Αντιστράτηγος ε.α., επικεφαλής στο «Παρατηρητήριο Liberal»
Δευτέρα 30 Μαρτίου 2020, 00:03
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δυστυχώς για μία ακόμα φορά μας απογοήτευσε, πολύ εμάς πιστέψαμε σε αυτήν. Όπως σε κάθε άλλη μείζονα κρίση του παρελθόντος, έτσι και στην παρούσα κρίση της πανδημίας, η κατ’ επίφαση πλέον Ένωση φάνηκε και πάλι, άνευρη, αμήχανη και κατά γενική ομολογία παντελώς απροετοίμαστη παρά το ότι τα ανησυχητικά μηνύματα έφθαναν από την Κίνα από τον Ιανουάριο.
Η ανεπάρκεια της Ένωσης, έκανε τα κράτη – μέλη της να εφαρμόσουν, το κάθε ένα ξεχωριστά την δική του εθνική Στρατηγική στην σοβαρή αυτή κρίση της Δημόσιας Υγείας και φυσικά να αντιμετωπίσουν κατά το δοκούν τις παρεπόμενες συνέπειες, πρωτίστως τις οικονομικές. Μια κοινή αντιμετώπιση θα ήταν κατά πάσα πιθανότητα πιο αποτελεσματική ασπίδα για τους πολίτες της ΕΕ. Θα μου πείτε βέβαια ότι τα Συστήματα Υγείας είναι εθνική αρμοδιότητα αλλά τίποτα δεν εμπόδιζε μία υποτιθέμενη Ένωση με δυνατότητες, «άρρηκτους δεσμούς» και αλληλεξάρτηση να αναπτύξει εφεδρικά μέσα και προσωπικό για να επέμβει και συνδράμει τα κράτη – μέλη που θα πλήττονταν περισσότερο. Αντί αυτού εφαρμόστηκε το …« ο σώζων εαυτόν..σωθήτω» με ότι αυτό σημαίνει. Η αναστολή των υποχρεώσεων του Συμφώνου Σταθερότητας και το περίφημο… waiver ήταν εκ των ουκ άνευ.
Αποδεχθήκαμε επί δεκαετίες στα περισσότερα θέματα τον υπερεθνικό χαρακτήρα των «Βρυξελλών», όπως αποκαλούμε τις δομές και τους θεσμούς της ΕΕ, για να υπάρχει γενική και καλύτερη κάλυψη και συντονισμός αλλά αυτοί αποδείχθηκαν πολύ κατώτεροι των περιστάσεων. Οραματιστήκαμε μάλλον ματαίως μία Ένωση που θα μπορεί να είναι ακόμα και πολιτική υπερδύναμη για το κοινό συμφέρον των μελλών της. Εδώ και πολλά χρόνια παρουσιάζεται έλλειμμα Ηγεσίας και αντικειμενικής ανεπάρκειας και δεν αναφέρομαι μόνο στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ή στον/στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αλλά και στους Επιτρόπους. Αφήσαμε να κυριαρχεί ένα Γερμανικό Διευθυντήριο και αυτό είναι πρωτίστως ευθύνη των ισχυρών κρατών-μελών όπως της Γαλλίας και του ΗΒ για όσο διάστημα ήταν στην Ένωση. Αφήνω κατά μέρος επί του παρόντος τις περιορισμένης εμβέλειας και επιρροής εθνικές ηγεσίες.
Βέβαια κανείς εχέφρων δεν μπορεί να αμφισβητήσει το ότι η ΕΕ από την γέννηση του «πρόγονου» της πριν 69 χρόνια, της «Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα» και μετά με τις διαδοχικές μετεξελίξεις της, αποτέλεσε έναν από τους βασικούς πυλώνες της διαρκούς ειρήνης που απολαμβάνουμε και η βασική πλατφόρμα, ανάπτυξης και ευημερίας των περισσοτέρων λαών της Ευρωπαϊκής Ηπείρου. Όμως αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι κάτι τελείως διαφορετικό από αυτό που οραματίστηκαν οι εμπνευστές της. Όπως και κανένας δεν αμφισβητεί το πόσο ωφελήθηκε η Ελλάδα από την συμμετοχή της από την ένταξη της το 1981. Το ότι δεν μεγιστοποίησε τα οφέλη της συμμετοχής της και δεν εκμεταλλεύτηκε «το χρήμα» που εισήλθε στην Χώρα είναι άλλο θέμα και για αυτό υπάρχουν σοβαρές εσωτερικές πολιτικές ευθύνες. Στην Ελλάδα από την μία πλευρά έχουμε αυτούς πετροβολούν απλά για να.. πετροβολούν την ΕΕ ίσως κάποιοι από αυτούς λόγω «μεταβυζαντινού συμπλεγματισμού» ενώ υπάρχουν και κάποιοι άλλοι υποστηρικτές της ιδέας του έθνους – κράτους που εύλογα προβληματίζονται για το τι μας προσφέρει. Αυτοί είναι όχι μόνον επιφυλακτικοί αλλά και εχθρικοί σε κάθε τι ακόμα και θετικό που προέρχεται από τις Βρυξέλλες. Ζητούν την διάλυση της ή την αποχώρηση της χώρας μας(!) που θα μας σώσει «από όλα τα κακά». Από την άλλη έχουμε τους «εξ επαγγέλματος» υποστηρικτές της ΕΕ και κάποιους άλλους «…ζηλωτές» που συμπεριφέρονται σαν να εξυβρίζεις «τα ιερά και τα όσια» τους όταν επικρίνεις την διαρκώς αυξανόμενη παρακμιακή πορεία της. Και οι δύο περιπτώσεις θα έλεγα όμως ότι στερούνται πολυπρισματικής οπτικής.
Αναντίρρητα η ΕΕ βρίσκεται με αφορμή την σοβαρή κρίση του κορονοϊού σε ένα κρίσιμο σημείο και αποκαλύπτοντας ξανά τις σημαντικές διαχρονικές παθογένειες της, που κατατρώγουν τις σάρκες και την ύπαρξη της. Για να μιλήσουμε με επίκαιρους ιατρικούς όρους, ασθενεί σοβαρά έχοντας «υποκείμενα νοσήματα. Όσοι από την πρώτη κατηγορία της προηγούμενης παραγράφου επιχαίρουν και αναμένουν οσονούπω γενική σύγκρουση και διάλυση της ΕΕ μάλλον θα απογοητευτούν. Στις επόμενες ημέρες εκτιμάται ότι θα υπάρξει τελικά συμβιβασμός στο θέμα του «κορωνοευρωομολόγου» και ότι θα αναληφθούν και κάποιες άλλες πρωτοβουλίες για να κλείσουν τα διαμαρτυρόμενα στόματα. Η «διάλυση» της αναβάλλεται λοιπόν μέχρι την επόμενη κρίση και σύγκρουση που ίσως αυτή θα είναι και η …τελική. Η πικρή αλήθεια είναι ότι τελικά δεν είμαστε όλα τα κράτη-μέλη στην «ίδια βάρκα» έχοντας την Γερμανία «λεμβούχο» και αυτή η… βάρκα κινδυνεύει να βυθιστεί.
Η Ελλάδα επειδή συνεχίζει να ωφελείται πρέπει να παραμείνει ενεργό μέλος της Ένωσης και να δώσει με όσες δυνάμεις διαθέτει την μάχη για μία δομική αναδιάρθρωση αλλά πρωτίστως για θεμελιώδη αλλαγή νοοτροπίας. Μία στενότερη συνεργασία με Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία θα μπορούσε να την βοηθήσει να απομακρυνθεί από το «στενό μαρκάρισμα» της Γερμανίας και στην δημιουργία νέων συσχετισμών που θα μπορούν να εξισορροπήσουν την επικυριαρχία της Γερμανίας όλα αυτά τα χρόνια που συνιστά φθοροποιό παράγοντα. Πρόσφατο χαρακτηριστικό παράδειγμα μεσούσης της κρίσεως το ακόλουθο. Η Πρόεδρος της Επιτροπής κ. η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρώην Υπουργός Άμυνας στην Κυβέρνηση της κ. Μέρκελ μία πολιτικός με χαμηλές επιδόσεις κατά την θητεία της, την μία ημέρα επανέλαβε την γνωστή φράση του Κόνραντ Αντενάουερ είπε ότι «η ιστορία είναι το άθροισμα αυτών που θα μπορούσαμε να έχουμε αποφύγει» λέγοντας μάλιστα εμφατικά «να κάνουμε μαζί το σωστό με μια μεγάλη καρδιά και όχι με 27 μικρές καρδιές». Και την επομένη ημέρα της τηλεδιάσκεψης κορυφής παρά το ότι είναι στην θεσμική κορυφή της ΕΕ και θα έπρεπε να παραμείνει «ουδέτερη» υποστήριξε ότι η αντίθεση του Βερολίνου στην έκδοση ειδικού ευρωπαϊκού ομολόγου είναι δικαιολογημένη.
Κανένα σύνθετο πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με απλοϊκές προσεγγίσεις και επειδή έρχονται ακόμα πιο δύσκολοι μήνες και μάλλον χρόνια, αυτή η κρίση που βιώνουμε τώρα ίσως να αποτελεί χρυσή ευκαιρία για μία ουσιαστική επανεκκίνηση και νέα πορεία της ΕΕ στον «μανιασμένο ωκεανό». Ναι το παρακμιακό συνυπάρχει με το ελπιδοφόρο! Με ακατάληπτες κραυγές και εξορκισμούς δεν επιλύονται τα προβλήματα και μάλιστα αυτής της φύσεως.
Πέρα από την οποιαδήποτε υπαρξιακή κρίση που υφίσταται η πολυτραυματίας ΕΕ, ο πρώτιστος σκοπός τώρα είναι να αντέξει σε αυτήν την καταιγίδα και να κάνει τα μέλη της ανθεκτικότερα. Η κρίση της πανδημίας δεν τρίζει συθέμελα μόνο την οικονομία αλλά επιπροσθέτως δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για τις ίδιες τις κοινωνίες μας. Ας σταθεροποιηθούμε με τις λιγότερες δυνατές οικονομικές και οικονομικές απώλειες για να μπούμε με τις καλύτερες δυνατές συνθήκες στην μετάκορωναική εποχή και μετά θα έλθει η ώρα για να απαντήσουμε ποια Ευρώπη θέλουμε τελικά, αν η ΕΕ εξυπηρετεί τα συμφέροντα των περισσοτέρων χωρών και ιδιαίτερα της Πατρίδας μας.
Η κυβέρνηση με διαρροή ειδήσεων ετοιμάζει τον κόσμο για μειώσεις.
Είναι κάτι που το περιμέναμε.
Αυτήν την φορά αν γίνει οτιδήποτε θα πρέπει να αρχίσει απο το μισθό του πρωθυπουργού, των υπουργών, των κρατικών στελεχών, των βουλευτών των κομμάτων, και τα περιττά έξοδα, όπως επιχορηγήσεις κομμάτων και ιδρυμάτων τους.
Η οικονομία αντέχει ως τον Ιούνιο. Ας ευχηθούμε το πρόβλημα με τον κορονοϊό να ξεπερασθεί.
Μιλά στη “Μακεδονία” ο Μάρκο Μίλατσιτς, ηγέτης του κόμματος “Ορθόν Μαυροβούνιο”
Είναι γνωστά τα γεγονότα στο Μαυροβούνιο, με την κυβέρνηση να διώκει, ουσιαστικά τους Σέρβους, μέσω της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ
Μίλατσιτς Μάρκο
Γεννήθηκε στην Ποντγκόριτσα (Τιτογκραντ) το 1985. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Μαυροβουνίου Πολιτικές Επιστήμες. Παντρεμένος με 2 παιδιά. Εργαζόταν ως δημοσιογράφος στην Κρατική τηλεόραση απο όπου και απολύθηκε. Είναι Πρόεδρος του κόμματος Ορθόν Μαυροβούνιο.
Ορθόν Μαυροβούνιο
Νέο κόμμα, δεξιό, συντηρητικό. Υπέρ των στενών σχέσεων με την μητέρα Σερβία. Με σχέσεις με την Μητρόπολη, Ορθόδοξης κατεύθυνσης. Φιλορωσικό, αντινατοικό.
Mαυροβούνιο
Πρόεδρος: Μ. Τζουκάνοβιτς
(Πρόεδρος Δημοκρατικό κόμμα Σοσιαλιστών Μαυροβουνίου)
π. Κομμουνιστής
Π/θ: Ντ. Μάρκοβιτς
(Αντιπρόεδρος Δημοκρατικό κόμμα Σοσιαλιστών Μαυροβουνίου)
π. Κομμουνιστής
Πληθυσμός 650.000
Χώρα ανεξάρτητη από το 2006.
Μέλος του ΝΑΤΟ από το 2017
Ας ξεκινήσουμε με τη σύλληψή σας από την Αστυνομία του Μαυροβουνίου. Πότε, που και για ποιόν λόγο έγινε;
Με συνέλαβαν στο αεροδρόμιο της Πόντγκοριτσα, πρωτεύουσας του Μαυροβουνίου, μόλις κατέβηκα από το αεροπλάνο, αμέσως μετά την προσγείωση του από το Βελιγράδι, γιατί, όπως επίσημα ανέφεραν, καλούσα σε αντίσταση και εξέγερση τους Μαυροβούνιους. Αυτό για μένα είναι κομπλιμέντο, παρότι πρόκειται για μια απολύτως παράνομη σύλληψη. Υπάρχει κάτι πιο όμορφο από την κατηγορία μίας διεφθαρμένης (εγκληματικής) κυβέρνησης ότι καλούσες σε αντίσταση; Όσο ζω θα καλώ σε αντίσταση, γιατί αυτή είναι η υποχρέωση του κάθε ελεύθερου ανθρώπου, η κατάσταση του πνεύματος που πρέπει να το εκτείνουμε στη χώρα. Είναι μια υποχρέωση ανώτερη από όλες τις άλλες.
Πείτε μας λίγα λόγια για τον πολιτικό φορέα που ηγείσθε, PRAVA CRNA GORA.
«Πράβα Τσρνα Γκόρα» («Το Ορθό Μαυροβούνιο») είναι, μπορούμε να πούμε, ένας νέος παράγοντας στην πολιτική σκηνή, αλλά ήδη σημαντικός, με αναμφίβολα διαρκή και γρήγορη τάση ανόδου, κάτι που επιβεβαιώνει πως ο λαός αναγνωρίζει τις προσπάθειές μας με σκοπό την προώθηση μιας αιώνιας ιδέας στην οποία βασίζεται η ιστορία του Μαυροβουνίου, αλλά, ταυτόχρονα, μιας ιδέας με καινούρια, μοντέρνα στοιχεία, απαραίτητα για το μέλλον. «Το Ορθό Μαυροβούνιο» είναι ένα κόμμα το οποίο δε δέχεται ιστορικές πλαστογραφίες των ντόπιων πλαστογράφων που σήμερα κυβερνούν και των δικών τους εξωτερικών μεντόρων. Είμαστε μία ομάδα ανθρώπων που μάχεται για την πραγματική ανεξαρτησία του κράτους του Μαυροβουνίου, αλλά και όλων των ελεύθερων λαών. Δε δεχόμαστε την αμερικάνικη και την παγκόσμια νεοαποικιοκρατία που καταπίνει το καθετί ελεύθερο στον πλανήτη, από τις εταιρείες μέχρι τις Εκκλησίες.
Γνωρίζουμε πως το PRAVA CRNA GORA τους τελευταίους μήνες έχει αναπτύξει έντονη δραστηριότητα, διατρανώνοντας την αντίθεσή του στον εκτρωματικό νόμο κατά της Σερβικής Εκκλησίας που ψήφισε η κυβέρνηση Τζουκάνοβιτς.
Από την έγκριση αυτού του νόμου ντροπής περί (μη)ελευθερίας θρησκειών, η προτεραιότητα μας είναι η μέγιστη δυνατή δράση στην προσπάθεια εξήγησης στον λαό σε τι ατμόσφαιρα, σε τι δικτατορία ουσιαστικά ζούμε εμείς στο Μαυροβούνιο και του γεγονότος ότι οι αποξενωμένοι κυβερνήτες επίμονα δε θέλουν να σεβαστούν τη βούληση του 70% λαού του Μαυροβουνίου, ορθόδοξου λαού που με παρακλητικές λιτανείες, ήρεμα και υπερήφανα στέλνει μήνυμα ότι είναι αντίθετος με αυτό το νόμο ντροπής.
Οι λιτανείες στο Μαυροβούνιο είναι το ομορφότερο πράγμα που γίνεται στον πλανήτη τους τελευταίους μήνες. Οι λιτανείες στο Μαυροβούνιο είναι ο οδηγητής για όλους τους λαούς που μάχονται για την ελευθερία και είναι ζήτημα όχι μόνο του Μαυροβουνίου, αλλά και όλης της ορθοδοξίας, γιατί εδώ δεν πρόκειται μόνο για ένα χτύπημα εναντίον της Σερβικής ορθόδοξης εκκλησίας του Μαυροβουνίου, άλλα εναντίον της Ορθοδοξίας γενικώς.
Για τον λόγο αυτό καλώ και τον λαό της Ελλάδας να μας στηρίξει, διότι αυτές τις μέρες εμείς στο Μαυροβούνιο προστατεύουμε και την ορθόδοξη εκκλησία στην Ελλάδα και φυλάσσουμε όλη την Ορθοδοξία. Ένα από τα θεμέλια της δικής μας μεγάλης πνευματικής μάχης βρίσκεται στην Ελλάδα. Είναι η Μονή Χιλανδαρίου στην οποία είναι εγγεγραμμένος ο αιώνιος κωδικός της ύπαρξής μας και από την οποία όλοι εμείς αντλούμε απεριόριστη ενέργεια.
Πως βλέπετε τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης. Αντιδρούν ή στέκουν αμήχανα μπροστά στους εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες που ψάλοντας εκκλησιαστικούς ύμνους διαδηλώνουν κατά του νόμου;
Σ αυτές τις ιστορικές στιγμές του Μαυροβουνίου δεν παρατηρούμε στην πλειοψηφία των κομμάτων της αντιπολίτευσης αρκετή αποφασιστικότητα, αρκετή δραστηριότητα με σκοπό την ομογενοποίηση του ήδη συγκεντρωμένου λαού και θεωρούμε πως σ αυτό το πλαίσιο υπάρχει πολύς χώρος για βελτίωση. Η αντιπολίτευση πρέπει να είναι πιο αποφασισμένη και περισσότερα ενωμένη, και σ αυτή την ιστορική εμπειρία πρέπει να βρίσκεται στη σχεδόν διαρκή σύνοδο. Βέβαια, όλα προς το παρόν έχουν σταματήσει λόγω της πανδημίας του κοροναίου.
Όμως, θα ήθελα να επισημάνω πως αυτή τη στιγμή δεν χρειαζόμαστε διχόνοιες, αλλά τη συμφωνία και την ενότητα όπως ποτέ προηγουμένως, και πάνω στο θέμα αυτό πραγματικά θέλω να πιστεύω πως όλοι οι παράγοντες της αντιπολίτευσης προσφέρουν στη συμφωνία που ανέφερα, σχετικά με τις δυνατότητες του καθενός.
Πως κρίνετε το Βελιγράδι; Σας ικανοποιεί η στάση του Προέδρου Βούτσιτς και του Πατριάρχη Ειρηναίου;
Το Βελιγράδι και η Σερβία είναι αδέλφια. Σχετικά με τις συνομιλίες, απόλυτα όλες ήταν με σκοπό την ενδυνάμωση της θέσης και των συμφερόντων του σερβικού λαού και της Σέρβικής εκκλησίας στο Μαυροβούνιο, που, δυστυχώς, δέχονται μόνιμες πιέσεις και βάσανα από το καθεστώς.
Η στάση της τοπικής Σερβικής Εκκλησίας, σας ικανοποιεί;
Οι θέσεις και οι σκέψεις της Εκκλησίας σχετικά με το μέλλον αυτής της χώρας είναι περισσότερο από ξεκάθαρες. Εν τέλει, και οι λιτανείες δείχνουν ότι πρόκειται για ιδιαίτερα ειρηνικούς, γεμάτους περηφάνια περιπάτους όπου δύο φορές την εβδομάδα, σχεδόν δύο μήνες, έχουμε πάνω από 200 000 λαό στους δρόμους του Μαυροβουνίου, χωρίς έστω το παραμικρό περιστατικό. Σ αυτό το πλαίσιο, είναι ξεκάθαρο ποιός στέλνει μηνύματα ειρήνης, μηνύματα συμφωνίας, και ποιός τάσσεται υπέρ των καταστρεπτικών πρωτοβουλιών και ποιός ολόκληρη κοινωνία διχάζει και διαλύει τα τελευταία σχεδόν 30 χρόνια.
Πιστεύω πως είστε ικανοποιημένος από τη δράση των Σέρβων εκτός Μαυροβουνίου. Στη μητροπολιτική Σερβία, στη Ρεπούμπλικα Σέρπσκα, παντού όπου ζουν Σέρβοι, υπάρχουν κινητοποιήσεις συμπαράστασης προς εσάς!
Είμαι κατενθουσιασμένος με την αντίδραση των Σέρβων, και στο κοντινό μας περιβάλλον και στο ευρύτερο πλαίσιο. Εξαιρετική ενότητα, αλληλεγγύη, τα πιο ευγενικά στοιχεία που γενετικά κατέχει ο σερβικός λαός στη συγκεκριμένη περίπτωση βγήκαν στην επιφάνια και με την ευκαιρία αυτή στέλνω μήνυμα πως μόνο έτσι ενωμένοι μπορούμε να αντισταθούμε σ εκείνους που με όλους τους δυνατούς τρόπους προσπαθούν να μας διχάσουν, να ράψουν τη συνείδηση μας σχετικά με τα μέτρα τους.
Ποιά, κατά τη γνώμη σας, πρέπει να είναι τα επόμενα βήματα, ώστε ο νόμος να εκπέσει;
Θα ήθελα να επισημάνω πως οι ιστορικές αυτές εικόνες τις οποίες το Μαυροβούνιο στέλνει στον κόσμο τους τελευταίους δύο μήνες είναι πραγματικά ένα δώρο Θεού. Για τα δικά μας δεδομένα αυτό που συμβαίνει είναι πραγματικά απίστευτο. Ταυτόχρονα, το καθεστώς επίμονα προσπαθεί να μειώσει, να περιθωριοποιήσει την ασυζήτητα μεγάλη ανταπόκριση των λιτανειών και στέλνει μηνύματα πως πάνω από 200 000 άτομα στους δρόμους δεν το δεσμεύουν να αποσύρει τον νόμο. Αυτό το γεγονός είναι υπεραρκετό για κάποιον που παρακολουθεί την κατάσταση από μια ουδέτερη, αντικειμενική θέση, για να καταλάβει ξεκάθαρα ότι τον σερβικό λαό του Μαυροβουνίου το καθεστώς δε θεωρεί ως πολίτες αυτής της χώρας και ότι όλες τις αποφάσεις ζωτικής σημασίας παίρνει χωρίς τη συναίνεση των πολιτών του Μαυροβουνίου.
Γενικώς, πρέπει να πάμε μέχρι το τέλος και να κερδίσουμε όχι μόνο τη μάχη για απόσυρση του νόμου ντροπής, αλλά και γι απόσυρση αυτών των για τρεις δεκαετίες ανάλλαχτων που ψήφισαν τον νόμο αυτό.
Θα το ξαναπώ:
Καλώ και το Ελληνικό έθνος να μας στηρίξει, διότι αυτές τις μέρες εμείς στο Μαυροβούνιο προστατεύουμε και την ορθόδοξη εκκλησία στην Ελλάδα και φυλάσσουμε όλη την ορθοδοξία. Ένα από τα θεμέλια της δικής μας μεγάλης πνευματικής μάχης βρίσκεται στην Ελλάδα. Είναι η Μονή Χιλανδαρίου στην οποία είναι εγγεγραμμένος ο αιώνιος κωδικός της ύπαρξής μας και από την οποία όλοι εμείς αντλούμε απεριόριστη ενέργεια.
Το γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό φέρεται να αναδημοσίευσε τον χάρτη αυτό στα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης.
Με διθυραμβικό τρόπο δημοσιεύει η τουρκική εφημερίδα «Aksam», η οποία απηχεί εθνικιστικές θέσεις, τη συμπερίληψη της θαλάσσιας περιοχής που καλύπτει το Μνημόνιο Συναντίληψης που υπέγραψαν η Άγκυρα και η Τρίπολη τον περασμένο Νοέμβριο τον γαλλικό Γεωπολιτικό Άτλα Θαλασσίων Περιοχών (Atlas Geopolitique des Espaces Maritimes), αλλά και το γεγονός ότι το γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό φέρεται να αναδημοσίευσε τον χάρτη αυτό στα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης.
Σημειώνεται ότι επισήμως το Παρίσι έχει χαρακτηρίσει, στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο, ως άκυρο το τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Φυσικά, ο χάρτης περιέχει και άλλα προβληματικά στοιχεία που θα πρέπει να ανησυχούν την Αθήνα, όπως η σκιαγράφηση της μισής υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου ανατολικά του 25ου μεσημβρινού ως διεκδικούμενης από την Τουρκία, η περιγραφή της Γαύδου ως διεκδικούμενης από την Τουρκία, καθώς και άλλου νησιού στο νοτιοανατολικό Αιγαίο (σσ. δεν διακρίνεται ευκρινώς στον χάρτη) ως επίσης διεκδικούμενου από την Τουρκία.
Όντως, ο χάρτης του Atlas Geopolitique des Espaces Maritimes δημοσιεύθηκε επίσης στους διαδικτυακούς λογαριασμούς του Κέντρου Στρατηγικών Σπουδών της Θαλάσσης (Centre d’ Etudes Strategiques de la Marine – CESM) τόσο στο Facebook όσο και στο Twitter. Σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα, η μάχη της Άγκυρας για τη διασφάλιση και κατοχύρωση των δικαιωμάτων της στην Ανατολική Μεσόγειο αποδίδει αποτελέσματα. Ως ένα από τα πλέον σημαντικά αποτελέσματα κρίνεται ότι είναι ότι ο περίφημος, πια, χάρτης του Πανεπιστημίου της Σεβίλλης – ο οποίος ήταν ένας χάρτης στον οποίο καταγραφόταν η σύνδεση ελληνικής και κυπριακής ΑΟΖ και «έχει στοιχειώσει» τους τούρκους στρατηγικούς σχεδιαστές – παύει πλέον να ισχύει.
Η τουρκική εφημερίδα ορθώς επισημαίνει το γεγονός ότι ο γαλλικός Γεωπολιτικός Άτλας Θαλασσίων Περιοχών θεωρείται, διεθνώς, πολύ αξιόπιστος. Ωστόσο, είναι ξεκάθαρο από τον συγκεκριμένο χάρτη ότι απεικονίζει, σύμφωνα άλλωστε με τον τίτλο του, τις «Αμφισβητούμενες Θαλάσσιες Ζώνες στη Μεσόγειο» (Les Zones Maritimes Contestées en Méditerranée) και αυτό είναι εμφανές και σε ό,τι αφορά στη ζώνη που έχουν οριοθετήσει η Άγκυρα και η Τρίπολη.
Steven Mnuchin, U.S. Treasury secretary, views an uncut sheet of $1 dollar notes.Andrew Harrer / Bloomberg
It’s obvious that at this point there is no way of assessing the implications of the coronavirus on politics, the economy and society, not globally or domestically. But we can already draw some conclusions while the pandemic is still raging in order to outline ways of managing the crisis as well as allow for a recovery later.
The major implication is the collapse of the neoliberal conservative model as conceived by Margaret Thatcher and Ronald Reagan. This model strove to limit the role of the state as much as possible while expanding the power of the free market. The state, went the claim, impedes the potential for creative growth of market forces, so its authority should be curtailed, letting market forces operate unhindered.
Reagan expressed this radically by saying that the state is not the solution, it’s the problem. Benjamin Netanyahu joined him using a cruder metaphor, describing the public sector as a fat man riding on the back of a thin one, namely, the private sector.
Against the backdrop of this neoconservative ideology, a radical policy was implemented, dismantling the welfare state that had been established in the democratic West.
This included the extensive privatization of public services including in health and education, a shrinking of the safety net for the disadvantaged, and a lifting of regulations on banks and stock exchanges, all for the sake of letting market forces operate freely. This was based on the ideological assumption that free competition, though it causes the occasional crisis, is ultimately capable of providing balance and stability for the benefit of everyone.
This neoconservative ideology ignored the historical context that led to the establishment of the welfare state after World War II. The welfare state, in the way it developed mainly in Britain and the United States and was later embraced by all democratic countries, was a merging of the rising power of organized labor, which followed the expansion of the franchise, with the well-reasoned understanding that the unbridled market economy of the ‘20s and ‘30s led to the 1929 Depression with its political ramifications: growth of the communist parties in the West and the embracing of fascism and Nazism by vast parts of the public. This understanding found its expression, for example, in the theories of British economist John Maynard Keynes and in the New Deal of President Franklin Roosevelt.
John Maynard Keynes.Planet News Archive / SSPL via G
The welfare state – the “third way” lying between unfettered capitalism and state-controlled socialism – emerged from a unique blending of responsible social thinking and realpolitik considerations, which tried to prevent a backslide toward conditions that destroyed democracy in countries like Italy and Germany while threatening to destroy it elsewhere
Welfare-state policies succeeded in most of the Western world. However, neoconservative critics were right in noting some flaws in this model: an overreliance on ever-expanding state bureaucracies and the nationalization of institutions that might have been more effective amid competition and private initiative. All this was true, but the baby was thrown out with the bathwater in an attempt to return to the unbridled capitalism of the 19th century, the one criticized by Karl Marx and other socialist thinkers.
Globalization, which was a corollary of the neoconservative model, did have positive results that contributed to the welfare of many social strata, but it also hurt many groups of industrial workers and the middle class, allowing for the rise of populist movements in many countries.
Donald Trump and Boris Johnson at the NATO leaders summit in Watford, Britain, December 4, 2019. Peter Nicholls / AP
Another Depression?
The coronavirus crisis proves that when things go sour, market forces are the first to collapse, unable to offer solutions. Ultimately, in times of crisis, everyone looks to the state.
Even a radical president such as Donald Trump, who has done everything he can to weaken the state, realized that without massive government intervention the market – with the stock exchange as its indicator – will continue to collapse. He too has concluded that the power of the state, the federal government, must be mobilized to save the economy and prevent mass unemployment. A collapsing economy and widespread unemployment might not only destroy his chances of being reelected, they may push the United States into a crisis on the scale of the Great Depression.
British Prime Minister Boris Johnson, who thought the coronavirus would play out like shares on the stock market, was forced to impose draconian restrictions on the U.K. population while guaranteeing a minimum income for everyone. Even Netanyahu realized that the government is the only safety net for preventing an unprecedented crisis. Even he, for the first time, has used the term “mutual responsibility,” though he didn’t say “solidarity,” which carries a whiff of socialism, heaven forbid.
It’s welcome that he has returned to reality – in which unity and solidarity are possibly even more important than boasting about high-tech “exits” that enrich only a few. The next government, whatever its composition, will have to understand that without strong state support the economy won’t be able to rehabilitate itself. It will have to realize that massive government support will be needed to cater to masses of the unemployed, and that the health system can’t be left to the vagaries of the free market after being criminally neglected in the years when there was no full-time health minister.
Government support for local producers, especially in agriculture, must be a top priority to ensure a steady supply of food, releasing Israel from its dependence on imports that could be hit by a halt in air transport, as is happening now. A comprehensive and functional public sector, with authority and clout, is an existential need, much more than a prosperous stock exchange and tycoons.
People queuing outside a supermarket in London during the coronavirus crisis, March 21, 2020. Dominic Lipinski / AP
But the need to empower the state contains risks. Authoritarian and totalitarian regimes on the left and right always arose in times of crisis and emergency when a need for strong leadership was used as a pretext for destroying democracy. Lenin and his associates exploited the terrible crisis in Russia at the end of World War I to dissolve the first elected Constituent Assembly in Russian history. The Bolsheviks failed to achieve a majority in the elections but took control of a fractious and riven country.
Mussolini came to power after Italy’s economy foundered following the takeover of industry and the streets by revolutionary groups. Hitler came to power when millions of unemployed shattered what was left of social and economic stability in Germany, with parliament bogged down in its attempts to form a government after repeated elections.
We ourselves have seen how Vladimir Putin used the chaos that followed the collapse of the communist regime to form a neo-czarist regime in Russia. A time of emergency is always an opportunity for authoritarian elements that exist on the margins of every society to portray themselves as the saviors of the nation and the entire world.
In light of these dangers, two things are vital regarding the critical role of the state: not only its blocking of a concentration of power by ensuring the independence of the legislature and judiciary, but also the preservation of a strong civil society.
A balance of power between the state and a strong civil society is needed for the existence of a democracy. This was already noted by Alexis de Tocqueville nearly 200 years ago in “Democracy in America.” He stated that liberty is maintained in the United States not just because of the Constitution but also because of the strength of civil society – that diverse mosaic of voluntary organizations, autonomous social and economic groups based on the willingness of the citizenry to form and maintain them.
Kibbutzim and more
Israel was mostly successful, under difficult circumstances that derived from security problems and mass immigration, in maintaining this balance. This is partly because before the state was established the Jewish community under the British Mandate (the Yishuv) was a society of voluntary organizations, just as in the United States the tradition of self-rule by British colonists preceded independence and the establishment of a federal government. In Israel, the multiplicity of parties, trade unions, kibbutzim, moshavim, elected municipal institutions – all these pluralistic elements – have been the basis of Israel’s democracy even without a written constitution.
A recruiter in the shale gas industry speaking with an attendee at a job fair in Cheswick, Pennsylvania, November 2, 2017.Keith Srakocic / AP
In fact, there was only one attempt in Israel to promote the supremacy of the state over society’s voluntary institutions. After the complications following the Lavon Affair – a failed false-flag operation in Egypt – David Ben-Gurion promoted the value of the state as a supreme value.
The role of the state has always been part of the Zionist ethos, albeit not always as the highest value. Ben-Gurion’s move led to attempts to curtail the power of the Histadrut labor federation and prevent internal criticism within his own party; also, aspersions were cast on the freedom of the press and the academic world.
As a young lecturer in the early ‘60s, I joined the pro-Lavon Min Hayesod group, which consisted of members and supporters of Ben-Gurion’s Mapai party who opposed Ben-Gurion’s move. It wasn’t easy for many Mapai members to come out against the nation’s revered leader and their own party’s leader. Ben-Gurion’s attempt failed and the complicated balance between the state and society was maintained on the whole in Israel, despite the preponderance of security and defense issues that in other countries would have upset the balance.
These days there is a temptation – partly genuine and partly cynical – to exploit the current difficulties and call for strong leadership and a national emergency government. The paradox is that, along with the need for a strong and stable government, there exists a need for strengthening civil society and its institutions – voluntary organizations, parties, an independent media. Also required is a functional and responsible parliamentary opposition. Obviously, the opposition must not be left to extreme elements on the right or left, and this is a tough challenge.
Είναι εξαιρετικά δύσκολο να προβλέψει κανείς την εξέλιξη της πανδημίας, τις συνέπειές της και τη μορφή του κόσμου την επόμενη ημέρα. Και είναι δύσκολο διότι οι τρείς βασικές μεταβλητές του προβλήματος, που είναι η διάρκεια, η ένταση και ο βαθμός εξάπλωσης του ιού, είναι αδύνατον σήμερα να εκτιμηθούν.
Ωστόσο έχουμε κάποια δεδομένα, τα οποία μπορούν να μας βοηθήσουν όχι να κάνουμε προβλέψεις αλλά να καταγράψουμε τάσεις. Η πανδημία οδηγεί σε περιορισμό της οικονομικής δραστηριότητας σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ζήτηση, κυρίως υπηρεσιών όπως όλων όσων συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τον τουρισμό κάθε μορφής αλλά και αγαθών μειώνεται σε μεγάλο βαθμό. Αυτό σημαίνει αύξηση των χρεωκοπιών επιχειρήσεων με συνέπειες στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, συρρίκνωση του ΑΕΠ και αύξηση της ανεργίας. Οι νέοι άνεργοι με αισθητά μειωμένη αγοραστική δύναμη συμβάλλουν στην περαιτέρω πτώση της ζήτησης και κάπως έτσι ξεκινά το ντόμινο της ύφεσης για τον έλεγχο της οποίας σπεύδουν όλοι να ανοίξουν τις κάνουλες της ρευστότητας.
Είναι πολύ εύκολο να αντιμετωπίσεις την οικονομική κρίση, απλά ρίξε χρήματα από ένα ελικόπτερο είναι η γνωστή φράση του Friedman, την οποία χρησιμοποίησε ο Ben Bernanke, επικεφαλής της Fed των ΗΠΑ, στο κραχ του 2008, με αδυναμία στις θεωρίες του Friedman και του χάρισαν το προσωνύμιο Helicopter Ben. Επιστρατεύθηκε και πάλι το ελικόπτερο, αυτή τη φορά προληπτικά στο πλαίσιο περιορισμού της διαφαινόμενης ύφεσης (ακόμη δεν μπορούμε να μιλάμε για οικονομική κρίση).
Στην κατεύθυνση αυτή υπήρξε άμεση αντίδραση από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) με μείωση των επιτοκίων κατά μισή μονάδα. Η ΕΚΤ λόγω των ήδη χαμηλών επιτοκίων προέβη άμεσα σε μια προσπάθεια διοχέτευσης στην αγορά 750 δις μέσω της ποσοτικής χαλάρωσης. Οι αγορές όμως δεν φαίνεται να αντιδρούν και γρήγορα, σχεδόν άμεσα, περάσαμε σε κεϋνσιανά μοντέλα δημοσιονομικών παρεμβάσεων. Στην Ευρώπη το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης μπήκε στον πάγο ώστε τα κράτη-μέλη να μπορέσουν να καλύψουν χρηματοδοτικές ανάγκες για την αντιμετώπιση της πανδημίας ενώ στις ΗΠΑ ρεπουμπλικάνοι και δημοκρατικοί συμφώνησαν σε ένα μαμούθ πακέτο στήριξης της οικονομίας της τάξεως των 2 τρις δολαρίων, το μεγαλύτερο στην ιστορία των ΗΠΑ.
Το ερώτημα βέβαια είναι που θα βρουν οι χώρες της Ευρώπης τα χρήματα που χρειάζονται για δημοσιονομικές παρεμβάσεις. Στη λύση του ευρωομολόγου αντιδρούν σθεναρά Γερμανία και Ολλανδία για τους γνωστούς λόγους ενώ η έκδοση ομολόγου από τον ESM στο πλαίσιο δανεισμού των κρατών της Ένωσης πρακτικά αντιμετωπίζει δυσκολίες αφού θα πρέπει να συνοδευτεί με μνημόνια δημοσιονομικών μέτρων για την εξασφάλιση της αποπληρωμής κάτι που στην παρούσα φάση είναι αδύνατον. Η λύση σίγουρα απαιτεί αντισυμβατική προσέγγιση (out of the box) την οποία προφανώς θα επιβάλλουν οι εξελίξεις. Φαίνεται πως το καράβι της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπαίνει πάλι σε φουρτούνα, μεγαλύτερη αυτή τη φορά σε σχέση με την πρόσφατη οικονομική κρίση, χωρίς να γνωρίζουμε τη διάρκεια και το μέγεθος της καταιγίδας κι άρα την κατάληξη του ταξιδιού.
Το καράβι της ΕΕ δεν είναι κατασκευασμένο για μεγάλες φουρτούνες όπως αποδείχθηκε στην κρίση του 2008. Κι ενώ κάποιος θα περίμενε μια δομική ανακατασκευή, με βάση τα lessons Learned εκείνης της κρίσης ώστε να μην μπάζει νερά σε μεγάλες φουρτούνες (βλ. κοινή δημοσιονομική πολιτική) δυστυχώς οι ηγέτες, κατώτεροι των περιστάσεων, περιορίστηκαν σε μεταρρυθμίσεις για την άντληση των νερών που θα πλημμυρίσουν και πάλι στο πλοίο (βλ. ESM) στην επόμενη φουσκοθαλασσιά.
Και ποια θα είναι η επόμενη μέρα είναι το ερώτημα-πρόκληση για τους ανά τον κόσμο αναλυτές. Οι τάσεις δείχνουν πως επέρχονται κοσμογονικές αλλαγές σε όλα τα επίπεδα. Ήδη το διεθνές σύστημα βρισκόταν σε τροχιά μεγάλων αλλαγών και φαίνεται πως η κρίση αυτή θα επιταχύνει τις εξελίξεις και σε μεγάλο βαθμό (πάντα ανάλογα με την πορεία της πανδημίας) θα τις διαμορφώσει.
Στο επίκεντρο της κουβέντας η πορεία της παγκοσμιοποίησης. Οι περισσότεροι ισχυρίζονται πως επιταχύνεται το τέλος της που ήταν ήδη σε εξέλιξη. Το τέλος βέβαια της παγκοσμιοποίησης σημαίνει μικρότερο παγκόσμιο ΑΕΠ κι άρα μεγαλύτερη φτώχεια. Κάποιοι άλλοι πιστεύουν πως η παγκοσμιοποίηση αλλάζει απλά μορφή και η νέα θα έχει ως επίκεντρο την Κίνα αντί τις ΗΠΑ. Μεγάλο ενδιαφέρον στην κατεύθυνση αυτή παρουσιάζει ο τρόπος που η διεθνής κοινότητα θα αποφασίσει ή θα ρυμουλκηθεί από τις εξελίξεις να αντιμετωπίσει την πανδημία. Ως μια παγκόσμια συμμαχία, με αλληλεγγύη ή θα τρέξει ο καθένας να σώσει το τομάρι του ενισχύοντας τον εθνικισμό και τις εγωιστικές εθνικές πολιτικές που έκαναν ήδη την εμφάνισή τους ακόμη και στην ενωμένη Ευρώπη.
Δεν είναι όμως μόνο το ζήτημα της παγκοσμιοποίησης. Αν ζούσε σήμερα ο Χάγιεκ θα ήταν βαθιά ανήσυχος διότι οι παρεμβάσεις στην αγορά, όπως συμβαίνει σε κάθε πόλεμο, ανοίγουν το δρόμο προς τη δουλεία, ο οποίος είναι πάντα στρωμένος με καλές προθέσεις όπως υποστηρίζει. Οι έλεγχοι στην πολιτική και οικονομική δραστηριότητα, όπως τώρα στο πλαίσιο της κάλυψης των αναγκών του πολέμου της πανδημίας, οδηγεί στο δεσποτισμό σύμφωνα με τον Βρετανό οικονομολόγο. Ο ολοκληρωτισμός γεννήθηκε από τον ολοκληρωτικό πόλεμο (Α’ΠΠ) στην εμπειρία του οποίου κι όχι στον Μαρξ αποδίδει την ιδέα των κομμουνιστών και φασιστών ότι θα μπορέσουν να τρέξουν όλη την οικονομία συγκεντρωτικά. Σήμερα ένα τέτοιο ενδεχόμενο φαίνεται απίθανο να συμβεί όμως κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει την κατάληξη της διαχείρισης αυτής της πανδημίας που έχει στοιχεία ενός νέου παγκόσμιου πολέμου με χαρακτηριστικά ολοκληρωτικού με δεδομένο πως όλα τα κράτη φαίνεται πως ρίχνουν στη μάχη όλους τους διαθέσιμους πόρους και μέσα που διαθέτουν.
Ο Καστοριάδης μας είπε εκεί στις αρχές της 10ετίας του ’90 πως εξαιτίας της πολιτικής απάθειας και του ιδεολογικού κενού που υπάρχει σήμερα, ένας οικολογικός κατακλυσμός, θα οδηγούσε μάλλον σε κάποιο φασιστικό ή ολοκληρωτικό καθεστώς παρά σε ένα δημοκρατικό ξύπνημα. Να επισημάνουμε επίσης πως πρόσφατα έκαναν την εμφάνισή τους κάποιες φωνές για την αδυναμία της δημοκρατίας ως πολίτευμα να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό κι άρα να συμβάλλει στην ευημερία των πολιτών λόγω καθυστέρησης στη λήψη αποφάσεων σε σχέση με τις χώρες της ανατολής. Παρακολουθούμε στην κρίση αυτή, την άμεση αντίδραση και την αποτελεσματικότερη διαχείριση της πανδημίας των χωρών της ανατολής σε σχέση με τις χώρες της δύσης. Αυτό σημαίνει πως ενδεχομένως και να οδηγηθεί η δημοκρατία από κάποιους στο εδώλιο του κατηγορούμενου στο σενάριο των καταστροφικών συνεπειών μιας κακής διαχείρισης της πανδημίας στις χώρες της δύσης με ότι αυτό συνεπάγεται. Πολλοί ισχυρίστηκαν πως η Φιλελεύθερη Συνταγματική Δημοκρατία σηματοδότησε το τέλος της ιστορίας. Είναι έτσι;
Όλα τα παραπάνω δεν είναι παρά σκέψεις και προβληματισμοί. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τη στάση των λαών απέναντι στο νέο ιδιότυπο αυτό παγκόσμιο-ολοκληρωτικό πόλεμο. Η ιστορία είναι δημιουργία. Όλα είναι συνάρτηση των τιμών που θα λάβουν οι μεταβλητές της διάρκειας, της έντασης και του βαθμού εξάπλωσης του ιού. Αλλά και της εικόνας του πλανήτη την ώρα της εμφάνισης της πανδημίας μέσα από την οποία πέραν των άλλων θα ξεχωρίσουν οι ηγέτες από τους λαϊκιστές, δημαγωγούς και τσαρλατάνους, όλοι όμως επιλογές των λαών. Μπορούν να συμβούν κοσμογονικές αλλαγές μπορεί και όχι. Ας ελπίσουμε κι ας προσμένουμε τα καλύτερα και κυρίως ας φροντίσουμε όλοι γι αυτά!!!
*Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΘΕΟΦΑΝΟΥΣ είναι υποστράτηγος ε.α., οικονομολόγος και συγγραφέας του βιβλίου «Εθνική Στρατηγική-Πρόταση για ένα νέο θεσμικό πλαίσιο», η Β’ έκδοση του οποίου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ι. Σιδέρης.
Το μήνυμα είναι σαφές – Όταν τα πράγματα γίνονται σοβαρά, κάθε κράτος μέλος εστιάζει στο εθνικό συμφέρον όχι στο ευρωπαϊκό… αναφέρει το Gatestone institute
Ο Covid 19 έστειλε στα σκουπίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, φέρνει στο επίκεντρο το εθνικό συμφέρον αναλύει το Gatestone institute τονίζοντας ότι εμπρός στον φόβο κατέρρευσε το ιδεολόγημα της Ενωμένης Ευρώπης και έφερε στο επίκεντρο το εθνικό συμφέρον. Υπό τον φόβο του κορωνοιού οι χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκλεισαν αμέσως τα σύνορα γιατί μέλημα τους ήταν να προστατέψουν τους πολίτες της χώρας τους όχι τους πολίτες της Ευρώπης.
Στην πρώτη μεγάλη δυσκολία, η Ευρωπαϊκή Ένωση πετάχθηκε στο καλάθι των αχρήστων.
Καθώς η πανδημία του κορωνοιού επιδεινώνεται στην Ευρώπη – όπου περισσότεροι από 350.000 άνθρωποι έχουν πλέον διαγνωστεί με κορωνοιό (COVID-19) και 18.000 πέθαναν – οι θεμελιώδεις πυλώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταρρέουν ένα προς ένα.
Αντιμέτωπα με μια υπαρξιακή απειλή, τα κράτη μέλη της ΕΕ, απομακρύνθηκαν για να αντιμετωπίσουν την πανδημία.
Αντί να δράσει η Ευρώπη ως ενιαίο μπλοκ απέναντι στον εχθρό τον κορωνοιό, πρόταξε ενστικτωδώς το εθνικό συμφέρον.
Οι ευρωπαίοι ηγέτες που επέκριναν τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Donald J. Trump για την προώθηση της ιδέας Πρώτα η Αμερική οι ευρωπαίοι ηγέτες υιοθετούν πλήρως τον εθνικισμό που δημοσίως ισχυρίζονται ότι περιφρονούν.
Από τότε που ξέσπασε η επιδημία, οι Ευρωπαίοι έδειξαν ελάχιστη αλληλεγγύη που επί δεκαετίες προβάλλεται στον υπόλοιπο κόσμο ως θεμέλιος λίθος της ευρωπαϊκής ενότητας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιάστηκε ως μια υπερεθνική ένωση κρατών αλλά αποδείχθηκε ότι είναι μια κενή μυθοπλασία.
Τις τελευταίες εβδομάδες, τα κράτη μέλη της ΕΕ έκλεισαν τα σύνορά τους, απαγόρευσαν τις εξαγωγές κρίσιμων προμηθειών και διακράτησαν την ανθρωπιστική βοήθεια.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, εγγυητής του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος, αντιμετώπισε με την απαράμιλλη περιφρόνηση την τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης, την Ιταλία, στην μοναδική ώρα της ανάγκης της.
Τα κράτη μέλη που πλήττονται χειρότερα από την πανδημία – την Ιταλία και την Ισπανία – δεν αντιμετωπίστηκαν με αλληλεγγύη.
Οι σπόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης φυτεύτηκαν στις στάχτες του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου.
Τον Μάιο του 1949, ο Robert Schuman, ένας από τους ιδρυτές της ΕΕ, ανακοίνωσε με τόλμη τη δημιουργία ενός νέου παγκόσμιου συστήματος:
«Πραγματοποιούμε ένα μεγάλο πείραμα, την εκπλήρωση του ίδιου επαναλαμβανόμενου ονείρου που για δέκα αιώνες διατρέχει τους λαούς της Ευρώπης: δημιουργώντας μεταξύ τους μια οργάνωση που τερματίζει τον πόλεμο και εγγυάται την αιώνια ειρήνη.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, εδώ και επτά δεκαετίες, αποκαθηλώνεται μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Όταν θα καταλαγιάσει η σκόνη της πανδημίας του κορωνοιού, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα συνεχίσουν σχεδόν σίγουρα να λειτουργούν όπως και πριν.
Πολύ μεγάλο πολιτικό και οικονομικό κεφάλαιο έχει επενδυθεί στο ευρωπαϊκό σχέδιο για τις ευρωπαϊκές ελίτ.
Ωστόσο, η έλξη της ΕΕ ως υπερεθνικού μοντέλου για τους δικούς της πολίτες, και λιγότερο για τον υπόλοιπο κόσμο, έχει ξεθωριάσει.
Πρόσφατα παραδείγματα μονομερούς επιδίωξης του εθνικού συμφέροντος από ευρωπαίους ηγέτες, πολλοί εκ των οποίων υποστηρίζουν δημοσίως τον παγκοσμιοποιημένο αλλά σε περιόδους απελπισίας αγκαλιάζουν τον εθνικισμό, είναι τα εξής:-Γαλλία3 Μαρτίου.
Η Γαλλία κατέσχεσε όλες τις προστατευτικές μάσκες που κατασκευάστηκαν στη χώρα για να μην εξαχθούν.
Θα τα διανείμουμε στους επαγγελματίες του τομέα της υγείας και στους Γάλλους που πλήττονται από τον κορωνοϊό”, έγραψε ο Γάλλος πρόεδρος Emmanuel Macron στο Twitter.
Στις 6 Μαρτίου, η γαλλική κυβέρνηση υποχρέωσε την εταιρεία Valmy SAS, κατασκευαστή μασκών προσώπου κοντά στη Λυών, να ακυρώσει μια παραγγελία για εκατομμύρια μάσκες που είχε ζητήσει να προμηθευτεί η Εθνική Υπηρεσία Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου.
-Γερμανία, 4 Μαρτίου.
Η Γερμανία απαγόρευσε την εξαγωγή ιατρικού εξοπλισμού προστασίας, όπως γυαλιά ασφαλείας, αναπνευστικές μάσκες, προστατευτικές στολές, προστατευτικά γάντια.
Στις 7 Μαρτίου, η ελβετική εφημερίδα Neue Zürcher Zeitung ανέφερε ότι οι γερμανικές τελωνειακές αρχές εμπόδισαν ένα ελβετικό φορτηγό που μετέφερε 240.000 προστατευτικές μάσκες να φθάσει στην Ελβετία, η οποία δεν είναι μέλος της ΕΕ.
Η ελβετική κυβέρνηση κάλεσε τον γερμανό πρεσβευτή να διαμαρτυρηθεί ενάντια στην απαγόρευση των εξαγωγών από την Γερμανία.
Σε αυτές τις επαφές, οι γερμανικές αρχές κλήθηκαν να απελευθερώσουν άμεσα τα αποκλεισμένα προϊόντα, ανέφερε ένας εκπρόσωπος της ελβετικής κυβέρνησης.
Αφού αντιμετώπισε αντιδράσεις από άλλα κράτη μέλη της ΕΕ, η Γερμανία αποφάσισε στις 19 Μαρτίου να απαγορεύσει την εξαγωγή μασκών.
-Αυστρία, 10 Μαρτίου.
Η Αυστρία έγινε η πρώτη χώρα της ΕΕ που έκλεισε τα σύνορά της σε άλλη χώρα της ΕΕ.
Ο Καγκελάριος Σεμπαστιάν Κούρς ανακοίνωσε ελέγχους κατά μήκος των συνόρων με την Ιταλία και απαγόρευση εισόδου των περισσότερων ταξιδιωτών από εκεί.
Η μέγιστη προτεραιότητα είναι να αποτρέψουμε την εξάπλωση και να εισάγουμε την ασθένεια στην κοινωνία μας.
Υπάρχει λοιπόν απαγόρευση εισόδου ατόμων από την Ιταλία στην Αυστρία, με εξαίρεση τους ανθρώπους που διαθέτουν ιατρική γνωμάτευση που πιστοποιεί ότι είναι υγιείς.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε επίσης την απαγόρευση όλων των αεροπορικών ή σιδηροδρομικών μεταφορών στην Ιταλία.
Η απόφαση της Αυστρίας απείλησε να ακυρώσει τον αποκαλούμενη συνθήκη Σένγκεν που τέθηκε σε ισχύ το 1995 και καταργεί την ανάγκη για διαβατήρια και άλλα είδη ελέγχου στα αμοιβαία σύνορα 26 ευρωπαϊκών χωρών.
-Σλοβενία, 11 Μαρτίου.
Η κυβέρνηση έκλεισε ορισμένα σημεία διέλευσης των συνόρων με την Ιταλία και σε αυτά που παρέμειναν ανοιχτά, άρχισε να πραγματοποιεί υγειονομικούς ελέγχους για την καταπολέμηση της εξάπλωσης του ιού.
-Τσεχία, 17 Μαρτίου.
Οι τσεχικές αρχές κατάσχεσαν 110.000 μάσκες προσώπου που η Κίνα είχε στείλει στην Ιταλία.
Στις 23 Μαρτίου, η Τσεχική Δημοκρατία παρέδωσε το κατασχεθέν υλικό στην Ιταλία.
Υπάρχουν 110.000 μάσκες ως δώρο στην Ιταλία, η οποία υποτίθεται ότι αντικαθιστά το υλικό που πιθανότατα ήταν ένα κινεζικό δώρο για τους Ιταλούς δήλωσε η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Ζουζάνα Στίχοβα.
-Η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, σε μια σπάνια τηλεοπτική ομιλία, κάλεσε όλους τους Γερμανούς να υπακούσουν σε κανόνες που αποσκοπούν στη μείωση της άμεσης κοινωνικής επαφής και στην αποφυγή όσο το δυνατόν περισσότερων νέων μολύνσεων.
“Είναι σοβαρό,” είπε.
Από τη στιγμή που η γερμανική επανένωση, στην πραγματικότητα, από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν υπήρξε ποτέ πρόκληση για τη χώρα μας στην οποία η αλληλεγγύη ήταν τόσο πολύ σημαντική.
Ήταν η πρώτη φορά που η Μέρκελ επί 15 χρόνια στο αξίωμα απεύθυνε διάγγελμα στους Γερμανούς.
Δεν ανέφερε την Ευρωπαϊκή Ένωση ή άλλα κράτη μέλη της ΕΕ.
-Βέλγιο, 22 Μαρτίου.
Ο κορωνοϊός έχει προκαλέσει εντάσεις μεταξύ του Βελγίου, το οποίο είναι σε καραντίνα, και των Κάτω Χωρών, που ακόμη είναι ανοικτές οικονομίες.
Στην Ολλανδία, τα καταστήματα εξακολουθούν να είναι ανοιχτά και επιτρέπονται ακόμα συνεδριάσεις με 100 άτομα – αυτοί είναι οι χώροι αναπαραγωγής του ιού, δήλωσε ο Μαρίνο Κούλεν, δήμαρχος της βελγικής συνοριακής πόλης Lanaken.
Οι βελγικές αρχές έχουν δημιουργήσει οδοφράγματα κατά μήκος των συνόρων και ζητούν από αυτοκίνητα με ολλανδικές πινακίδες κυκλοφορίας να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.
Η ολλανδική κυβέρνηση είναι ανίκανη και γελοία στην απάντησή της στην κρίση του κορωνοϊού”, δήλωσε ο Leopold Lippens, δήμαρχος της βελγικής κωμόπολης Knokke-Heist.
Οι Κάτω Χώρες δεν κάνουν τίποτα, οπότε πρέπει να προστατευθούμε”.
-Ισπανία, 25 Μαρτίου.
Αφού δεν έλαβε βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η ισπανική κυβέρνηση ζήτησε βοήθεια από το ΝΑΤΟ για την απόκτηση 1,5 εκατομμυρίων μασκών προσώπου και 450.000 αναπνευστικών οδών.
Το ΝΑΤΟ δεν διαθέτει αυτό το υλικό και τι έκανε το ΝΑΤΟ μεταβίβασε το αίτημα των Ισπανών στους υπόλοιπους 29 συμμάχους, πολλοί από τους οποίους είναι επίσης μέλη της ΕΕ.
-Πολωνία, 25 Μαρτίου.
Οι πολωνικές αρχές εμπόδισαν την εξαγωγή εκατοντάδων χιλιάδων φιαλών απολυμαντικών για τα χέρια στη Νορβηγία, η οποία δεν είναι μέλος της ΕΕ.
Η νορβηγική εταιρεία Norenco κατασκευάζει διάφορα προϊόντα για τον καθαρισμό των χειρών για τη σκανδιναβική αγορά σε εργοστάσιο που διαθέτει στην Πολωνία.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Norenco, Arne Haukland, δήλωσε ότι αφού υπέβαλε αίτηση για άδεια εξαγωγής, πέντε άτομα έφθασαν στο εργοστάσιο και ζήτησαν να παρουσιαστούν τα αποθέματα. Είπε ότι η εταιρεία έλαβε τότε μια επιστολή που την διέταξε να πουλήσει οποιοδήποτε απολυμαντικό χεριών που είχε παράξει στις τοπικές αρχές της πόλης στο Lubin σε σταθερή τιμή, σύμφωνα με τους νόμους έκτακτης ανάγκης που ψηφίστηκαν στην Πολωνία στις αρχές Μαρτίου.
Η κατάσχεση επιδείνωσε το πρόβλημα εφοδιασμού που αντιμετωπίζουν νορβηγικά νοσοκομεία.
– Γαλλία, 25 Μαρτίου.
Ο πρόεδρος Macron, σε δηλώσεις του σε στρατιωτικό νοσοκομείο στην ανατολική πόλη Mulhouse, η οποία έχει πληγεί ιδιαίτερα από τον κορωνοϊό, κάλεσε για εθνική και όχι σε ευρωπαϊκή, ενότητα:
-Εν τω μεταξύ, στην Ιταλία, σε μια δημοσκόπηση σε εθνικό επίπεδο που δημοσιεύθηκε στις 18 Μαρτίου διαπίστωσε ότι το 88% των Ιταλών πιστεύει ότι η ΕΕ δεν βοηθάει την Ιταλία.
Μόνο το 4% είπε ότι στηρίζει την Ιταλία, ενώ το 8% δεν είχε άποψη.
Περισσότεροι από τα δύο τρίτα (67%) των Ιταλών δήλωσαν ότι πιστεύουν ότι η συμμετοχή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί μειονέκτημα για τη χώρα τους.
Σε άρθρο με τίτλο ο κορωνοιός απειλεί την Ευρωπαϊκή Ενότητα, ο Bill Wirtz, πολιτικός σχολιαστής στο Λουξεμβούργο, παρατήρησε:
Όπως εκτυλίσσεται ο κορωνοϊός, οι χώρες Σένγκεν κλείνουν τα σύνορά τους, είτε το κάνουν είτε επειδή πιστεύουν ότι μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση θα ήταν αναποτελεσματική είτε πιστεύουν ότι οι δικοί τους ψηφοφόροι δεν θα το αγοράσουν – σε αυτό το στάδιο.
Το γεγονός ότι τα σύνορα έχουν επανέλθει στην Ευρώπη είναι μια αποτυχία για την ακεραιότητα της συμφωνίας ανοικτών συνόρων της συνθήκες Σένγκεν ….
Ο Darren McCaffrey, πολιτικός συντάκτης του ευρωπαϊκού τηλεοπτικού καναλιού Euronews, έγραψε:
Τις τελευταίες εβδομάδες, η αλληλεγγύη έχει καταρρεύσει στο μπλοκ της ΕΕ.
Οι χώρες άρχισαν να επιβάλλουν ελέγχους στα σύνορα στις γειτονικές χώρες της ΕΕ και ακόμη και η Γερμανία έχει λάβει μέτρα για να διαχειριστεί τη ροή ανθρώπων που εισέρχονται και εξέρχονται από την επικράτειά της.
Την Τρίτη σχηματίστηκε ουρά 35 χιλιομέτρων στα πολωνικά-γερμανικά σύνορα, όπου εκατοντάδες Ευρωπαίοι – Λετονοί, Εσθονοί και Λιθουανοί – εγκλωβίστηκαν σε φορτηγά, αυτοκίνητα και λεωφορεία.
Δεδομένου ότι η ΕΕ πρέπει να λάβει μέτρα για την πρόληψη της εξάπλωσης της ασθένειας, πολλοί ανησυχούν για την ουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των τεσσάρων ελευθεριών της ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίου και ανθρώπων.
Ποια είναι η ΕΕ αν οι πολίτες της δεν μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα;
Ποια είναι η ενιαία αγορά αν τα αγαθά δεν μπορούν να μεταφερθούν στην Ευρώπη χωρίς εμπόδια;
Το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel σημείωσε ενώ η ΕΕ έχει καταφέρει να επιβιώσει από το Brexit και την κρίση του ευρώ, η κρίση του κορωνοιού μπορεί να αποδειχθεί ανυπέρβλητη πρόκληση.
Αντί να προσπαθούμε να βρούμε κοινές λύσεις, η Ευρώπη επιστρέφει στις εθνικές λύσεις.
Αντί να βοηθούν ο ένας τον άλλον, οι χώρες της ΕΕ δίνουν μάχες για κατάσχεση μασκών προσώπου.
Οι Ευρωπαίοι διαφωνούν ακόμη και στο ερώτημα πώς να καταπολεμήσουν τον ιό.
Η Γερμανία είναι πρόθυμη να αποτρέψει όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους από το να μολυνθούν, οι Κάτω Χώρες θέλουν να δουν όσο το δυνατόν περισσότερους υγιείς ανθρώπους να αντιμετωπίζουν τον κορωνοιό. Το μήνυμα είναι σαφές: Όταν τα πράγματα γίνονται σοβαρά, κάθε κράτος μέλος εστιάζει στο εθνικό συμφέρον όχι στο ευρωπαϊκό.
Πώς ξεκίνησε η κρίση και πώς κορυφώθηκε – Ποια μέτρα είχαν ληφθεί σε στρατιωτικό επίπεδο από την ελληνική πλευρά – Η δραματική συνεδρίαση του ελληνικού υπουργικού συμβουλίου στις 27 Μαρτίου 1987 – Οι κρίσιμες ώρες και η αποκλιμάκωση της έντασης – Άγνωστες λεπτομέρειες της κρίσης από τους πρωταγωνιστές της
Τον Μάρτιο του 2020 βιώνουμε έναν ιατρικό βιοχημικό πόλεμο λόγω του κορονοϊού Covid-19 που πλήττει σχεδόν ολόκληρο τον πλανήτη. Παράλληλα η χώρα μας αντιμετώπισε στις αρχές του μήνα κυρίως ,έναν υβριδικό πόλεμο στα ελληνοτουρκικά σύνορα στον Έβρο, με τις ορδές των μεταναστών που επιχείρησαν με τη συνδρομή των Τούρκων να περάσουν σε ελληνικό έδαφος αλλά δεν τα κατάφεραν, χάρη στις ηρωικές προσπάθειες των ανδρών των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, ενώ σημαντική ήταν και η συμβολή των δυνάμεων της Frontex με κορυφαία ίσως εκείνη των Αυστριακών. Όταν στην ιστορία σου έχεις αποκρούσει δύο φορές τους Οθωμανούς στην πρωτεύουσά σου (πολιορκίες της Βιέννης 1529 και 1683), ίσως κάποιοι επιπλέον λόγοι σε κάνουν να βλέπεις την πραγματικότητα: ότι τα ελληνικά σύνορα είναι και σύνορα της πατρίδας σου.
Ας γυρίσουμε όμως το ρολόι του χρόνου 33 χρόνια πίσω στον Μάρτιο του 1987 όταν πολλές και πολλοί από τους αναγνώστες του protothema.gr δεν είχαν γεννηθεί ή ήταν μικρά παιδιά. Τότε που η χώρα μας έφτασε ένα βήμα πριν την πολεμική σύγκρουση με την Τουρκία η οποία αποφεύχθηκε στο παρά πέντε.
Πώς ξεκίνησε η κρίση του 1987;
Ο Μάρτης του 1987 ξεκίνησε με μία αναπάντεχη χιονοκακοκαιρία. Όπως γράφει ο κορυφαίος Έλληνας μετεωρολόγος Δημήτρης Ζιακόπουλος στο βιβλίο του “ΚΑΙΡΟΣ Ο ΓΙΟΣ ΤΗΣ ΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ, ΤΟΜΟΣ II, Η ΠΡΟΓΝΩΣΗ” (Αθήνα 2009), στις 9 Μαρτίου 1987 το πάχος του χιονιού στο κέντρο της Αθήνας ήταν 10-15 cm ενώ βασικά χαρακτηριστικά της χιονόπτωσης ήταν η μεγάλη ένταση και η διάρκειά της (12 ώρες!). Στο μπλογκ του κύριου Ζιακόπουλου διαβάζουμε ότι η κακοκαιρία είχε ξεκινήσει από τις 3 Μαρτίου και είχε διάρκεια 15 ημερών περίπου. Στην Αθήνα χιόνισε 8 φορές σε 15 μέρες ενώ ο χιονιάς χτύπησε όλη την Ελλάδα και έφτασε ως την Κρήτη. Μάλιστα για πρώτη φορά χιόνισε Μάρτιο και στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου. Αυτά τα λίγα για τους… καιρόφιλους αναγνώστες του protothema.gr.
Αρκετές όμως ημέρες πριν την μαρτιάτικη κακοκαιρία είχε ξεκινήσει η ελληνοτουρκική κρίση που κορυφώθηκε στα τέλη Μαρτίου. Συγκεκριμένα στις 19 Φεβρουαρίου 1987, ο τότε Υπουργός Βιομηχανίας Αναστάσιος Πεπονής (ο δημιουργός του ΑΣΕΠ για να μην ξεχνάμε), ζήτησε σύμφωνα με το άρθρο 106 του Συντάγματος να συμμετάσχει υποχρεωτικά το ελληνικό Δημόσιο στην κοινοπραξία των ξένων εταιρειών που με επικεφαλής την καναδική «Denison» εκμεταλλεύονταν τα πετρέλαια της Θάσου. Κι αυτό γιατί χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της ελληνικής κυβέρνησης, προγραμμάτιζε στο τέλος Μαρτίου 1987 τη διενέργεια γεωτρήσεων στη θέση Μπάμπουρας της Θάσου 10 μίλια έξω από τα ελληνικά χωρικά ύδατα ,εντός όμως της ελληνικής υφαλοκρηπίδας σύμφωνα με την δική μας πλευρά, καθώς οι Τούρκοι διαφωνούσαν με αυτή τη θέση.
Η εταιρεία με βάση τη σύμβαση του 1976 είχε το δικαίωμα να κάνει γεωτρήσεις. Η Νέα Δημοκρατία, πρόεδρος της οποίας ήταν τότε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης δήλωσε ότι ήταν αναφαίρετο δικαίωμα της Ελλάδας να κάνει έρευνες σ’ εκείνη την περιοχή την οποία δεν είχε αμφισβητήσει ποτέ η Τουρκία. Η καναδική εταιρεία αντέδρασε στις προτάσεις της ελληνικής κυβέρνησης κάνοντας λόγο για “υποχθόνιες δυνάμεις που δρουν” μέσα σ’ αυτή. Ο αντιπρόεδρος της κοινοπραξίας Πάρμελι χαρακτήρισε «σαχλαμάρα» την πρόταση της Δημόσιας Επιχείρησης Πετρελαίου να αγοράσει το μερίδιο της «Denison» έναντι 26 εκατομμυρίων δολαρίων. Η κυβέρνηση δικαιολόγησε την πρόθεση της για εξαγορά λέγοντας ότι δεν θα άφηνε μια ξένη εταιρεία να επιλέξει εκείνη πότε θα προκαλούσε την Τουρκία η οποία αμφισβητούσε το δικαίωμα ερευνών επικαλούμενη τη Συμφωνία, γνωστότερη ως Πρωτόκολλο της Βιέννης. Τι προέβλεπε αυτό το Πρωτόκολλο όμως; Είχε υπογραφεί το 1976 μεταξύ των τότε πρωθυπουργών της Ελλάδας Κωνσταντίνου Καραμανλή και Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ και με χαρακτήρα διεθνούς δεσμευτικής συμφωνίας Ελλάδα και Τουρκία δεσμεύονταν ότι θα απείχαν από ενέργειες στα αμφισβητούμενα όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ αρνιόταν την ισχύ των δεσμεύσεων της Βιέννης. Ο αείμνηστος Γιάννης Καψής Υφυπουργός Εξωτερικών το 1987 στο βιβλίο του “Οι 3 Μέρες του Μάρτη” γράφει:
“Το κονσόρτσιουμ (των πετρελαϊκών εταιρειών) επέμενε σε εφαρμογή των ορίων της σύμβασης (που είχε υπογράψει με το Ελληνικό Δημόσιο) να επεκτείνει τις έρευνες στη θέση Μπάμπουρας. Κι είχε δίκιο από την πλευρά του να επιμείνει”.
Μάλιστα ο Γιάννης Καψής γράφει επίσης, ότι στο Υπουργείο Εξωτερικών αγνοούσαν τις προθέσεις του Υπουργείου Βιομηχανίας και ότι αιφνιδιάστηκαν όταν άκουσαν τις ανακοινώσεις Πεπονή: “Παγώσαμε όλοι στο Υπουργείο Εξωτερικών. Ήταν μια δραματική απόφαση που είχε παρθεί και είχε εξαγγελθεί χωρίς καμιά προσυνεννόηση μαζί μας, χωρίς προετοιμασία τουλάχιστον από τη δική μας πλευρά”.
Παρέμβαση υπέρ της «Denison» έκανε ο Καναδός Υφυπουργός Εξωτερικών Στάφορντ. Συνοδευόμενος από τον Αμερικανό πρεσβευτή Ρόμπερτ Κίλι (1929-2015), αδελφό του μεγάλου νεοελληνιστή Έντμουντ Κίλι, επισκέφθηκε τα Υπουργεία Εξωτερικών και Βιομηχανίας μεταφέροντας μήνυμα του Καναδού Πρωθυπουργού Μαλρούνι υπέρ της «Denison». Ο Γιάννης Καψής δήλωσε: “Το εάν, το πότε και το πού θα κάνουμε γεωτρήσεις αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα της Ελλάδας”.
Η Τουρκία είχε αρχίσει να θορυβείται. Ο Τούρκος πρέσβης Ακιμάν μετά από επαφές του στο ελληνικό ΥΠΕΞ, μετέφερε στην Άγκυρα την εκτίμησή του ότι η Ελλάδα θα προχωρήσει σε έρευνες για πετρέλαιο. Αυτό προκάλεσε πολύ μεγάλη ανησυχία στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας της Τουρκίας, το οποίο επόπτευε την κυβέρνηση της γειτονικής χώρας καθώς ο πρωθυπουργός Τουργκούτ Οζάλ είχε μεταβεί στο Χιούστον για να κάνει εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς.
Το «Πίρι Ρέις» πρωτοεμφανίστηκε στο Αιγαίο στις 19 Μαρτίου 1987 ανοιχτά της Ίμβρου συνοδευόμενο από δύο πολεμικά πλοία του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού. Έπλεε εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων και ακολουθώντας το δρομολόγιο Ίμβρος-Λήμνος-Σαμοθράκη-Άθως-ανατολικά της Σκύρου-Ελλήσποντος.
Το πλοίο, βρισκόταν υπό την άγρυπνη παρακολούθηση ελληνικών πολεμικών σκαφών και αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας, οι κυβερνήτες των οποίων είχαν σαφείς εντολές να εφαρμόσουν τους κανόνες αυτοάμυνας.
Το “Πίρι Ρέις”, έριξε πέντε φορές καλώδια ερευνών στα διεθνή ύδατα, χωρίς την άδεια των ελληνικών Αρχών.
Τα ελληνικά πλοία, του διαμήνυσαν να αποφύγει να εισέλθει στην ελληνική υφαλοκρηπίδα και με επιδέξιες κινήσεις, το ανάγκασαν να συνεχίσει τον πλου του στα διεθνή ύδατα.
Η κλιμάκωση της έντασης
Την ίδια μέρα, το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, προέβη σε έντονη διαμαρτυρία προς τον Έλληνα πρεσβευτή στην Άγκυρα, για παρενόχληση του “Πίρι Ρέις”, από ελληνικά πολεμικά πλοία. Το ελληνικό ΥΠΕΞ, απάντησε ότι η χώρα μας ήταν υποχρεωμένη να προστατεύσει τα δικαιώματά της.
Στις 23 Μαρτίου 1987, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ Ολτέρ Τουρκμέν, έστειλε στον ΓΓ του ΟΗΕ Χαβιέρ Πέρες ντε Κουέγιαρ έγγραφο καταγγελίας της Ελλάδας, για παραβίαση του Πρωτοκόλλου της Βέρνης, επικαλούμενος την δήλωση του Πάρμελι ότι η “Denison” ήταν έτοιμη να προχωρήσει στη διενέργεια γεωτρήσεων μέχρι το τέλος Μαρτίου 1987, όπως όριζε η σύμβασή της με το ελληνικό Δημόσιο. Ο Ολτέρ Τουρκμέν υποστήριξε επίσης, ότι τον Μάρτιο του 1982, η ελληνική κυβέρνηση είχε διαβεβαιώσει γραπτώς ότι δεν θα έκανε έρευνες. Για την ακρίβεια, ο τότε Υφυπουργός Εξωτερικών Κάρολος Παπούλιας, σε απάντησε τουρκικού διαβήματος, είχε δηλώσει τότε ότι “a ce moment (αυτή τη στιγμή), η Ελλάδα δεν έχει σε εφαρμογή ερευνητικό πρόγραμμα στο Αιγαίο”. Απαντήσεις στους τουρκικούς ισχυρισμούς, έδωσε εγγράφως ο αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ Μιχαήλ Δούντας.
Ακολούθησαν διαβουλεύσεις στο ΝΑΤΟ, στην, τότε ΕΟΚ κλπ. Ο Τούρκος Υφυπουργός Εξωτερικών Καντεμίρ, σε ένα πολυσέλιδο κείμενο με χάρτες και έγγραφα, ισχυριζόταν ότι η Ελλάδα οχύρωσε παράνομα τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, ότι διεκδικούσε εναέριο χώρο 10 μιλίων, ότι ήθελε να μετατρέψει το Αιγαίο σε ελληνική λίμνη, ενώ προειδοποίησε τους συμμάχους, ότι η Τουρκία θα προχωρήσει σε αντίμετρα σε διμερές επίπεδο, εναντίον της Ελλάδας.
Στις 25 Μαρτίου 1987, συνήλθε στην Άγκυρα το υπουργικό συμβούλιο και ενέκρινε απόφαση χορήγησης αδειών για έρευνες έξω από τα χωρικά ύδατα της Τουρκίας. Η κυβέρνηση της γειτονικής χώρας, παραχώρησε στην Τουρκική Εταιρεία Πετρελαιών ΤΡΑΟ (Turkiye Petrolleri Anonim Ortakligi), τέσσερις περιοχές του Βορείου Αιγαίου για τη διενέργεια ερευνών.
Οι περιοχές και οι παραχωρήσεις αυτές, ήταν οι εξής:
α) Παραχώρηση με α/α 2640 για 1.822 τ.χλμ. που περικλείει τη Σαμοθράκη αφήνοντας ένα μικρό δίαυλο στη δυτική πλευρά.
β) Παραχώρηση με α/α 2641 για 2.881 τ.χλμ. που εκτείνεται σε όλο το νοτιοανατολικό τμήμα της Λήμνου.
γ) Παραχώρηση με α/α 2.642 για 3.643 τ.χλμ. που καλύπτει την περιοχή μεταξύ Λέσβου και Σκύρου.
δ) Παραχώρηση με α/α 2.643 για 1.245 τ.χλμ. που καλύπτει την περιοχή μεταξύ Λέσβου και Χίου.
Και οι τέσσερις ερευνητικές παραχωρήσεις έληγαν στις 26 Σεπτεμβρίου 2003. Σε όλες τις περιπτώσεις άρχιζαν ακριβώς μετά την ελληνική αιγιαλίτιδα ζώνη των 6 μιλίων. Η Λέσβος και η Σαμοθράκη, εγκλωβίζονταν σχεδόν τελείως. Η απόφαση αυτή δημοσιεύτηκε την άλλη μέρα στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Τουρκίας.
Η κορύφωση της κρίσης
Το γεγονός προβλήθηκε ιδιαίτερα από τις τουρκικές εφημερίδες, που τόνιζαν την κρισιμότητα της κατάστασης. Ο Υφυπουργός Εξωτερικών των Η.Π.Α. Ρίτσαρντ Περλ που βρισκόταν στην Άγκυρα για επίσημη επίσκεψη, δήλωσε:
“Ελπίζω ότι η Ελλάδα δεν θα κάνει κουταμάρες. Ο Οζάλ έχει καλές προθέσεις, αλλά ο Α. Παπανδρέου έχει σκληρές θέσεις”.
Στις 11.00 της 26ης Μαρτίου, ανακοινώθηκε επίσημα ο απόπλους του “Πίρι Ρέις” (ήταν το γνωστό από την κρίση του 1976 “Σισμίκ”), για έρευνες στα διεθνή ύδατα.
Ο Τούρκος κυβερνητικός εκπρόσωπος, τόνισε ότι αν η Ελλάδα παρενοχλούσε το σκάφος, η Τουρκία θα αντιδρούσε. Ο Τουργκούτ Οζάλ, φτάνοντας στο Λονδίνο από το Χιούστον των Η.Π.Α., συναντήθηκε με τον Βρετανό Υφυπουργό Εξωτερικών σερ Τζέφρι Χάου και δήλωσε ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός θορυβούσε για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης. Στις Βρυξέλλες, θορυβημένοι οι Νατοϊκοί αξιωματούχοι για το ενδεχόμενο ελληνοτουρκικής σύγκρουσης, συνεδρίασαν εκτάκτως.
Στην Άγκυρα, το Συμβούλιο Εθνικής Άσφαλείας υπό την προεδρία του Κενάν Εβρέν, στρατηγού και προέδρου της Τουρκίας, συνεδρίασε και με την συμμετοχή του αντιπρόεδρου της Κυβέρνησης Καγιά Ερντέμ, που αντικαθιστούσε τον Τουργκούτ Οζάλ και ανακοίνωσε ότι, και με τη σύμφωνη γνώμη του πρωθυπουργού, η Τουρκία θα προχωρούσε σε έρευνες στο Αιγαίο, εφόσον και η Ελλάδα έκανε το ίδιο. Ο Γ.Γ. του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας Υποστράτηγος Γκιουβέν Εργκεντλάν κάλεσε τους Τούρκους και ξένους δημοσιογράφους και ανακοίνωσε, μεταξύ άλλων τα εξής:
“Αύριο το “Σισμίκ” θα βγει στο Αιγαίο με κατεύθυνση τα διεθνή ύδατα. Θα συνοδεύεται από πολεμικά πλοία”.
Ο στρατός βρίσκεται ήδη σε επιφυλακή. Λόγω των ενεργειών της Ελλάδας στο Αιγαίο, που είναι αντίθετες με τις διεθνείς συμβάσεις, η Κυβέρνηση έθεσε σ’ εφαρμογή μέρος των αποφάσεων του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας με σκοπό τη διασφάλιση των εθνικών δικαιωμάτων και συμφερόντων της Τουρκίας”, Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, ήταν σαφής: “Ελληνική επίθεση (ενν. στο “Πίρι Ρέις”), θα χαρακτηριζόταν αιτία πολέμου”.
Οι ενέργειες της ελληνικής πλευράς
Φυσικά και η Ελλάδα δεν έμεινε αδρανής. Σε πολιτικοστρατιωτική σύσκεψη που έγινε στην πρωθυπουργική κατοικία στο Καστρί, προσδιορίστηκε η τακτική και στρατηγική ελληνική στάση. Ο Ανδρέας Παπανδρέου, είπε, στον, τότε, αρχηγό ΓΕΕΘΑ Πτέραρχο Νίκο Κουρή: “Πρέπει να κινητοποιήσουμε τους πάντες. Αλλά να τους κάνεις σαφές ότι αν οι Τούρκοι επιχειρήσουν γεώτρηση θα χτυπήσουμε. Πρέπει όλοι να καταλάβουν τις ευθύνες τους, Νατοϊκοί, Κοινοτικοί (Ευρωπαίοι), όλοι. Πρέπει να καταλάβουν ότι οι προειδοποιήσεις μας δεν ήταν μόνο λόγια. Κυρίως οι Αμερικανοί. Αν δεν παρέμβουν να συγκρατήσουν τους Τούρκους, κάλεσε τον Κίλι (πρέσβη) και πες του ότι κλείνουμε τη βάση της Νέας Μάκρης, όπως προβλέπει η συμφωνία του ‘83”.
Οι ελληνικές πρεσβείες στο Εξωτερικό, ενημέρωσαν τις ξένες κυβερνήσεις ότι η Ελλάδα θα απαντούσε δυναμικά μόλις η Τουρκία τολμούσε να κάνει γεωτρήσεις στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Παράλληλα, ενημερώθηκαν οι ξένοι πρεσβευτές στην Ελλάδα: Ευρωπαίοι, Νατοϊκοί, Άραβες και Ανατολικοί.
Ο Γ. Καψής, κάλεσε τον Τούρκο πρέσβη Ναζμί Ακιμάν και τον υπαγόρευσε την εξής δημόσια δήλωση:
“Η Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας καλεί την Κυβέρνηση της Τουρκικής Δημοκρατίας να αποδεχθεί όπως, με αμοιβαία συμφωνία μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, το θέμα της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας παραπεμφθεί με το συμβατικό κι εθιμικό Διεθνές Δίκαιο”.
Ο Γ.Γ του Ο.Η.Ε Χαβιέ Πέρεζ ντε Γκουέγιαρ, εντυπωσιάστηκε από τη δήλωση αυτή, ενώ και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απορούσαν γιατί η Τουρκία δεν δέχεται την παραπομπή στη Χάγη.
Στρατιωτική κινητοποίηση – Τα σούπερ μάρκετ αδειάζουν
Το State Department στις 26 Μαρτίου, εξέδωσε μία ανακοίνωση για αυτοσυγκράτηση, ενώ η Τουρκία κλιμάκωνε τις προκλήσεις της. Τουρκικά πολεμικά πλοία παραβίασαν τα ελληνικά χωρικά ύδατα κοντά στο Καστελλόριζο. Ο Α. Παπανδρέου έδωσε εντολή για πλήρη ετοιμότητα.
Ο Ελληνικός Στρατός κινητοποιήθηκε. Στον Έβρο εκκενώθηκαν τα παραμεθόρια χωριά. Τα στρατιωτικά νοσοκομεία προετοίμασαν τα χειρουργεία τους. Έφεδροι κλήθηκαν στα όπλα. Τα αεροπλάνα της Πολεμικής μας Αεροπορίας σάρωναν τους ουρανούς. Δόθηκε διαταγή, τα αντιαεροπορικά πυροβόλα στα νησιά να χτυπούν κάθε εχθρικό στόχο.
Τα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού, πήραν θέσεις μάχης στο Αιγαίο. Τα Γενικά Επιτελεία των Ενόπλων Δυνάμεων, λάμβαναν συνεχώς αναφορές για τις τουρκικές κινήσεις.
Και πάλι, δεν έλειψαν οι σκηνές πανικού στα σούπερ μάρκετ, καθώς πολλοί έτρεξαν να αδειάσουν τα ράφια τους. Κάτι ανάλογο είχε γίνει και ένα χρόνο πριν με αφορμή το πυρηνικό ατύχημα του Τσέρνομπιλ. Πολλοί κάτοικοι των ακριτικών νησιών του Αιγαίου έστειλαν τα μικρά παιδιά τους στην Αθήνα. Κάποιοι άλλοι νοίκιασαν μικρά αεροσκάφη της Ολυμπιακής Αεροπλοΐας και ήρθαν στην Αθήνα. Όμως, η συντριπτική πλειοψηφία των νησιωτών μας, περίμενε τους Τούρκους με το δάχτυλο στη σκανδάλη.
Οι ελληνικές εφημερίδες, σε κλίμα εθνικής ομοψυχίας, παρουσίαζαν με θριαμβευτικά πρωτοσέλιδα τις κινητοποιήσεις των Ενόπλων Δυνάμεων και την υποδοχή των εφέδρων στις μονάδες τους. Βέβαια, οι τουρκικές εφημερίδες έπνεαν μένεα εναντίον του Ανδρέα Παπανδρέου, χαρακτηρίζοντας προκλητική και επικίνδυνη την πολιτική του “μη διαλόγου”.
Οι αρθρογράφοι των τουρκικών εφημερίδων, χαρακτήριζαν “τυχοδιωκτική” τη ρητορική του Έλληνα πρωθυπουργού για “συρρίκνωση του ελληνισμού”, ενώ ο Τούρκος ΥΠΕΞ Χαλέφογλου, προσέφυγε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Ο.Η.Ε κατηγορώντας την Ελλάδα για διατάραξη της ειρήνης στο Αιγαίο!
27 Μαρτίου 1987 – Το δραματικό υπουργικό συμβούλιο
Την Παρασκευή 27 Μαρτίου 1987, οι τουρκικές δυνάμεις βρίσκονταν σε ύψιστη ετοιμότητα. Ο Έλληνας πρέσβης στην Άγκυρα Κωνσταντόπουλος, ενημέρωσε την Αθήνα ότι οι Τούρκοι διπλωμάτες σε επαφές τους με ξένους ομολόγους τους, επαναλάμβαναν στερεότυπα τις εξής θέσεις:
α) Η Τουρκία επιθυμεί και οι δύο χώρες να συμμορφωθούν με το Πρωτόκολλο της Βέρνης.
β) Προτείνει επανάληψη των διμερών διαπραγματεύσεων
γ) Η Τουρκία θα σταματήσει κάθε δραστηριότητα αν εκπληρωθούν οι παραπάνω προϋποθέσεις.
δ) Αν η Ελλάδα επιχειρήσει να παρεμποδίσει το “Πίρι Ρέις”, η Τουρκία θα λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία των συμφερόντων της.
Στην Αθήνα, το μεσημέρι της 27ης Μαρτίου, συνήλθε το υπουργικό συμβούλιο υπό την προεδρία του Ανδρέα Παπανδρέου. Ο Έλληνας πρωθυπουργός, συνέδεσε ευθέως τις τουρκικές ενέργειες, με την παρουσία Οζάλ στις Η.Π.Α. και την εξαήμερη επίσκεψη του Αμερικανικού Υπουργού Εθνικής Άμυνας Caspar Weinberger στην Τουρκία. Πρότεινε την παραπομπή του θέματος στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, λέγοντας ότι το Πρωτόκολλο της Βέρνης είναι ανενεργό.
Επέρριψε ευθύνες στο ΝΑΤΟ και τόνισε ότι η αμερικανική βάση στη Νέα Μάκρη, κλείνει. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι ο Υπουργός Εξωτερικών Κάρολος Παπούλιας “συναντάται σήμερα με τον Πρόεδρο της Βουλγαρίας Ζίβκοφ, μεταφέροντάς του “ένα σοβαρό μήνυμα από πλευράς μου. Όπως γνωρίζετε, υπάρχει συμφωνία μη επιθέσεως, η οποία επιβάλλει αυτή την ώρα την παράδοση ενός τέτοιου μηνύματος από τον Υπουργό Εξωτερικών-δικού μου μηνύματος-προς τον Τεοντόρ Ζίβκοφ, με τον οποίο με συνδέει βεβαίως στενή προσωπική φιλία…”.
Επρόκειτο για μια κίνηση ματ του Α. Παπανδρέου. Τι περιείχε αυτό το μήνυμα; Μόνον ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας, γνωρίζει, μάλλον, πλέον…
Την ίδια ώρα που οι Τούρκοι ανακοίνωναν ότι οποιαδήποτε επίθεση στα πολεμικά πλοία που συνοδεύουν το “Πίρι Ρέις” αποτελεί “casus belli”, ο Γ. Καψής ανακοίνωνε στον Ρόμπερτ Κίλι το κλείσιμο της βάσης των Η.Π.Α. στη Νέα Μάκρη. Κάτι τέτοιο δεν φαίνεται ότι έγινε στην πράξη.
Παράλληλα, ξεκίνησαν πυρετώδεις διαβουλεύσεις με τη συμμετοχή των Η.Π.Α και του Γ.Γ. του ΝΑΤΟ λόρδου Κάρινγκτον, που προσφέρθηκε να μεσολαβήσει. Είχε θορυβηθεί ιδιαίτερα από την επίσκεψη Παπούλια στη Σόφια.
Γράφει σχετικά ο Γ. Καψής: “Ήταν ένα μεγάλο ατού του Παπανδρέου, η κίνηση εκείνη. Έδινε σάρκα κι οστά στην προειδοποίηση που, επανειλημμένα είχε απευθυνθεί στους Νατοϊκούς δημόσια και ιδιωτικά. “Αν υπάρξει θερμή αναμέτρηση Ελλάδας και Τουρκίας, τους έλεγε, τότε όλο το ΝΑ σκέλος του ΝΑΤΟ θα καταρρεύσει”.
Τα μεσάνυχτα της Παρασκευής, ο Τουργκούτ Οζάλ, δήλωσε στο BBC:
“Το τουρκικό ερευνητικό πλοίο που επρόκειτο να πλεύσει (στο Αιγαίο) αύριο, δεν θα βγει στα διαφιλονικούμενα νερά, εκτός μόνον εάν η Ελλάδα πράξει το ίδιο….”.
Παράλληλα, ενημέρωσε τον λόρδο Κάρινγκτον για μια πρόταση διεξόδου και τον διαβεβαίωσε ότι αποδεχόταν τη διαμεσολάβησή του. Ο Γ.Γ. του ΝΑΤΟ, μετέφερε όλα αυτά στην Αθήνα.
Στις 3.00 π.μ. του Σαββάτου, ο Γ. Καψής με εντολή του Α. Παπανδρέου, ενημέρωσε τον Κάρινγκτον ότι η Ελλάδα δεν θα δεχόταν πολιτικές συνομιλίες επί νομικού ζητήματος, αλλά θα δεχόταν τις ενέργειές του για αποκλιμάκωση.
Η αποκλιμάκωση της έντασης
Στις 18.00 του Σαββάτου 28/3/1987, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Ρουμπάτης, ανακοίνωσε: “Εκτιμώντας τις νέες εξελίξεις και τα νέα δεδομένα, η Ελληνική Κυβέρνηση διαμήνυσε στην Αμερικανική Πρεσβεία ότι δεν υφίστανται πια οι λόγοι που επέβαλαν την εφαρμογή του άρθρου 7 της Συμφωνίας”.
Είχαν προηγηθεί το πρωί του Σαββάτου, δύο επισκέψεις του Τούρκου πρέσβη Ναζμί Ακιμάν στο ελληνικό ΥΠΕΞ, όπου τόνιζε ότι η Τουρκία, εφόσον η Ελλάδα δεν κάνει έρευνες πέρα από τα χωρικά της ύδατα, θα σταματήσει οποιαδήποτε ενέργεια. Παράλληλα, την Κυριακή 29 Μαρτίου 1987, ο Ακιμάν πήγε στο Καστρί και παρέδωσε προσωπικό μήνυμα του Τουργκούτ Οζάλ στον Α. Παπανδρέου. Σ’ αυτό, ο Τούρκος πρωθυπουργός μιλούσε καθαρά για “αμφισβητούμενες περιοχές” στο Αιγαίο, ζητώντας διερευνητικές διαπραγματεύσεις με σκοπό μια τελική συμφωνία.
Όταν έφτασε στην Άγκυρα ο Οζάλ, έγινε δεκτός στην Άγκυρα ως “νικητής της μάχης του Αιγαίου”. Οπαδοί του κόμματος της μητέρας πατρίδας, έσφαξαν μπροστά του αρνιά σύμφωνα με το ισλαμικό έθιμο. Η τουρκική κοινή γνώμη, σχημάτισε την εντύπωση ότι η στάση της χώρας, απέτρεψε ελληνικές έρευνες για πετρέλαιο στο Αιγαίο.
Μια τελική αποτίμηση της κρίσης του ’87
Ο μέσος Έλληνας πολίτης, μην έχοντας ειδική πληροφόρηση, καθώς το 1987 δεν υπήρχαν ούτε διαδίκτυο, ούτε ιδιωτικά κανάλια, έμεινε με την εντύπωση ότι η Τουρκία απείλησε με έρευνες, η Ελλάδα απείλησε ότι θα την σταματήσει έστω και με πόλεμο και η Τουρκία υποχώρησε, άρα η Ελλάδα νίκησε.
Αντίστοιχα, η τουρκική κοινή γνώμη, σχημάτισε την εντύπωση ότι η Ελλάδα προγραμμάτιζε έρευνες παραβιάζοντας το Πρωτόκολλο της Βέρνης, η Τουρκία απείλησε με πόλεμο και η Ελλάδα υποχώρησε, άρα η Τουρκία νίκησε, με την επαναφορά των δεσμεύσεων για αποχή, από έρευνες, με βάση τη Συμφωνία της Βέρνης.
Η Ελλάδα, δεν προγραμμάτιζε έρευνες στις 28 Μαρτίου, αλλά ουσιαστικά δεν επέτρεψε στην “Denison” να τις πραγματοποιήσει. Η τουρκική ηγεσία παρεξήγησε την ελληνική στάση, λόγω της καχυποψίας στις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών και οι δύο χώρες βρέθηκαν ένα βήμα πριν την πολεμική σύγκρουση.
Και δυστυχώς, 33 χρόνια αργότερα τα πράγματα στα ελληνοτουρκικά όχι μόνο είναι ίδια, αλλά μάλλον και χειρότερα…
Πηγή μας για το άρθρο, ήταν το εξαιρετικό βιβλίο του Κώστα Μαρδά “ΠΡΟ-ΙΜΙΑ ΠΟΛΕΜΟΥ- Οι Ελληνοτουρκικές κρίσεις από τα Σεπτεμβριανά στον θαλάσσιο Αττίλα. (1955-2018)”, ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ι. ΣΙΔΕΡΗΣ, 2018.
Το φυσά και δεν κρυώνει ο Ερντογάν. Παρά την οργανωμένη προπαγανδιστική προσπάθεια που έκανε, προ δύο εβδομάδων, για να αποκρύψει το σάρωμα του τουρκικού πληθυσμού από τον κορωνοϊό, εκπέμποντας την εικόνα μίας δήθεν ανώτερης και άτρωτης χώρας, ήρθε η ώρα να αντιμετωπίσει τη σκληρή πραγματικότητα, λαμβάνοντας επώδυνα μέτρα τόσο για την τουρκική κοινωνία όσο και για την τουρκική οικονομία. Το τσουνάμι που θα προκαλέσει ο κορωνοϊός στους πνεύμονες της τουρκικής οικονομίας πιθανότατα να είναι ολέθριο. Οι κερδοσκοπικές επιθέσεις σε βάρος της οικονομίας της χώρας του αλλά και η ζημιά για τους μεγάλους κολοσσούς της Τουρκίας θα είναι ένα τεράστιο χτύπημα που ενδεχομένως να είναι και μοιραίο. Τώρα ο σουλτάνος της Άγκυρας προσπαθεί να εξηγήσει την προπαγάνδα λέγοντας με μασημένα λόγια ότι δεν ήταν έγκυος… αλλά ολίγον έγκυος (sic).
Μέχρι την περασμένη εβδομάδα η προπαγάνδα καλά κρατούσε. Υπήρχε διάχυτη η αντίληψη στο εσωτερικό ότι η χώρα δεν κτυπήθηκε από την πανδημία. Τα πράγματα άλλαξαν όταν ανακοινώθηκε ότι ο πρώην διοικητής των δυνάμεων της Τουρκικής Δασικής Αστυνομίας πέθανε από τον κορωνοϊό. Το θάνατό του επιβεβαίωσε νοσοκομείο της Κωνσταντινούπολης. Πρόκειται για τον συνταξιούχο στρατηγό Αϊτάτς Γιαλμάν, που πέθανε στην ηλικία των 80 ετών και μάλιστα ο θάνατός του χρεώθηκε ως ο τρίτος θάνατος στην Τουρκία από κορωνοϊό. Παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να το αποκρύψει, εντούτοις το νοσοκομείο αναγκάστηκε να δημοσιεύσει μια δήλωση που επιβεβαίωνε τις αρχικές υποψίες. Ο θάνατος του Γιαλμάν ενισχύει την άποψη πως τα κρούσματα από κορωνοϊό στην Τουρκία είναι πολύ περισσότερα από αυτά που ανακοινώνονται επίσημα, ενώ ως αιτία θανάτου δεν αναφέρεται ο κορωνοϊός και οι επιπτώσεις του.Ο αόρατος εχθρός είναι εντός των πυλών πλέον στην Τουρκία και η πίεση για υποτίμηση αναμένεται να είναι άνευ προηγουμένου. Αυτό το αποδεικνύει η λήψη μέτρων για την οικονομία ταυτοχρόνως με την απόφαση για λήψη μέτρων κατά της πανδημίας του κορωνοϊού.
Αυτές οι εξελίξεις λαμβάνουν χώρα την ίδια στιγμή που διέρρευσε η έκθεση της JP Morgan με ζοφερά σενάρια για την τουρκική οικονομία. Σύμφωνα με την έκθεση οι δυναμικά αναδυόμενες αγορές θα δεχτούν ισχυρά χτυπήματα και οι ήδη ευάλωτες χώρες που βρίσκονται εδώ και καιρό σε ύφεση θα περάσουν πιθανότατα την πιο δύσκολη χρονιά από την κρίση των επιθέσεων στους διδύμους πύργους ή και της διετίας 2008-09. Μάλιστα αναφέρει ως παράδειγμα την Τουρκία για άμεση υποτίμηση έως και 17% καθώς επίσης και ευάλωτα κράτη της Λατινικής Αμερικής.
Ο Ερντογάν σε μία υστάστη και απέλπιδα προσπάθεια να περάσει στην αντεπίθεση και να ανασκευάσει τις εντυπώσεις από τα πρώτα κτυπήματα και την υφεσιακή τάση της οικονομίας έχει αποφασίσει να διοχετεύσει 15 δισεκατομμύρια δολάρια για να στηρίξει σε πρώτη φάση την οικονομία της Τουρκίας. Όλα αυτά γίνονται εν μέσω γεωστρατηγικής υπερεξάπλωσης με ανοικτά μέτωπα στη Συρία και στη Λιβύη και με την ένταση στα ελληνοτουρκικά σύνορα εν εξελίξει. Με το πακέτο, το οποίο ονομάστηκε «Ασπίδα Οικονομικής Σταθερότητας», ενεργοποίησε κεφάλαια ύψους 100 δις τουρκικών λιρών προκειμένου να μειώσει τις επιπτώσεις της πανδημίας. Είναι προφανές ότι τίποτα δεν θα παραμείνει όπως ήταν. Η Τουρκία εισέρχεται σε μια νέα εποχή που πιθανόν να αντιμετωπίσει περιπέτειες που θα την αναγκάσουν σε αναδίπλωση.
Σε όλα αυτά πρέπει να ληφθεί υπόψη, η προ διετίας ραγδαία υποχώρηση της τουρκικής οικονομίας, η οποία ήταν εν μέρει αποτέλεσμα του μεγάλου πληθωρισμού που προκλήθηκε από την υποτίμηση της τουρκικής λίρας τον Αύγουστο του 2018, από την αύξουσα ένταση στις διπλωματικές σχέσεις ανάμεσα στην Τουρκία και την Αμερική, αλλά και την επιφυλακτικότητα που έδειξαν και συνεχίζουν να δείχνουν οι ευρωπαϊκές και διεθνείς αγορές απέναντι στις πολιτικές της τουρκικής κυβέρνησης.
Λίγες ώρες μετά τη λήξη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το οποίο διήρκεσε σχεδόν έξι ώρες, η Τουρκία ήταν από τις πρώτες χώρες που έσπευσαν να χαιρετίσουν την απόφαση της ΕΕ για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με δύο ακόμα χώρες της Βαλκανικής, την Αλβανία και τα Σκόπια. Παρά το γεγονός ότι η συγκεκριμένη απόφαση πέρασε χωρίς οι 27 να εγκύψουν ιδιαίτερα επί του θέματος. Η πανδημία του κορωνοϊού και οι εκατοντάδες νεκροί δεν επέτρεπαν να πάνε σε μια εις βάθος συζήτηση επί του κεφαλαίου αυτού.
Ωστόσο, η σπουδή της Τουρκίας να χαιρετίσει τη συγκεκριμένη απόφαση δείχνει και τις προθέσεις της Άγκυρας, όπως θα διαφανούν στο εγγύς μέλλον και όταν περάσει η πανδημία και επιστρέψει η πολιτική ατζέντα στην ψυχρή της πραγματικότητα.
Στην ανακοίνωσή του το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών αναφέρει συγκεκριμένα τα εξής:
«Συγχαίρουμε τους φίλους και Συμμάχους μας, Βόρεια Μακεδονία και Αλβανία, για την έναρξη των διαπραγματεύσεων τους με την ΕΕ, καθώς επίσης και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Τουρκία, επίσης υποψήφια προς ένταξη χώρα, είχε από την αρχή υποστηρίξει την Ευρω-Ατλαντική ενσωμάτωση των Βαλκανικών χωρών, πιστεύει πως αυτή η απόφαση που λήφθηκε με καθυστέρηση και συμβάλλει σημαντικά στη σταθερότητα και την ανάπτυξη της περιοχής και τις συνεχιζόμενες προσπάθειες της ΕΕ να καταστεί παγκόσμια δύναμη. Μια φερέγγυα και δίκαιη πολιτική διεύρυνσης, η οποία δεν θα πολιτικοποιείται προς όφελος στενόμυαλων εθνικών συμφερόντων και η ενθάρρυνση προς εφτά υποψήφια κράτη, χρειάζεται περισσότερο από ποτέ για την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Η Τουρκία επιχειρεί μέσα από την πιο πάνω λιτή ανακοίνωση που εξέδωσε το πρωί της Παρασκευής να περάσει κάποια συγκεκριμένα μηνύματα τα οποία απευθύνονται προς τις τρεις κατευθύνσεις: α) την Ευρωπαϊκή Ένωση ως σύνολο, β) συγκεκριμένα κράτη με τα οποία βρίσκεται σε αντιπαράθεση και γ) τα άλλα έξι υποψήφια κράτη:
Είναι ξεκάθαρο με την αναφορά σε «φίλους και συμμάχους» πως η Τουρκία θέλει να υπενθυμίσει ποιες είναι οι σχέσεις που έχει η ίδια τόσο με τα Σκόπια όσο και με την Αλβανία. Σχέσεις οι οποίες πάνε πολύ πιο πέρα από τις συμμαχικές σχέσεις (βλέπε ΝΑΤΟ) ή περιφερειακές (Βαλκάνια).
Η αναφορά σε εφτά υποψήφια για ένταξη κράτη δεν έγινε τυχαία. Στέλνει το μήνυμα ότι οι χώρες αυτές θα πρέπει να συνεργαστούν προκειμένου να πετύχουν τον στόχο της ευρωπαϊκής τους ολοκλήρωσης.
Δηλαδή έρχεται να προτείνει τη σύσταση ενός άξονα ανάμεσα στις υπό ένταξη χώρες, προκειμένου να ασκηθούν ομαδικά πιέσεις προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για να επιτευχθεί ο στόχος τους.
Πίσω από την αναφορά σε 7 χώρες η Τουρκία προσπαθεί να δημιουργήσει κι ένα τετελεσμένο που δεν της πέφτει λόγος, αφού ουσιαστικά πέντε είναι οι χώρες που πλέον η ΕΕ θα διεξάγει ενταξιακές, οι άλλες δύο θεωρούνται εν δυνάμει υποψήφιες. Είναι μέρος του τουρκικού άξονα.
Σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: Ενταξιακές διαπραγματεύσεις διεξάγονται με την Τουρκία, τη Σερβία και το Μαυροβούνιο. Η Αλβανία και τα Σκόπια, μετά την απόφαση των ηγετών της περασμένης Πέμπτης, μπαίνουν κι αυτές στην ομάδα των χωρών που η ΕΕ διεξάγει ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Καταγράφονται και δύο «εν δυνάμει υποψήφιες» που είναι η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και το Κοσσυφοπέδιο.
Υποδεικνύει στην ΕΕ πως με την απόφασή της «συμβάλλει στη σταθερότητα της περιοχής», παρά το γεγονός ότι η χώρα που φροντίζει με συγκεκριμένες ενέργειές της να οδηγεί τα Βαλκάνια σε αποσταθεροποίηση είναι η ίδια η Τουρκία. Μια πιο προσεκτική μελέτη της εμπλοκής της Τουρκίας, σε μια έκαστη χώρα που αναφέρεται πιο πάνω, είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς ποιος αποσταθεροποιεί με συγκεκριμένες ενέργειες τη Βαλκανική.
Παρά το γεγονός ότι οι χώρες αυτές συνορεύουν με υφιστάμενα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Τουρκία εμφανίζεται ως εκείνη η χώρα που θα τις βοηθήσει στην υλοποίηση του στόχου της ένταξης στην ΕΕ, που ως γνωστό είναι αμφίβολο εάν θα πραγματοποιηθεί ποτέ.
Έμμεσα, η Άγκυρα υποδεικνύει και στις άλλες χώρες πως πρέπει να συνεργαστούν, για να αντιμετωπίσουν «στενόμυαλα εθνικά συμφέροντα» που επηρεάζουν και δημιουργούν ένα άδικο – κατά την άποψή της – κλίμα σε βάρος των χωρών που επιδιώκουν να βρεθούν μέσα στην ΕΕ.
Ζητώντας φερέγγυα και δίκαιη πολιτική διεύρυνση, η Τουρκία έρχεται ουσιαστικά να υποδείξει προς την ίδια την ΕΕ το πώς θα πρέπει να ασκήσει την πολιτική της. Αυτό που ζητά η Τουρκία είναι για άλλη μια φορά να ικανοποιηθούν οι δικοί της όροι.
Στην ουσία αυτό που αποφάσισε η Ευρωπαϊκή Ένωση να πράξει είναι να μπει σε μια διαδικασία ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τα Βαλκάνια ως μιας μορφής ενιαία οντότητα. Μια οντότητα στην οποία η Τουρκία παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο και καθορίζει σημαντικές αποφάσεις που λαμβάνουν οι χώρες αυτές και οι οποίες στρέφονται κατά των συμφερόντων άλλων κρατών μελών της Ένωσης αλλά και της ίδιας της ΕΕ.
Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η Αλβανία, της οποίας όλες οι αποφάσεις που αφορούν τις σχέσεις της με την Ελλάδα αποτελούν κόπια ανάλογων ενεργειών της Τουρκίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας.
Εκεί που τα πράγματα κυλούσαν ομαλά και οι χώρες ήταν στα πρόθυρα μιας συμφωνίας στη βάση του Δίκαιου της Θάλασσας, προέκυψαν αλλαγές από πλευράς Αλβανίας. Τα Τίρανα, με παρεμβάσεις της Άγκυρας, προχώρησαν σε λήψη αποφάσεων που κινούνται στην τουρκική λογική ότι τα νησιά δεν έχουν δικαιώματα.
Αλλά και στις άλλες χώρες της Βαλκανικής, είτε είναι Βοσνία-Ερζεγοβίνη είτε είναι Σερβία, η Τουρκία κατάφερε να εισχωρήσει τόσο οικονομικά όσο και στρατιωτικά, δημιουργώντας μια ιδιαίτερη σχέση με δύο χώρες, οι οποίες στο πρόσφατο παρελθόν βρίσκονταν σε πόλεμο μεταξύ τους. Η ανάμιξή της στο Κόσοβο παρά το ότι ήταν εμφανώς αποσταθεροποιητική, εντούτοις η Άγκυρα φρόντιζε να πλασάρει τον εαυτό της ως παράγοντα σταθερότητας και ότι μπορεί να φέρει κοντά Σέρβους και Κοσοβάρους για να επιτύχουν ειρήνη.
Γι’ αυτό και η Τουρκία παρά τις επί μέρους αντιπαραθέσεις με την ΕΕ, έχει κάθε λόγο να αισθάνεται ικανοποιημένη από την τελευταία εξέλιξη, γιατί αίφνης έχει δει να της προσφέρεται ένας άξονας άσκησης πιέσεων προς την κατεύθυνση των Βρυξελλών. Ξέρει εκ προοιμίου ότι οι χώρες αυτές ζυγίζοντας το συμφέρον τους και παρά τις προσδοκίες τους για ένταξη, στο ορατό μέλλον θα συνεχίσουν να αποτελούν ένα πλέγμα τουρκικής βαλκανικής συμμαχίας.
Κάποιες νοοτροπίες δεν αλλάζουν
Ο ευρωπαϊκός νότος πλήττεται και πάλι. Αυτή τη φορά από την πανδημία του κορωνοϊού. Λιγότερα, μέχρι τώρα, τα πλήγματα για τις χώρες του βορρά.
Αποτέλεσμα; Οι νότιες χώρες να ζητούν στήριξη και να προτάσσουν την ανάγκη για ένα κορωνο-ομόλογο. Ιταλία και Ισπανία που μετρούν ήδη περισσότερα θύματα από την Κίνα θέτουν την ΕΕ ενώπιον των ευθυνών της. Ωστόσο Γερμανία και Ολλανδία δείχνουν και πάλι πως δεν έχουν τη διάθεση να επιτρέψουν το άνοιγμα των ταμείων επικαλούμενες διάφορες δικαιολογίες.
Ο Ιταλός πρωθυπουργός Τζιουσέπε Κόντε εμφανώς εκνευρισμένος από την αντίθεση της Ολλανδίας και της Γερμανίας για τα κορωνο-ομόλογα ήταν έντονος και πίεσε τα πράγματα προς ένα αδιέξοδο. Σύμφωνα με τον Ιταλό αξιωματούχο ο Κόντε έδωσε στους ομολόγους τους – κυρίως του γερμανο-ολλανδικού άξονα – μια προθεσμία δέκα ημερών για την εξεύρεση λύσης.
Ο Ισπανός Πρωθυπουργός, η χώρα του οποίου μετρά καθημερινά εκατοντάδες νεκρούς λόγω κορωνοϊού, προειδοποίησε για τους κινδύνους που ελλοχεύουν για ολόκληρο το ευρωπαϊκό εγχείρημα
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, μπροστά το φάσμα ενός ολοκληρωτικού αδιεξόδου πρότεινε οι ηγέτες της ΕΕ να επιστρέψουν σε δύο εβδομάδες όταν θα εξετάσουν και επίσημες προτάσεις από πλευράς υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης.
Σημειώνεται ότι ο Μισέλ εργάστηκε σκληρά προκειμένου να πετύχει μια κοινή δήλωση των ηγετών της ΕΕ. Κάτι που φαίνεται να πέτυχε συμπεριλαμβάνοντας αναφορές που επιτρέπουν σε χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία να διαβάζουν πίσω από τις λέξεις ότι τα κορωνο-ομόλογα βρίσκονται πάνω στο τραπέζι προς συζήτηση.
Είναι εμφανές από τη σύνοδο της Πέμπτης πως οι χώρες του ευρωπαϊκού βορρά θα θεωρήσουν ότι η πανδημία του κορωνοϊού είναι ζήτημα που αφορά τις χώρες του νότου. Και δεν αποκλείεται κάποιοι να υποστηρίξουν ότι οφείλεται και πάλι η… νοοτροπία των χωρών αυτών.
Δεν ξέχασαν όμως Ελλάδα, Κύπρο και Βουλγαρία
Παρά το γεγονός ότι είναι άλλες οι προτεραιότητες ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης σήμερα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ανάλωσε χρόνο προκειμένου να ασχοληθεί και με ζητήματα που αφορούν τις χώρες της ανατολικής Μεσογείου, λόγω των τουρκικών προκλητικών ενεργειών.
Στην κοινή τους δήλωση για «την κατάσταση στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ», οι 27 «εκφράζουν τις ανησυχίες τους για την κατάσταση στα ελληνο-τουρκικά σύνορα και την πλήρη αλληλεγγύη τους προς την Ελλάδα, καθώς και προς τη Βουλγαρία και την Κύπρο και άλλα κράτη μέλη, που επηρεάζονται κατά ανάλογο βαθμό, συμπεριλαμβανομένων και προσπαθειών για διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ».
Κατά τη σύνοδο τόσο ο Πρόεδρος Αναστασιάδης όσο και ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας ενημέρωσαν τους ομολόγους της στην ΕΕ για την κατάσταση στην περιοχή υπογραμμίζοντας πως η Τουρκία δεν έχει διαφοροποιήσει ενέργειές της σε βάρος τους παρά την πανδημία. Φιλελεύθερος
Ήταν η κινητήρια δύναμη για το μεταπολεμικό οικονομικό θαύμα της Γερμανίας. Πριν από ακριβώς 60 χρόνια οι πρώτοι «γκασταρμπάιτερ» άρχισαν να δουλεύουν στα εργοστάσια και στα χωράφια της χώρας.
Η ιστορία γράφει το έτος 1960. Η Δυτική Γερμανία αφήνει πίσω της τα ερείπια του πολέμου. Οι μεγάλες βιομηχανικές μονάδες έχουν πάρει μπροστά, οι ισοπεδωμένες πόλεις της χώρας πρέπει να ανοικοδομηθούν, μία αχτίδα αισιοδοξίας προβάλλει στον ορίζοντα. Μπαίνουν πλέον τα θεμέλια για την επιστροφή στις διεθνείς αγορές, για το οικονομικό θαύμα της μεταπολεμικής Γερμανίας. Μόνο που υπάρχει ένα τεράστιο πρόβλημα: έλλειψη εργατικών χεριών, ακόμη και για εργασίες που δεν προϋποθέτουν υψηλή επαγγελματική κατάρτιση.
Τη λύση δίνουν δύο διμερείς συμφωνίες της Δυτικής Γερμανίας με την Ισπανία και την Ελλάδα, οι οποίες υπογράφονται στις 29 και στις 30 Μαρτίου αντιστοίχως. Η συμφωνία «περί απασχολήσεως Ελλήνων εργατών στη Γερμανία» ανταποκρινόταν άλλωστε και στα συμφέροντα της τότε ελληνικής κυβέρνησης, καθώς προσέφερε ευκαιρίες απασχόλησης. Μία διαφορετική πολιτική διάσταση είχε η συμφωνία με την Ισπανία, καθώς το φασιστικό καθεστώς του Φράνκο έβρισκε την αφορμή που αναζητούσε για να απαλλαγεί από ανειδίκευτο και ίσως πολιτικά ανεπιθύμητο εργατικό δυναμικό. Σε κάθε περίπτωση οι διμερείς συμφωνίες με Ελλάδα και Ισπανία κρίθηκαν επιτυχείς. Ακολούθησαν αντίστοιχες διαπραγματεύσεις και συμφωνίες με την Τουρκία (1961), την Πορτογαλία (1961), αλλά και τη Γιουγκοσλαβία (1968).
Ένα εκατομμύριο «γκασταρμπάιτερ» μέχρι το 1964
Φωτογραφίες Ελλήνων εργαζομένων στο εργοστάσιο της BMW (1960-2018)
Είχε προηγηθεί βέβαια η συμφωνία με την Ιταλία στη δεκαετία του ’50. Μέσα σε λίγα χρόνια ο αριθμός των «γκασταρμπάιτερ» στη Γερμανία αυξήθηκε με αλματώδεις ρυθμούς, από τους 85.000 το 1959 στους 260.000 το 1960. Όλοι ταξίδευαν με το τρένο.Πολλοί Έλληνες θυμούνται το περιπετειώδες ταξίδι από την πατρίδα για τον σταθμό του Μονάχου με το «Ακρόπολις Εξπρές», το οποίο αναγκάστηκε να τερματίσει τα δρομολόγιά του στις αρχές της δεκαετίας του ’90 λόγω της έκρυθμης κατάστασης στη Γιουγκοσλαβία. Το 1964 κατέφθασε στον σιδηροδρομικό σταθμό Deutz της Κολωνίας ο «εκατομμυριοστός» γκασταρμπάιτερ, ένας ανειδίκευτος εργάτης από την Πορτογαλία που έτυχε πανηγυρικής υποδοχής από τις τοπικές αρχές, λαμβάνοντας μάλιστα ως δώρο ένα… μοτοποδήλατο.
Τα δώρα εξέλειπαν στις αρχές της δεκαετίας του ’70, καθώς η Γερμανία έμπαινε σε περίοδο οικονομικής στασιμότητας. Το 1973 η γερμανική κυβέρνηση αποφάσισε να βάλει και επισήμως φρένο στις αφίξεις εργατικού δυναμικού από το εξωτερικό. Κάποιοι «γκασταρμπάιτερ» αποφάσισαν να γυρίσουν στην πατρίδα τους, άλλοι προτίμησαν να παραμείνουν. Πολλοί έφεραν στη Γερμανία και την οικογένειά τους, η οποία είχε παραμείνει στην πατρίδα με την ελπίδα ότι θα ήταν σύντομη και προσωρινή η ξενιτιά.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για την Ελλάδα: στα 13 χρόνια που μεσολάβησαν από τη συμφωνία του 1960 μέχρι το «φρένο» του 1973 ήρθαν για να εργαστούν στη Γερμανία 615.000 άνδρες και γυναίκες, αριθμός μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο των Ισπανών εργαζομένων! Ωστόσο, σχεδόν ένας στους δύο αποφάσισε να επιστρέψει κάποια στιγμή στην Ελλάδα. Η αλήθεια είναι βέβαια ότι αυτό ήθελαν οι περισσότεροι από τους Έλληνες που ήρθαν για δουλειά στη Γερμανία, αυτό άλλωστε υποδηλώνει και η λέξη «γκασταρμπάιτερ». Όμως πολλές φορές η ζωή φέρνει αλλιώς τα πράγματα. Το 1973 παρέμειναν στη Γερμανία 407.600 Έλληνες και 287.000 Ισπανοί.
Νέο κύμα μετανάστευσης λόγω κρίσης
Διαδήλωση Ισπανών εργαζομένων το 1962 στο Ανόβερο ζητώνρας «κοινωνική δικαιοσύνη για όλους»
Στις αρχές της νέας χιλιετίας ελάχιστοι Έλληνες έρχονταν πλέον στη Γερμανία για δουλειά. Με την οικονομική κρίση η κατάσταση άλλαξε άρδην. Σε αντίθεση όμως με τους παλαιούς «γκασταρμπάιτερ» οι περισσότεροι από τους νεοαφιχθέντες διαθέτουν υψηλή επαγγελματική κατάρτιση. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία μόνο το 2018 εγκαταστάθηκαν στη Γερμανία 25.631 Έλληνες, ενώ σήμερα ο αριθμός τους ξεπερνά τους 467.000.
Οι Ισπανοί είναι πολύ λιγότεροι, μόλις 215.000. Αλλά και αυτοί διαθέτουν υψηλό επίπεδο μόρφωσης. Ο ένας στους δύο Ισπανούς που διαμένουν στη Γερμανία έχει όλα τα τυπικά προσόντα για να συνεχίσει τις σπουδές του στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ενώ στους Γερμανούς το αντίστοιχο ποσοστό είναι αισθητά χαμηλότερο.
Μετά από ένα μακρύ ζεϊμπέκικο, ο Τούρκος πρόεδρος κάθιδρος ψάχνει καρέκλα για να καθίσει. Αφού έφθασε στον κολοφώνα της δόξας του, ζαλισμένος από τις επιτυχίες είναι, τώρα, χαμένος σε όλα τα μέτωπα και βρίσκεται σε αδιέξοδο. Εν μέσω μάλιστα κορονοϊού, τον οποίο προσπαθεί να κρύψει από το λαό του.
Ο Ερντογάν εφηύρε δικό του πολίτευμα: Εκλεγμένος δικτάτορας. Εκλέγεται και κυβερνά δικτατορικά. Είναι κάτι που προσιδιάζει στην ψυχοσύνθεση του λαού του ή αποτέλεσε μια δοκιμή από εκείνες που οι λαοί δεν θέλουν να ξαναζήσουν;
Όσο και αν έχει εκσυγχρονιστεί η τουρκική κοινωνία, υπάρχουν κοινωνικά στρώματα βαθιά καθυστερημένα που μπορεί να κρίνουν το αποτέλεσμα εκλογικών αναμετρήσεων. Ούτε ο ισλαμιστής Ερντογάν ούτε ο ακροδεξιός Μπαχτσελί είναι περαστικά φαινόμενα στην Τουρκία.
Η εικόνα που έχουμε στην Ελλάδα είναι του Τούρκου της Πόλης ή των μικρασιατικών παραλίων. Άντε και του Πόντου. Δεν είναι όμως αυτή η Τουρκία. Η γειτονική χώρα είναι ένα φαινόμενο περίπλοκο. Μια πολυεθνική σύνθεση στην οποία επιβλήθηκε κατά τρόπο απόλυτο η ιδεολογία του «τουρκισμού» για την οποία είναι διατεθειμένοι να πεθάνουν.
Με την Τουρκία τίποτε δεν έχει κριθεί ακόμη. Αλλά φαίνεται πως ο Ερντογάν έχει περιέλθει στην τελευταία φάση του. Συρία, Λιβύη, Αιγαίο, Κύπρος –και κυρίως Έβρος– αποτελούν πεδία στα οποία έφθασε στα όρια των δυνατοτήτων του.
Ο Έβρος, μάλιστα, ανέβασε και το ηθικό της ελληνικής πλευράς διότι συνειδητοποιήθηκε πως αν υπάρξει καταρχάς θέληση και στη συνέχεια προγραμματισμός, η χώρα μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα προβλήματά της.
Στον Έβρο συνέτρεξαν οι προϋποθέσεις και το αποτέλεσμα είναι θετικό. Βεβαίως, βοήθησε και η αντίληψη περί προστασίας των ευρωπαϊκών συνόρων που έδωσε ηγεμονική δυναμική στην προσπάθεια των ελληνικών δυνάμεων ασφαλείας. Στο επίπεδο των μηχανισμών ενημέρωσης της διεθνούς κοινής γνώμης πάσχουμε. Κάτι πρέπει να γίνει.
Αυτήν τη στιγμή στον Έβρο υπάρχουν περίπου 2.500 μετανάστες, οι πεντακόσιοι από τους οποίους έχουν συγκεκριμένο ρόλο και υπηρεσία από πλευράς Τουρκίας.
Το πλήθος των δύστυχων ανθρώπων επέστρεψε στις πόλεις και τις άλλες περιοχές από τις οποίες συγκεντρώθηκε σε μια προσπάθεια του Ερντογάν να ρίξει την ελληνική κυβέρνηση, να διαλύσει την Ελλάδα και να δημιουργήσει προβλήματα στην Ευρώπη. Όχι μόνο με τη διάχυση μουσουλμάνων στην πληθυσμιακή σύνθεση, αλλά κυρίως με τα πολιτικά προβλήματα που θα δημιουργούσε στις ηγεσίες των χωρών.
Το αρχικό σχέδιο του Ερντογάν, όταν ξεκίνησε η επιχείρηση, ήταν να ρίξει το φράχτη στον Έβρο, να εισέλθουν στο ελληνικό έδαφος περί τις τέσσερις χιλιάδες μετανάστες, να κρατήσουν ανοικτό το δρόμο, διότι τι θα μπορούσαν να κάνουν οι αστυνομικές δυνάμεις όταν θα είχαν να αντιμετωπίσουν τόσες χιλιάδες ανθρώπους και να εισέλθουν κατά δεκάδες χιλιάδες και οι υπόλοιποι.
Το σχέδιο δεν πέτυχε. Οι δυνάμεις ασφαλείας ενήργησαν αποτελεσματικά.
Σωστή υπήρξε η επιλογή να μείνει πίσω ο στρατός. Η μη στρατικοποίηση, δηλαδή, της αντίδρασης. Αλλά η επιχείρηση ανέδειξε την ανάγκη δημιουργίας μιας αστυνομικής δύναμης με στρατιωτική εκπαίδευση, δομή και άλλα χαρακτηριστικά, που θα προστατεύει τα σύνορα. Τουλάχιστον, σ’ αυτό κατατείνουν όσοι έχουν ασχοληθεί με τη διαχείρισή της. Ούτε ο Ερντογάν ούτε η Τουρκία θα σταματήσουν την εργαλειοποίηση ανθρώπων. Και σε τέτοια φαινόμενα ναι μεν δεν μπορείς να απαντάς στρατιωτικά, πρέπει όμως να έχεις αποτέλεσμα.
Ένα δεύτερο ζήτημα που αναδείχθηκε από τον Έβρο είναι η συνειδητοποίηση πως τα σύνορα της χώρας δεν πρόκειται να τα φυλάξει κανείς άλλος πέραν των ελληνικών δυνάμεων ασφαλείας. Οι άλλοι περιορίζονται στα λόγια. Και επειδή ό,τι είναι να γίνει θα συμβεί τις πρώτες ώρες, χρειάζεται ετοιμότητα άμεσης και αποτελεσματικής επέμβασης. Για ελάχιστες μέρες, αν όχι ώρες, η Ελλάδα πρόλαβε την υβριδική επίθεση εναντίον της.
Ας ξυπνήσουμε από το λήθαργό μας. Η χώρα κινδυνεύει, και μια –έστω χαμηλής έντασης– σύγκρουση με την Τουρκία δεν αποκλείεται.
Βοήθεια δεν θα υπάρξει από πουθενά. Από το ΝΑΤΟ αποκλείεται εξ ορισμού, αλλά ούτε από τις ΗΠΑ ούτε από την Ευρώπη μπορεί να την αναμένει η χώρα. Η βοήθεια που παρείχαν η Αυστρία και η Πολωνία ήταν αποτέλεσμα βούλησης των ηγεσιών τους. Από τις Βρυξέλλες υπήρξαν μόνο λόγια. Και αυτό, νομίζω, πρέπει να καταγραφεί στα συμπεράσματα.
Ο Ερντογάν μείωσε, για λόγους αδιευκρίνιστους, και τις ροές από τη θάλασσα. Αλλά ούτε στη θάλασσα ούτε στον Έβρο θα εγκαταλείψει το χαρτί της εκμετάλλευσης δυστυχισμένων ανθρώπινων υπάρξεων για την επιτυχία των πολιτικών του επιδιώξεων.
Είναι πολλά αυτά τα οποία ζητά από την Ευρώπη, και ορισμένα δεν μπορεί να του τα δώσει. Μπορεί, για παράδειγμα, να φανταστεί κανείς πως θα υπάρξει κατάργηση της βίζας για τους Τούρκους πολίτες ώστε να διακινούνται ελεύθερα στις ευρωπαϊκές χώρες; Ή ότι θα του δοθούν τα δισεκατομμύρια που ζητά για να υλοποιήσει τα σχέδιά του περί πληθυσμιακής αλλοίωσης περιοχών της Συρίας που θέλει να ελέγξει, ώστε κάποια στιγμή να θέσει –η Τουρκία, όχι ο Ερντογάν, διότι δεν θα υπάρχει– ακόμη και θέμα προσάρτησής τους, όπως με την Αλεξανδρέττα;
Η ευρωπαϊκή ηγεσία είναι απρόθυμη να ασκήσει πιέσεις στον Ερντογάν, της μορφής που ζήτησε η Ελλάδα. Το ερώτημα είναι «γιατί;». Η απάντηση εντοπίζεται μάλλον στο ότι ο Ερντογάν δεν είναι καλά στην υγεία του. Σεν είναι συνωμοσιολογία. Διακινείται από στόμα σε στόμα, ακόμη και σε διπλωματικούς κύκλους.
Πριν από μερικές μέρες ο δημοσιογράφος Αχμέτ Νεσίν, γιος του μεγάλου Τούρκου συγγραφέα και διανοουμένου Αζίζ Νεσίν, αναφέρθηκε σε άρθρο του στα προβλήματα υγείας του Ερντογάν. Δεν θα διακινδύνευε την αξιοπιστία του ονόματός του για να αναπαραγάγει ψευδείς ειδήσεις.
Η τελευταία επίσκεψη του Ερντογάν ήταν σε γερμανικό νοσοκομείο. Προφανώς οι ηγεσίες των ευρωπαϊκών χωρών γνωρίζουν τι μέλει γενέσθαι. Και προετοιμάζονται για την εποχή μετά τον Ερντογάν.
Η κυβέρνηση με διαρροή ειδήσεων ετοιμάζει τον κόσμο για μειώσεις.
Επιμέλεια: Ανδρέας Νικολόπουλος.
αεροπλάνο, αμέσως μετά την προσγείωση του από το Βελιγράδι, γιατί, όπως επίσημα ανέφεραν, καλούσα σε αντίσταση και εξέγερση τους Μαυροβούνιους. Αυτό για μένα είναι κομπλιμέντο, παρότι πρόκειται για μια απολύτως παράνομη σύλληψη. Υπάρχει κάτι πιο όμορφο από την κατηγορία μίας διεφθαρμένης (εγκληματικής) κυβέρνησης ότι καλούσες σε αντίσταση; Όσο ζω θα καλώ σε αντίσταση, γιατί αυτή είναι η υποχρέωση του κάθε ελεύθερου ανθρώπου, η κατάσταση του πνεύματος που πρέπει να το εκτείνουμε στη χώρα. Είναι μια υποχρέωση ανώτερη από όλες τις άλλες.
Οι θέσεις και οι σκέψεις της Εκκλησίας σχετικά με το μέλλον αυτής της χώρας είναι περισσότερο από ξεκάθαρες. Εν τέλει, και οι λιτανείες δείχνουν ότι πρόκειται για ιδιαίτερα ειρηνικούς, γεμάτους περηφάνια περιπάτους όπου δύο φορές την εβδομάδα, σχεδόν δύο μήνες, έχουμε πάνω από 200 000 λαό στους δρόμους του Μαυροβουνίου, χωρίς έστω το παραμικρό περιστατικό. Σ αυτό το πλαίσιο, είναι ξεκάθαρο ποιός στέλνει μηνύματα ειρήνης, μηνύματα συμφωνίας, και ποιός τάσσεται υπέρ των καταστρεπτικών πρωτοβουλιών και ποιός ολόκληρη κοινωνία διχάζει και διαλύει τα τελευταία σχεδόν 30 χρόνια.
του ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ