του ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ

Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΕΚΤΟΣ ΚΙ ΑΝ ΤΟΝ ΣΩΣΕΙ Ο ΤΡΑΜΠ.-

Ο Ερντογάν έφυγε από τη συνάντηση που είχε με αξιωματούχους της Ε.Ε. χωρίς να παραμείνει στη συνέντευξη τύπου και αυτό ερμηνεύτηκε ως αποτυχία της προσέγγισης.

Δεν είναι αποτυχία, διότι συμφωνήθηκε να συγκροτηθεί επιτροπή που θα εξετάσει τις διαφωνίες στην ερμηνεία όσων συμφωνήθηκαν το 2016. Αλλά, κυρίως, για τους λόγους που εξηγώ παρακάτω.

Το θετικό είναι πως η Ε.Ε. δεν προσήλθε στη συνάντηση με έλλειψη ψυχραιμίας. Δεν την φοβίζει, πια , ο Ερντογάν για δύο λόγους:

-Ο ένας είναι ότι, μάλλον, τελειώνει. Βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο, χωρίς να έχει δυνατότητες διαφυγής. Και το σπουδαιότερο, δεν μπορεί να διασωθεί εσωτερικά. Χρησιμοποίησε όλα τα μέσα. Και στην τουρκική κοινωνία και στο στρατό υπάρχουν θύλακες αμφισβήτησης της εξουσίας του.

– Ο δεύτερος ότι χρησιμοποίησε, χωρίς επιτυχία, το χαρτί που κράδαινε. Την εργαλειοποίηση  ανθρώπινων ψυχών για να πετύχει τους ευτελείς στόχους του.

Υπάρχει και ένα τρίτο, πολύ σημαντικό, στοιχείο που οδηγεί τον Ερντογάν σε αδιέξοδο. Δεν μπορεί να πατάει, πια σε δύο βάρκες. Εξήντλησε τις δυνατότητές του παίζοντας με ΗΠΑ και Ρωσία. Έφθασε στα άκρα, δεν πέτυχε τους στόχους του, θα πληρώσει το τίμημα.

Ο Ερντογάν είναι παραγωγός της κρίσης που μαστίζει τη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη περιοχή. Είναι ένας από τους δύο υπεύθυνους της συριακής κρίσης.

Δεν έχει κανέναν λόγο να παραμένει στην Συρία. Η διεθνής κοινότητα πρέπει να ζητήσει την άμεση απόσυρσή του για να διευθετηθεί το προσφυγικό και το μεταναστευτικό και να μην δημιουργηθεί άλλο προσφυγικό ρεύμα από την Ιντλίμπ.  Ο Ερντογάν δημιουργεί το ρεύμα όχι οι συριακές δυνάμεις. Ο Άσαντ με τις δυνάμεις του θέλουν να ελέγξουν την εδαφική επικράτεια της χώρας τους. Ο Ερντογάν τι δουλειά έχει στη Συρία;

Πίστεψε ο τούρκος πρόεδρος πως προσεγγίζοντας τη Ρωσία και αγοράζοντας S-400 θα εξασφάλιζε την υποστήριξη του Πούτιν στην διευθέτηση του μεταπολεμικού καθεστώτος στη Συρία. Όταν ο κόμπος έφθασε στο χτένι διαπίστωσε πως οι ελπίδες του ήταν φρούδες.

Ο Πούτιν, αυτήν τη στιγμή τον χρησιμοποιεί για να υλοποιεί τη δική του πολιτική στη Συρία. Στην τελευταία συνάντησή τους, μάλιστα, επεδίωξε και να τον ταπεινώσει.

Αλλά και οι αμερικανοί, όταν τους ζήτησε, στην πιο δύσκολη στιγμή, υποστήριξη, δεν του την παρείχαν. Ζήτησε Patriot από τις ΗΠΑ και στρατιωτική, πολιτική και ανθρωπιστική υποστήριξη από το ΝΑΤΟ και προς το παρόν πήρε μια δήλωση του γερακιού Στόλτενμπεργκ ότι η Συμμαχία του συμπαραστέκεται.  Ούτε καν κοινή ανακοίνωση δεν εξέδωσαν τα κράτη μέλη με αντίδραση της Ελλάδας (δεν μιλώ για βέτο).

Όπως έγραψα και χθές παραμένω αισιόδοξος ότι θα υπάρξει αποκλιμάκωση της κρίσης διότι ο Ερντογάν δεν έχει επιλογές. Και η Τουρκία δεν είναι αυτοκαταστροφικό κράτος. Η βαθιά Τουρκία αισθάνεται το κρίσιμο όριο και δεν περνά την κόκκινη γραμμή . Και ο Ερντογάν την οδήγησε σ αυτό το όριο.

Πουθενά δεν έχει επιλογές κλιμάκωσης. Ο μόνος που θα μπορούσε να του δώσει ανάσα ζωής είναι ο Τράμπ τον οποίο πρέπει να κρατά στο χέρι. Αλλά και τα όρια του αμερικανού προέδρου δεν είναι ανεξάντλητα, τώρα μάλιστα, που οδεύει προς τις εκλογές. Και αν ήταν να τον υποστηρίξει θα το έκανε με τους Patriot.

Σε ό,τι μας αφορά, στον Έβρο δηλαδή, είναι δύσκολο η Ουάσιγκτον να πιέσει για να ανοίξει ο δρόμος εισόδου των μεταναστών. Στη θάλασσα, θα πιέσουν για συνεκμετάλλευση αλλά, μάλλον, όχι με την Τουρκία του Ερντογάν. Αλλά με μια Τουρκία που θα προσέλθει «με καλή πίστη» όπως λένε οι αμερικανοί. Αυτή η Τουρκία σήμερα δεν υπάρχει και ο Ερντογάν δεν μπορεί να τη δημιουργήσει.  Που σημαίνει πως θα αναζητηθεί κάποιος άλλος στη θέση του. Πιθανώς, μετά τις αμερικανικές εκλογές.

Εν κατακλείδι:

-Ο Ερντογάν δεν έχει καμιά επιλογή πέραν του συμβιβασμού με την Ε.Ε.

-Οι μέρες της ηγεμονίας του στην Τουρκία λιγοστεύουν.

-Πρέπει να αρχίσουμε να διαμορφώνουμε σχέδια για την μετερντογανική Τουρκία.

-Αυτό προϋποθέτει άριστη μελέτη των κοινωνικών τάσεων που έχουν διαμορφωθεί στη γειτονική χώρα, των πολιτικών εκφράσεων που αναζητούν και των αντιλήψεων που καλλιεργούνται για το ρόλο τους στην περιοχή και τις σχέσεις με τους γείτονές τους.

-Με όλα αυτά ως δεδομένα, οι χθεσινές εξελίξεις στις Βρυξέλλες συντηρούν κλίμα αισιοδοξίας για αποκλιμάκωση.

Ιωάννης Σ. Φριτζαλάς

Γεωπολιτικός – Ιστορικός αναλυτής

«Το γεγονός ότι τέτοια αίσχη (οι τουρκικές θηριωδίες του 19^ου αιώνα) μπόρεσαν να διαπραχθούν έστω και μία φορά, αποτελεί ανάθεμα για την μερίδα του γένους μας που τα διέπραξε, έγραφε το 1876 ο W. E. Gladston, προειδοποιώντας πως «αν αφήσουμε ανοιχτή την πόρτα, έστω και στην παραμικρή πιθανότητα επανάληψής τους, θα σκορπίσουμε το ανάθεμα αυτό σε ολόκληρη την ανθρωπότητα».[1] Ο «πολιτισμένος κόσμος» της Δύσης όχι μόνο αγνόησε αυτή την προειδοποίηση, αλλά έθεσε έκτοτε την Τουρκία υπό ένα καθεστώς ανοχής και ατιμωρησίας, στο πλαίσιο του οποίου τα τουρκικά καθεστώτα διέπραξαν μερικά από τα πιο ειδεχθή εγκλήματα εις βάρος του ανθρωπίνου γένους κατά την διάρκεια του 20^ου αιώνα.

Η Τουρκία αποτελεί εδώ και πολλές δεκαετίες αναπόσπαστο κομμάτι της ευρωατλαντικής γεωστρατηγικής, οι καταστροφικές επιλογές της οποίας σε Μ. Ανατολή, Βαλκάνια και Β. Αφρική ευνόησαν την γιγάντωση του τουρκικού αναθεωρητισμού και την εκκόλαψη του πανισλαμικού οράματος του Ταγίπ Ερντογάν. Το πλέον πρόσφατο παράδειγμα σύμπλευσης δυτικών και τουρκικών συμφερόντων αποτελεί η – δια πληρεξουσίων – επιχείρηση εξόντωσης του Μπασάρ Αλ Άσσαντ, η οποία, παρ’ ότι απέτυχε παταγωδώς, εν τούτοις έχει λάβει διαστάσεις ανομολόγητης γενοκτονίας. Είναι άλλωστε γνωστό πως «το Ν.Α.Τ.Ο., σε συνεργασία με την ανώτατη τουρκική διοίκηση, εμπλέκεται ήδη από τον Μάρτιο του 2011 στον συντονισμό της στρατολόγησης των τζιχαντιστών πού αποστέλλονται στην Συρία».[2]

Η.Π.Α., Ν.Α.Τ.Ο. και Ε.Ε. έγιναν οι ηθικοί αυτουργοί και η Τουρκία το εκτελεστικό όργανο ενός ασύλληπτου εγκλήματος, συνέπεια του οποίου ήταν η εξόντωση εκατοντάδων χιλιάδων ανθρωπίνων ψυχών και ο εκτοπισμός εκατομμυρίων άλλων. Ένας μεγάλος αριθμός εκτοπισθέντων έχουν πλέον επιστρέψει στις απελευθερωμένες περιοχές της συριακής επικράτειας. Ένα άλλο μέρος, όμως, εγκλωβίστηκε στην Τουρκία, υπέστη και συνεχίζει να υφίσταται έναν ειδεχθή διανοητικό εκτουρκισμό και αποτελεί εργαλείο στον υβριδικό πόλεμο που έχει εξαπολύσει ο Ερντογάν κατά της Ελλάδος τις τελευταίες ημέρες. Εδώ θα πρέπει να ξεκαθαριστούν δύο θέματα:

α. το τουρκικό καθεστώς διοχετεύει στα ελληνικά σύνορα έναν στρατό μεταναστών με προέλευση το Τουρκεστάν, την Μ. Ανατολή και την Αφρική, ο οποίος ουδεμία σχέση έχει με τον γηγενή πληθυσμό της Συρίας. Μεταξύ αυτών εντοπίζεται ένα ελάχιστο ποσοστό «προσφύγων», το οποίο αξιοποιείται για προπαγανδιστικούς λόγους που αποσκοπούν στον διεθνή στιγματισμό της Ελλάδος, μέσω στοχευμένων επικοινωνιακών πληγμάτων.

β. ένα θέμα το οποίο δεν έχει προβληθεί στην Ελλάδα και η γνωστοποίηση του οποίου είναι αρκετή για να λήξει οιαδήποτε συζήτηση περί «προσφυγικού ζητήματος» είναι το γεγονός πως «η Άγκυρα (εκμεταλλευόμενη την Οδηγία 2001/55/ΕΚ της Ε.Ε.) δεν αναγνωρίζει στους Σύριους – και ούτε πρόκειται να τους αναγνωρίσει – το καθεστώς του πρόσφυγα, αλλά τους εντάσσει στο καθεστώς προσωρινής προστασίας . Για τον λόγο αυτό, σε όλα τα επίσημα έγγραφά τους, οι Τούρκοι αναφέρονται μόνο σε “μετανάστες ή μεταναστευτικό” και ποτέ δεν αναγράφουν “πρόσφυγες ή προσφυγικό”».[3] Παρ’ ότι, λοιπόν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε ορθώς από τον Έβρο για «ασύμμετρη απειλή», χαρακτηρίζοντας παράλληλα την Τουρκία «κράτος διακινητή», γιατί οι αξιωματούχοι της Ε.Ε. συνεχίζουν να μιλούν για «προσφυγικό ζήτημα»; Αγνοούν το γεγονός πως η Τουρκία αξιοποιεί τις διατάξεις μίας ευρωπαϊκής κοινοτικής οδηγίας, προκειμένου να αποφύγει την αναγνώριση προσφυγικού καθεστώτος; Και εφ’ όσον δεν το αγνοούν, για ποιο λόγο παρέχουν καθεστώς ανοχής στους τουρκικούς εκβιασμούς, ενθαρρύνοντας εμμέσως τον Τούρκο Πρόεδρο να αναλάβει πρωτοβουλίες που στρέφονται ανοιχτά κατά του ελληνικού και του ευρωπαϊκού πολιτισμού, μέσω της επιχειρούμενης προωθήσεως ενός τεράστιου σε μέγεθος ισλαμικού λαθρομεταναστευτικού ρεύματος;

Αξιοσημείωτο είναι δε το γεγονός πως οι Η.Π.Α, Μ. Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία, τα συμφέροντα των οποίων πλήττονται από την σταδιακή απελευθέρωση της Συρίας και την σταθεροποίηση της νόμιμης συριακής κυβέρνησης, έχουν πλέον υιοθετήσει την ερντογανική ατζέντα και ρητορική ως προς το ζήτημα του Ιντλίμπ. Σε πρόσφατη συνεδρίαση του Σ.Α. του Ο.Η.Ε., οι αντιπρόσωποι των παραπάνω κρατών πρότειναν την δημιουργία ανθρωπιστικού διαδρόμου, μέσω της Tell Abyad, για την διάσωση των «εκατομμυρίων προσφύγων» που εκτοπίζονται από τους ρωσικούς και συριακούς βομβαρδισμούς (ουδέν αναληθέστερο) στον τρομοκρατικό θύλακα του Ιντλίμπ. Επισημαίνουμε πως η Tell Abyad βρίσκεται εντός της τουρκικής «ζώνης ασφαλείας» της Β. Συρίας, η οποία δημιουργήθηκε με το πέρας της επιχείρησης «Πηγή της Ειρήνης». Η υλοποίηση αυτής της πρότασης, θα συνιστούσε de facto διεθνή αναγνώριση της τουρκικής κατοχής επί συριακών εδαφών και θα άνοιγε τον δρόμο για την εντατικοποίηση των τουρκικών μεθοδεύσεων και σε άλλες περιοχές που εντάσσονται στο «νεο-οθωμανικό όραμα».

Έχουμε, άραγε, κάποια συγκεκριμένη περιοχή κατά νου; Απέχουμε, άραγε, πολύ από μία τουρκική προβοκάτσια εις βάρος της Ελλάδος, συνέπεια της οποίας θα είναι ο θάνατος δεκάδων ή εκατοντάδων «προσφύγων»; Το γεγονός αυτό δεν θα ήταν αρκετό για να εγερθεί μία διεθνής κατακραυγή εις βάρος της πατρίδας μας, σε συνδυασμό με μία εκτεταμένη πολιτική κρίση, η οποία θα χρησιμοποιηθεί ως πρόφαση εκ μέρους του τουρκικού καθεστώτος, για την δημιουργία μίας – αντίστοιχης με την συριακή – ζώνης ασφαλείας σε Θράκη και Αιγαίο, στην οποία θα σπεύσει η Τουρκία ως εγγυητής και υπερασπιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των «προσφύγων»;

Ο Πρόεδρος Άσσαντ είχε προειδοποιήσει τον Ιούνιο του 2013 πως «η τρομοκρατία δεν θα περιοριστεί στην Συρία, αλλά θα εξαχθεί στην Ευρώπη μέσω της παράνομης μετανάστευσης». Η ελληνικές κυβερνήσεις από το 2011 και εντεύθεν αγνόησαν το πραγματικό μαρτύριο του συριακού λαού και γύρισαν την πλάτη τους σε μία χώρα, με την οποία μας συνδέουν άρρηκτοι γεωπολιτισμικοί δεσμοί. Επέλεξαν την οδό του αυτοεγκλωβισμού της πατρίδας μας σε μία ανορθολογική και αδιέξοδη πολιτική πλήρους ευθυγραμμίσεως με την ευρωατλαντική αντίληψη, την ίδια ώρα που αυτή ευθυγραμμιζόταν πλήρως με την νεο-οθωμανική ατζέντα. Εφ’ όσον, λοιπόν, έχουμε απωλέσει την σύνεση, η οποία σύμφωνα με τον σοφό Πιττακό, είναι η αναγκαία αρετή για την αποτροπή των δυσχερών καταστάσεων, ας κατανοήσουμε πως πλέον είμαστε υποχρεωμένοι να αναδείξουμε την ανδρεία, η οποία απαιτείται για την ορθή διαχείρισή τους.[4]

Ιωάννης Σ. Φριτζαλάς

Γεωπολιτικός – Ιστορικός αναλυτής

Δημοσιεύτηκε στη “Μακεδονία”. 8 Μαρτίου 2020.

[1] W. E. Gladston – Bulgarian horrors and the question of the East

[2] Mark Taliano – Voices from Syria, Σελ. 7

[3] Χρήστος Μηνάγιας – Τουρκία/Αναθεωρητισμός και Συγκρούσεις, Σελ. 555

[4] «Συνετῶν ἀνδρῶν (ἐστί) πρὶν γενέσθαι τὰ δυσχερῆ προνοῆσαι ὃπως μὴ γένηται, ἀνδρείων δέ, γενόμενα, εὖ θέσθαι» – Πιττακὸς ὁ Μυτιληναῖος

Οι επιδιώξεις του Ερντογάν, η Ελλάδα και η θέση της Ευρώπης

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ8.3.2020 | 11:32  Πηγή: www.lifo.gr

O Ερντογάν ήθελε να ενισχύσει το γόητρό του στα μάτια των υποστηρικτών του και στην τουρκική κοινή γνώμη γενικότερα, δείχνοντάς τους πως δεν διστάζει να απειλήσει τους Δυτικούς και να κάνει τις απειλές πράξη.       

Η ένταση στα ελληνοτουρκικά σύνορα διατηρείται αμείωτη τις τελευταίες μέρες. Καραβάνια μεταναστών, αυξημένη επιφυλακή, πληθυσμιακή μετακίνηση, μέτρα ενίσχυσης της συνοριακής γραμμής, κινήσεις αποτροπής ώστε να μη γίνονται δεκτές οι απωθήσεις ή επαναπροωθήσεις μεταναστών και προσφύγων από την ελληνική πλευρά συνθέτουν το σκηνικό στην περιοχή.

Το σχέδιο επεκτατικής πολιτικής του Tούρκου Προέδρου, η επίσκεψη στον Έβρο αξιωματούχων των επίσημων θεσμικών οργάνων της Ευρώπης αλλά και η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να περιφρουρηθούν τα σύνορα έχουν αναζωπυρώσει τους φόβους για μια μόνιμη απειλή στον ακριτικό Έβρο.

Μάλιστα, έχει ενδιαφέρον το ότι στην τελευταία δημοσκόπηση, ποσοστό 76% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι οι κινήσεις της κυβέρνησης για τη φύλαξη των συνόρων στον Έβρο κινούνται σε θετική κατεύθυνση, έναντι μόλις 18%, που πιστεύει το αντίθετο.

Επίσης, 8 στους 10 δηλώνουν ότι ανησυχούν για τη στάση της Τουρκίας και για τα ελληνοτουρκικά θέματα, ενώ το 83% ανησυχεί από αρκετά έως πολύ για το προσφυγικό – μεταναστευτικό μετά τις τελευταίες εξελίξεις.

Ποιες είναι, όμως, οι επιδιώξεις του Ερντογάν; Τι προσπαθεί να πετύχει η Άγκυρα, αυξάνοντας την ισχύ της στην περιοχή; Και ποια η θέση της Ευρώπης σε όλα αυτά;

Απαντούν στη LiFO οι καθηγητές Νίκος Μιχαηλίδης και Σωτήρης Ντάλης.

Πρόκειται ίσως για παγκόσμια πρωτοτυπία στην παραβίαση του διεθνούς δικαίου, όπου ένα κράτος διά της βίας και της εξαπάτησης, με κινητοποίηση των μηχανισμών του, μεταφέρει μαζικά και παροτρύνει χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες σε παράνομη είσοδο σε άλλη χώρα. Πρόκειται για μαφιόζικου τύπου πρακτικές.   

Νίκος Μιχαηλίδης

Eπίκουρος καθηγητής Ανθρωπολογίας και Μεσογειακών Σπουδών, University of Missouri, St. Louis  

Οι διαρκείς ήττες των τζιχαντιστών και της Τουρκίας στη συριακή πόλη Ιντλίμπ, καθώς και οι δεκάδες νεκροί Τούρκοι στρατιώτες, προκάλεσαν σοκ στην κυβέρνηση αλλά και στην κοινωνία, η οποία συνειδητοποίησε ότι το κράτος τους δεν είναι και τόσο ισχυρό όσο θέλουν να το παρουσιάζουν οι λαϊκιστές πολιτικοί τους.

Θα πρέπει, επίσης, να τονιστεί ότι στο εσωτερικό του ερντογανικού καθεστώτος, και ιδιαίτερα στις ένοπλες δυνάμεις του, μετά τη σύλληψη και φυλάκιση εκατοντάδων φιλονατοϊκών αξιωματικών το καλοκαίρι του 2016, κυριάρχησαν ομάδες οι οποίες επιθυμούσαν τη λήξη του πολέμου, αποκατάσταση σχέσεων με τον Μπασάρ αλ Άσαντ της Συρίας και στενότερη συνεργασία με Ρωσία και Ιράν.

Με την πρόσφατη συμφωνία εκεχειρίας Πούτιν-Ερντογάν αυτή η ομάδα πέτυχε, προς το παρόν τουλάχιστον, τον σκοπό της και φαίνεται πως ενισχύει την κυριαρχία της στο εσωτερικό. Η μαζική αποστολή μεταναστών και προσφύγων στα ελληνικά σύνορα στον Έβρο ήταν μια καλοστημένη επιχείρηση-προβοκάτσια από τις υπηρεσίες πληροφοριών και την αστυνομία του καθεστώτος.

Ο ίδιος ο Ερντογάν αλλά και αξιωματούχοι του, για να παραπλανήσουν τους μετανάστες, ανακοίνωσαν ψευδώς ότι άνοιξαν τα σύνορα. Μετέφεραν μαζικά χιλιάδες κόσμου με τρένα, λεωφορεία και ταξί και κυριολεκτικά τους πέταξαν στον δρόμο και στα χωράφια λίγο πριν από τα ελληνικά σύνορα.

Υπάρχουν πληροφορίες που αναφέρονται σε περιπτώσεις Ιρανών μεταναστών που τους κατέβασαν διά της βίας από τα λεωφορεία και με την απειλή όπλου προκειμένου να τους επιβιβάσουν σε βάρκες, με τις οποίες ο στρατός θα τους περνούσε στην ελληνική πλευρά. Επίσης, υπάρχουν πληροφορίες για επιθέσεις ακροδεξιών τουρκικών ομάδων εναντίον μεταναστών και προσφύγων που δεν υπάκουσαν στην πρόσκληση-εντολή του Ερντογάν.

Πρόκειται ίσως για παγκόσμια πρωτοτυπία στην παραβίαση του διεθνούς δικαίου, όπου ένα κράτος διά της βίας και της εξαπάτησης, με κινητοποίηση των μηχανισμών του, μεταφέρει μαζικά και παροτρύνει χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες σε παράνομη είσοδο σε άλλη χώρα.

Πρόκειται για μαφιόζικου τύπου πρακτικές. Θέτουν σε κίνδυνο τις ζωές ευάλωτων ανθρώπων για να εξυπηρετήσουν γεωπολιτικούς στόχους. Το έπραξε και αυτό η τουρκική κυβέρνηση. Έχει σπάσει όλα τα ρεκόρ παράνομης και απάνθρωπης συμπεριφοράς.

H Άγκυρα προσπάθησε να παρουσιάσει τον εαυτό της ως υπερασπιστή των προσφύγων. Πλήρης αντιστροφή της πραγματικότητας, εξοργιστική προπαγάνδα.

Εκτιμώ πως κύρια επιδίωξη του Ερντογάν ήταν να πιέσει την Ευρώπη μέσω της πρόκλησης ασφυξίας στην Ελλάδα, να στηρίξει τις τουρκικές επιδιώξεις για δημιουργία «ζώνης ασφαλείας» στην κατεχόμενη από τον τουρκικό στρατό και τους τζιχαντιστές περιοχή Iντλίμπ της βορειοδυτικής Συρίας. Επίσης, ήθελε να υπενθυμίσει στους Δυτικούς την υποτιθέμενη σημασία της χώρας του στη συγκράτηση των μεταναστευτικών ροών. Ουσιαστικά, το καθεστώς Ερντογάν πουλάει «προστασία» στην Ευρώπη, η οποία την αγοράζει πολύ ακριβά και σε δόσεις.

Επιπλέον, ο Ερντογάν ήθελε να ενισχύσει το γόητρό του στα μάτια των υποστηρικτών του και στην τουρκική κοινή γνώμη γενικότερα, δείχνοντάς τους πως δεν διστάζει να απειλήσει τους Δυτικούς και να κάνει τις απειλές πράξη.

Έτσι, ενίσχυσε και τα αντιδυτικά αισθήματα των οπαδών του.   Παράλληλα, κατάφερε, έστω και για λίγες ημέρες, να αλλάξει την ατζέντα της εσωτερικής τουρκικής επικαιρότητας και να στρέψει τα φώτα της δημοσιότητας μακριά από τους θανάτους δεκάδων Τούρκων στρατιωτών. Αυτές οι συμπεριφορές, όσον και αν είναι απαράδεκτες για εμάς, στην τουρκική πολιτική κουλτούρα της ισλαμικής δεξιάς αξιολογούνται θετικά.

Ο Ερντογάν προσπάθησε να χτυπήσει και την ελληνική κυβέρνηση και, πιστεύω, προσωπικά τον ίδιο τον πρωθυπουργό Κ. Μητσοτάκη. Στέλνοντας χιλιάδες κόσμου στα σύνορα πίστευε ότι θα προκαλέσει πανικό και ότι θα μπλόκαρε τους ελληνικούς μηχανισμούς επιτήρησης και ασφαλείας, καταλύοντας την ελληνική κυριαρχία και κλονίζοντας την αξιοπιστία του κρατικού μηχανισμού. Αν πετύχαινε, θα υπέσκαπτε τη νομιμοποίηση του ίδιου του πρωθυπουργού και της κυβέρνησής του.

Επιπλέον, έστειλε μήνυμα σε όλους μας ότι στο μέλλον δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει τους πρόσφυγες ως εργαλείο πίεσης προς τη χώρα μας. Έχουμε να κάνουμε με ένα εξαιρετικά επικίνδυνο καθεστώς στη γειτονιά μας, αυτό πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε όλοι!

Η ελληνική δημοσιογραφία έχει σοβαρές ευθύνες για το ότι κρατικές τουρκικές θέσεις μεταφέρονται άκριτα στην ελληνική κοινή γνώμη, υπονομεύοντας την ελληνική ασφάλεια. Το θέμα είναι πολύ σοβαρό, κατά τη γνώμη μου.

Επικοινωνιακά, μέσω των εικόνων που διακινήθηκαν και των σκληρών δηλώσεων Τούρκων αξιωματούχων, η Άγκυρα επιδίωξε να αμαυρώσει την εικόνα της Ελλάδας στην τουρκική αλλά και στη διεθνή κοινή γνώμη, κατηγορώντας την για καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παράλληλα, η Άγκυρα προσπάθησε να παρουσιάσει τον εαυτό της ως υπερασπιστή των προσφύγων. Πλήρης αντιστροφή της πραγματικότητας, εξοργιστική προπαγάνδα.

Με προβλημάτισε το γεγονός ότι αρκετά διεθνή ΜΜΕ εστίασαν στην αντίδραση της Ελλάδας, την οποία καυτηρίασαν, και δεν επέκριναν σχεδόν καθόλου την τουρκική κυβέρνηση και τον Ερντογάν. Μάλιστα, αρκετοί ξένοι έγραψαν πως το ΝΑΤΟ και η Δύση πρέπει να τον στηρίξουν στη Συρία.

Μου δημιουργεί σοβαρά ερωτηματικά το γεγονός ότι ορισμένα ελληνικά ΜΜΕ αναπαρήγαγαν άκριτα τουρκική κρατική προπαγάνδα ‒ δεν είναι, βέβαια, η πρώτη φορά. Θεωρώ πως πρόκειται για ένα είδος ιδιότυπης επικοινωνιακής δορυφοροποίησης, κάτι που η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να μελετήσει και να λάβει μέτρα άμεσα γι’ αυτό.

Η ελληνική δημοσιογραφία έχει σοβαρές ευθύνες για το ότι κρατικές τουρκικές θέσεις μεταφέρονται άκριτα στην ελληνική κοινή γνώμη, υπονομεύοντας την ελληνική ασφάλεια. Το θέμα είναι πολύ σοβαρό, κατά τη γνώμη μου.

Τέλος, πρέπει να αναφέρω ότι Τουρκία και Ιράν συνεργάζονται υπογείως για τη διακίνηση εκατοντάδων χιλιάδων μεταναστών από την κεντρική Ασία στην Ευρώπη. Τα μεταξύ τους σύνορα είναι διάτρητα και υπάρχουν πληροφορίες ότι τα δίκτυα διακινητών των δύο χωρών έχουν κρατική κάλυψη. Πρέπει και οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί ασφαλείας να μελετήσουν αυτό το φαινόμενο, να εξάγουν συμπεράσματα και να λάβουν μέτρα.

Εκτιμώ ότι υπάρχει μια στρατηγική των δύο μεγάλων αυτών ισλαμικών χωρών για αποσταθεροποίηση της Ευρώπης και της Δύσης γενικότερα. Θα πρέπει να δούμε αν και η Ρωσία έχει κάποιον ρόλο σε αυτό.

Σωτήρης Ντάλης

Aναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων-Διεθνούς Πολιτικής & Ευρωπαϊκής Ενοποίησης στο τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου  

«Η κατάσταση στα σύνορά μας δεν είναι μόνο θέμα της Ελλάδας, είναι ευθύνη και της Ευρώπης και θα το διαχειριστούμε με τάξη, ενότητα, ευθύνη και αποφασιστικότητα. Όσοι δοκιμάσουν την ενότητα της Ευρώπης θα απογοητευτούν. Η Ελλάδα είναι η δική μας ασπίδα».

Η παραπάνω δήλωση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στις 3 Μαρτίου στις Καστανιές του Έβρου τονίζει από τη μια πλευρά την ανάγκη να αποφύγουμε τα λάθη που έκαναν την περίοδο 2015-16 η Ελλάδα και η Ε.Ε. και από την άλλη επιβεβαιώνει το στίγμα μιας «γεωπολιτικής» επιτροπής, όπως το είχε προσδιορίσει η ίδια με τις πρώτες δηλώσεις της, που σημαίνει πως οι νέες πρωτοβουλίες που θα προωθήσει το 2020 θα είναι με γνώμονα μια στρατηγική παγκόσμιας επιρροής.

Το κλειδί για να ανταποκριθεί η Ευρώπη στις σημερινές και μελλοντικές προκλήσεις είναι να εξοπλιστεί με την απαραίτητη κυριαρχία. Για να καθορίζει η ίδια το μέλλον της χρειάζεται περισσότερη κυριαρχία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει καταφέρει να ξεφύγει από την πολιτική κρίση στην οποία βυθίστηκε μετά το γαλλικό δημοψήφισμα του 2005 και την οριακή επικράτηση του «όχι» για το Ευρωσύνταγμα.

Ακολούθησε η οικονομική και κοινωνική κρίση του 2008 που ήλθε από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, στην οποία προστέθηκε την περίοδο 2015-16 και η μεγάλη κρίση του προσφυγικού.

Η συζήτηση για το μέλλον της Ε.Ε. οδηγεί εκ των πραγμάτων σε μια νέα αλληλεγγύη συμφερόντων σε ευρωπαϊκό επίπεδο που θα συμπληρώνει και δεν θα ακυρώνει το εθνικό συμφέρον.

Κάπως έτσι η Ε.Ε. βρέθηκε να βιώνει μια μεγάλη εσωτερική σύγκρουση, όπου από τη μια πλευρά έχουμε αυτούς που ζητούν μια Ευρώπη-«φρούριο» (κυρίως οι χώρες του Visegrád) και από την άλλη την πρόταση για μια Ευρώπη φιλελεύθερη, με ενισχυμένη προστασία των εξωτερικών συνόρων, που υποστηρίζεται κυρίως από τον Μακρόν και τη Μέρκελ.

Oι χώρες του Visegrád (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία και Σλοβακία) τα τελευταία χρόνια ταυτίστηκαν με τη λογική εκείνη που επιχειρεί να καθυστερήσει ή και να ακυρώσει το ευρωπαϊκό σχέδιο. Η νέα συζήτηση για το μέλλον της Ε.Ε. θα πρέπει να αποτελέσει το απαραίτητο πλαίσιο για την «πολιτικοποίηση» της πολιτικής ώστε να υπάρξουν εκ νέου δυνατότητες, εργαλεία και κίνητρα για συμμετοχή των πολιτών.

Είναι προφανής η ανάγκη για ένα πιο λειτουργικό σύστημα της ευρωζώνης, η οποία ούτως ή άλλως αποτελεί μέρος του προβλήματος, γιατί είναι μια ατελής οικονομική και νομισματική ένωση χωρών-μελών με διαφορετικά χαρακτηριστικά.

Η εμβάθυνση και ολοκλήρωση της ευρωζώνης πρέπει να είναι ο βασικός άξονας των θεσμικών πρωτοβουλιών, τις οποίες θα συμπληρώνει το σχέδιο ανάπτυξης της ευρωπαϊκής κοινής άμυνας, προκειμένου η Ε.Ε. να είναι σε θέση να εξασφαλίσει τη στρατηγική της αυτονομία, να μπορεί να διαχειριστεί τις διεθνείς κρίσεις μόνη της και να εγγυάται τα εξωτερικά της σύνορα.

Η συζήτηση για το μέλλον της Ε.Ε. οδηγεί εκ των πραγμάτων σε μια νέα αλληλεγγύη συμφερόντων σε ευρωπαϊκό επίπεδο που θα συμπληρώνει και δεν θα ακυρώνει το εθνικό συμφέρον. Προς αυτή την κατεύθυνση είναι απαραίτητο να δούμε την Ε.Ε. ως συνολική, αναπτυξιακή, κοινωνική, θεσμική και πολιτική οντότητα. Πρέπει να δούμε την Ενωμένη Ευρώπη ως πολιτικό εργαλείο δημιουργίας σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο. Μιλάμε για μια Ευρώπη φιλελεύθερη, με ενισχυμένη προστασία των εξωτερικών συνόρων και ουσιαστική γεωπολιτική επιρροή. Μόνο έτσι θα μπορέσει να προσαρμοστεί στις νέες προκλήσεις του 21ου αιώνα και να συνδιαμορφώσει τις εξελίξεις.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ

Δημοσιογράφος. Σπούδασε στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Πάντειου Πανεπιστήμιου ([email protected])

Πηγή: www.lifo.gr