της αριστεράς είναι απογοητευτική.

Στη Γαλλία, ουσιαστικά, ο υποψήφιος της «κυβερνητικής αριστεράς», αυτός, δηλαδή, που θα μπορούσε να διεκδικήσει με αξιώσεις την προεδρία, έχει τεθεί εκτός παιχνιδιού, στις εκλογές της 23ης Απριλίου. Η περίπτωση Μελανσόν είναι ιδιόμορφη. Συγκεντρώνει ο ίδιος ένα αξιόλογο ποσοστό το οποίο, όμως, δεν μπορεί να του δώσει τη νίκη. Ουσιαστικά είναι μια πάγια καταγραφή αριστερών ρευμάτων που εκφράζονται από τον χαρισματικό αυτό πολιτικό.

Στη Γερμανία, δεν είναι τόσο η Άγκελα Μέρκελ που κρατά καθηλωμένους τους ψηφοφόρους στη δεξιά Χριστιανοδημοκρατία, ούτε η εμβέλεια του υποψηφίου του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος Μάρτιν Σούλτς, αλλά, η απουσία εναλλακτικής πρότασης από την αριστερά και η απογοήτευση από την προηγούμενη κυβερνητική της θητεία.

Στη Μεγάλη Βρετανία, όπου ο ηγέτης των Εργατικών δεν είναι κάποιος τυπικός ευρωπαίος σοσιαλδημοκράτης ή κεντροαριστερός αλλά, περισσότερο ριζοσπάστης αριστερός, ο Τζέρεμυ Κόρμπιν, το Εργατικό Κόμμα έχει καταβαραθρωθεί και αναμένεται να υποστεί μεγάλη ήττα στις εκλογές του Ιουνίου.

Και στην Ελλάδα, μετά την εμπειρία του Συριζα  αναμένεται η αριστερά να υποστεί μεγάλη καθίζηση.

Τι είναι, λοιπόν, αυτό που κάνει την αριστερά να υποχωρεί τόσο πολύ στην ευρωπαϊκή ήπειρο;

Κατ αρχάς ο καιροσκοπισμός της, όπως διαπιστώνουμε με οδυνηρό τρόπο στην Ελλάδα. Και κατά δεύτερον, το ότι δεν μπόρεσε να διαμορφώσει αξιόπιστη πρόταση για τη διαχείριση της μεταβατικής περιόδου από τον καπιταλισμό, όπως τον γνωρίζαμε, στις νέες μορφές που παίρνει με την καταλυτική επίδραση των νέων τεχνολογιών.

Το δυστύχημα είναι ότι αυτήν την κρίσιμη περίοδο οι κοινωνίες χρειάζονται μια καλά οργανωμένη και ειλικρινή, ως προς τις προθέσεις και τον πολιτικό της λόγο αριστερά,  ώστε να περιοριστούν οι αρνητικές επιπτώσεις από τις νέες μορφές του καπιταλισμού.

Αλλά, δυστυχώς, ο χώρος αφέθηκε σε καιροσκόπους και εξουσιομανείς που δεν έχουν κανένα πρόβλημα να τον απαξιώσουν προκειμένου να βρίσκονται στην κυβερνητική εξουσία.

Μήπως, μέχρι να αποκτήσουν συνεκτική εναλλακτική πρόταση, θα ήταν προτιμότερο να ασκούν πίεση για μια εξισορρόπηση των αρνητικών συνεπειών της κρίσης στον λαό παρά να διαχειρίζονται την κρίση, αφού  στη διαχείριση αυτή αποδείχθηκε ότι δεν τα καταφέρνουν;

 

 

Why did Theresa May call for an election?

0

 April 18, 2017  http://www.macleans.ca.

In a surprise announcement, U.K. Prime Minister Theresa May says she wants a general election in June. Here are four factors that explain the move

Britain's Prime Minister Theresa May speaks to the media outside her official residence of 10 Downing Street in London, Tuesday April 18, 2017. British Prime Minister Theresa May announced she will seek early election on June 8 (AP Photo/Alastair Grant)

Britain’s Prime Minister Theresa May speaks to the media outside her official residence of 10 Downing Street in London, Tuesday April 18, 2017. British Prime Minister Theresa May announced she will seek early election on June 8 (AP Photo/Alastair Grant)

U.K. Prime Minister Theresa May made a surprise announcement Tuesday in London that she plans to seek approval from the House of Commons to hold a general election on June 8. To make that official, May will need a two-thirds majority vote in the House to override the U.K.’s fixed election law (which, if things were to have proceeded normally, would have put the next election in 2020). In all likelihood, May will get that majority vote in the House Wednesday to trigger an election, as so far the leaders of the two other major parties (Labour and the Liberal Democrats) have said they welcome it.

Yet, one question remains: Why now? May said many times she would not seek an early election. As recently as late March, her office repeated that claim. So, what gives?

 Here are a few factors that might explain May’s decision to call for an election.

Brexit

In her announcement Tuesday, May rested her entire argument for an election on this point.

“Britain is leaving the European Union and there can be no turning back. And as we look to the future, the Government has the right plan for negotiating our new relationship with Europe,” she said. “At this moment of enormous national significance there should be unity here in Westminster, but instead there is division. The country is coming together, but Westminster is not.”

Whether an election will solve that is, of course, up for debate. However, though the Conservative party has a majority already in the House of Commons, there is an argument to be made that it does not have a mandate on Brexit, necessarily. May became prime minister last summer thanks to a Conservative Party leadership vote following David Cameron’s resignation after the Brexit referendum in June. The Conservative party never ran an election on how they would work to remove the U.K. from the EU—just that they would trigger a referendum on doing so.

Therefore, it’s arguable that Britons ought to be given the chance to grant May and her party a mandate to go forward with their Brexit plans—or, conversely, to reject either those plans or May herself.

Polling

As it stands, the chances of voters rejecting either the Conservative party or Theresa May appear slim.

A YouGov poll last week found 44 per cent of respondents would vote Conservative in a general election, and a full 50 per cent of those polled said they thought May would make the best prime minister. Similarly, an Opinium poll released April 11 found 38 per cent of its respondents would vote Conservative, and 48 per cent would want May leading the country.

In February, following byelections, the Telegraph projected how the House of Commons would look if a general election were to have been called at that point. It speculated that the Conservatives would hold a majority of 108 seats (379 to Labour’s 182). Currently, the Conservatives hold 330 seats, and Labour holds 229.

(Toby Melville/Reuters)

Labour leader, Jeremy Corbyn. (Toby Melville/Reuters)

Destroying Labour

Labour’s polling numbers are brutal, but not all that surprising, given the year the party has had. Since Brexit, Labour—currently the official opposition in the House—has failed to progress as a cohesive unit. Though the Brexit vote was expected to fracture the Conservative party internally, the power struggles at play within the government have paled in comparison to those that have played out over many months within Labour.

Brexit was not the cause of the divisions within the Labour party, but it cast them into harsh relief. The party’s official position was to support remaining in the EU—a position its current leader, Jeremy Corbyn, had opposed in the past as an MP and one on which he was reluctant to campaign prior to the referendum vote. In the end, the party generally failed to motivate its traditional base to support remaining in the EU, which deepened the existential rift within the party itself between its more centre-left members (and many current MPs) and a faction further to the left that has propped up Corbyn, and saw him through a leadership challenge last September.

There remains an open question as to whether anybody but that left-wing faction of the Labour party cares much for Corbyn. The same polls that projected healthy support for both the Conservative party and Theresa May this month painted an abysmal picture when it came to the Labour leader. Only 14 per cent thought Corbyn would make the best prime minister (which put him behind even “don’t know” at 36 per cent), according to YouGov’s polling. Worse, Opinium’s polling showed that a mere 45 per cent of Labour voters want Corbyn as prime minister.

As the New Statesman’s political editor put it in March, discussing the state of Labour: “The electorate can smell that something is seriously wrong and is recoiling, but those closest to the triumvirate of the leader… seem oblivious to or unconcerned by the stench of failure.”

YouGov found that only 23 per cent of respondents said they would vote Labour in a general election. An ICM-Guardian poll earlier this month found similarly only 25 per cent of respondents supported Labour.

How might that manifest itself in an election? We may have had a hint during those byelections in February that prompted the Telegraph to do its seat projection. One byelection was in Copeland, a riding in Cumbria on England’s north-western coast, and a seat that Labour had held since its creation in 1983. The Conservatives won it this year by seven points.

Britain's Prime Minister Theresa May arrives to speak to the media outside her official residence of 10 Downing Street in London, Tuesday April 18, 2017. British Prime Minister Theresa May announced she will seek early election on June 8 (AP Photo/Alastair Grant)

Britain’s Prime Minister Theresa May arrives to speak to the media outside her official residence of 10 Downing Street in London, Tuesday April 18, 2017. British Prime Minister Theresa May announced she will seek early election on June 8 (AP Photo/Alastair Grant)

Burying a Conservative scandal

Sitting quietly in the background since the previous election in the U.K. has been a brewing expenses scandal. In March, Britain’s Electoral Commission released a report saying, in rather dull language, that it found spending returns from the Conservative party during the 2015 election (and the 2014 European parliamentary elections) had not been “complete.” The party was fined £70,000 for three such instances.

However, the story of those incomplete Conservative spending returns is potentially significant. As the Guardian put it (based on reporting by Channel 4), the overspending noted by the Electoral Commission “allowed the party to send its most dedicated volunteers into key seats, in which data had identified specific voters whose turnout could swing the contest. Some of this spending was not properly declared, and some of it was entirely off the books.” The amounts involved in each instance were small, the Guardian reported, “but the impact may have been decisive.”

Channel 4’s Michael Crick (the reporter who initially launched an investigation into the expenses) pointed out Tuesday on Twitter that the early election call now puts Britain’s Crown Prosecution Services—the body that would bring charges against MPs or their agents over the spending—in a bind. “Deadlines late May, early June!” Crick tweeted Tuesday. In other words, does the CPS go ahead with its charges (if there are any to put), despite an election campaign? Or does it all just disappear into an election fog?

http://www.macleans.ca/politics/worldpolitics/why-did-theresa-may-call-an-election/

H Τουρκία και η Ρωσία θα πολεμήσουν και οι δυο έναν αγωγό: Τον EAST MED μέσω Ελλάδος

0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Του Αντώνη Φώσκολου*

FILE PHOTOQ Ο Ταγίπ Ερντογάν με τον Βλαντιμίρι Πούτιν. EPA, OLGA BOZOGLU APRIL 18, 2017

Τρεις είναι οι αγωγοί που ευρίσκονται υπό κατασκευή αυτή την περίοδο.

Πρώτος είναι ο TAP (Trans-Adriatic Pipeline) που θα μεταφέρει 15 δις Μ3 (κυβικά μέτρα) φυσικού αερίου ετησίως, επί 30 χρόνια, από την Κασπία θάλασσα προς την ΕΕ.

Δεύτερος είναι ο αγωγός IGI (Interconnector Greece to Italy) που ονομάζεται και Poseidon. Αυτός ο αγωγός θα είναι συνέχεια του TAP και κατασκευάζεται από την κοινοπραξία ΔΕΠΑ-EDISON.

Ο τρίτος αγωγός ονομάζεται IGB (Interconnector Greece to Bulgaria) που θα μεταφέρει φυσικό αέριο, από τις αποθήκες υγροποιημένου φυσικού αερίου της Ρεβυθούσας και του πλωτού σταθμού αποθήκευσης υγροποιημένου αερίου της Αλεξανδρούπολης, αρχικά προς τη Βουλγαρία και αργότερα προς Ρουμανία και Ουκρανία.

Υπάρχει όμως και ένας τέταρτος αγωγός που είναι υψίστης γεωπολιτικής σημασίας για την Ελλάδα. Είναι ο αγωγός East Med που θα μεταφέρει από τη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου προς την ΕΕ 12-18 δις Μ3 φυσικού αερίου ετησίως, για 30 χρόνια, ΣΥΝ 10 δις Μ3 φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα φυσικού αερίου της Κέρκυρας, ΣΥΝ 15 δις Μ3 φυσικού αερίου από το κοίτασμα φυσικού αερίου του Κυπαρισσιακού κόλπου.

Άρα η κατασκευή του αγωγού EAST MED είναι κεφαλαιώδους σημασίας διότι θα μεταφέρει περίπου 40 δις Μ3 φυσικού αερίου προς την ΕΕ έναντι των 15 δις Μ3 φυσικού αερίου που θα μεταφέρει ο TAP.

Στην κατασκευή του αγωγού East Med συμμετέχει και η ιταλική εταιρεία Edison, η οποία κατά σύμπτωση συμμετέχει και στην κοινοπραξία εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων που βρίσκονται δυτικά της Κέρκυρας και αυτών που βρίσκονται στον κόλπο της Κυπαρισσίας.

Με απλά λόγια η Ελλάδα θα τροφοδοτεί με φυσικό αέριο την Ευρώπη των 450 εκατ. κατοίκων αλλά και τους Βαλκανικούς λαούς με πληθυσμό γύρω στα 80 εκατομμύρια.

Είναι λοιπόν αναμενόμενο ότι η κατασκευή του αγωγού East Med θα πολεμηθεί τόσο από τους Ρώσους όσο και από τους Τούρκους, καθώς και μόνο από γεωπολιτικής απόψεως, ο αγωγός αυτός πλήττει τα συμφέροντα αμφοτέρων.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Στην περίπτωση της Ρωσίας, η απλούστερη εξήγηση είναι πέραν της όποιας ενδεχόμενης οικονομικής ζημίας (είτε απώλεια αγορών που όμως θεωρητικά μπορούν να αντικατασταθούν, είτε λόγω αύξησης της προσφοράς που θα συμπιέζει τις τιμές του αγαθού, σε μια οικονομία εξαρτημένη από τα έσοδα από τη διάθεση υδρογονανθράκων στη διεθνή αγορά), είναι η απώλεια της (γεω)πολιτικής επιρροής που έχει ο ενεργειακός τροφοδότης (Ρωσία) έναντι του τροφοδοτούμενου (Ευρωπαϊκή Ένωση).

Στην περίπτωση της Τουρκίας υπάρχει πανομοιότυπο σκεπτικό. Ο γεωστρατηγικός έλεγχος του χώρου της ανατολικής Μεσογείου είναι εξαιρετικά δύσκολος καθότι δυνάμεις όπως το Ισραήλ και η υπερεξοπλιζόμενη -παρά τα οικονομικά προβλήματα- Αίγυπτος, δε σκοπεύουν να υπαχθούν στη γεωπολιτική ομπρέλα που φιλοδοξεί να απλώσει στην περιοχή η Άγκυρα.

Παρόμοιες φιλοδοξίες υπάρχουν και από οικονομικής απόψεως, εάν η Τουρκία καταστεί οδός τροφοδοσίας της Δύσης με υδρογονάνθρακες. Ϊσως με ακόμα πιο «άκομψο» τρόπο σε σχέση με τη Μόσχα, τουλάχιστον για όσο διάστημα κυβερνά την Τουρκία ο Ερντογάν που έχει δώσει υπερδεκαετές δείγμα γραφής όσον αφορά το «διπλωματικό στιλ» με το σύνηθες «ανατολίτικο παζάρι», καθώς θεωρείται βέβαιο ότι εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτιόταν από την Τουρκία για την κάλυψη των ενεργειακών της αναγκών, θα έπεφτε διαρκώς θύμα εκβιαστικών τακτικών σε όλα τα επίπεδα.

Αυτό, προφανώς, ουδείς νουνεχής στην Ευρώπη δεν το επιθυμεί και είναι ένας από τους λόγους του πολύ έντονου ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον East Med.

Τούτων λεχθέντων, τεράστια εντύπωση μου προκάλεσε δημοσίευμα της έγκυρης «Καθημερινής» που αφορούσε την ανάλυση κάποιου κ. Σιμόν Ταλιαπιέτρα, ερευνητή στο ινστιτούτο Bruegel και στο Fondazione Eni Enrico Mattei.

Εφαρμόζοντας μια αμιγώς οικονομική προσέγγιση στο θέμα του αγωγού, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο East Med είναι ένα «μεγάλο και ακριβό εγχείρημα», τουλάχιστον προς το παρόν και προκρίνει ως καλύτερη επιλογή για την περιοχή τη «χρήση από κοινού των υφιστάμενων εγκαταστάσεων LNG της Αιγύπτου».

Ο ερευνητής υποστηρίζει, λανθασμένα σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσα νωρίτερα, ότι ο αγωγός, αν υλοποιηθεί, «θα μεταφέρει 10 δισ. κυβικά μέτρα αερίου ετησίως από τα κοιτάσματα φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου στην Ελλάδα και την Ιταλία. Μήκους περίπου 1.900 χιλιομέτρων, και φτάνοντας σε βάθη ως και 3 χιλιόμετρα, θα είναι ο μακρύτερος και ο βαθύτερος υποθαλάσσιος αγωγός στον κόσμο. Ο προϋπολογισμός του έργου φτάνει τα 6,2 δισ. ευρώ».

Ας μου επιτραπούν μερικές ακόμα ενστάσεις επί του συγκεκριμένου άρθρου. Αν ο αγωγός μήκους 1.900 χιλιομέτρων του μοιάζει μεγάλος και έργο φαραωνικών διαστάσεων, θα είχε ενδιαφέρον αν μας σχολιάσει το αγωγό μεταφοράς φυσικού αερίου μήκους άνω των 8.000 χιλιομέτρων από τη Σιβηρία στην Ελλάδα, ενώ το αγαθό το προμηθευόμαστε έναντι 15 δολαρίων ανά 1.000 κυβικά πόδια, αν δεν με απατά η μνήμη μου, ενώ το αντίστοιχο αέριο της Ανατολικής Μεσογείου θα το προμηθευόμαστε έναντι 9 δολαρίων ανά 1.000 κυβικά πόδια.

Θα μπορούσαμε, φαντάζομαι, να συμφωνήσουμε ότι και μόνο η δραματική μείωση στην προμήθεια του αγαθού δημιουργεί ικανό κίνητρο και κάνει την επένδυση να μην μοιάζει και τόσο μεγάλη. Τα στοιχεία της κατανάλωσης αερίου από τις χώρες που θα επωφεληθούν από τον East Med και οι τιμές προμήθειας είναι γνωστά και πριν αποφανθεί κανείς οφείλει να τα λάβει υπόψη.

Άρα, τουλάχιστον από ελληνικής πλευράς, το κίνητρο είναι τεράστιο, αφού οι εξοικονομήσεις θα είναι δραματικές, σε μια χώρα που με κάποιον μαγικό τρόπο συνεχώς καθυστερούσε, ενώ πολλοί που σήμερα υπερθεματίζουν έχουν πει το αμίμητο «δεν υπάρχουν υδρογονάνθρακες στην Ελλάδα».

Τα δυο πιθανά σενάρια – δυσκολεύομαι να διακρίνω ένα τρίτο – είναι πως είτε υπήρχε παντελής άγνοια, άρα ακαταλληλότητα όπως αποδεικνύεται από τα πράγματα για την εξυπηρέτηση του ελληνικού εθνικού συμφέροντος, είτε για λόγους που μπορεί να εικάσει οποιοσδήποτε, τέτοιες δηλώσεις στήριζαν αυτή την πλευρά που εισέπραττε όλα αυτά τα χρόνια για να καλύπτει τις ενεργειακές ανάγκες της χώρας.

Ειδικά στη δεύτερη αυτή περίπτωση, στη σημερινή συγκυρία που οι δικαστικές έρευνες έχουν γίνει της μόδας, δεδομένου ότι οι απαξιωτικές δηλώσεις είναι καταγεγραμμένες σε δημοσιεύματα έγκυρων εφημερίδων, αλλά και του ότι η μη αξιοποίηση έριξε την Ελλάδα στα δίχτυα των Μνημονίων και τον ελληνικό λαό στην ένδεια, θα ανέμενε κανείς να έχει κινηθεί η ελληνική Δικαιοσύνη, διερευνώντας το θέμα.

Κλείνοντας την παρένθεση, ο κραυγαλέα ανενημέρωτος για τα στοιχεία που βρίσκονται διαθέσιμα πλέον στους αξιωματούχους της Κομισιόν ερευνητής, μπορεί να μιλά για «φαντασιώσεις ΕΕ» όσον αφορά τον East Med, όμως μοιάζει λίγο αντιεπιστημονικό το να το υποστηρίζει, όταν το σχέδιο έχει πλέον την υποστήριξη του Ισραήλ, της Κύπρου, της Ελλάδας και της Ιταλίας, αφού δεν είναι δυνατόν να έπαθαν όλοι ομαδική – μαζική παράκρουση.

Επιπρόσθετα, μοιάζει τραγικό άνθρωπος με εξειδίκευση στα ενεργειακά, να μην αντιλαμβάνεται, έτσι φαίνεται, την έννοια της «ενεργειακής ασφάλειας», καθώς είναι κάτι ευρύτερο από την απλή εξασφάλιση των υδρογονανθράκων – εν προκειμένω – που χρειάζεται μια χώρα για να λειτουργήσει ομαλά. Διότι εάν το κατανοούσε, θα αντιλαμβανόταν ότι σε μια περιοχή όπως η Ανατολική Μεσόγειος όπου υπάρχουν κάθε λογής λιγότερο ή περισσότερο φανατικοί, σιίτες ή σουνίτες μουσουλμάνοι, μια εγκατάσταση φυσικού αερίου όπως αυτή της Αιγύπτου θα ήταν ένας υπέροχος στόχος.

Δεν τον προβληματίζει πως ένα άκρως «επιχειρηματικό» κράτος όπως το Ισραήλ δεν εξετάζει το ενδεχόμενο να κατασκευάσει σταθμό LNG στο έδαφός του; Η Κύπρος να το έκανε και να κινδύνευε σε περίπτωση ατυχήματος ή επίθεσης να σβηστεί σχεδόν από τον χάρτη; Γνωρίζει πως την ιδέα για τον East Med την έριξε στο τραπέζι στην ελληνική πλευρά ο Μπενιαμίν Νετανιάχου τον Αύγουστο του 2011, κατά τη συνάντηση με τον Γιώργο Παπανδρέου;

Δεν είναι κορόιδα οι Ισραηλινοί ούτε κάνουν «χάρες» όταν πρόκειται για τον σκληρό πυρήνα των εθνικών τους συμφερόντων, της επιβίωσής τους της ίδιας. Θέμα ενεργειακής ασφάλειας εγείρεται και ενώπιον του ενδεχομένου η τροφοδοσία να γίνεται μέσω Τουρκίας. Παρεμπιπτόντως, έχει ακούσει ποτέ το περίφημο «NIMBY EFFECT» που ισχύει στις ΗΠΑ, οι οποίες δεν κατασκευάζουν σταθμούς LNG στο έδαφός τους; «NOT IN MY BACK YARD» σημαίνει το NIMBY και εκτιμάται πως περισσότερες διευκρινίσεις δεν χρειάζονται.

Ο αγωγός East Med θα οδηγήσει σε ασφάλεια τροφοδοσίας, κάτι το οποίο καθένας που επιθυμεί να σχολιάσει και να τοποθετηθεί, οφείλει να ποσοτικοποιήσει στο μυαλό του το κόστος και το όφελος ολιστικά, όχι αποσπασματικά, αξιοποιώντας ό,τι βολεύει καλύτερα το συμπέρασμα στο οποίο έχουμε εξ αρχής καταλήξει.

Ο καθηγητής κ. Αντώνης Φώσκολος, είναι ομότιμος καθηγητής του Πολυτεχνείου Κρήτης, Σχολή Μηχανικών Ορυκτών Πόρων, Τομέας Ανίχνευσης και Εντοπισμού Κοιτασμάτων και ομότιμος ερευνητής της Γεωλογικής Υπηρεσίας του Καναδά (Emeritus Research Scientist, Geological Survey of Canada-Calgary) / [email protected] (Natural Resources Canada = Υπουργείο Εθνικών Πόρων Καναδά) και [email protected]
Πηγή: H Τουρκία και η Ρωσία θα πολεμήσουν και οι δυο έναν αγωγό: Τον EAST MED μέσω Ελλάδος http://mignatiou.com/2017/04/h-tourkia-ke-i-rosia-tha-polemisoun-ke-i-dio-enan-agogo-ton-east-med-meso-ellados/

Μήπως οι Ένοπλες Δυνάμεις της Τουρκίας δεν έχουν πει τον τελευταίο λόγο; Η χώρα μετά το δημοψήφισμα

0

 Tου Ηλία Ι. Κουσκουβέλη*

Ασφαλώς είχε ενδιαφέρον να παρακολουθήσει κανείς την διαδικασία του δημοψηφίσματος στην Τουρκία, ακόμη και αν δεν είχε καμιά αμφιβολία για το αποτέλεσμά του.

Το «ναι» επικράτησε, με κάθε τρόπο..! Και αν δεν επικρατούσε, το πιο πιθανό θα ήταν να επαναληφθεί το δημοψήφισμα…

Όμως το δένδρο του δημοψηφίσματος ας μην μας κρύβει την εικόνα του δάσους. Και το δάσος, η συνολική εικόνα, είναι αυτά που γνωρίζουμε. Αυτά που θα προσδιορίσουν και το μέλλον της Τουρκίας, καθώς και των σχέσεών της με τους γείτονες: Ο Ερντογάν, ήδη απολάμβανε και ασκούσε στην πράξη αυτά που του προσφέρει το δημοψήφισμα. Απλά το επισημοποιεί και προσθέτει μερικές εξουσίες ακόμη, όπως τον έλεγχο της δικαστικής εξουσίας.

Η συσσώρευση εξουσιών τον έχει οδηγήσει και θα τον οδηγήσει σε ακόμη περισσότερες και μεγαλύτερης έντασης αυταρχικές συμπεριφορές. Αυτές, βέβαια, σε συνδυασμό και με το μικρό ποσοστό επικράτησης του «ναι», θα συνεχίσουν να γεννούν αντιδράσεις και όξυνση των αντιπαραθέσεων στην Τουρκία.

Ο Ερντογάν ηγείται ενός κράτους μεγάλου πληθυσμού, περί τα 80 εκατομμύρια. Τούτο δημιουργεί ένα πρόβλημα ισχύος έναντι οποιουδήποτε γείτονα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ένα κράτος το οποίο διαρκώς και συστηματικά εξοπλίζεται, επιδιώκοντας μάλιστα την απόκτηση στρατηγικού χαρακτήρα εξοπλισμών.

Ο Ερντογάν έχει δύο εσωτερικά μέτωπα: της τρομοκρατίας και των Κούρδων. Σε αυτά μπορεί να προστεθεί και ένα τρίτο, αυτό των Κεμαλιστών. Και ποιος ξέρει, ίσως οι Ένοπλες Δυνάμεις να μην έχουν πει τον τελευταίο λόγο…

Έχει όμως και δύο ακόμη εξωτερικά μέτωπα: ένα στο Ιράκ και ένα στην Συρία. Είναι θέμα χρόνου να αναγνωρισθεί ένα κουρδικό κράτος στο πρώτο και στην δεύτερη να αναδειχθεί ένα αυτόνομο κουρδικό μόρφωμα.

Τέλος, ας μην ξεχνάμε την οικονομία, η οποία έχει υποχωρήσει σημαντικά και αναμένεται περαιτέρω επιδείνωση. Με βάση όλα τα παραπάνω, η συμπεριφορά του Ερντογάν και της Τουρκίας στο εσωτερικό και στο εξωτερικό δεν πρόκειται να αλλάξει, ιδιαίτερα όταν για τις κινήσεις του στο εξωτερικό δεν υφίσταται κανένα κόστος… Και όπως είδαμε στις σχέσεις του με την Ρωσία, ο Ερντογάν αντιλαμβάνεται την σημασία του κόστους!

Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Διευθυντή του Ι.Δ.Ε.Α.Α (www.idea.uom.gr) Πανεπιστημίου Μακεδονίας t: @kouskouvelis

Πηγή: Μήπως οι Ένοπλες Δυνάμεις της Τουρκίας δεν έχουν πει τον τελευταίο λόγο; Η χώρα μετά το δημοψήφισμα http://mignatiou.com/2017/04/mipos-i-enoples-dinamis-tis-tourkias-den-echoun-pi-ton-telefteo-logo-i-chora-meta-to-dimopsifisma/

Προς τα πού βαδίζει η Τουρκία;

3

του Κώστα Λαπαβίτσα.

Καταιγισμός αναλύσεων στα Δυτικά ΜΜΕ ακολούθησε τη νίκη του Ερντογάν στο τουρκικό δημοψήφισμα. Η εικόνα ήταν του «μεγάλου χαμένου». Στην Ελλάδα έγινε λόγος για «Πύρρειο νίκη» και μερικοί διείδαν την απαρχή της στρατηγικής καθίζησης της Τουρκίας.

Η αντίδραση του Χρηματιστηρίου της Κωνσταντινούπολης ήταν όμως πολύ διαφορετική, καθώς συνέχισε την ανοδική πορεία των τελευταίων δύο μηνών. Ούτε η τουρκική λίρα έδειξε ανησυχίες για το μέλλον. Η επιχειρηματική τάξη της Τουρκίας, σε αντίθεση με τους διεθνείς αναλυτές, εμφανίζεται ικανοποιημένη από το αποτέλεσμα. Η αποδοχή του Ερντογάν από το στρώμα αυτό είναι το κρυφό μυστικό της επικράτησής του.

Τα νέα κυρίαρχα στρώματα

Μπορεί σήμερα να ακούγεται αστείο, αλλά μετά την πρώτη εκλογική νίκη του ΑΚΠ (Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης) το 2002, πολλοί είχαν θεωρήσει τον Ερντογάν ως ένα ριζοσπάστη πολιτικό που θα χτυπούσε το κεμαλικό κατεστημένο και θα έφερνε τη δημοκρατία. Δυτικοί αναλυτές φαντασιώνονταν το «καλό» τουρκικό Ισλάμ ως αντίβαρο στο Ιράν και την Αραβία.

Η πραγματικότητα ήταν πάντα πολύ διαφορετική. Το τουρκικό πολιτικό Ισλάμ ποτέ δεν ήταν δημοκρατικό, ούτε φυσικά αντικαπιταλιστικό, ή αντιιμπεριαλιστικό. Ο ερχομός του στα πράγματα σηματοδότησε αυτό που μπορούμε να ονομάσουμε «αυταρχισμό της ελεύθερης αγοράς». Αντίθετα με ότι νομίζουν πολλοί, δεν υπάρχει καμία εγγενής αντίφαση ανάμεσα στον καπιταλισμό της ελεύθερης αγοράς και στον πολιτικό αυταρχισμό. Η άνοδος του ΑΚΠ έθαψε τελειωτικά την κεμαλική οικονομία με τον ισχυρό δημόσιο τομέα και το εκτενές πλέγμα ελέγχων της κοινωνίας. Ο νέος τουρκικός καπιταλισμός θα είχε πιο ανοιχτές αγορές παράλληλα με διευρυμένο κρατικό αυταρχισμό.

Ο πολιτικός θρίαμβος του ΑΚΠ στηρίχτηκε στην οικονομική και κοινωνική άνοδο των νέων επιχειρηματικών στρωμάτων από την καρδιά της Ανατολίας. Πλήθος μικρομεσαίων μονάδων με κέντρο βάρους στη μεταποίηση ήταν έτοιμες να εκμεταλλευτούν το φθηνό και άφθονο εργατικό δυναμικό με στόχο την εγχώρια αγορά, αλλά και με προοπτική εξαγωγών. Ήθελαν επιλεκτική προστασία της εγχώριας αγοράς, προσβάσεις στην πίστωση και πολιτική σταθερότητα. Ο Ερντογάν τους τα πρόσφερε αφειδώς, ενώ μοιράστηκε τον κοινωνικό συντηρητισμό και τη θρησκοληψία τους. Η κεντρική Ανατολία παραμένει η σπονδυλική στήλη του ΑΚΠ, όπως έδειξε το δημοψήφισμα.

Για την παραδοσιακή επιχειρηματική τάξη της Τουρκίας, με πρώτους τους ομίλους του Κοτς και του Σαμπάντζι, τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Δημιουργήματα του κεμαλικού καθεστώτος, ήθελαν να προστατεύσουν την κυριαρχία τους στον ιδιωτικό τραπεζικό τομέα και να διατηρήσουν τις προσβάσεις τους στις διεθνείς αγορές. Οι ανερχόμενοι της Ανατολίας ήταν επικίνδυνοι.

Ο Ερντογάν κατόρθωσε να δημιουργήσει μια σύμφυση που δεν θέτει σε κίνδυνο την πρωτοκαθεδρία των μεγάλων ομίλων, αλλά επιτρέπει την άνοδο των υπολοίπων. Το πλαίσιο είχε ήδη τεθεί μετά την μεγάλη κρίση του 2001: γρήγορη εξυγίανση και επέκταση των τραπεζών, άνοιγμα των αγορών – με ισχυρή παρουσία του κράτους σε καίρια ζητήματα – έμφαση στις εξαγωγές και, κυρίως, φθηνοί μισθοί και άφθονα εργατικά χέρια. Κέρδη για όλους.

Η οικονομική μεταμόρφωση της Τουρκίας

Η τουρκική οικονομία έχει πλήρως μεταμορφωθεί τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Αν εξαιρέσουμε την παγκόσμια κρίση του 2007-9, οι ρυθμοί ανάπτυξης ήταν ταχείς και χωρίς τις έντονες διακυμάνσεις των προηγούμενων δεκαετιών. Το ΑΕΠ έχει πλησιάσει τα 850 δις δολάρια, με μια σύνθετη οικονομική δομή στην οποία ο δευτερογενής τομέας καταλαμβάνει σχεδόν 30% και ο πρωτογενής περίπου 8%. Η Τουρκία είναι πλέον χώρα του αναπτυγμένου βιομηχανικού καπιταλισμού.

Η σύγκριση με την Ελλάδα είναι καταλυτική, ιδίως μετά τη γιγαντιαία ελληνική κρίση. Το ελληνικό ΑΕΠ είναι σήμερα περίπου το ένα τέταρτο του τουρκικού, με τον δευτερογενή τομέα να βρίσκεται κάτω από το 15% και τον πρωτογενή γύρω στο 4%. Η τουρκική βιομηχανία, η μεταποίηση, οι κατασκευές και η γεωργία είναι σχεδόν δεκαπλάσιες των ελληνικών. Πιο απτή απόδειξη των τραγικά εσφαλμένων ιστορικών επιλογών που έχει κάνει η ελληνική αστική τάξη μετά το 1981, με την ψοφοδεή πρόσδεσή της στον φαντασιακό «σκληρό πυρήνα» της ΕΕ και της ΟΝΕ, δε μπορεί να υπάρξει.

Το βάρος της ανάπτυξης το σήκωσε φυσικά η τουρκική εργατική τάξη. Οι πραγματικοί μισθοί έχουν ανεβεί με πολύ χαμηλούς ρυθμούς, υπάρχει επίμονη ανεργία που σήμερα βρίσκεται γύρω στο 10% και οι εισοδηματικές ανισότητες είναι μεγάλες. Αλλά ταυτόχρονα δημιουργήθηκαν εκατομμύρια ικανοποιητικά αμειβομένων θέσεων εργασίας, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα, και μειώθηκε δραστικά η απόλυτη φτώχεια. Πολύ σημαντικό επίσης είναι ότι οι διαδοχικές κυβερνήσεις του ΑΚΠ σταδιακά δημιούργησαν ένα, έστω υποτυπώδες, πλαίσιο πρόνοιας στην υγεία, τις συντάξεις και την παιδεία. Αυτή είναι η υλική βάση της λαϊκής υποστήριξης προς τον Ερντογάν.

Οι «μεταρρυθμίσεις»

Όλα αυτά δεν αναιρούν φυσικά τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η τουρκική οικονομία. Το κυριότερο είναι ότι η παραγωγικότητα της εργασίας ανεβαίνει με πολύ χαμηλούς ρυθμούς ώστε να μπορεί να στηρίξει την ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών. Η παραγωγικότητα είναι ιδιαίτερα χαμηλή στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που βασίζονται στα φθηνά εργατικά χέρια και δε μπορούν να ακολουθήσουν την τεχνολογική πρόοδο του μεγάλου τουρκικού κεφαλαίου.

Λύση έχει βρεθεί για ένα διάστημα με τη βαθμιαία υποτίμηση της λίρας, δηλαδή κάνοντας ακριβώς αυτό που δε μπορεί η Ελλάδα εντός της ΟΝΕ. Αλλά αν πρόκειται να επιβιώσει μακροπρόθεσμα η τουρκική βιομηχανία θα πρέπει να μετακινηθεί υψηλότερα στην παγκόσμια αλυσίδα προστιθέμενης αξίας. Πράγμα που σημαίνει «μεταρρυθμίσεις» σε βάρος της εργασίας και των μικρομεσαίων.

Παράλληλα, η Τουρκία έχει υψηλό ποσοστό κατανάλωσης στο ΑΕΠ, κάτι που απαιτεί μεγάλες τραπεζικές πιστώσεις, δεδομένου ότι οι μισθοί δεν ανεβαίνουν γρήγορα. Για πρώτη φορά στην ιστορία της η χώρα αντιμετωπίζει φαινόμενα χρηματιστικοποίησης, με κατάρρευση της αποταμίευσης και υπερχρεωμένα νοικοκυριά. Τεράστια είναι επίσης η κερδοσκοπία στα εμπορικά ακίνητα και τη στέγαση. Μαζί με την αδυναμία της παραγωγικότητας, το αποτέλεσμα είναι η αύξηση των εισαγωγών και μεγάλο έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο. Ως εκ τούτου η χώρα στηρίζεται σε αθρόες εισροές ξένων κεφαλαίων. Ο κίνδυνος μιας ξαφνικής και βαθιάς κρίσης στις εξωτερικές συναλλαγές είναι υπαρκτός.

Με δυο λόγια, ο τουρκικός βιομηχανικός καπιταλισμός εδραιώθηκε στα χρόνια του Ερντογάν, δημιουργώντας πλαίσιο συνύπαρξης ανάμεσα στα παλιά και τα νέα στρώματα. Οι αντιφάσεις του παραμένουν όμως τεράστιες και η οικονομική και κοινωνική του βάση είναι επισφαλής. Το τουρκικό κεφάλαιο απαιτεί εκ νέου «δομικές μεταρρυθμίσεις», όπως δεν κουράζεται να επαναλαμβάνει ο Μεχμέτ Σιμσέκ, ο επί των οικονομικών του ΑΚΠ.

Τα όρια του αυταρχισμού

Αυτό είναι το υπόβαθρο του αυταρχισμού του Ερντογάν που δεν εμφανίστηκε ξαφνικά, αλλά έχει χρόνια που εξελίσσεται με σταδιακή διάβρωση της δικαιοσύνης, της παιδείας και φυσικά του στρατεύματος. Από την πρώτη ώρα το ΑΚΠ επιδίωξε να καταλάβει το κράτος, ώστε να αναμορφώσει την κοινωνία σε συντηρητική βάση ευνοώντας τον επιχειρηματικό τομέα. Η ισλαμική ιδεολογία, με μια ισχυρή πρόσμειξη εθνικισμού, ήταν ο μοχλός για την πρόσδεση των λαϊκών στρωμάτων στην ανάπλαση του τουρκικού καπιταλισμού.

Το αποτυχημένο πραξικόπημα δεν ήταν μάχη οπισθοφυλακής του Κεμαλισμού, όπως μερικοί φαντάστηκαν. Ήταν ξεκαθάρισμα λογαριασμών ανάμεσα σε μερίδες ισλαμιστών για τον αυταρχικό έλεγχο του κράτους και ο Ερντογάν το αξιοποίησε ανελέητα. Το δημοψήφισμα όμως δεν του έλυσε προβλήματα και μάλλον του πρόσθεσε νέα. Μπορεί το αποτέλεσμα να ήταν οριακά υπέρ του Ναι, αλλά τα ποσοστά του Όχι ήταν συντριπτικά υπέρτερα στις κουρδικές περιοχές, υψηλά στις ακτές του Αιγαίου και πλειοψηφικά στις τρεις μεγάλες πόλεις, Κωνσταντινούπολη, Άγκυρα και Σμύρνη.

Η πολιτική του ΑΚΠ έχει τελειωτικά χάσει τους Κούρδους για την Τουρκία. Έχει χάσει και τη μεσαία τάξη, καθώς και μεγάλα κομμάτια της μισθωτής εργασίας στα αστικά κέντρα. Για πρώτη φορά επίσης η τουρκική αντιπολίτευση έδειξε την ικανότητα να ενώνεται και να υπερασπίζεται τις δημοκρατικές κατακτήσεις του τουρκικού λαού. Υπάρχουν ενδείξεις εμφάνισης πραγματικού ρεύματος δημοκρατίας στη χώρα.

Είναι πιθανόν η σημερινή μορφή ισλαμικού αυταρχισμού της ελεύθερης αγοράς στην Τουρκία να έχει φτάσει στα όριά της. Αν προσθέσουμε και την αποτυχία του Ερντογάν στο διεθνές πεδίο – όξυνση των σχέσεων με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, στρατιωτική εμπλοκή στη Συρία χωρίς προοπτική επιτυχίας, επιδείνωση των σχέσεων με το Ισραήλ και τις αραβικές χώρες, επισφαλής συμμαχία με τη Ρωσία – είναι προφανές ότι η εξίσωση που καλείται να λύσει γίνεται εξαιρετικά δύσκολη. Η Τουρκία δεν πρόκειται να σταθεροποιηθεί γρήγορα, ακόμη κι αν δεν αντιμετωπίσει οικονομική κρίση την επόμενη διετία.

Τέλος, όσον αφορά την Ελλάδα, είναι απολύτως αναγκαίο οι ελληνικοί μηχανισμοί ισχύος να επιδείξουν σοβαρότητα. Θα ήταν λάθος να υπερτιμήσουν το μέγεθος της πιθανής αναταραχής στην Τουρκία, υποτιμώντας παράλληλα τη μετάλλαξη της τουρκικής οικονομίας τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Ευφάνταστα γεωπολιτικά παιχνίδια με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ είναι η συνταγή της καταστροφής, δεδομένης μάλιστα της αδυναμίας που έχει επιφέρει η κρίση. Μόνο χαμένη θα βγει η Ελλάδα αν επιτρέψει σε άλλους να τη χρησιμοποιήσουν στο θέμα αυτό.

Diagnosing the French Malaise

0

ALICE BAUDRY, LAURENT BIGORGNE CARNEGIE EUROPE.

France experienced many major political crises throughout the twentieth century: the radical right-wing riots of February 1934; the collapse of the Third Republic in 1940, followed by the fall of the Fourth Republic in 1958; and the social upheaval on the streets of the capital in May 1968. Some of these episodes led to significant institutional changes, for example in the aftermath of 1958. This is the kind of game changer that France would have to cope with were National Front Leader Marine Le Pen to be elected president on May 7 this year.

While this hypothesis is being widely discussed in many countries, the French are for the moment overlooking the possibility of such a scenario. They are being reassured by an electoral system based on two rounds of ballots, in which the probability of the country electing a candidate who rejects the traditional republican system is supposed to be very low.

So far, France has benefited from a sort of collective discipline emanating from wake-up calls between the first and second rounds of presidential elections. In 2002, after thirty years of continuous efforts to build a radical political alternative, less than 20 percent of voters chose far-right candidate Jean-Marie Le Pen over the center-right incumbent, Jacques Chirac, in the second round. Five years later, Le Pen’s daughter Marine was strongly defeated by both the center-right and the Socialist candidates in the first round.

Unlike the UK and the United States, the French state has been governed by a far-right coalition in the past: in 1940, France was invaded by the Nazis, and Marshal Philippe Pétain’s government led to a loss of national pride. This painful memory remains a wound for the elderly in France, a group of the population that tends to vote more regularly than others in national elections. They are in favor of the EU and against Marine Le Pen’s project to take France out of the eurozone.

This time, however, the election is far from straightforward. Three main reasons can help explain this.

First, France has not yet recovered from the 2008 recession. Unemployment remains high (10 percent in 2016), private investments are still weak, and the budget deficit exceeds 3 percent of GDP. In a nutshell, France is doing badly economically and no longer seems able to be a reliable partner for other European countries, particularly Germany.

Second, France has a conflictual relationship with both its own history and its role in the era of globalization. Historically perceived as a pillar of Europe, France now seems to be hindering its construction. Chirac, president from 1995 to 2007, was able to recognize the debt contracted by the country toward those who were arrested and murdered by the Nazis during World War II, but his successors have so far failed to deal with other dark moments of recent French history, particularly decolonization. Fifty-five years after the peace agreements signed by France and Algeria in Evian, there is still no shared memory between the two countries, which remains a source of conflict even within the French population.

Third, French political leaders have lost the people’s trust. The two most recent French presidents, Nicolas Sarkozy and François Hollande, were widely rejected at the end of their terms. Due to his unpopularity, Hollande was unable to run for a second term this year. In the meantime, a general lack of trust of mainstream politicians has allowed Le Pen to be prosecuted without her reputation being damaged. This is a phenomenon that never occurred in the Fifth Republic—that is, in the last fifty-nine years. It is still unclear whether centrist candidate Emmanuel Macron and the center-right François Fillon will finish ahead of Le Pen in the first round on April 23.

For all these reasons, France is perceived as Europe’s weak link, as Germany was in the 1990s. In this context, the election of either Fillon or Macron would be good news for France. Both candidates are eager to conduct deep reforms, despite differences in their methods.

They are committed to delivering a strong and comprehensive labor market bill, as Germany did with its Hartz legislation in 2003–2005, even if it seems clear that such a move is unlikely to be supported by traditional left-wing parties and trade unions. Moreover, only a majority in France’s National Assembly will be able to adapt the country’s current labor regulations to an increasingly digital world. And both Fillon and Macron wish to decrease the tax burden on labor and capital for France to improve its competitiveness. Fillon is ready to go further than Macron in terms of cutting public spending, but they are choosing the same path.

This is an important first step for France to regain self-confidence and credibility on the European stage. The German parliamentary election in September will represent a key moment for the future of Europe. The new (or reelected) chancellor will either trust the French to go forward or decide to work on its own.

So far, France’s political leaders have scapegoated the EU institutions for pushing them to conduct reforms they were reluctant to implement. The new French president will have to alter this unproductive habit and prepare for an ambitious set of pragmatic reforms. Only this will contribute to saving the EU.

Alice Baudry is the head of international affairs at the Institut Montaigne. Laurent Bigorgne is the director of the Institut Montaigne. This blog post is the first in a set of guest contributions providing insights into the 2017 French presidential election.

http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/?fa=68661&utm_source=rssemail&utm_medium=email&mkt_tok=eyJpIjoiWkdaalpUQmpPVFJqWWpGaSIsInQiOiJnNzB6OXEyY1FCaUlseEJncCs3ajBFYW50SlhlaU40cXFuY1UrRFc2c1VqUmIwWGRsN0tDNXVuVFV3UmNWQlR6Q09CYTlLOVozeDlDZVBMUzFxUmxuV2RaSGZ4ejJicDVQbVRCanpzTk5YK2ZyVFNaWDNJNzNmNTBpODV5VHRRaiJ9

 

Τουρκία: Συμπεράσματα από το δημοψήφισμα

4

του Δημήτρη Μακροδημόπουλου.

Τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος στην Τουρκία για τη συνταγματική αναθεώρηση ανέδειξαν τους πολιτικούς συσχετισμούς στη γείτονα χώρα: Ο Ταγίπ Ερντογάν δεν είναι ο κυρίαρχος με τη λογική του «σουλτάνου», όπως αρέσκονται να τον αποκαλούν οι αντίπαλοί του και οι επικριτές του, αλλά όπως αποδεικνύουν τα αποτελέσματα έχει αρχίσει η φθορά του. Διότι αν αθροίσουμε τα ποσοστά των βουλευτικών εκλογών του Ιουνίου του 2015 του Κόμματος της Δικαιοσύνης και της Ανάπτυξης (ΑΚΡ) του Ταγίπ Ερντογάν και του Κόμματος της Εθνικιστικής Δράσης (ΜΗΡ) του Ντεβλέτ Μπαχτσελί, δηλαδή των δύο κομμάτων που υποστήριξαν την συνταγματική αναθεώρηση, αυτό (61,32%) υπερβαίνει κατά δέκα ποσοστιαίες μονάδες το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος (51,40%). Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη το προεκλογικό κλίμα που επικράτησε, τότε και αυτό το 51,40% τίθεται υπό αμφισβήτηση.

Ποιο είναι το συμπέρασμα που συνάγεται από τη νεώτερη ιστορία της Τουρκίας μέχρι σήμερα; Ο Γερμανός κοινωνιολόγος Ρόμπερτ Μίχελς έχει ονομάσει «σιδηρού νόμο της ολιγαρχίας», την ιστορική διαπίστωση σύμφωνα με την οποία όταν ανατρέπεται  ένα καθεστώς που κυβέρνησε χρησιμοποιώντας κλειστούς (πολιτικούς) θεσμούς, τότε αντικαθίσταται κατά κανόνα από ένα νέο καθεστώς που χρησιμοποιεί το ίδιο ολέθριο σύνολο κλειστών θεσμών». Άλματα στην πολιτική εξέλιξη μιας χώρας δεν είναι δυνατά και αν γίνουν φαινομενικά, πάντα ακολουθεί το πισωγύρισμα. Πρόσφατο παράδειγμα αυτό της Αιγύπτου. Αμφισβητήθηκε η δικτατορία του Μουμπάρακ για να επανέλθει η Αίγυπτος, μετά την αποκαθήλωσή του, τη διενέργεια εκλογών, την ανάδειξη δημοκρατικά εκλεγμένου προέδρου, στη δικτατορία του Αλ Σίσι. Το ίδιο συμβαίνει και στην Τουρκία. Μετά τον κεμαλισμό που επέβαλε τον μονοκομματισμό μέχρι το 1950, ακολούθησε η προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία, υπό αίρεση όμως, αφού κάθε φορά που η στρατιωτική ηγεσία έκρινε ότι οι αρχές του κεμαλισμού αμφισβητούντο, επενέβαινε καταλύοντας το πολίτευμα. Τρία στρατιωτικά πραξικοπήματα (1960, 1971, 1980) και ένα μεταμοντέρνο (1997) που οδήγησε στην απομάκρυνση του ισλαμιστή πρωθυπουργού Ερμπακάν ρύθμισαν την πολιτική πορεία της γείτονος. Παρ’ όλα αυτά από την πρώτη μέρα ο Κεμαλισμός εμφανίσθηκε ως φορέας εκδυτικισμού της χώρας με πρότυπο αόριστα μια αφηρημένη Δύση. Όταν όμως τη θέση της  «αφηρημένης Δύσης» πήρε ένας συγκεκριμένος θεσμός με συγκεκριμένες αξίες, δηλαδή η Ευρωπαϊκή Ένωση, που απαιτούσε τον εκδημοκρατισμό της χώρας, το κεμαλικό κατεστημένο ανέδειξε για άλλη μια φορά τη συντηρητικότητα του.

Αντίθετα το Κόμμα της Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) του Ερντογάν που εθεωρείτο η αναχρονιστική πλευρά της Τουρκίας, υλοποίησε στην αρχή ό,τι επί δεκαετίες ευαγγελίζονταν οι Κεμαλιστές. Την πορεία προς τη Δύση με την ένταξη στην ΕΕ, με δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, με σκοπό όμως να διασφαλίσει την παρουσία του ΑΚΡ στο πολιτικό προσκήνιο της χώρας και να μην επαναληφθεί ό,τι συνέβη το 1997 με την απομάκρυνση του Ερμπακάν από την εξουσία. Από τη στιγμή όμως που το ΑΚΡ γιγαντώθηκε πολιτικά, βοηθούσης της ραγδαίας οικονομικής ανάπτυξης με την αξιοποίηση του οθωμανικού παρελθόντος και της θρησκείας, άρχισε η αντίστροφη πορεία προς τον αυταρχισμό με τον μανδύα πάντα της δημοκρατίας για να φθάσουμε στο δημοψήφισμα για τη συνταγματική αναθεώρηση.

Όμως η αλήθεια είναι ότι οι συνθήκες που επικρατούν σήμερα στην Τουρκία είναι εντελώς διαφορετικές από τις συνθήκες στις ευρωπαϊκές χώρες ακόμη και στην Ελλάδα.  Η Τουρκία είναι σε εμφύλιο με το ΡΚΚ και έχει εμπλακεί σε πόλεμο στα συριακά εδάφη ενώ κινδυνεύει άμεσα η εδαφική της ακεραιότητα. Σε αυτές τις συνθήκες η «κατάσταση εξαίρεσης» προκύπτει εκ των πραγμάτων. Ας μη ξεχνάμε ότι τον Απρίλιο του 1961, κατά τη διάρκεια της κρίσης στην Αλγερία, ο Ντε Γκολ  κατέφυγε στο 16ο άρθρο του Συντάγματος που ορίζει ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας λαμβάνει έκτακτα μέτρα «όταν οι θεσμοί της δημοκρατίας, η ανεξαρτησία του έθνους, η εδαφική ακεραιότητα …απειλούνται κατά τρόπο σοβαρό και άμεσο..». Ενώ πρόσφατα ο πρόεδρος Ολάντ με αφορμή τις δύο τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι είχε θέσει τη Γαλλία σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η Τουρκία είναι μόνιμα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης ενώ οι τρομοκρατικές επιθέσεις είναι συνεχείς και πολύνεκρες.

Σήμερα η Τουρκία αντιμετωπίζει σοβαρές απειλές της εδαφικής της ακεραιότητας εξ αιτίας της υπεραισιοδοξίας του Ερντογάν. Ο Ερντογάν, συνεπαρμένος από την επιτυχία των ισλαμιστών σε Τυνησία, Αίγυπτο και Λιβύη στα πλαίσια της Αραβικής Άνοιξης αναμείχθηκε στην Συρία με σκοπό την εκδίωξη του Άσσαντ και την ανάληψη της εξουσίας από μετριοπαθείς ισλαμιστές. Ποιο είναι το αποτέλεσμα για την Άγκυρα εξ αιτίας της ανάμειξης στη Συρία ενώ ο Ερντογάν θα μπορούσε εξ αρχής να στηρίξει τον Άσσαντ και να ελέγξει μόνος του τις εξελίξεις; Σήμερα πλέον τις εξελίξεις για το μέλλον της περιοχής και του κουρδικού προβλήματος, επομένως και των τουρκικών συνόρων, το καθορίζουν ξένες δυνάμεις: ΗΠΑ, Ρωσία, Βρετανία, Γαλλία, κ.α. που συνωστίζονται στη Συρία με πρόφαση την πάταξη της τρομοκρατίας του ISIS. Γιαυτό κίνδυνος ανατροπής του Ερντογάν μπορεί να προέλθει μόνον από τις εξελίξεις στη Συρία και από τις σκοπιμότητες αυτών που θα τις δρομολογήσουν.

Το δημοψήφισμα ανέδειξε την τουρκική κοινωνία διχασμένη. Αυτή η διάσταση δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη εσωτερικές εξελίξεις, διότι αφενός η αντιπολίτευση δεν διαθέτει ηγέτη που να την οδηγήσει στην εξουσία ενώ αφετέρου απαρτίζεται από κόμματα με εκ διαμέτρου αντίθετες πολιτικές που δεν μπορούν να συνυπάρξουν, όπως π.χ. το κουρδικό κόμμα HDP  με τους κεμαλιστές του CHP. Αν όμως συμβεί το απρόβλεπτο τότε η διέξοδος αποτελεί μονόδρομο: Εξαγωγή της εσωτερικής κρίσης. Γιατί;. «Σε όλες τις μέχρι τώρα δημοκρατίες, έγραφε ο Ούλριχ Μπεκ, υπάρχουν δύο είδη εξουσίας: Η μια πηγάζει απ’ το λαό, η άλλη απ’ τον εχθρό. Οι εικόνες του εχθρού καθιστούν δυνατή την ανεξαρτητοποίηση από τη δημοκρατία, με τις ευλογίες της δημοκρατίας».

Μακροδημόπουλος Δημήτρης

Αλεξ/πολη – κιν. 6947-771412

17-4-2017