Αρχική Blog Σελίδα 2378

Πενήντα χρόνια χωρίς τον Ντε Γκωλ: Ο Χριστιανός, ο Πατριώτης, ο Ευρωπαίος

0

Του Κωνσταντίνου Χολέβα *

«Είμαι Ελεύθερος Γάλλος, πιστεύω στον Θεό και στην Πατρίδα μου». Με αυτά τα λόγια δήλωνε το 1941 την ιδεολογική ταυτότητά του ο Στρατηγός Σαρλ (Κάρολος) Ντε Γκωλ. Στις 9 Νοεμβρίου συμπληρώθηκαν 50 χρόνια από τον θάνατό του και ο Γάλλος Πρόεδρος Μακρόν κατέθεσε στεφάνι στον τάφο του Στρατηγού, στο χωριό Κολομπέ λε ντεζ Εγκλίζ (το Κολομπέ των δύο Εκκλησιών), όπου γεννήθηκε και όπου ζήτησε να ταφεί ο θρύλος της νεώτερης Γαλλίας.

Έγινε εθνικός ήρωας όταν ηγήθηκε του αγώνος των Γάλλων για την απελευθέρωση από τους Ναζί και σχημάτισε την εξόριστη Κυβέρνηση των Ελευθέρων Γάλλων. Έδινε θάρρος στους συμπατριώτες του κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής με τα ραδιοφωνικά μηνύματά του από το Λονδίνο. Κυβέρνησε τη Γαλλία από το 1944 έως το 1946 επικεφαλής της Προσωρινής Κυβερνήσεως μετά την απελευθέρωση. Επανήλθε στην πολιτική κατά την περίοδο 1958 – 1969 και διετέλεσε Πρόεδρος της χώρας και ιδρυτής της 5ης Γαλλικής Δημοκρατίας. Η ιδεολογία του ήταν η Χριστιανοιδημοκρατία σε συνδυασμό με τον σεβασμο στην εθνική ταυτότητα, στην ιστορία και στο μεγαλείο της χώρας του. Η ιδεολογική αυτή σχολή ονομάσθηκε Γκωλλισμός και επηρεάζει ακόμη και σήμερα την κεντροδεξιά παράταξη της Γαλλίας.

Ο πατριωτισμός του δεν ήταν ακραίος εθνικισμός. Γι’ αυτό είχε την τόλμη να καταδικάσει την αποικιοκρατία και να αποσύρει τα γαλλικά στρτατεύματα από την Αλγερία. Έδωσε το δικαίωμα στους Αλγερινούς να κυβερνηθούν ως ανεξάρτητο κράτος, αλλά συνάντησε την αντίδραση των Γάλλων στρατηγών που είχαν έδρα την Αλγερία κατά την περίοδο 1958- 1961. Κατέστειλε το πραξικόπημα του Απριλίου 1961 των στρατηγών Σαλ, Σαλάν και Ζουώ και αργότερα αντιμετώπισε απόπειρες κατά της ζωής του από την παραστρατιωτική οργάνωση ΟΑS λόγω της αντιαποικιοκρατικής πολιτικής του.

Είχε βαθειά πίστη στον Θεό και πήγαινε συχνά στην Εκκλησία ως συνειδητός Ρωμαιοκαθολικός. Παρά τον νόμο του 1905 για τον πλήρη διαχωρισμό της δημόσιας από τη θρησκευτική σφαίρα στη Γαλλία τόνιζε τον σεβασμό του στις Χριστιανικές ρίζες του γαλλικού και του ευρωπαϊκού πολιτισμού.  Το όραμά του για μία ενωμένη Ευρώπη «από τον Ατλαντικό ως τα Ουράλια» είχε ως θεμέλιό του το Ευαγγέλιο. Μαζί με άλλους Χριστιανοδημοκράτες ηγέτες των ευρωπαϊκών χωρών οραματίσθηκε τη συμφιλίωση των Γάλλων, των Γερμανών και των υπολοίπων Ευρωπαίων – μετά τον καταστροφικό Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο-  σε μία Ευρώπη, η οποία θα ακολουθεί τις Χριστιανικές αρχές.

Εργάσθηκε συστηματικά  για τη συνεργασία των ευρωπαϊκών λαών, αλλά έδινε έμφαση στη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας κάθε λαού. Στις 15.5.1962 υπογράμμισε ότι ήθελε μία Ευρώπη με Γάλλους που θα μιλούν γαλλικά, Γερμανούς που θα μιλούν γερμανικά και Ιταλούς που θα μιλούν ιταλικά και όχι μία Ευρώπη με απάτριδες που θα μιλούν εσεπεράντο (μία κατασκευασμένη διεθνή γλώσσα).

Στις 4.11.1965 επανήλθε με μία σημαντική δήλωση για την τότε ΕΟΚ (Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα): Δεν θέλω στο μέλλον η ΕΟΚ να διοικείται από έναν Άρειο Πάγο απάτριδων και ανεύθυνων τεχνοκρατών. Με τον όρο «ανεύθυνων» προφητικά μιλούσε για το λεγόμενο «δημοκρατικό έλλειμμα», το οποίο σήμερα απασχολεί τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Κατά τον ταραχώδη Παρισινό Μάιο του 1968 (εξέγερση φοιτητών και εργατών) αμφισβητήθηκε η παρουσία του στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Όμως οι οπαδοί του απάντησαν με τη μεγαλειώδη διαδήλωσή τους στα Ηλύσια Πεδία. Στις 30 Μαίου   εκατοντάδες χιλιάδες οπαδών και στελεχών της γκωλλικής  (δεξιάς) παράταξης συγκεντρώθηκαν στους παρισινούς δρόμους και δήλωσαν ειρηνικά ότι στηρίζουν τον Ντε Γκωλ. Παραιτήθηκε μετά από ένα χρόνο, διότι οι Γάλλοι μετά από δημοψήφισμα δεν ενέκριναν τις πολιτειακές μεταρυθμίσεις, τις οποίες εκείνος  είχε προτείνει. Στις 9 Νοεμβρίου  1970 ο Κάρολος Ντε Γκωλ έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 80 ετών και κηδεύθηκε στο χωριό του. Το φέρετρο καλυμμένο με τη γαλλική σημαία μεταφέρθηκε τιμητικά επάνω σε ένα ελαφρύ τεθωρακισμένο. Άλλωστε ως στρατιωτικός συνέγραψε ένα πολύτιμο εγχειρίδιο για τον ρολο των τεθωρακισμένων.

Ο Κάρολος Ντε Γκωλ σεβόταν την ελληνική ιστορία και επισκέφθηκε τη χώρα μας τον Μάιο του 1963. Υποστήριξε την ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα  μετά και το πρώτο Πρωτόκολλο, το οποίο υπεγράφη το 1961. Αξίζει να διαβάσουμε τα Απομνημονεύματά του και να προβληματισθούμε για το μέλλον της Ευρώπης. Πιστεύω ότι είχε δίκιο ο Ντε Γκωλ: Για να έχει μέλλον  η Ευρώπη πρέπει να αξιοποιεί δημιουργικά την αρχαιοελληνική κλασική παιδεία και τη Χριστιανική κληρονομιά της!

* Ο κ. Κωνσταντίνος Χολέβας είναι Πολιτικός Επιστήμων

thepresident.gr

Κυρώσεις στην Τουρκία από τον μελλοντικό πρόεδρο Μπάιντεν;

1

Οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις πέρασαν από χίλια κύματα το τελευταίο διάστημα. Σε γενικές γραμμές πάντως η Τουρκία και ο πρόεδρος Ερντογάν ωφελήθηκαν από τον πρόεδρο Τραμπ. Θα ξαναμοιραστεί η τράπουλα από τον Μπάιντεν;

Η ήττα του Ντόναλντ Τραμπ στις εκλογές και η αλλαγή σκυτάλης στον Λευκό Οίκο εκτιμάται ότι θα αποτελέσει σημείο καμπής για την πολιτική των ΗΠΑ. Και στην εξωτερική πολιτική η εκλογή του Τζο Μπάιντεν στο τιμόνι της μεγαλύτερης υπερδύναμης του πλανήτη αναμένεται να αλλάξει πολλά. Ιδίως οι διμερείς σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας ενδέχεται να μεταβληθούν μέσα στους επόμενους μήνες.

Η ξαφνική παραίτηση του τούρκου υπ. Οικονομικών Μπεράτ Αλμπαϊράκ το περασμένο Σαββατοκύριακο θεωρείται πρώτη ένδειξη για τη στροφή στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Ο υπουργός Οικονομικών και γαμπρός του Ερντογάν δεν κατάφερε επί χρόνια να αντιτάξει κάτι στην καταστροφική πορεία της τουρκικής οικονομίας και την κατάρρευση της λίρας. Ο Ταγίπ Ερντογάν ωστόσο ωφελούνταν από τις καλές σχέσεις του Αλμπαϊράκ με το Λευκό Οίκο και ιδίως με το γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ. Μετά την επικράτηση Μπάιντεν στις εκλογές οι υπηρεσίες του υπ. Οικονομικών δεν ήταν πια χρήσιμες στο τούρκο πρόεδρο. Προφανώς γι αυτό αναγκάστηκε να αποχωρήσει, συμπεραίνουν ειδικοί, ακόμα κι ο ίδιος ο Αλμπαϊράκ επικαλέστηκε λόγους υγείας.

Παρέμβαση Τραμπ σε έρευνες κατά της τουρκικής Halkbank

O πρώην υπ. Εξωτερικών Γιασάρ ΓιακίςO πρώην υπ. Εξωτερικών Γιασάρ Γιακίς

Μέχρι και πριν τις αμερικανικές εκλογές ο δίαυλος επικοινωνίας με τον Τραμπ είχε για τον πρόεδρο Ερντογάν εξαιρετική σημασία διότι διασφάλιζε ότι δεν θα επιβληθούν στην Τουρκία κυρώσεις και δεν θα διεξαχθούν έρευνες σε βάρος της. Έρευνα των New York Times τον Οκτώβριο έδειξε ότι  ο τούρκος πρόεδρος επανειλημμένα άσκησε επιρροή στην αμερικανική κυβέρνηση. Διασφαλίζοντας μεταξύ άλλων με τη βοήθεια του αμερικανού προέδρου την αναστολή ερευνών της εισαγγελίας της Νέας Υόρκης σε βάρος της κρατικής τουρκικής τράπεζας Halkbank.

Oι έρευνες αφορούν υποψίες για παράκαμψη αμερικανικών κυρώσεων κατά της Τεχεράνης από την Halkbank, η οποία διοχέτευσε χρυσό και μετρητά στο Ιράν. Το ενδιαφέρον στοιχείο στην υπόθεση αυτή είναι ότι στο σκάνδαλο φέρεται να εμπλέκονται άτομα από το στενό περιβάλλον του προέδρου Ερντογάν, όπως ο πρώην υπουργός Οικονομίας Τζαφέρ Καγκλαγιάν.

Άλλο Τραμπ και άλλο Μπάιντεν

Ο Μπάιντεν χαρακτηρίζει «αυταρχικό» τον ΕρντογάνΟ Μπάιντεν χαρακτηρίζει «αυταρχικό» τον Ερντογάν

Ο πρώην υπ. Εξωτερικών της Τουρκίας και πρέσβης Γιασάρ Γιακίς θεωρεί δεδομένο ότι δεν θα υπάρξουν από τον Τζο Μπάιντεν ανεπίσημες συμφωνίες σε προεδρικό επίπεδο, όπως συνηθίζεται πριν από αμερικανικές εκλογές: «Όλοι γνωρίζουν πια ότι όντως ο Τραμπ παρενέβη μετά από παράκληση Ερντογάν στο έργο της αμερικανικής δικαιοσύνης. Ο πρόεδρος Μπάιντεν δεν θα επιτρέψει ωστόσο τέτοιου είδους παρεμβάσεις και η εισαγγελία θα συνεχίσει απρόσκοπτα το έργο της».

Στο πρόσφατo παρελθόν η Άγκυρα προκάλεσε πολλές φορές τις ΗΠΑ. Παρά τις απειλές ωστόσο ο Τραμπ δεν προχώρησε ποτέ σε πράξεις. Ο αμερικανός πρόεδρος είχε, για παράδειγμα, απειλήσει ότι θα «καταστρέψει οικονομικά» την Τουρκία σε περίπτωση που εισβάλλει στη βόρεια Συρία. Η Άγκυρα ωστόσο ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2019 στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της κουρδικής παραστρατιωτικής οργάνωσης YPG, στενό σύμμαχο των Αμερικανών. Η τουρκική διπλωματία ωστόσο απέτρεψε τα χειρότερα. Σε συνάντηση, μέσα Οκτωβρίου, στην Άγκυρα μεταξύ του προέδρου Ερντογάν και του αμερικανού αντιπροέδρου Μάικ Πενς συμφωνήθηκε μια πενθήμερη εκεχειρία στη βόρεια Συρία για τη δημιουργία ζώνης ασφαλείας από την οποία θα αποσύρονταν οι δυνάμεις της YPG. Ως αντάλλαγμα οι ΗΠΑ δεν επέβαλλαν κυρώσεις στη Τουρκία.

Το Κογκρέσο επιθυμεί κυρώσεις

Το τουρκικό αντιπυραυλικό σύστημα S-400Το τουρκικό αντιπυραυλικό σύστημα S-400

Μερικούς μήνες νωρίτερα η Άγκυρα προκαλούσε και πάλι την Ουάσιγκτον, αλλά και τη νατοϊκή συμμαχία αγοράζοντας από τη Ρωσία αντιαεροπορικούς πυραύλους S-400 αντί των αμερικανικών Πάτριοτ. Και αυτή η κίνηση του Ερντογάν έμεινε στην ουσία χωρίς σημαντικές επιπτώσεις ή κυρώσεις. Ειδικοί ωστόσο εκτιμούν ότι επί προεδρίας Μπάιντεν οι ΗΠΑ θα αλλάξουν στάση έναντι της Τουρκίας. Η πολιτικός επιστήμονας Σεζίν Ονέι πιστεύει ότι «ο Τζο Μπάιντεν θα ασκήσει πιέσεις στην Άγκυρα και θα αποφύγει τις πολλές προσωπικές επαφές με τον τούρκο πρόεδρο».

Σε αντίθεση με τον προέδρο Τραμπ το αμερικανικό Κογκρέσο τάχθηκε σαφώς υπέρ της επιβολής κυρώσεων CAATSA στην Τουρκία. Οι κυρώσεις αυτές, που εισήγαγε ο πρόεδρος Τραμπ το 2017, έχουν ήδη επιβληθεί σε χώρες όπως το Ιράν, η Βόρεια Κορέα και η Ρωσία. Ο πρώην υπ. Εξωτερικών Γισάρ Γιάκις εμφανίζεται βέβαιος ότι «ο πρόεδρος Μπάιντεν θα εφαρμόσει τις αποφάσεις της νομοθετικής εξουσίας».

Το γεγονός ότι όχι μόνο το Κογκρέσο, αλλά και ο ίδιος ο Τζο Μπάιντεν τηρεί  επικριτική στάση έναντι της Τουρκίας φάνηκε σε συνέντευξή του το περασμένο Δεκέμβριο στην εκπομπή The Weekly, στην οποία ο τότε υποψήφιος των Δημοκρατικών χαρακτήρισε τον τούρκο πρόεδρου «αυταρχικό», καλώντας ταυτόχρονα την αντιπολίτευση στην Τουρκία να «νικήσει τον Ερντογάν». Από την πλευρά του πάντως ο τούρκος πρόεδρος συνεχάρη τον Τζο Μπάιντεν για την εκλογή του, ευχαρίστησε ωστόσο ταυτόχρονα τον απερχόμενο πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος, όπως τόνισε στο μήνυμά του  «με τις αποφάσεις του προήγαγε τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις».

Ντάνιελ Μπέλουτ, Χιλάλ Κοϊλού 

Επιμέλεια: Στέφανος Γεωργακόπουλος

DW

Η Ελλάδα ως κράτος ad hoc

3
Σε ένα από τα εξαιρετικά άρθρα που διάβασα για τον πόλεμο στο Καραμπάχ ο αρμενικής καταγωγής αρθρογράφος απαριθμώντας τις αιτίες της ήττας των Αρμενίων ανέφερε και την εγκατάλειψη από στρατιωτικούς διοικητές των θέσεών τους επειδή συντάσσονταν με την αντιπολίτευση στη χώρα.
Μου έκανε εντύπωση αν και στην ελληνική ιστορία συνέβησαν ανάλογα περιστατικά. (π.χ. 1922).
Η Αρμενία περνά, ακόμη, τα πρώτα χρόνια του βίου της ως δημοκρατίας. Η Ελλάδα, υποτίθεται, είναι πιο ώριμη, ως δημοκρατία, και όλοι πιστεύουμε πως στην κρίσιμη στιγμή ο στρατός δεν θα δράσει ανάλογα. Το 1922 είναι μια τραγική περίοδος.
Η εμπειρία δείχνει πόσο σωστή είναι η απόφαση να μην επιτρέπεται η εκδήλωση πολιτικών φρονημάτων στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Υπάρχουν, ωστόσο, και άλλοι θεσμοί οι οποίοι έπρεπε να λειτουργούν με την ίδια λογική. Και ένας από αυτούς είναι η Δικαιοσύνη.
Χθες η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων εξέδωσε μια ανακοίνωση με την οποία χαρακτήριζε αντισυνταγματικά τα περιοριστικά μέτρα της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση του κορονοϊού.
Στην Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων απήντησε ο ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Νίκος Αλιβιζάτος ο οποίος δήλωσε ότι δεν τίθεται θέμα αντισυνταγματικότητας.
Δεν θέλω να πάρω θέση στο θέμα των μέτρων. Είναι μια άλλη συζήτηση. Αλλά θα ήθελα να θέσω το εξής ζήτημα.
Η προσκείμενη στο ΚΚΕ ηγεσία της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων (ρώτησα και έμαθα για αυτό που γράφω) πήρε μια θέση για να δικαιολογήσει, προφανώς, την θέση του ΚΚΕ για την πορεία για το Πολυτεχνείο.
Αν επρόκειτο για ένα οποιοδήποτε σύλλογο η άποψή του θα περνούσε αδιάφορη. Αλλά πρόκειται για την Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων. Και η άποψη που διατυπώνει η Ένωση είναι πολύ πιθανό να επηρεάσει την κρίση των δικαστών, αν χρειαστεί να αποφανθούν σχετικά.
Το απαράδεκτο είναι ο συνδικαλισμός στη δικαιοσύνη. Η Δικαιοσύνη είναι ένας θεσμός εξίσου καθοριστικός για την ύπαρξή μας ως κοινωνίας και ως κρατικής οντότητας όπως ο στρατός. Και αυτοί οι θεσμοί δεν νομίζω ότι πρέπει να συνδικαλίζονται.
Εξίσου απαράδεκτη ήταν και η παρέμβαση του πρωθυπουργικού συμβούλου κ. Σκέρτσου με τη δήλωση που έκανε κατά της εισαγγελέως στην δίκη που έγινε στη Ρόδο για τη δολοφονία της φοιτήτριας.
Η παρέμβαση στη δικαιοσύνη του πρωθυπουργικού συμβούλου ήταν παρέμβαση του πρωθυπουργού αφού τον διατήρησε στο αξίωμά του.
Για την ιστορία, η κατάληψη του Πολυτεχνείου το 1973 ξεκίνησε όταν μια ομάδα 350 φοιτητών που ήταν συγκεντρωμένοι στη Νομική πήγε για να καταλάβει- και στο τέλος κατέλαβε- το Πολυτεχνείο. Αυτοί αποτέλεσαν τον πυρήνα της κατάληψης που εξελίχθηκε σε λαϊκή εξέγερση.
Αυτούς τους φοιτητές το ΚΚΕ τους είχε καταγγείλει ως προβοκάτορες.
Σήμερα θέλει να τιμήσει μια εξέγερση την οποία προκάλεσαν προβοκάτορες.
Τέλος ένα σχόλιο για τη δήλωση του άλλου μεγάλου επαναστάτη Γιάνη Βαρουφάκη ο οποίος δήλωσε πως και αυτός θα διαδηλώσει για το Πολυτεχνείο. Όταν βουλευτές έχουν την αντίληψη ότι μπορούν να αψηφούν τους νόμους και τις αποφάσεις της πολιτείας εμείς οι αναρχικοί τι πρέπει να κάνουμε;
Η Ελλάδα, έχω την εντύπωση πως είναι κράτος ad hoc. Όποτε βολεύει. Όποτε δεν βολεύει, ας φρόντιζαν τα γεγονότα να ήταν σύμφωνα με τις επιθυμίες των συνιστωσών της εξουσίας. (Εξουσία δεν είναι μόνο η κυβέρνηση αλλά όλο το σύστημα, του ΚΚΕ συμπεριλαμβανομένου).

Οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος

0

της Ευμορφίας Δημητρακοπούλου.

Ρωσία και Τουρκία συμμετέχουν σε κάποιες από τις σημαντικότερες συγκρούσεις στον κόσμο, όπως η Λιβύη, ο Καύκασος και η Συρία. Υποστηρίζοντας αντίπαλα στρατόπεδα και οι δύο ελπίζουν να επεκτείνουν τη στρατιωτική τους παρουσία και την πολιτική τους εμβέλειά στην Μέση Ανατολή και την Μεσόγειο. Η πλέον αιματηρή αντιπαράθεση τους σημειώθηκε τέλη Οκτωβρίου, με βομβαρδισμό των Ρώσων στο Ιντλίπμ της Συρίας, που αποτελεί τον τελευταίο  θύλακα των ανταρτών- τζιχαντιστών, οι οποίοι υποστηρίζονται από την Τουρκία. Επρόκειτο για άμεσο πλήγμα και μήνυμα της Μόσχας προς την Τουρκία.

Στον Καύκασο, η Άγκυρα υποστηρίζει το Αζερμπαϊτζάν εναντίον της Αρμενίας στην περιοχή του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Σε 44 ημέρες ο Αλίεφ υφάρπαξε το ένα τρίτο της περιοχής από τους Αρμενίους, και ενώ ήταν ο επιτιθέμενος ζητά και αποζημιώσεις. Τον αρμενικό στρατό που αποχωρεί από τα εδάφη ακολουθούν κομβόι αυτοκινήτων με τους εκπατρισμένους κατοίκους του Kelbecer και του Lacin, που έχουν περιθώριο έως την 15η Νοεμβρίου και την 1η Δεκεμβρίου αντίστοιχα να εγκαταλείψουν τις πόλεις τους. Η Ρωσία επέτρεψε στους Αζέρους να το εγκολπώσουν και η Δύση έκρινε φρόνιμο να μην παρέμβει στην αυλή της. Ανάλογα ενήργησαν οι Ευρωπαίοι με τον Χίτλερ και την συμφωνία του Μονάχου όταν οι ναζί απαίτησαν την Τσεχοσλοβακία.

Το Γιερεβάν έχοντας μοναδικό στήριγμα την Ρωσία θυμάται την σοβιετική περίοδο, όταν ο Στάλιν αποφάσισε να δώσει το Ναγκόρνο Καραμπάχ στο Αζερμπαϊτζάν. Ο Πούτιν έχοντας ανατραφεί με το δόγμα Μπρέζνιεφ και σεβόμενος την σταλινική διακυβέρνηση, μεσολάβησε στην νομιμοποίηση της κατάληψης. Πιθανώς δεν ξέχασε ότι ο πρωθυπουργός Ν.Πασινγιάν άσκησε ποινική δίωξη κατά του πρώην προέδρου και φίλου του Κοτσαριάν. Αλλαγή του Πασινγιάν, όχι πραξικοπηματικά, θα καταλαγιάσει τα πνεύματα. Το ερώτημα είναι: Η Ρωσία αύξησε την παρουσία της στον Καύκασο ή η Τουρκία επέστρεψε στα όρια της οθωμανικής αυτοκρατορίας; Μάλλον πρόκειται για win-win εξέλιξη. Γεωργία, Αρμενία και Ναγκόρνο Καραμπάχ θα φιλοξενούν πλέον επ’ αόριστον ρωσικά στρατεύματα. Η Αρμενία βαδίζει στον μονόδρομο της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης, ένα μπλοκ πρώην σοβιετικών κρατών, κυριαρχούμενο από την Μόσχα.

Ο Ερντογάν, αξιολογεί αυτές τις καταστάσεις και εφ’ όσον δεν βλέπει αντιδράσεις το εκλαμβάνει ως σημάδι αδυναμίας, όπως και είναι. Λογικά θα εντείνει την δράση του. Ήδη απευθύνθηκε στον Πούτιν και τον κάλεσε για μια παρόμοια συμφωνία και στην Συρία, όπου «το καθεστώς [Άσαντ] και οι τρομοκρατικές οργανώσεις από τις οποίες αιμορραγεί η Συρία πρέπει να εξαλειφθούν». Τα επόμενα πλέον αδύναμα μέτωπα όπου θα ασκήσει τους μυς του είναι η Κύπρος και το Αιγαίο. Την Πέμπτη ο υπουργός αμύνης Χουλουσί Ακάρ ανακοίνωσε τον προϋπολογισμό του υπουργείου του για το 2021 στα 61.484.939.000 τουρκικές λίρες (8 δις $), επισημαίνοντας: «Δεν μπορούμε παρά να παρακολουθούμε τις σχέσεις Ελλάδας και Αιγύπτου στην Ανατολική Μεσόγειο. Λάβαμε τα αναγκαία μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων της χώρας μας». Ορθά ο Τσεχοσλοβάκος πολιτικός Emil Franke είπε: «Δημοκρατία που δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της δεν έχει δικαίωμα ύπαρξης».

Ευμορφία Δημητρακοπούλου

 

 

 

 

 

 

Η μοίρα του ικέτη

9

του ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ

Τις ημέρες που πέρασαν, η Ρωσία και οι ΗΠΑ υπενθύμισαν στον κόσμο τι σημαίνει ρεαλιστική εξωτερική πολιτική και συμφέρον. Η Ρωσία έστειλε το μήνυμά της παγκοσμίως. Οι Ηνωμένες Πολιτείες στην Ελλάδα, την Τουρκία και όσους παρακολουθούν τη διαμάχη των δύο χωρών.

Υλοποιώντας, όπως λένε, ένα σχέδιο που υπήρχε στο γραφείο του Λαβρόφ εδώ και καιρό, η Μόσχα υποτίθεται πως «επέβαλε» συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στο μέτωπο του Αρτσάχ (Ναγκόρνο Καραμπάχ), ταπεινώνοντας και οδηγώντας σε οδυνηρή ήττα τους Αρμένιους.

Βεβαίως, η Μόσχα κέρδισε από αυτήν την αντιπαράθεση και ικανοποίησε το εθνικό της συμφέρον, πατώντας όμως πάνω στην προσπάθεια του μικρού αριθμητικά λαού των Αρμενίων να δημιουργήσουν και να σταθεροποιήσουν το κράτος τους.

Αυτή η ρωσική ωμότητα επιχειρήθηκε να δικαιολογηθεί από τους λάτρεις του ξανθού γένους – στην πρόσληψη της Ρωσίας από ένα σημαντικό μέρος του ελληνικού λαού υπάρχει μια μεταφυσική διάσταση. Ενώ ταυτίζονται και υποστηρίζουν τη ρωσική πολιτική, η οποία πολλές φορές, όπως τώρα με τον Ερντογάν, έρχεται σε αντίθεση με τα συμφέροντα της Ελλάδας, οι άνθρωποι αυτοί καταγγέλλουν όσους λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο προς τις ΗΠΑ. Επιτρέπεται να είσαι φιλορώσος, όχι όμως φιλοαμερικανός.

Για να θυμηθούμε τον Γιουνγκ –ο οποίος όπως όλα δείχνουν θα έλθει στην επικαιρότητα–, στο συλλογικό ασυνείδητο του ελληνικού λαού είναι ακόμη καταγεγραμμένη η πρώτη μετεπαναστατική περίοδος, όταν τα πολιτικά κόμματα είχαν το πραγματικό όνομά τους: ρωσικό, αγγλικό, γαλλικό. Τηρουμένων των αναλογιών. Αναζητούμε το ελληνικό κόμμα με τους δικούς του υποστηρικτές. Θα το βρούμε;

Στο εύλογο ερώτημα πώς η Ρωσία με τον πόλεμο στο Καραμπάχ και την ειρήνευση ταπείνωσε τους Αρμένιους για να πετύχει τους στόχους της, απαντά ο δημοσιογράφος Κρικόρ Τσακιτζιάν με ανάρτησή του στο facebook:

«Η ουσία αυτής της επώδυνης έως και προδοτικής για την Αρμενία συμφωνίας, κρύβεται σε έναν από τους όρους που έθεσε η Ρωσία προς το Αζερμπαϊτζάν, το οποίο θα πάρει πίσω ορισμένες περιοχές-κλειδιά για τον αγωγό φυσικού αερίου που θέλει να προωθήσει προς την Τουρκία, μέσω του Ναχιτσεβάν.

»Ο όρος είναι να μην ενταχθούν ποτέ οι περιοχές αυτές στο ΝΑΤΟ, και επίσης το ΝΑΤΟ να μην έχει πρόσβαση στην Κασπία Θάλασσα και στα ρωσικά σύνορα στην περιοχή Ναγκεστάν.

»Αυτός ήταν ο σκοπός της Ρωσίας, γι’ αυτό και αναπτύσσει στην περιοχή στρατιωτικές “ειρηνευτικές” δυνάμεις, δημιουργώντας μια ζώνη ασφαλείας, ουσιαστικά για να ελέγχει πλήρως την περιοχή και να διασφαλίσει ότι από εκεί δεν θα περάσει ποτέ ΝΑΤΟϊκή δύναμη».

Αυτό είναι το ρωσικό συμφέρον. Για έναν Ρώσο ή για κάποιον ταυτισμένο με τα ρωσικά συμφέροντα, η επιδίωξη είναι λογική. Για να επιτευχθεί, όμως, υπέστη δεινή ήττα η Αρμενία.

Κάποιος τρίτος παρατηρητής γιατί να επικροτήσει την ωμή αυτή πολιτική της Μόσχας σε βάρος ενός λαού που υπέστη τρομερές διώξεις και Γενοκτονία;

Η Τουρκία εξυπηρέτησε και πάλι τη Μόσχα με το αζημίωτο, και η Μόσχα είτε το ανταπέδωσε είτε της το χρωστά.

Το ερώτημα που θέτουν οι υποστηρικτές της ρωσικής πολιτικής είναι αν η Ρωσία είχε συμβατική υποχρέωση να υποστηρίξει στρατιωτικά το Αρτσάχ. Όχι, δεν είχε.

Υποτίθεται, όμως, ότι οι υποστηρικτές της θεωρούν τη Ρωσία δύναμη του «καλού»· την ηθική πλευρά σε έναν ανταγωνιστικό κόσμο, την πλευρά που υποστηρίζει τους αδύναμους λαούς και τους αγώνες των εθνών να αποκτήσουν υπόσταση. Δεν είναι τέτοια δύναμη. Είναι μια παγκόσμια δύναμη όπως οι ΗΠΑ. Και έτσι πρέπει να κρίνεται.

Πάμε στην Αμερική τώρα. Η Ουάσινγκτον πήρε από την Ελλάδα ό,τι ήθελε. Δεν ξέρω αν καν το ζήτησε ή αισθάνεται τη χώρα δική της. Από μια άποψη το να αισθάνεται την Ελλάδα δική της δεν θα ήταν κακό. Θα την υποστήριζε. Αλλά παίρνει χωρίς να δίνει τίποτε. Και όχι μόνο δεν δίνει, αλλά αμφισβητεί ακόμη και αυτά τα οποία έχουν αποδεχθεί και οι Τούρκοι.

Για παράδειγμα, η Τουρκία δεν αμφισβητεί ότι μεταξύ των ελληνικών νησιών και των μικρασιατικών παραλίων, όπου τέμνονται τα χωρικά ύδατα της Ελλάδας και της Τουρκίας, το όριο είναι η μέση γραμμή. Το αμφισβητούν όμως οι ΗΠΑ.

Σε απάντηση του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών προς το Κογκρέσο, εκτός από αυτήν την αμφισβήτηση διατυπώνεται και η πάγια αμερικανική θέση μη αναγνώρισης ελληνικού εναέριου χώρου πέραν των 6 μιλίων.

Και όλα αυτά από μια δύναμη στην οποία έχουμε παράσχει ό,τι επιθυμούσε, και υποτίθεται περιμένουμε να συμπαρασταθεί στην Ελλάδα σε περίπτωση στρατιωτικής αναμέτρησης με την Τουρκία.

Για να μην έχουμε ψευδαισθήσεις, κανείς δεν θα μας υποστηρίξει. Πρέπει να φροντίσουμε μόνοι την άμυνά μας. Και υπάρχουν σοβαροί λόγοι να ανησυχούμε γι’ αυτήν.

Από τον νέο πρόεδρο των ΗΠΑ δεν πρέπει να περιμένουμε να γίνει υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας. Τα συμφέροντα της χώρας του θα υποστηρίξει. Και τα αμερικανικά συμφέροντα θέλουν την Τουρκία στη Δύση.

Η Τουρκία το γνωρίζει καλά αυτό. Αν επιστρέψει, θα ζητήσει ανταλλάγματα. Και μεταξύ των ανταλλαγμάτων αυτών θα είναι και παραχωρήσεις της Ελλάδας.

Η χώρα, και ο λαός της, δεν αντέχουν μια ακόμη ήττα. Όποια κυβέρνηση το επιχειρήσει θα εκλείψει από το πολιτικό προσκήνιο. Το ίδιο και οι πολιτικοί που θα συνηγορήσουν.

Πρέπει οι Έλληνες πολιτικοί να ξεπεράσουν την αίσθηση της μικρής και αδύναμης χώρας που δεν μπορεί να απαιτήσει από τις ισχυρές δυνάμεις – όταν, τουλάχιστον, πρόκειται για ζητήματα ακεραιότητας.

Another map redrawn in blood Six consequences of the six-week war for Nagorno-Karabakh

0

Source: Meduza
A soldier in the self-declared Nagorno-Karabakh Army firing on Azerbaijani positions, September 28, 2020
A soldier in the self-declared Nagorno-Karabakh Army firing on Azerbaijani positions, September 28, 2020
Armenian Defense Ministry / AFP / Scanpix / LETA

Russia’s peacekeeping mission in Nagorno-Karabakh, the ethnically Armenian breakaway region of Azerbaijan where thousands of civilians and soldiers have died in recent weeks of fighting, has released a map detailing the operation ahead, clarifying many of the territorial ambiguities of the truce between Yerevan and Baku announced on November 10. Judging by the map, the situation in Karabakh will revert mostly to the conditions in place before the first modern war between Armenia and Azerbaijan in 1991: Azerbaijan will deploy artillery to the hills of Shusha, just a few miles from Karabakh’s capital city of Stepanakert, and the breakaway republic itself will be cut off essentially from Armenia. The safety of the region’s ethnic Armenians remains in question, given that the presence of Russian peacekeepers is guaranteed for only five years. Additionally, for the first time in history, Baku has gained a ground corridor to its western exclave in the Nakhchivan Autonomous Republic. Many political questions in Nagorno-Karabakh nevertheless remain unanswered. Meduza reviews the six-week war and tries to explain who won the most: Azerbaijan, Russia, or Turkey?

The six-week war in Nagorno-Karabakh lasted from September 27 to November 10, 2020. Exact losses remain unknown, but several thousand combatants were reportedly killed on both sides. Hundreds of civilians are believed to have died in the fighting, as well.

The new trilateral agreement between Russia, Armenia, and Azerbaijan

Earlier this month, the Armenian Army suffered heavy losses in southern Nagorno-Karabakh. By November 7, Azerbaijani troops seized control of Shusha, a strategically vital city located more than 1,600 feet above and just nine miles south of Stepanakert, Karabakh’s unofficial capital. Shusha also had enormous symbolic value for Karabakh’s separatists (read more about this by clicking on the map below).

Just as it captured Shusha, the Azerbaijani military also cut off the main road to the west that connects Armenia to Karabakh. Armenian Prime Minister Nikol Pashinyan says it became clear after these events that his people risked losing the entire Karabakh territory. As a result, Pashinyan agreed to what he describes as a “painful” settlement with Azerbaijan, brokered by Russian President Vladimir Putin.

  • According to the trilateral agreement, Armenia surrenders not only the southern territories claimed by the breakaway Nagorno-Karabakh Republic (which Azerbaijan recaptured during the six-week war) but also two districts in the north that it didn’t lose in combat. During the Soviet era, when Nagorno-Karabakh was an autonomous region and an ethnically Armenian enclave inside the Azerbaijan Soviet Socialist Republic, these areas were not part of the region, but Armenian combatants seized them in 1993. Before these events, the districts were home mostly to ethnic Azerbaijanis who subsequently became refugees. In the past 25 years, these northern areas have remained only sparsely populated.
  • Under the new truce, Armenian Karabakh still exists, but its boundaries have radically contracted and its political status is mentioned nowhere. In a national address after the settlement was announced, Azerbaijani President Ilham Aliyev said, “I offered [the Armenians] autonomy, but they wanted independence. Karabakh is ours!”
  • Pashinyan confirms that he initially rejected these terms a month earlier when Baku proposed the surrender of southern and northern territories claimed by the Karabakh Republic that were not part of the region during the Soviet era. Armenia’s prime minister says he refused to capitulate in early October before military defeat was apparent. In particular, the loss of two cities — Hadrut and Shusha — made it apparent that the fight against Azerbaijan had become hopeless.
  • When Russia announced that it would deploy peacekeepers to patrol Nagorno-Karabakh’s boundary, it was unclear which boundary the settlement recognized. The confusion owed to Azerbaijan’s decision in 1992 to expand its western regions (particularly the Kalbajar District, seized by Armenian forces in 1993 and due to return to Azerbaijani control by November 15, 2020) at the expense of Nagorno-Karabakh’s other territory. If the new truce were based on Baku’s post-1992 administrative divisions, it would have reduced the breakaway Karabakh region to almost nothing (the boundaries would look like this). According to the map released by Russia’s peacekeeping mission, however, the trilateral agreement uses the old Soviet demarcations (meaning that Armenia’s withdrawal isn’t quite as drastic as it might have been).
  • Nevertheless, Armenian Karabakh managed to save less than a third of the territory it controlled before September. These lands will now rely on roughly 2,000 Russian peacekeepers for protection. Moscow’s mission in the region has a five-year lifespan with the potential for extensions if neither Yerevan nor Baku withdraws from the settlement within the next 4.5 years.
  • Almost immediately after the truce was announced, President Aliyev revealed that Baku also intends to invite Turkish peacekeepers to participate in the Karabakh truce, though the Kremlin has described Ankara’s role in far more limited terms, arguing that Turkey is sending observers, not peacekeepers, who will monitor compliance with the ceasefire from a joint center on Azerbaijani territory outside Karabakh.
  • Still inhabited predominantly by ethnic Armenians, the self-declared Nagorno-Karabakh Republic has no formal status under the new settlement and it loses its contiguous border with Armenia, with the entire Lachin District falling under Baku’s control by December 1. Russian peacekeepers will guard the Lachin Corridor, however, to preserve Armenia’s connection to Nagorno-Karabakh, and Azerbaijan has pledged not to impede the movement of people or freight along this road.

In exchange for permitting the continued existence of a compact Armenian Karabakh (without formal status, guarded by Russian peacekeepers), Azerbaijan effectively gained territory in Armenia itself, winning a transportation corridor from the mainland to its western exclave, the Nakhchivan Autonomous Republic, which has a small shared border with Baku’s close ally, Turkey. Border guards from Russia’s Federal Security Service will protect the corridor through Armenia.

Ambiguities remain

The status of Armenian territory in Karabakh

Defeat on the battlefield and losses imposed under the settlement make it unclear how the unrecognized Nagorno-Karabakh Republic’s state administration will continue to function as it has for the past quarter-century. The trilateral agreement says nothing about sustaining or terminating the administration’s operations, and Yerevan will find it far more difficult to support Karabakh’s local government now that the region has been separated from Armenia.

For the same reasons, the future of the Karabakh Army remains in doubt, given that Armenia will now find it far harder to transfer military hardware through territory under Azerbaijan’s political control (albeit fenced off by Russian peacekeepers).

Humanitarian concerns

Under the November 2020 settlement, the region’s territorial demarcations have returned almost exactly to what they were in 1991. Thirty years ago, ethnic Azerbaijanis constituted the majority of the population in the areas around the Karabakh Autonomous Region (including in Shusha) that are now returning to Baku’s control. The new trilateral agreement allows these individuals to return to the homes they had to abandon, but the fate of the ethnic Armenians who since settled these towns is unresolved. Even the Armenians within the unrecognized Karabakh Republic’s boundaries could be pressured to leave.

During the six-week war, many people living in the breakaway Karabakh Republic fled to Armenia. Even with Russian peacekeepers on the ground, returning home won’t appeal to everyone. As in 1991, there are again Azerbaijani artillery guns deployed in the hills above Stepanakert, just a few miles from the city’s residential neighborhoods. The region’s lifeline to Armenia has been cut off, and nobody knows if Russian soldiers will still be around in five years to protect the population from another Azerbaijani assault. In the face of these dangers and uncertainties, a significant number of Armenian refugees may stay away, despite the formal assurances offered in the November settlement.

Armenians also fear the loss of cultural artifacts in the Karabakh region

The war has endangered sites like the Dadivank monastery and the ruins of Tigranakert, located in districts of Karabakh that will now return to Azerbaijani control. Armenians recognize these places as important remnants of their ancient heritage and worry that Baku might destroy this evidence of Armenian culture’s long history (just as satellite photos suggest Azerbaijan destroyed an ancient Armenian cemetery in Nakhchivan). On the other hand, the leadership in Baku has denied such plans and long argued (however questionably) that its ancestors among the Caucasian Albanians were, in fact, responsible for landmarks like the Dadivank monastery.

The Russian peacekeeping mission’s lifespan

In 4.5 years, Azerbaijan will be able to demand the withdrawal of Russian peacekeepers, allowing it to resume its stated aim in the region: “a final solution to the Karabakh issue.” (Yerevan and Moscow will also have the right to end the peacekeeping deal, but it’s unlikely that either state would seek to unfreeze the conflict in the foreseeable future.)

There are some indications that Azerbaijan plans to stick with the settlement and Russia’s peacekeepers for more than five years, too. President Aliyev says he personally insisted on the ground corridor to Nakhchivan — something the Azerbaijani mainland hasn’t had for 30 years. The construction of a new road through the Lachin Corridor, meanwhile, also suggests planning on a time horizon well beyond five years. The new passageway will bypass Shusha, unlike the current road that runs along the city’s outskirts.

Political expediency, however, might override any economic incentives for maintaining the new status quo. The settlement’s meaning and implementation now rely chiefly on how the truce is interpreted by three men: Vladimir Putin, Ilham Aliyev, and Turkish President Recep Erdoğan (who apparently played an active role in the ceasefire negotiations). In the next five years, these leaders could change their minds about the Karabakh resolution. Before 2025, some of these men could even lose power.

Turkey and Russia: everybody’s a winner

By openly aiding Azerbaijan and achieving a joint victory, Turkey has strengthened its influence in the Caucasus and throughout the “Turkic world,” proving itself to be a decisive, effective ally. Some military experts have also pointed out that Ankara’s intervention demonstrated the feasibility of successfully “unfreezing” an old conflict using modern weaponry and tactics, which could have profound repercussions across the former Soviet Union, where dormant hostilities abound.

The implications of the six-week war pose a threat to Russia’s foreign policy in its “near abroad,” where the Kremlin has gained tools of coercion by intervening to freeze conflicts in exchange for military bases and peacekeeping zones.

On the other hand, however, freezing a conflict and deploying peacekeepers is exactly what Moscow has achieved in Nagorno-Karabakh with the November 2020 settlement.

  • Russia is conducting its peacekeeping mission independently and has prevented Turkish soldiers from entering the remaining Karabakh territory. Additionally, the Kremlin achieved this truce without the involvement of its OSCE Minsk Group co-chairs, France and the United States, which objected to Russia negotiating a settlement on its own.
  • By deploying peacekeepers to Nagorno-Karabakh, Russia has essentially created a military base on Azerbaijani soil. Carnegie Europe senior fellow Thomas de Waal has observed that Russia secretly spent the last several years preparing for a scenario like this (known informally as the “Lavrov Plan”), where Moscow introduces peacekeepers in the region just as Armenia withdraws its troops.
  • Unless there is a radical shift among the decision-makers in Moscow before 2025, the Kremlin is likely to exploit every ounce of influence it has over Baku to keep its peacekeeping mission in Karabakh beyond the initial five-year timeline. Despite Azerbaijan’s close ties to Turkey, the need to maintain a good relationship with Russia was clearly enough to pressure Baku into ending its military offensive just a few miles shy of Stepanakert.
  • Europe and the U.S. might find themselves working alongside Russia to keep the conflict frozen in order to prevent a human rights catastrophe against Karabakh’s remaining Armenians. For example, France has already demanded the resumption of high-level international talks about the region’s status.
  • With five years to catch its breath, it’s even possible that Armenia might rebuild its military before 2025 to the degree that Azerbaijan would find it too costly to renew its pursuit of a “final solution” in Karabakh.
  • Following the six-week war, Armenia’s need to accumulate greater military power will bind it to Russia more closely than before. With a larger contingent of soldiers in Armenia and the deployment of servicemen in Nagorno-Karabakh, Moscow will also be sending more military resources to and through Armenia.

Other political analysts argue that Russia and Turkey both made gains in the Karabakh War, acting more as allies than adversaries. In other words, the six-day war was part of a joint project by Moscow and Ankara to overhaul the Middle East, Northern Africa, and the Caucasus. Yes, there’s still rivalry here (in both Syria and Libya, Russia and Turkey have repeatedly found themselves on opposite sides), but Putin and Erdoğan have operated most effectively when they agree on spheres of influence and cooperate to squeeze out other would-be players, whether it’s Iran, the European Union, or the United States.

meduza.io

What Biden’s Victory Means for Turkey

0

Ναγκόρνο Καραμπάχ: Οι εσωτερικοί και εξωτερικοί λόγοι που ώθησαν την Αρμενία σε ήττα και συνθηκολόγηση

0

Όπως είναι πλέον γνωστό, στις 9 Νοεμβρίου, η Αρμενία δέχτηκε να υπογράψει την συνθήκη τερματισμού του πολέμου στο Ναγκόρνο Καραμπάχ. Αυτή περιλαμβάνει βαρύτατους όρους για την αρμενική πλευρά καθώς οι Αρμένιοι ηττήθηκαν. Ο μόνος θετικός, για την Αρμενία, όρος είναι η εξασφάλιση «διαδρόμου» από την Αρμενία στην πρωτεύουσα του Αρτσάχ μέσω της περιοχής Λατσίν (Περτζόρ) ο οποίος θα συμβάλλει καθοριστικά στην βιωσιμότητα του αρμενικού θύλακος.

Όμως ποιοι είναι οι λόγοι που η Αρμενία συνθηκολόγησε; Η απάντηση δεν είναι προφανής. Σημασία δεν έχει μόνο η ήττα των αρμενικών δυνάμεων αλλά και οι λόγοι που οδήγησαν σε αυτήν και φυσικά η εσωτερική πολιτική κατάσταση στην Αρμενία η οποία συνέβαλε επίσης στην κατάρρευση του μετώπου.

Ας δούμε πρωτίστως το στρατιωτικό κομμάτι: όταν οι Αζέροι επιτέθηκαν, οι αρμενικές δυνάμεις στο Αρτσάχ δεν ήταν επαρκώς προετοιμασμένες. Οι δυνάμεις της de facto ανεξάρτητής Δημοκρατίας, οι δεκαοχτάρηδες, κατά κύριο λόγο, φαντάροι που είχαν σταλεί από την Αρμενία και όσοι εθελοντές είχαν φθάσει από την αρμενική διασπορά, ήταν ουσιαστικά ακέφαλοι. Στις 11 Νοεμβρίου, ο πρόεδρος του Αρτσάχ μίλησε ξεκάθαρα για την φυγή πολλών ανδρών-πολιτών του Αρτσάχ προς στην Αρμενία κατά την έναρξη των εχθροπραξιών. Τόνισε δε ότι ο βασικός λόγος της ήττας ήταν η έλλειψη, όχι μόνο σε πυρομαχικά, αλλά κυρίως σε μάχιμο ανθρώπινο δυναμικό.

Το πυροβολικό των Αρμενίων φάνηκε να είναι αποτελεσματικό κατά τις πρώτες μέρες του πολέμου. Ωστόσο, η εκτεταμένη χρήση τουρκικών και ισραηλινών Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (ΜΕΑ) φαίνεται ότι έδωσε το προβάδισμα στο Αζερμπαϊτζάν. Όμως η πραγματικότητα είναι η εξής: το Αζερμπαϊτζάν (με την βοήθεια των Σύρων μισθοφόρων) πολέμησε ουσιαστικά εναντίον ενός στρατού ο οποίος δεν είχε τα χαρακτηριστικά τακτικού στρατού. Είναι σαν να πολέμησε εναντίον ανταρτών. Αυτό συνέβη διότι οι Ένοπλες Δυνάμεις τις Αρμενίας δεν συμμετείχαν αποφασιστικά στις μάχες. Στο μέτωπο εστάλησαν άρματα μάχης, βαλλιστικοί και αντιβαλλιστικοί πύραυλοι, πυροβολικό, ραντάρ και ΜΕΑ. Δεν στάλθηκαν ωστόσο οι χιλιάδες στρατιώτες που θα μπορούσαν να σταλούν, παρά μόνο φαντάροι και ένας μικρός αριθμός στρατιωτών οι οποίοι ήταν ως επί το πλείστον 18-25 ετών. Δεν έγινε κανονική επιστράτευση στην Αρμενία. Και αυτό διότι έπρεπε να προστατευτεί η ίδια η Δημοκρατία της Αρμενίας σε περίπτωση που δεχόταν επίθεση από Αζερμπαϊτζάν.

Ένας άλλος λόγος ήταν οι εγγυήσεις ασφαλείας της Τουρκίας στο Αζερμπαϊτζάν. Αν η Αρμενία συμμετείχε στον πόλεμο κανονικά και με όλα της τα μέσα, υπήρχε ο κίνδυνος μιας πιο άμεσης και αποφασιστικής εμπλοκής της Τουρκίας. Υπάρχουν επίσης αναφορές από αρμενικές πηγές ότι πολλοί στρατιώτες αποχώρησαν από τις περιοχές την ώρα που οι Αζέροι προέλαυναν με αποτέλεσμα να χαθούν πολλά εδάφη στο νότιο κομμάτι του Αρτσάχ αλλά και το Σουσί, η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη και πολιτιστική πρωτεύουσα του Ναγκόρνο Καραμπαχ.

Η Αρμενία πολέμησε μόνη της. Η μόνη βοήθεια που έλαβε ήταν από την Ρωσία, όμως η βοήθεια αυτή δεν ήταν επαρκής. Η Μόσχα έβλεπε από την αρχή της σύρραξης ότι οι Αρμένιοι αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα εξαιτίας των ΜΕΑ που χρησιμοποιούσε το Αζερμπαϊτζάν. Παρά ταύτα, εξόπλισε τις αρμενικές δυνάμεις με ειδικά οχήματα κατάρριψης ΜΕΑ μόλις πριν από δύο εβδομάδες. Το Αζερμπαϊτζάν από την άλλη πλευρά, έλαβε την πλήρη στήριξη της Τουρκίας, καθώς και άλλων κρατών (Ισραήλ, Πακιστάν). Δέχτηκε Τούρκους στρατιωτικούς συμβούλους, μεγάλο αριθμό τουρκικών (και νατοϊκών) εξοπλισμών, τουρκικά και ισραηλινά ΜΕΑ, μονάδες των τουρκικών ειδικών δυνάμεων, Σύρους μισθοφόρους και παραστρατιωτικές ομάδες (κυρίως Γκρίζους Λύκους).

Το σημαντικότερο είναι η συνεννόηση μεταξύ Τουρκίας και Ρωσίας κάτι που αποτυπώθηκε και στην συμφωνία εκεχειρίας παρά το γεγονός ότι η Τουρκία δεν αποτέλεσε μέρος της.

Όμως γιατί η Ρωσία δεν υποστήριξε τον στρατηγικό της εταίρο την Αρμενία; Ο πρώτος λόγος είναι η φιλοδυτική στάση της κυβέρνησης του Πασινιάν ο οποίος ανέτρεψε το φιλορωσικό ημιαυταρχικό καθεστώς της Αρμενίας με την βελούδινη επανάσταση του 2018. Πολλοί κάνουν λόγο για ένα «μάθημα» που έδωσε η Ρωσία στην Αρμενία αντίστοιχο με αυτό που έδωσε στην Γεωργία το 2008 και στην Ουκρανία το 2014. Δεν υπήρχε περίπτωση η Μόσχα να διακυβεύσει την επιρροή της στον Νότιο Καύκασο. Επίσης, με την στάση της η Ρωσία «εκτόπισε» την Ευρώπη (Γαλλία) και τις ΗΠΑ από τα τεκταινόμενα στο Ναγκόρνο Καραμπάχ. Οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν τα δικά τους, εσωτερικά, ζητήματα (τρομοκρατία στην Γαλλία και εκλογές στις ΗΠΑ) και δεν ενεπλάκησαν όπως όφειλαν να κάνουν ως μέλη της Ομάδας του Μινσκ του ΟΑΣΕ η οποία ήταν υπεύθυνη για την επίλυση του εν λόγω Ζητήματος.

Επιπροσθέτως, οι Ρώσοι με την έκβαση του πολέμου βγαίνουν ακόμα πιο κερδισμένοι: ενισχύουν περαιτέρω την στρατιωτική τους παρουσία στην Υπερκαυκασία και επιστρέφουν στρατιωτικά στο Ναγκόρνο Καραμπάχ για πρώτη φορά μετά την διάλυση της ΕΣΣΔ. Ακόμη, προσεγγίζουν το Αζερμπαϊτζάν από το οποίο θα επωφεληθούν για τρεις βασικούς λόγους: πρώτον, θα αυξηθούν οι ρωσικές πωλήσεις όπλων προς το Μπακού. Δεύτερον, θα αναβαθμιστεί η ενεργειακή συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών και τρίτον, το Αζερμπαϊτζάν θα απομακρυνθεί από την Δύση καθώς δεν θα την χρειάζεται πια. Τέλος, η Ρωσία πετυχαίνει την περαιτέρω δέσμευση της Αρμενίας απέναντί της. Παρά το γεγονός ότι η Μόσχα «άδειασε» το Γιερεβάν (ορισμένοι κάνουν λόγο για προδοσία), η Αρμενία τώρα χρειάζεται ακόμη περισσότερο την Ρωσία για λόγους αμυντικούς (η Αρμενία πρέπει να επανεξοπλιστεί) αλλά και για την προστασία του αρμενικού πληθυσμού στο Αρτσάχ το οποίο θα παραμείνει αποκομμένο από την Αρμενία μέχρι την κατασκευή του νέου δρόμου που θα συνδέει το Γιερεβάν με το Στεπανακέρτ και θα παρακάμπτει την πόλη Σουσί η οποία θα περιέλθει στο Αζερμπαϊτζάν.

Ο τελευταίος πλην όμως ουσιαστικός λόγος της ρωσικής στάσης είναι η σύμπλευση Μόσχας – Άγκυρας. Οι σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών δεν είναι στρατηγικές ούτε καν αληθινά συμμαχικές. Υπάρχει όμως μια ιδιαίτερη και άμεση επικοινωνία μεταξύ Πούτιν και Ερντογάν. Το είδαμε να συμβαίνει στην Συρία και στην Λιβύη. Τώρα συνέβη και στην περίπτωση του Αρτσάχ. Αυτή η συνεννόηση μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας εξυπηρετεί τους δύο ηγέτες: ο Πούτιν δημιουργεί ένα ρήγμα στο δυτικό στρατόπεδο και καταφέρνει να διατηρήσει την ρωσική επιρροή στον μετασοβιετικό χώρο και να την αυξήσει στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Ο Ερντογάν από την άλλη, καταφέρνει να εφαρμόσει τις νέο-οθωμανικές του πολιτικές. Με την συμφωνία για το Ναγκόρνο Καραμπαχ, όχι μόνο κερδίζει ο στρατηγικός εταίρος του στον Καύκασο, όχι μόνο ενισχύεται η ρητορική του παντουρκισμού, αλλά εφαρμόζεται καθώς, με τον νέο δρόμο που θα συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με το Ναχιτσεβάν, η Τουρκία (η οποία συνορεύει με το Ναχιτσεβάν) θα ανοίξει έναν νέο «παντουρκικό» διάδρομο ο οποίος θα την συνδέει απευθείας με το Αζερμπαϊτζάν και τις τουρκογενείς χώρες της Κεντρικής Ασίας.

Τέλος, πρέπει να γίνει αναφορά και στην εσωτερική κατάσταση της Αρμενίας πριν την υπογραφή της συμφωνίας. Όλος ο κόσμος αναγνωρίζει την ενότητα του αρμενικού έθνους. Οι Αρμένιοι απανταχού έκαναν ότι μπορούσαν για να βοηθήσουν την πατρίδα τους. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τους πολιτικούς της Αρμενίας. Σε έναν πόλεμο, όλες οι πολιτικές δυνάμεις οφείλουν να συνταχθούν με την κυβέρνηση για να αντιμετωπίσουν τον εχθρό. Στην Αρμενία, το μεγαλύτερο κομμάτι της αντιπολίτευσης (17 κόμματα συμπεριλαμβανομένων και των εκπροσώπων του παλαιού καθεστώτος) ζητούσαν την παραίτηση του πρωθυπουργού. Λέγεται επίσης, ότι στρατιωτικοί-φίλοι του παλαιού καθεστώτος εγκατέλειψαν περιοχές του Αρτσάχ με αποτέλεσμα την ήττα των αρμενικών δυνάμεων. Η πληροφορία αυτή δεν έχει επιβεβαιωθεί, έχει όμως ειπωθεί δια στόματος πολλών Αρμενίων μαχητών.

Το παλαιό καθεστώς έχει ισχυρή παρουσία στην γραφειοκρατία και στο στράτευμα. Οι εκπρόσωποί του χαρακτηρίζονται από πολλούς ως ολιγάρχες οι οποίοι εξυπηρετούν τα συμφέροντα της Ρωσίας. Οι πρώην ηγέτες της Αρμενίας Σερζ Σαρκισιάν και Ρόμπερτ Κοτσαριάν είναι στενοί προσωπικοί φίλοι του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν. Η κυβέρνηση Πασινιάν όταν κέρδισε τις εκλογές επιδίωξε την κάθαρση του πολιτικού συστήματος το οποίο χαρακτηριζόταν από εκτεταμένη διαφθορά. Στο πλαίσιο αυτό φυλακίστηκε και ο πρώην πρόεδρος Κοτσαριάν. Αυτή η απόπειρα κάθαρσης ενόχλησε την Ρωσία διότι έβλαπτε και τα δικά της συμφέροντα στην χώρα αλλά και στην ευρύτερη περιοχή. Δεν θα εκπλαγώ αν αποκαλυφθεί στο μέλλον ότι οι εκπρόσωποι του παλαιού καθεστώτος συνέβαλαν στην ήττα από το Αζερμπαϊτζάν. Όμως προς το παρόν μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε.

Κλείνοντας, η συμφωνία ήταν μια εθνική ήττα για την Αρμενία. Ήταν όμως αναγκαία. Ειδάλλως, θα έπεφτε το Στεπανακέρτ και θα είχαμε πολύ περισσότερους νεκρούς. Δεν αποκλείεται μάλιστα, οι Αζέροι να καταλάμβαναν ολόκληρο το Αρτσάχ, γεγονός που θα σηματοδοτούσε το οριστικό τέλος της αρμενικής παρουσίας στην περιοχή. Η συμφωνία είναι ταπεινωτική και όπως έχει δείξει η ιστορία, οι ταπεινωτικές συνθήκες οδηγούν σε αναθεωρητισμό. Γι’ αυτό και ευελπιστώ πως θα γίνουν νέες διαπραγματεύσεις μελλοντικά με σκοπό την δίκαιη και προπάντων ειρηνική επίλυση του Ζητήματος. Είναι προφανές ότι και οι Αρμένιοι έχουν τις δικές τους ευθύνες για την μη επίλυση του Ζητήματος επί 30 χρόνια, αλλά αυτό είναι το θέμα ενός άλλου άρθρου. Συνοψίζοντας: η καλύτερη οργάνωση του αζερικού στρατού, η μη αποστολή σημαντικού αριθμού στρατευμάτων από την Αρμενία στο Αρτσάχ, η βοήθεια που το Μπακού έλαβε από την Τουρκία, η ρωσική ουδετερότητα, η σύμπλευση Ρωσίας και Τουρκίας, καθώς και η εσωτερική πολιτική κατάσταση στην Αρμενία οδήγησαν στην ήττα και στην αποδοχή αυτής της συμφωνίας.

liberal.gr

Τι έφερε τη ρήξη στην οικογένεια Ερντογάν

0

euro2day.gr

  • της Laura Pitel (Άγκυρα)

Η παραίτηση του Μπεράτ Αλμπαϊράκ από την τουρκική κυβέρνηση μάλλον δεν στεναχώρησε πολλούς. Οι εντεινόμενες πιέσεις που δέχθηκε το τελευταίο διάστημα ο Ερντογάν και γιατί αποφάσισε τελικά να ξαναπάρει τον έλεγχο της οικονομίας.

Όταν ο Berat Albayrak, ο πανίσχυρος υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών της Τουρκίας, δημοσιοποίησε στο Instagram ένα συγκινητικό μήνυμα παραίτησης την Κυριακή, έγραψε πως ελπίζει να μπορέσει τώρα να περάσει περισσότερο χρόνο με «τον πατέρα μου, τη μητέρα μου, την σύζυγο και τα παιδιά μου».

Υπήρχε μόνο μια βιαστική αναφορά στον άνδρα που τον έκανε τον δεύτερο ισχυρότερο άνθρωπο στην κυβέρνηση και ο στον οποίον χρωστά την πολιτική του καριέρα: τον πεθερό του, τον πρόεδρο Recep Tayyip Erdogan.

Η Τουρκία είναι κλονισμένη μετά από μια εβδομάδα μεγάλου πολιτικού και οικογενειακού δράματος, που ξεκίνησε με την αποχώρηση του κ. Albayrak –που όμως επισκιάστηκε από μήνες αυξανόμενων οικονομικών προβλημάτων και ελεύθερης πτώσης του νομίσματος της χώρας. Ωστόσο, λίγοι θα θρηνήσουν για έναν άνθρωπο ευρύτερα αντιπαθή, ο οποίος έκανε εχθρούς σε όλο το τουρκικό κράτος. «Οι περισσότεροι απλώς αισθάνονται ανακούφιση που φεύγει», ανέφερε κυβερνητικός αξιωματούχος.

Ο 42 ετών κ. Albayrak, δεν ήταν υπεύθυνος μόνο για την διαχείριση της 19ης μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου. Το πρώην επιχειρηματικό στέλεχος, που είναι παντρεμένο με την κόρη του κ. Erdogan, την Esra, είχε αυξήσει πολύ την επιρροή του στην κυβέρνηση και πέραν αυτής. Πολλοί εντός του κυβερνώντος κόμματος της Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) πίστευαν πως προετοιμάζεται από τον Erdogan για πολιτικός του κληρονόμος.

Το μέλλον του στην πολιτική φαίνεται τώρα πως βρίσκεται σε αδιέξοδο. «Δεν νομίζω πως θα μπορούσε ποτέ κανείς να φανταστεί αυτό που συνέβη», ανέφερε ένας σοκαρισμένος πρώην συνάδελφος. «Δεν θα μπορέσει ποτέ να ανακτήσει την εξουσία που είχε κάποτε».

Η σπίθα για την πολιτική και οικογενειακή έκρηξη φαίνεται πως ήταν μια ξαφνική συνειδητοποίηση από τον Τούρκο πρόεδρο της πραγματικής κατάσταση της οικονομίας της χώρας. Τις τελευταίες εβδομάδες, ο κ. Erdogan είχε αντιμετωπίσει εντεινόμενες πιέσεις από το AKP, που πλήττεται δημοσκοπικά λόγω της επίπτωσης της πανδημίας του κορωνοϊού, του αυξανόμενου κόστους διαβίωσης, της υψηλής ανεργίας και του πτωτικού σπιράλ της αξίας της τουρκικής λίρας.

Ο κ. Albayrak επέμενε για μήνες πως η Τουρκία υπεραποδίδει έναντι των ανταγωνιστριών οικονομιών και πως βρίσκεται εν μέσω μιας μεγάλης οικονομικής μεταμόρφωσης. Επανέλαβε αυτές τις ατάκες όταν συναντήθηκε με βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με αναφορές στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης. Υποστήριξε επίσης πως το νόμισμα, που είχε χάσει σχεδόν το ένα τρίτο της αξίας του έναντι του αμερικανικού δολαρίου από την αρχή του έτους, δεν ήταν το μόνο κριτήριο που θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί για να κριθεί η υγεία της οικονομίας.

Αλλά ο κύβος ερρίφθη για τον πρόεδρο, σύμφωνα με πηγές εντός του AKP και της κυβέρνησης, όταν ενημερώθηκε για τη κλίμακα της κρίσης που αντιμετωπίζει η χώρα, ιδιαίτερα την πολύ κακή κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα αποθεματικά ξένου συναλλάγματος της κεντρικής τράπεζας της χώρας.

Όταν αφαιρεθούν τα δανεισμένα χρήματα και άλλα στοιχεία παθητικού, τα αποθέματα ξένου συναλλάγματος βρίσκονται σε βαθύτατα αρνητικό έδαφος, με ορισμένες εκτιμήσεις να τα τοποθετούν στα -50 δισ. δολάρια στο τέλος Σεπτεμβρίου. Το τεράστιο έλλειμμα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αποτυχημένη παρέμβαση της οποίας ηγήθηκε ο κ. Albayrak, που κόστισε σύμφωνα με εκτιμήσεις 140 δισ. δολάρια τα τελευταία δυο χρόνια.

Ορισμένοι αδυνατούν να πιστέψουν πως ο κ. Erdogan, που συνεδριάζει τακτικά με μια σειρά επιχειρηματικών προσώπων, θα μπορούσε πραγματικά να μην γνωρίζει πόσο άσχημα ήταν τα πράγματα. Άλλοι όμως επιμένουν πως, ως αποτέλεσμα της παράκαμψης των εσωτερικών επικριτών και της περιστοίχισής του με ένθερμους υποστηρικτές του, αποκόπηκε από την πραγματικότητα. «Ο πρόεδρος ενημερώνονταν συνήθως από τον γαμπρό του», ανέφερε ανώτατο στέλεχος του AKP. «Ήταν πολύ απασχολημένος για να πάρει πληροφορίες από άλλες πηγές».

«Είναι απίστευτο, αλλά πιστευτό», είπε άλλη πηγή με στενούς δεσμούς με το κυβερνών κόμμα.

Το πρωί του Σαββάτου, ειδοποίηση που δημοσιοποιήθηκε στο ΦΕΚ της Τουρκίας, ανακοίνωνε πως ο κ. Erdogan απέπεμψε τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας. Ο πρόεδρος τον αντικατέστησε με τον Naci Agbal, μακροχρόνιο σύμμαχό του και επικριτή των πολιτικών του γαμπρού του –και τον άνθρωπο που του άνοιξε τα μάτια για την πραγματική εικόνα της οικονομίας- καθώς κινήθηκε για να πάρει και πάλι τον έλεγχο της οικονομίας.

Ο κ. Albayrak αντέδρασε με οργή. Μετά τη δημοσίευση του σημειώματος παραίτησής του, που εξέπληξε ακόμα και τους στενότερους συμβούλους του, διέγραψε τους λογαριασμούς του στο Twitter και στο Instagram και εξαφανίστηκε από τη δημόσια θέα.

Η αποχώρησή του συνοδεύτηκε από μια δραστική αλλαγή ρητορικής. Ο κ. Erdogan την Τετάρτη υποσχέθηκε να ξανακερδίσει την «εμπιστοσύνη και πίστη» των επενδυτών. Ο υπουργός Οικονομικών και ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας σχεδιάζουν roadshow σε διεθνείς επενδυτές για να προσελκύσουν τα απαραίτητα ξένα κεφάλαια. Η λίρα αντέδρασε με έντονο ράλι.

Οι σκεπτικιστές λένε πως η Τουρκία αντιμετωπίζει πολλά βαθιά πολιτικά και οικονομικά προβλήματα που δεν λύνονται απλά με νέους διορισμούς και με μια πιο φιλική προς την αγορά γλώσσα. Ο κ. Erdogan, που έχει βαθύτατα αντισυμβατικές απόψεις για τα οικονομικά, θα συνεχίσει να είναι ο ισχυρότερος άνδρας στην κυβέρνηση. Αλλά αν η κεντρική τράπεζα ανταποκριθεί στις προσδοκίες της αγοράς και ανακοινώσει σημαντική αύξηση επιτοκίων την επόμενη εβδομάδα, θα μπορούσε να συμβάλλει στην προσέλκυση του κύματος ξένου χρήματος που χρειάζεται για να επαναφέρει τη χώρα από το χείλος του γκρεμού.

Οι αναλυτές λένε πως, ενώ η κατάσταση της οικονομίας είναι σε μεγάλο βαθμό πρόβλημα που δημιουργήθηκε από τον ίδιο τον κ. Erdogan, ωστόσο η περασμένη εβδομάδα έδειξε επίσης την προσαρμοστικότητα και τον πραγματισμό του άνδρα που κυριαρχεί στην τουρκική πολιτική σκηνή εδώ και σχεδόν δυο δεκαετίες.

«Ο Erdogan έδειξε για μια ακόμα φορά την πολιτική του ικανότητα», είπε ο κ. Can Selcuki, επικεφαλής της εταιρείας συμβούλων Istanbul Economics Research. «Το να έχει τον Berat σε αυτή τη θέση για πάνω από δυο χρόνια είχε τίμημα και ο Erdogan πλήρωσε το τίμημα αυτό. Αλλά όταν κατάλαβε πραγματικά πως η οικονομία θα τον ρίξει, έκανε στροφή με τρόπο που κανένας δεν περίμενε».

© The Financial Times Limited 2020. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation

Τι σημαίνει η νίκη του Μπάιντεν για την Τουρκία

0

Του Μπουράκ Μπεκντίλ.

Εάν ο Τζο Μπάιντεν παραμείνει πιστός στη προεκλογική του ρητορική, θα μπορούσε να τιμωρήσει την Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με πολλές κυρώσεις για την αγορά κρίσιμων όπλων από τη Ρωσία και για την αποδυνάμωση των αμερικανικών κυρώσεων στο Ιράν. Ωστόσο, η ιστορία του Μπάιντεν με τον Ερντογάν δίνει μικτούς δείκτες για το πώς μπορεί να αντιμετωπίσει τον ολοένα και πιο αυταρχικό ηγέτη της Τουρκίας. Ο Μπάιντεν δεν θα είναι σε θέση να επιλέξει μια ρεαλιστική προσέγγιση με την Άγκυρα εντελώς απαλλαγμένη από ανησυχίες για τις πολιτικές ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα – το ολοένα και διευρυνόμενο έλλειμμα δημοκρατίας της Τουρκίας το καθιστά αδύνατο. Αλλά η ομάδα του Ερντογάν μπορεί να «αγοράσει» ένα νέο modus operandi με την Ουάσινγκτον υπό τον Μπάιντεν.

Από την πρώτη ημέρα του προεδρικού αγώνα των ΗΠΑ, τα υπέρ-Ερντογάν μέσα ενημέρωσης και οι ειδικοί υποστήριξαν τον κατεστημένο φορέα, παρόλο που ο σχεδιασμός του Ντόναλντ Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένης της αραβο-ισραηλινής ομαλοποίησης, συγκρούστηκε με τον ισλαμιστικό, αντι-Ισραηλινό, υπέρμαχο της Χαμάς λόγο ύπαρξης. Η σκέψη «ο διάβολος που γνωρίζετε» δεν εξηγεί πλήρως αυτήν την υποστήριξη, ειδικά επειδή ο Τραμπ θεωρήθηκε ευρέως ως αντι-ισλαμιστής ρατσιστής. Γιατί, λοιπόν, οι Ισλαμιστές της Τουρκίας να συμμορφωθούν με έναν υποστηρικτή του Ισραήλ, φερόμενο ως ισλαμοφοβικό πρόεδρο των ΗΠΑ; Επειδή θεωρούσαν μια μελλοντική κυβέρνηση του Μπάιντεν πιθανώς καταστροφική για την κυβέρνηση Ερντογάν.

Όταν το 2019 αναμενόταν μια τέλεια καταιγίδα στις σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ, ο Τραμπ προκάλεσε σύγχυση των προσδοκιών επαινώντας θερμά τον Ερντογάν λίγο πριν την επίσημη επίσκεψή του στην Ουάσινγκτον με γενναιόδωρα λόγια. «Είναι φίλος μου και χαίρομαι που δεν είχαμε πρόβλημα, γιατί, ειλικρινά, είναι μια κόλαση ηγέτη και είναι σκληρός άνθρωπος», είπε ο Τραμπ. «Είναι δυνατός άνθρωπος και έκανε το σωστό και το εκτιμώ πραγματικά και θα το εκτιμήσω στο μέλλον».

Ευνοεί τον Τραμπ

Οι συναντήσεις στην Ουάσινγκτον πήγαν πολύ καλύτερα από το αναμενόμενο, παρά τους αρκετούς προβληματικούς φακέλους. Τελείωσαν με μια ανταλλαγή φιλοφρονήσεων και άνοιξαν το δρόμο στον Τραμπ να αναβάλει την εφαρμογή του νόμου για την επιβολή κυρώσεων σε αντιπάλους της Αμερικής (CAATSA), νόμος ο οποίος θα επέβαλε κυρώσεις στην Τουρκία σε μια εποχή που η οικονομία της βρισκόταν στο χείλος της κατάρρευσης.

Οι κυρώσεις εξασφάλισαν μαζική υποστήριξη από το Κογκρέσο αφού η Τουρκία επέμεινε ότι θα ενεργοποιήσει ένα ρωσικό αεροπορικό και αντιπυραυλικό αμυντικό σύστημα μεγάλης εμβέλειας στο έδαφος της. Η Ουάσιγκτον φοβόταν ότι η ενεργοποίηση του συστήματος S-400 θα έθετε σε κίνδυνο τα εναέρια στρατιωτικά  στοιχεία των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ που βρίσκονται στην Τουρκία. Ο Τραμπ προφανώς δεν συμμερίζεται αυτόν τον φόβο. Και όπως αποδείχθηκε, υπήρχε κάτι περισσότερο για τη γενναιοδωρία του στον Ισλαμιστή ισχυρό της Τουρκίας από το να παρακάμψει το CAATSA.

Τελικά φάνηκε ότι ο Ερντογάν πιέζει τον Τραμπ για μήνες να σταματήσει μια ποινική έρευνα για μια τουρκική κρατική τράπεζα – μια έρευνα που απειλούσε όχι μόνο την τράπεζα αλλά και μέλη της οικογένειας και του πολιτικού κόμματος του Ερντογάν. Η Χάλκμπανκ διώχτηκε για κατηγορίες ότι είχε παρακάμψει την πολιτική του Τραμπ για οικονομική απομόνωση του Ιράν, που αποτελεί κεντρικό στοιχείο του σχεδίου του στη Μέση Ανατολή. Χωρίς τη βοήθεια του Τραμπ, η Χάλκμπανκ θα μπορούσε να χτυπηθεί με κυρώσεις αξίας αρκετών δισεκατομμυρίων δολαρίων. Και εξακολουθεί να ισχύει – εκτός αν ο Τζο Μπάιντεν μεταμορφωθεί σε έναν άλλο λάτρη του Ερντογάν στον Λευκό Οίκο.

Η ιστορία του Μπάιντεν με τον Ερντογάν δίνει μικτά μηνύματα ως προς την πιθανή μελλοντική κατεύθυνση των σχέσεών του με έναν ολοένα και πιο αυταρχικό ηγέτη.

Ως αντιπρόεδρος, ο Μπάιντεν πραγματοποίησε τέσσερις επίσημες επισκέψεις στην Τουρκία μεταξύ 2011 και 2016. Οι συζητήσεις του με τον Ερντογάν περιείχαν δύσκολους φακέλους όπως η βόρεια Συρία, ο αγώνας ενάντια στο ISIS και η αμερικανική στρατιωτική και υλικοτεχνική υποστήριξη στους κούρδους μαχητές. Αλλά ο Ερντογάν πήρε την πολυπόθητη στρατιωτική εισβολή στη Βόρεια Συρία από τον Τραμπ, όχι τον προκάτοχό του, τον Οκτώβριο του 2019. Τα τουρκικά στρατεύματα έχουν αναπτυχθεί εκεί και βρίσκονται σε ένταση με δεκάδες γειτονικά κουρδικά στρατεύματα που θεωρούνται από την Άγκυρα τρομοκρατικές δυνάμεις και από την Ουάσιγκτον ως σύμμαχοι.

Ο Ερντογάν συχνά κατηγόρησε την κυβέρνηση Ομπάμα ότι ενίσχυσε μια τρομοκρατική οργάνωση για να νικήσει μια άλλη. Παραπονέθηκε για «χιλιάδες φορτηγά» γεμάτα όπλα που η κυβέρνηση των ΗΠΑ έστειλε δήθεν στους Κούρδους μαχητές στη Συρία για να πολεμήσουν το ISIS. Με τον Μπάιντεν στο τιμόνι, ο Ερντογάν θα έχει λόγο να ανησυχεί για τη δημιουργία στενότερων δεσμών μεταξύ Ουάσινγκτον και Κούρδων της Συρίας.

Το όραμα του Μπάιντεν για την Ελλάδα

Κατά την πολιτική του διαδρομή ο Μπάιντεν υποστήριξε ομάδες και χώρες που η Τουρκία παραδοσιακά αντιμετωπίζει με εχθρότητα. Τον Οκτώβριο, κατά την προεκλογική του εκστρατεία ο Μπάιντεν δημοσίευσε μια επίσημη δήλωση «Όραμα για την Ελλάδα» με τα εξής σημεία:

Ο Τζο έχει από καιρό αντιταχθεί στην τουρκική κατοχή της βόρειας Κύπρου και υποστήριξε μια ολοκληρωμένη διευθέτηση για την επανένωση του νησιού ως διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα. Το 2014, επισκέφθηκε το νησί, κάτι που είχε να κάνει αντιπρόεδρος πάνω απο 50 χρόνια, και ηγήθηκε της διπλωματικής δέσμευσης του Λευκού Οίκου στο Κυπριακό.

Ο Τζο ζήτησε πρόσφατα από την κυβέρνηση Τραμπ να πιέσει την Τουρκία να αποφύγει περαιτέρω προκλητικές ενέργειες στην περιοχή εναντίον της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένων απειλών βίας.

Ο Joe υπήρξε από καιρό ισχυρός υποστηρικτής του Οικουμενικού Πατριαρχείου, και παρείχε σταθερή υποστήριξη για να μπορεί το Πατριαρχείο να επιτελεί το ρόλο του ως κέντρου της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Θεωρεί πολύτιμη την επίσκεψή του το 2011 στο Πατριαρχείο και κάθε μία από τις συναντήσεις του με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Κάλεσε την Τουρκία να επιτρέψει την επανέναρξη της Σχολής της Χάλκης και επέκρινε την πρόσφατη απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης να μετατρέψει την Αγία Σοφία σε τζαμί.

Ο Joe Biden ήταν πάντα φίλος της ελληνοαμερικανικής κοινότητας, στο Ντελαγουέρ και σε όλη τη χώρα. Είναι ευγνώμων για τη μακροχρόνια υποστήριξη της κοινότητας.

Ο Joe Biden θα συνεργαστεί με τον στενό σύμμαχό μας στην Ελλάδα για την προώθηση της σταθερότητας στην ανατολική Μεσόγειο.

Σε αντίθεση με τον Πρόεδρο Τραμπ, ο Τζο θα καταγγείλει την τουρκική συμπεριφορά που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο ή που παραβιάζει τις δεσμεύσεις της ως συμμάχου του ΝΑΤΟ, όπως οι τουρκικές παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου.

Η γενοκτονία των Αρμενίων

Ένα άλλο παραδοσιακό ρήγμα στον άξονα Ουάσιγκτον-Άγκυρα είναι το ζήτημα της γενοκτονίας των Αρμενίων. Τον Απρίλιο του 2020, ο Μπάιντεν δεσμεύτηκε να αναγνωρίσει επίσημα τη γενοκτονία των Αρμενίων το 1915 εάν εκλεγεί στον Λευκό Οίκο, μια κίνηση που οι πρόεδροι είχαν αποφύγει για χρόνια. “Εάν εκλεγώ, δεσμεύομαι να υποστηρίξω ένα ψήφισμα που θα αναγνωρίζει τη Γενοκτονία των Αρμενίων και θα καταστήσει τα παγκόσμια ανθρώπινα δικαιώματα κορυφαία προτεραιότητα για τη διοίκησή μου”, έγραψε σε μια δημοσίευση. Το ζήτημα της γενοκτονίας πιθανότατα θα γίνει το πρώτο δοκιμαστικό τεστ στις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας υπό τον Μπάιντεν, καθώς τον Απρίλιο του 2021 οι Αρμενικές ομάδες διασποράς θα του υπενθυμίσουν τη δέσμευσή του (24 Απριλίου είναι η Ημέρα Εορτασμού της Αρμενικής Γενοκτονίας.)

Οι φιλοδοξίες του Ερντογάν σε πρώην οθωμανικά εδάφη από το Ιράκ και τη Συρία, στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Λιβύη, στρατιωτικές εντάσεις με την Ελλάδα, απόκτηση οπλικών συστημάτων απο πρώην σοβιετικές χώρες και ρητορική φιλοδοξία να «απελευθερώσει την Ιερουσαλήμ να την κάνει μουσουλμανική πρωτεύουσα» όλα αυτά θα είναι σοβαρές προκλήσεις γιατί ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ θα πρέπει να επιλέξει να είναι ρεαλιστής με την Τουρκία και όχι ιδεολογικά εχθρικός.

Αλλά η Ρωσία αξίζει να είναι ένας ειδικός φάκελος.

Συναλλακτικός καιροσκοπισμός και Ρωσία

Καθώς ο ρεαλισμός και η διπλωματία συχνά ξεπερνούν τα συναισθήματα ακόμη και σε περιόδους δύσκολων σχέσεων, ο Μπάιντεν μπορεί να προσπαθήσει να χτίσει ένα modus operandi με τον Ερντογάν βασισμένο σε συναλλακτικούς καιροσκοπισμούς. Αυτό σημαίνει ότι παρά τα θεωρητικά αρνητικά, μπορεί να είναι δυνατή η επαναφορά των σχέσεων. Αλλά η βαθιά δέσμευση του Ερντογάν προς τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν για πολλά γεωγραφικά στρατηγικά θέματα, συμπεριλαμβανομένου του κρίσιμου στρατιωτικού εξοπλισμού όπως το σύστημα S-400 (και πιθανή μελλοντική συνεργασία στο πιο προηγμένο σύστημα S-500), η ρωσική προσπάθεια για την κατασκευή του πρώτου πυρηνικού σταθμού της Τουρκίας εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας και η εξάρτηση της Τουρκίας από το ρωσικό φυσικό αέριο μπορεί όλα να καταστήσουν ένα νέο modus operandi Τουρκίας-ΗΠΑ εξαιρετικά δύσκολο να επιλυθεί.

Ο Μπάιντεν θεωρεί τη Ρωσία ως τη μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια της Αμερικής. Στην ιδανική περίπτωση, αυτός και η ομάδα του θα έχουν την Τουρκία ως σύμμαχο και αναπόσπαστο εταίρο στην αντιμετώπιση ρωσικών ή / και ιρανικών παιχνιδιών δύναμης στην περιοχή. Αλλά παρόλο που είναι ένα σουνιτικό κράτος και σύμμαχος του ΝΑΤΟ, η Τουρκία είναι πολύ μουσουλμανική για να παίξει αυτό το ρόλο ενάντια στο σιιτικό Ιράν και επίσης δεσμευμένη στη Ρωσία για να είναι χρήσιμη στην Αμερική.

Υποστήριξη της Τουρκικής Αντιπολίτευσης

Ο Μπάιντεν μπορεί να προτιμήσει να ακολουθήσει μια λιγότερο ρεαλιστική πολιτική προς την Τουρκία. Ήταν μια βόμβα στην Τουρκία όταν εμφανίστηκε ένα βίντεο συνέντευξης των New York Times με τον Μπάιντεν από τον Δεκέμβριο του 2019, φέτος. Στο βίντεο, ο Μπάιντεν λέει επανειλημμένα ότι «ανησυχεί πολύ» για τις εξελίξεις στην Τουρκία, ζητώντας «μια πολύ διαφορετική προσέγγιση» στον Ερντογάν «εμπλέκοντας» στοιχεία της τουρκικής αντιπολίτευσης όπως έκανε κατά τη διάρκεια της αντιπροεδρίας του. «Μπορούμε να υποστηρίξουμε εκείνα τα στοιχεία της τουρκικής ηγεσίας που εξακολουθούν να υπάρχουν και να πάρουμε περισσότερα από αυτά, τα ενθαρρύνουμε να είναι σε θέση να αναλάβουν και να νικήσουν τον Ερντογάν», είπε ο Μπάιντεν, «όχι με πραξικόπημα», αλλά μέσω της εκλογικής διαδικασίας.

Ο Μπάιντεν δεν μπορεί να επιλέξει ένα ρεαλιστικό παράδειγμα με την Τουρκία που είναι πλήρως διαχωρισμένη από τις ανησυχίες για τις πολιτικές ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το συνεχώς διευρυνόμενο δημοκρατικό έλλειμμα της Τουρκίας το καθιστά αδύνατο. Το Freedom House έχει θέσει την Τουρκία στη λίστα των «μη ελεύθερων» χωρών στην αξιολόγηση του 2020. Ορισμένες από τις άλλες χώρες στον ίδιο όμιλο με την Τουρκία είναι το Αφγανιστάν, η Αγκόλα, η Λευκορωσία, το Μπρουνέι, το Τσαντ, το Τζιμπουτί, η Ερυθραία, η Γκαμπόν, το Ιράν, το Ιράκ, η Λιβύη, η Μιανμάρ, η Βόρεια Κορέα, η Νικαράγουα, το Κατάρ, η Ρουάντα, η Σομαλία, το Σουδάν και η Υεμένη. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Δικαιοσύνης, η Τουρκία κατατάσσεται 107η από τις 128 χώρες στο κράτος δικαίου. Και σύμφωνα με την ελευθερία του Τύπου των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα, η Τουρκία είναι 154η από τις 180 χώρες, σημειώνοντας επίδοση χειρότερη από το Πακιστάν, το Κονγκό και το Μπαγκλαντές.

Ο πρώην Ρεπουμπλικανός Κογκρέσμαν Vin Weber είπε:

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι ο Μπάιντεν έχει διαφορετική στάση απέναντι στην Τουρκία, αλλά ότι το έθεσε περιστασιακά το θέμα στις εκλογές. Επικρίνει τον Τραμπ για τα λόγια του «χαϊδεμένοι δικτάτορες» και ανέφερε μεταξύ άλλων τον Ερντογάν…

Ο Μπάιντεν είναι σχεδόν υποχρεωμένος να ακολουθήσει λίγο πιο σκληρή γραμμή στις σχέσεις με την Τουρκία, αλλά δεν πρόκειται να διαρρήξει τις σχέσεις. Υπάρχουν βασικά πράγματα που θα τον εμποδίσουν να τις κάνει πολύ χειρότερες. Ένα, φυσικά, είναι οι σχέσεις ασφάλειας.

Θα είναι λοιπόν ένα μείγμα ρεαλισμού και ιδεολογικής προσοχής; Είναι πολύ νωρίς για να πούμε. Αλλά παλαιότερες συναλλαγές μεταξύ Μπάιντεν και Ερντογάν υποδηλώνουν ότι η αντι-Ερντογάν ρητορική του Μπάιντεν μπορεί να εξασθενίσει και μια καλή σχέση θα μπορούσε πιθανώς να αναπτυχθεί μεταξύ του νέου προέδρου του λίκνου της δημοκρατίας και του ισλαμιστή σουλτάνου.

“Η εκλογή του Μπάιντεν δεν θα αλλάξει τις σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και ΗΠΑ”, δήλωσε ο Τούρκος αντιπρόεδρος Φουάτ Οκτάι “Είναι μόνο θέμα μεταβατικής περιόδου.”

Σε μια διπλωματική διαμάχη του 2014 μεταξύ Τουρκίας και ΗΠΑ, ο τότε αντιπρόεδρος Μπάιντεν ζήτησε συγγνώμη από τον Ερντογάν για παρατηρήσεις που υποδηλώνουν ότι η Τουρκία βοήθησε να διευκολυνθεί η άνοδος της ριζοσπαστικής τρομοκρατικής οργάνωσης ISIS στη Συρία και το Ιράκ. Σε προηγούμενες παρατηρήσεις, ο Μπάιντεν δήλωσε ότι ο Ερντογάν παραδέχτηκε ότι έσφαλε με το να επιτρέπει στους ξένους μαχητές τζιχάντ να διασχίσουν τα σύνορα της Τουρκίας στη Συρία, οδηγώντας τελικά στο ISIS.

Τον Αύγουστο του 2016, ο Ερντογάν έλαβε άλλη μια συγνώμη από τον αντιπρόεδρο Μπάιντεν για το ότι δεν είχε επισκεφθεί την Τουρκία αμέσως μετά από ένα αποτυχημένο πραξικόπημα τον προηγούμενο μήνα. Σε μια επίσκεψη στην Άγκυρα, ο Μπάιντεν προσέφερε την «απόλυτη και ακλόνητη υποστήριξη» της Αμερικής στην Τουρκία.

Ένας ανώτερος Τούρκος διπλωμάτης συμφώνησε με τον τρόπο που οι σκεπτικιστές του Μπάιντεν έβλεπαν τις συχνά επιτυχημένες τακτικές διαπραγμάτευσης του Τραμπ. «Θα συμφωνούσα με το επιχείρημα ότι ο Τραμπ, ένας sui generis πολιτικός, μίλησε φιλικά και ενήργησε σκληρά, αν και η υποστήριξή του προς την κυβέρνηση του Ερντογάν μερικές φορές ξεπέρασε το« φιλικό προς τη συνομιλία »», είπε ο διπλωμάτης σε τηλεφωνική συνομιλία.

Η ομάδα του Ερντογάν μπορεί ήδη να γνωρίζει ότι μπορεί να «αγοράσει» ένα νέο modus operandi απο την Ουάσινγκτον υπό τον Μπάιντεν. «Είναι τυπικό ότι η ρητορική κυριαρχεί σε έναν εκλογικό αγώνα. Ωστόσο, τα γεγονότα αργότερα θα κυριαρχούν », δήλωσε ο Τούρκος  αντιπρόεδρος Οκτάι.

Μετάφραση: Παντελής Σαββίδης

Πηγή:BESA

 

Nagorno-Karabakh: sipario sulla guerra, la vittoria è di Mosca

0

11 Nov 2020 – Nathalie Tocci, Nona Mikhelidze 

Nonostante tutti i discorsi su una nuova geopolitica nel Caucaso fatta di droni turchi, jihadisti siriani, mediazione iraniana e scontro di civiltà, la guerra tra Armenia e Azerbaigian si è conclusa unilateralmente. È successo non solo in ragione della vittoria militare dell’Azerbaigian sull’Armenia, il che ha ribaltato la sconfitta di ventisei anni prima, ma anche – e forse più significativamente – perché la geopolitica della regione è ormai quasi interamente nelle mani di Mosca.

Dopo quasi tre decenni di fragile tregua, la guerra era di nuovo esplosa tra i due Paesi del Caucaso meridionale il 27 settembre scorso. Durata sei settimane, ha lasciato a terra migliaia di vittime, tra cui centinaia di civili. Il Gruppo di Minsk – il formato di mediazione nel quadro Osce e co-presieduto da Francia, Russia e Stati Uniti – non è riuscito a facilitare un accordo di pace tra le due parti del conflitto.

L’accordo del 10 novembre
Mentre eravamo incollati ai nostri schermi a seguire compulsivamente il conteggio dei voti negli Stati Uniti, la città-simbolo di Shusha/Shushi cadeva in mano alle forze di Baku. Poco dopo, martedì 10 novembre, Armenia e Azerbaigian hanno concluso un accordo di pace, mediato dalla Russia.

Benché non esplicita nel nome, l’intesa trilaterale per il cessate il fuoco indica la sconfitta dell’Armenia. In seguito all’accordo, l’Azerbaigian riprende il pieno controllo di tutto il territorio occupato che circonda il Nagorno-Karabakh, ad eccezione di un corridoio di cinque chilometri a Lachin che mantiene un collegamento territoriale tra Armenia e Stepanakert – la capitale dell’autoproclamatosi Nagorno-Karabakh -, ma non con Shusha.

Gli sfollati interni ed i rifugiati azeri possono tornare nelle loro case. A parte la previsione della riconquista territoriale da parte di Baku, l’accordo non fa menzione del futuro status costituzionale del Nagorno Karabakh. L’Azerbaigian ha anche ottenuto per la prima volta dalla guerra degli anni ’90 un collegamento diretto con la sua exclave Nachichevan, che vuol dire un collegamento diretto con la Turchia.

L’attivismo turco e gli appelli di Usa, Iran e Europa
Questi elementi dell’accordo sono, per molti aspetti, i meno sorprendenti. Molto più stupefacente per gli osservatori esterni è non tanto la vittoria dell’Azerbaigian, quanto quella della Russia. La Russia è tra i tre co-presidenti del Gruppo di Minsk, ha stretti legami di sicurezza con l’Armenia (Yerevan è membro della Collective Security Treaty Organisation, il Trattato di difesa collettiva di Mosca, ndr), ma nell’ultimo decennio ha migliorato in modo significativo le sue relazioni economiche con Baku. Durante le sei settimane di guerra, la Russia si è ripetutamente attivata per mediare il cessate il fuoco umanitario, come hanno fatto anche Iran, Francia e Stati Uniti.

Tuttavia, l’attenzione internazionale si è concentrata in gran parte altrove: principalmente ad Ankara. Lo strenuo sostegno da parte del presidente turco Racep Tayyip Erdogan all’impegno militare dell’Azerbaigian nel Nagorno-Karabakh, infatti, strideva con le piuttosto monotone richieste di cessate il fuoco provenienti dai leader europei, americani e iraniani. Durante le prime settimane di guerra si è parlato molto di droni turchi, jihadisti siriani, e più in generale del grande ritorno della Turchia nella scena caucasica. Ankara è stata, senza dubbio, molto più assertiva nella guerra del 2020 che in quella precedente del 1988-1994. Anche Teheran si è dimostrata ben più attiva che in passato nel suo sforzo di facilitare un cessate il fuoco tra le parti.

Al contrario, nonostante lo sforzo del segretario di Stato Mike Pompeo di mediare una tregua, gli Stati Uniti sono stati infinitamente meno presenti nel Caucaso oggi rispetto alla fine degli anni ’90. Gli europei sono scomparsi. In altre parole, le dinamiche geopolitiche della regione sono cambiate in modo significativo negli ultimi trent’anni.

Il significato del successo russo
L’accordo del 10 novembre racconta, però, un’altra storia: forse la più significativa di questa vicenda. In molti ci hanno provato, ma è stata Mosca a concludere l’accordo. Per la prima volta, la Russia ha ottenuto un risultato che aveva finora perseguito senza successo : inviare i propri – e soltanto i propri – peacekeeper nella regione. Lungo la linea di contatto nel Nagorno-Karabakh e nel corridoio Lachin, sarà dispiegato un contingente di quasi duemila soldati russi, per una durata di cinque anni, rinnovabile per altri cinque.

Questo dà alla Russia una leva senza precedenti per esercitare un’influenza maggiore sulla politica interna dell’Azerbaigian e soprattutto dell’Armenia. Le timide aperture Yerevan nei confronti dell’Unione europea, sotto la guida del premier Nikol Pashinyan, molto probabilmente si spegneranno.

In effetti, l’accordo negoziato dalla Russia spinge l’Armenia sull’orlo del baratro politico, mettendo a repentaglio la sua giovane democrazia. Nel Paese sono esplose proteste di massa, i manifestanti hanno etichettato l’accordo come un tradimento e stanno chiedendo le dimissioni del primo ministro.

Se ciò accadrà – ed è difficile immaginare che non accadrà – il Cremlino intascherà un’ulteriore vittoria. L’Armenia è stata a lungo il partner strategico della Russia, ma le relazioni bilaterali si sono inasprite dopo la “rivoluzione di velluto” del 2018 che ha portato Pashinyan al potere. Le sue riforme democratiche – e in particolare la sua lotta alla corruzione, conclusasi con l’arresto di importanti oligarchi affiliati alla Russia e dell’ex presidente filo-russo Robert Kocharyan -, non sono state particolarmente apprezzate dal Cremlino. In buona sostanza, il presidente russo Vladimir Putin si è vendicato.

Il compito per l’Ue
La fine di una guerra che stava causando molte morti, sfollamenti e distruzione è un risultato positivo. Tuttavia, come suggerisce lo stesso precedente accordo del 1994, un cessate il fuoco non è garanzia di pace. Mentre la guerra territoriale è finita, il conflitto tra i popoli dell’Azerbaigian e dell’Armenia non lo è certamente.

Per orientare le dinamiche del conflitto verso una vera riconciliazione, sarà fondamentale rivisitare il formato di mediazione e puntare alla costruzione della pace e al contatto interpersonale. Data l’ampia gamma di strumenti che possono essere mobilitati dall’Unione europea in questo campo, è tempo che gli europei facciano sentire, anche se tardivamente, il loro peso nella regione e indirizzino la rotta del viaggio lontano da una mera cristallizzazione del conflitto, e verso quella di un vera pace.

Tradizione dall’originale in inglese a cura della Redazione.

affarinternazionali.it

La rete energetica russa occidentale

0

Recentemente è stato annunciato il completamento del condotto Transatlantico (TAP), prevedendo il primo utilizzo per metà novembre 2020. Trattasi di uno dei più grandi progetti realizzati nella regione e, soprattutto, del compimento del nuovo canale di diversificazione dall’egemonia energetica russa, intrapreso anni fa con il Corridoio meridionale del gas. La Russia però non vede svanire le sue fortune energetiche, ben salde grazie a una rete di sei condotti principali.

Il completamento del collegamento è un importante obiettivo per l’Unione Europea, che da anni lavora per diversificare le sue fonti di approvvigionamento di gas. Mentre la Germania sostiene la controversa rotta russa della Nord Stream 2, al fine di portare il gas nel continente attraverso il Mar Baltico, il TAP nel corridoio meridionale è emersa come fonte alternativa di energia da paesi al di fuori della morsa russa, poiché il gasdotto trasporterà il gas dall’Azerbaigian e dalla regione del Mar Caspio per trasportarlo attraverso la Turchia e in Italia.

La Russia rappresenta oggi circa un terzo delle forniture di gas dell’Europa. TAP sarà seguita da diversi progetti volti a ridurre la dipendenza dal gas russo, tra cui il Baltic Pipe. L’oligopolio russo sembra però ancora lontano dal poter vacillare, al momento, vi sono infatti sei importanti reti energetiche in mano al Cremlino, tutte aventi destinazione in Europa. Di fatto, si annoverano: Blue Stream, Druzhba, Nord Stream, Soyuz, Yamal, oltre al condotto Baltico.

Vediamo le specifiche di questi sei condotti, per capire come queste si relazionano rispetto alla TAP.

(Credits: https://www.gisreportsonline.com/gis-dossier-how-turkey-scored-big-in-the-gas-pipeline-game,energy,2706.html)

Blue Stream

Il gasdotto Blue Stream è progettato per trasportare il gas naturale russo in Turchia attraverso il Mar Nero. Esso integra il corridoio di trasporto gas che va dalla Russia alla Turchia attraverso Ucraina, Moldavia, Romania e Bulgaria. La lunghezza totale del Blue Stream è di 1.213 chilometri.

Durante la costruzione del gasdotto sono state applicate soluzioni ingegneristiche specifiche per migliorarne l’affidabilità, poiché la sezione montagnosa russa è lunga oltre 60 chilometri e la sezione offshore corre a profondità fino a 2.150 metri in un fragile ambiente di idrogeno solforato. Per esempio, queste soluzioni includono tubi in acciaio di alta qualità resistenti alla corrosione con rivestimenti interni ed esterni in polimeri, prove di sollecitazione della conduttura, tagli nella sezione montagnosa e offshore.

Il percorso del gasdotto va dall’impianto di gas di Izobilnoye a Dzhugba, comprende le stazioni di compressione di Stavropolskaya e Krasnodarskaya e quella di Beregovaya ad Arkhipo-Osipovka, estendendosi da Dzhugba a Samsun attraverso il Mar Nero per proseguire da Samsun fino ad Ankara.

La costruzione del gasdotto Blue Stream doveva essere la base per una partnership strategica tra Russia e Turchia, con la partecipazione congiunta a progetti nel settore dell’energia e dei trasporti.

Il 15 dicembre 1997 la Russia e la Turchia hanno firmato un accordo intergovernativo. In base all’accordo, tra Gazprom e Botas è stato stipulato un contratto che prevede la fornitura di 365 miliardi di metri cubi di gas alla Turchia attraverso Blue Stream per un periodo di 25 anni.

Nel febbraio 1999 Gazprom e l’italiana Eni hanno firmato un Memorandum of Understanding per la realizzazione congiunta del progetto Blue Stream. Si costituisce quindi, il 16 novembre 1999, la Blue Stream Pipeline Company B.V, fondata da Gazprom ed Eni alla pari, una joint venture italo-russa, come società a destinazione specifica. Attualmente la joint venture è proprietaria del tratto di gasdotto offshore che comprende la stazione di compressione di Beregovaya. Gazprom è proprietaria e gestore della sezione onshore.

(Credit: https://www.gazprom.com/f/posts/48/133188/map-gp-eng.jpg)

Oleodotto di Druzhba

Il Druzhba Oil Pipeline, noto anche come Friendship Pipeline e Comecon Pipeline, è l’oleodotto più lungo del mondo e una delle più grandi reti di oleodotti del mondo. Trasporta petrolio per circa 4.000 km dalla parte orientale della Russia europea a punti in Ucraina, Bielorussia, Polonia, Ungheria, Slovacchia, Repubblica Ceca e Germania. La rete si dirama anche in numerosi oleodotti per consegnare il suo prodotto in tutta l’Europa orientale e oltre. Il nome “Druzhba” significa “amicizia”, alludendo al fatto che l’oleodotto forniva petrolio alle regioni occidentali dell’Unione Sovietica affamate di energia, ai paesi socialisti dell’ex blocco sovietico e all’Europa occidentale. Oggi è la più grande arteria per il trasporto del petrolio russo e kazako attraverso l’Europa. Vi operano: Transneft (Russia), Gomeltransneft Druzhba (Bielorussia), UkrTransNafta (Ucraina), PERN Przyjazn SA (Polonia), Transpetrol AS (Slovacchia), Mero (Repubblica Ceca), MOL (Ungheria)

Il condotto è in grado di fornire 1.400.000 barili al giorno, lungo un asse di 5.100 chilometri.

L’oleodotto parte da Almetyevsk in Tatarstan, il cuore della Russia, dove si raccoglie il petrolio della Siberia occidentale, degli Urali e del Mar Caspio. Corre fino a Mozyr, nel sud della Bielorussia, dove si divide in un ramo settentrionale e uno meridionale. Il ramo settentrionale attraversa il resto della Bielorussia attraverso la Polonia fino a Schwedt in Germania e rifornisce le raffinerie di Płock e Schwedt. La diramazione settentrionale è inoltre collegata dall’oleodotto Płock-Gdańsk con il terminale Naftoport a Danzica, utilizzato per le esportazioni di petrolio. A Schwedt l’oleodotto Druzhba è collegato con l’oleodotto MVL a Rostock e Spergau. Il ramo meridionale corre a sud attraverso l’Ucraina. A Brody l’oleodotto Druzhba è collegato con l’oleodotto Odessa-Brody, attualmente utilizzato per la spedizione del petrolio dall’oleodotto Druzhba al Mar Nero. A Uzhgorod l’oleodotto si divide in linee verso la Slovacchia (Druzhba-1) e verso l’Ungheria (Druzhba-2). La linea attraverso la Slovacchia si divide ancora una volta nei pressi di Bratislava: una diramazione conduce in direzione nord-ovest verso la Repubblica Ceca e l’altra in direzione sud verso l’Ungheria. L’oleodotto Druzhba-1 si dirama verso l’Ungheria nella regione di Banská Bystrica (Slovacchia) vicino al fiume Ipeľ, attraversa il confine ungherese a Drégelypalánk e porta a Százhalombatta. In Ungheria, l’oleodotto Druzhba-1 rifornisce la raffineria Duna mentre Druzhba-2 rifornisce le raffinerie Duna e Tisza.

Il 18 dicembre 1958, in occasione della decima sessione del Consiglio per la mutua assistenza economica (Comecon), tenutasi a Praga, fu firmato un accordo sulla costruzione di un oleodotto tronco di greggio dall’URSS alla Polonia, alla Cecoslovacchia, alla Germania dell’Est (RDT) e all’Ungheria. La costruzione dell’oleodotto inizialmente proposto, lungo 5.327 km, iniziò nel 1960. Ogni paese doveva fornire tutti i materiali da costruzione, i macchinari e le attrezzature necessarie. Il petrolio raggiunse per la prima volta la Cecoslovacchia nel 1962, l’Ungheria nel settembre 1963, la Polonia nel novembre 1963 e la RDT nel dicembre 1963. L’intero oleodotto fu messo in funzione nell’ottobre 1964.

(Credit: http://eurodialogue.org/Druzhba-Pipeline-Map)

Soyuz

Il gasdotto Soyuz, chiamato anche Orenburg Western Border Pipeline, proveniente dal giacimento di gas di Orenburg, entra in Ucraina ad est di Novopskov attraverso la stazione di misurazione del gas Sokhranovka in Russia. Fino a Novopskov, corre parallelo al gasdotto Orenburg-Novopskov. Da lì, il gasdotto Soyuz corre verso ovest fino a quando, vicino a Bar, si unisce al corridoio dei gasdotti Urengoy-Pomary-Uzhhorod e Progress. Lascia l’Ucraina attraverso la stazione di misurazione e pompaggio del gas di Uzhhorod. La lunghezza della sezione ucraina del gasdotto Soyuz è di 1.567 chilometri e ha una capacità di 26,1 miliardi di metri cubi all’anno.

La costruzione dell’oleodotto è stata sostenuta dall’URSS come esempio di Cooperazione Comecon tra l’URSS e le sue repubbliche satelliti, con un piano di partecipazione paritaria dei Paesi al finanziamento e alla costruzione della linea. Il condotto è gestito da Naftogaz, avente una capacità di 2 miliardi di metri cubi all’anno per una percorrenza di 2675km.

Nel dicembre del 2015 è stato assicurato il finanziamento per la ricostruzione della stazione di compressione BAR. Si prevede che il progetto aumenterà la capacità del gasdotto di 85 milioni di metri cubi al giorno e ne aumenterà la durata di 15 anni. Il progetto è finanziato da Ferrostaal Industrieanlagen GmbH e Deutsche Bank. Insieme, forniranno 70,72 milioni di dollari dei necessari 83,2, il resto sarà fornito dallo Stato dell’Ucraina.

(Credit: Southfront.org)

geopolitica.info