Υπάρχουν μερικά στοιχεία της επικαιρότητας τα οποία αξίζουν να επισημανθούν:
1.-Το ένα είναι η συνέντευξη που έδωσε στην “Καθημερινή” ο Ζίλ Κεπέλ, καθηγητής του Ινστιτούτου Πολιτικών Σπουδών του Παρισιού και λέει πως η προεδρία Μπάιντεν θα είναι μια μεγάλη πρόσκληση για τον Ερντογάν. Δεν συμμερίζεται, δηλαδή, τις ελληνικές φοβικές προσεγγίσεις.
Θα δούμε ποιός έχει δίκαιο αλλά ο Μπάιντεν υπήρξε διαχρονικά ο Αμερικανός πολιτικός με τις καλύτερες σχέσεις με τους ελληνοαμερικανούς και την Ελλάδα. Ο τρόπος που θα πολιτευθεί απέναντι στη χώρα μας θα δείξει τα ακραία, ίσως, όρια στα οποία μπορεί να φθάσει με θετικό τρόπο για τη δική μας οπτική ένας αμερικανός πρόεδρος.
Υπάρχει, πάντα το βαθύ αμερικανικό κράτος και η αμερικανική γραφειοκρατία αλλά επι προεδρίας Τράμπ αποδείχθηκε πως σε κρίσιμα σημεία μπορεί να παρακαμφθούν.
Οι ρίζες αυτού του βαθέως κράτους βρίσκονται και στο Πεντάγωνο, αν όχι, κυρίως, στο Πεντάγωνο και το Πεντάγωνο φέρει βαριά το ότι υποχρεώθηκε να “πουλήσει” τους Κούρδους. Στο στρατό, που δοκιμάζεται στο πεδίο της μάχης υπάρχει μια διαφορετική ηθική από την πολιτική ηθική των σαλονιών.
Η συγκυρία βρίσκει αναβαθμισμένη την Ελλάδα στη συνείδηση των διαμορφωτών της αμερικανικής πολιτικής αλλά θα παίξει ρόλο και το κατά πόσο η αμερικανική διοίκηση θα επιχειρήσει να επαναφέρει την Τουρκία στη Δύση με ανταλλάγματα.
Η Τουρκία γνωρίζει να παίζει καλά αυτό το παιχνίδι και υπάρχει κίνδυνος να βρεθεί η ελληνική εξωτερική πολιτική σε νέες δυσκολίες. Δεν υπάρχουν περιθώρια περαιτέρω υποχωρήσεων.
2.-Το δεύτερο ζήτημα είναι η αποκάλυψη του ισραηλινοί think tank Besa σε άρθρο του Μπουράκ Μπεκντίλ ότι σε αντίποινα ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Τουρκίας θα κλείσουν τα στενά του Βοσπόρου στα ελληνικά και κυπριακά πλοία. Η συνθήκη του Μοντρώ προβλέπει κάτι τέτοιο μόνο σε περίπτωση πολέμου αλλά υπάρχει και η αλά τούρκα ερμηνεία των διεθνών συνθηκών.
Σε μια τέτοια περίπτωση η Ελλάδα πρέπει να αναζητήσει αντίμετρα. Το κλείσιμο των συνόρων στα τουρκικά φορτηγά θα μπορούσε να είναι ένα τέτοιο αντίμετρο.
3.-Απο τις στήλες αυτές σχολιάζουμε συχνά την έλλειψη φαντασίας στην ελληνική εξωτερική πολιτική.
Το βέτο της Βουλγαρίας στην έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Ε.Ε. με τα Σκόπια δείχνει ότι υπήρχε βάση για συμπόρευση Αθήνας-Σόφιας απέναντι στην προσπάθεια των Σκοπίων να καπηλευθούν όνομα και εθνότητα.
Η ελληνική εξωτερική πολιτική αν ήταν ευέλικτη θα φρόντιζε στην μακρά διαμάχη της με τα Σκόπια να εντάξει και την Βουλγαρία ώστε να μην υποστεί η Ελλάδα την φθορά που υπέστη.
Η σημερινή αντίδραση της Βουλγαρίας δείχνει του λόγου το αληθές.
(Reuters) – Europe still needs its own independent and sovereign defence strategy, even if it is dealing with a new U.S. government which may result in friendlier ties, French President Emmanuel Macron told the “Revue Grand Continent” publication.
In an interview with the publication, Macron rebuffed comments from German Defence Minister Annegret Kramp-Karrenbauer to Politico on Nov. 2, in which the German minister said Europe would have to remain dependent on U.S. military protection for the near future.
“I am in complete disagreement with the opinion article published in Politico by the German defence minister,” said Macron, adding he believed German Chancellor Angela Merkel shared his position on this issue.
The United States will only respect us as allies if we are serious about our own position, and if we have our own sovereignty regarding our defence,” said Macron.
“We need to continue to build up our own autonomy, just as the United States does for itself, and just as China does for itself,” added Macron.
Macron spoke to U.S. President-elect Joe Biden on Nov 10, and told Biden he was ready to work with him on issues such as the climate, health, and the fight against terrorism.
(Reporting by Sudip Kar-Gupta; editing by Diane Craft)
Υπάρχουν μερικά στοιχεία της επικαιρότητας τα οποία αξίζουν να επισημανθούν:
1.-Το ένα είναι η συνέντευξη που έδωσε στην “Καθημερινή” ο Ζίλ Κεπέλ, καθηγητής του Ινστιτούτου Πολιτικών Σπουδών του Παρισιού και λέει πως η προεδρία Μπάιντεν θα είναι μια μεγάλη πρόσκληση για τον Ερντογάν. Δεν συμμερίζεται, δηλαδή, τις ελληνικές φοβικές προσεγγίσεις.
Θα δούμε ποιός έχει δίκαιο αλλά ο Μπάιντεν υπήρξε διαχρονικά ο Αμερικανός πολιτικός με τις καλύτερες σχέσεις με τους ελληνοαμερικανούς και την Ελλάδα. Ο τρόπος που θα πολιτευθεί απέναντι στη χώρα μας θα δείξει τα ακραία, ίσως, όρια στα οποία μπορεί να φθάσει με θετικό τρόπο για τη δική μας οπτική ένας αμερικανός πρόεδρος.
Υπάρχει, πάντα το βαθύ αμερικανικό κράτος και η αμερικανική γραφειοκρατία αλλά επι προεδρίας Τράμπ αποδείχθηκε πως σε κρίσιμα σημεία μπορεί να παρακαμφθούν.
Οι ρίζες αυτού του βαθέως κράτους βρίσκονται και στο Πεντάγωνο, αν όχι, κυρίως, στο Πεντάγωνο και το Πεντάγωνο φέρει βαριά το ότι υποχρεώθηκε να “πουλήσει” τους Κούρδους. Στο στρατό, που δοκιμάζεται στο πεδίο της μάχης υπάρχει μια διαφορετική ηθική από την πολιτική ηθική των σαλονιών.
Η συγκυρία βρίσκει αναβαθμισμένη την Ελλάδα στη συνείδηση των διαμορφωτών της αμερικανικής πολιτικής αλλά θα παίξει ρόλο και το κατά πόσο η αμερικανική διοίκηση θα επιχειρήσει να επαναφέρει την Τουρκία στη Δύση με ανταλλάγματα.
Η Τουρκία γνωρίζει να παίζει καλά αυτό το παιχνίδι και υπάρχει κίνδυνος να βρεθεί η ελληνική εξωτερική πολιτική σε νέες δυσκολίες. Δεν υπάρχουν περιθώρια περαιτέρω υποχωρήσεων.
2.-Το δεύτερο ζήτημα είναι η αποκάλυψη του ισραηλινοί think tank Besa σε άρθρο του Μπουράκ Μπεκντίλ ότι σε αντίποινα ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Τουρκίας θα κλείσουν τα στενά του Βοσπόρου στα ελληνικά και κυπριακά πλοία. Η συνθήκη του Μοντρώ προβλέπει κάτι τέτοιο μόνο σε περίπτωση πολέμου αλλά υπάρχει και η αλά τούρκα ερμηνεία των διεθνών συνθηκών.
Σε μια τέτοια περίπτωση η Ελλάδα πρέπει να αναζητήσει αντίμετρα. Το κλείσιμο των συνόρων στα τουρκικά φορτηγά θα μπορούσε να είναι ένα τέτοιο αντίμετρο.
3.-Απο τις στήλες αυτές σχολιάζουμε συχνά την έλλειψη φαντασίας στην ελληνική εξωτερική πολιτική.
Το βέτο της Βουλγαρίας στην έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Ε.Ε. με τα Σκόπια δείχνει ότι υπήρχε βάση για συμπόρευση Αθήνας-Σόφιας απέναντι στην προσπάθεια των Σκοπίων να καπηλευθούν όνομα και εθνότητα.
Η ελληνική εξωτερική πολιτική αν ήταν ευέλικτη θα φρόντιζε στην μακρά διαμάχη της με τα Σκόπια να εντάξει και την Βουλγαρία ώστε να μην υποστεί η Ελλάδα την φθορά που υπέστη.
Η σημερινή αντίδραση της Βουλγαρίας δείχνει του λόγου το αληθές
Ο καθηγητής του Ινστιτούτου Πολιτικών Σπουδών του Παρισιού και βαθύς γνώστης του αραβικού κόσμου, Ζιλ Κεπέλ. Φωτ. Francesca Mantovani
Η πολιτική προσπάθεια του Ερντογάν να αλλάξει την Τουρκία θα αποτύχει, λέει, μεταξύ άλλων, στη συνέντευξή του στην «Κ» ο καθηγητής του Ινστιτούτου Πολιτικών Σπουδών του Παρισιού και προβεβλημένος μελετητής του αραβικού κόσμου Ζιλ Κεπέλ. Στη συνέντευξή του, περιγράφει τις νέες ισορροπίες στην περιοχή, τον ρόλο της Τουρκίας, της Ρωσίας και του Ιράν, αλλά και του συνασπισμού των αραβικών χωρών που αντιτίθενται σε αυτούς τους σχηματισμούς, σε συνεργασία με το Ισραήλ αλλά και την Ελλάδα. Ο κ. Κεπέλ εκτιμά ότι ο Ερντογάν κινήθηκε σε πολλά μέτωπα όπως ο Τραμπ, αλλά θα έχει την ίδια πολιτική τύχη με τον Αμερικανό πρόεδρο. – Σύντομα και επισήμως, οι ΗΠΑ θα έχουν νέα κυβέρνηση. Θεωρείτε ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν θα αλλάξει την αμερικανική πολιτική στην περιοχή;
– Θεωρώ ότι η προεδρία Μπάιντεν θα είναι μια μεγάλη πρόκληση για τον Ερντογάν. Ο Τραμπ προστάτευε τον Ερντογάν διότι ήταν, όπως έλεγε, από τους «σκληρούς ηγέτες» ενώ οι δύο οικογένειες ήταν και εταίροι στις μπίζνες, μέσω των δύο γαμπρών, Τζάρεντ Κούσνερ και Μπεράτ Αλμπαϊράκ. Αυτό οδήγησε σε αυτή την παράξενη πολιτική όπου μια χώρα του ΝΑΤΟ, την ίδια στιγμή εκπαιδεύεται σε ρωσικούς S-400, παρότι το βαθύ κράτος και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στις ΗΠΑ ήταν σαφώς αντίθετα. Ο Μπάιντεν ξεκαθάρισε ότι η Τουρκία πρέπει να τελειώνει με αυτή την αμφισημία. Γι’ αυτό πιστεύω ότι ο Ερντογάν εκμεταλλεύεται τα πλεονεκτήματα που έχει όσο περισσότερο γίνεται, όσο ο Τραμπ είναι «lame duck». Ελπίζει ότι θα έχει τα καλύτερα χαρτιά, ώστε να έχει φέρει τον Μπάιντεν τον Ιανουάριο προ τετελεσμένων. Ο Μπάιντεν επίσης θα επιζητήσει μια συμμαχία με την Ευρώπη κατά της Κίνας. Ως εκ τούτου τα κοινά συμφέροντα ΗΠΑ και Ευρώπης θα είναι πολύ πιο συντονισμένα. Ο Ερντογάν χρησιμοποίησε το γεγονός ότι η Ευρώπη ήταν απομονωμένη και διχασμένη. Η κ. Μέρκελ φοβόταν εκλογικές απώλειες από τους τουρκικής καταγωγής Γερμανούς αν ερχόταν «εντολή» από την Αγκυρα. Η Ιταλία φοβόταν ότι θα έμενε χωρίς φυσικό αέριο αν δεν ευχαριστούσε την Τουρκία. Δεν υπήρχε, επίσης, κανένα σήμα υποστήριξης από τις ΗΠΑ του Τραμπ, έτσι τα ευρωπαϊκά κράτη έμειναν μόνα, μεταξύ τους. Γι’ αυτό και στη Σύνοδο της 1ης Οκτωβρίου, η στάση Γερμανίας και Ιταλίας οδήγησε στο να μη τεθούν σημαντικοί όροι στη συμπεριφορά της Τουρκίας. Θα υπάρξει, λοιπόν, μια εξισορρόπηση. Ο Ερντογάν θα χάσει έναν πολύ σημαντικό υποστηρικτή στον Λευκό Οίκο.
– Οπότε θεωρείτε ότι από τώρα έως τις 20 Ιανουαρίου, θα εκμεταλλευθεί την περίοδο ο Ερντογάν…
– Ναι, βέβαια, όπως όλοι. Οι Ιρανοί, οι Σαουδάραβες, όλοι θα προσπαθήσουν να δημιουργήσουν τετελεσμένα. Πρόκειται όμως για βραχυπρόθεσμες πολιτικές. Ο Μπάιντεν είναι ένας καθολικός από τη Νέα Αγγλία, από το Ντέλαγουερ όπου μεγάλωσε ανάμεσα στο ελληνικό στοιχείο. Πιθανά η εκλογή Μπάιντεν θα αλλάξει τις προτεραιότητες.
– Λίγο νωρίτερα είχαμε τρομοκρατικές επιθέσεις στη Γαλλία, στην Αυστρία και αλλού. Θεωρείτε ότι πάμε προς αναβίωση της ισλαμικής τρομοκρατίας; Πρόκειται για οργανωμένες επιθέσεις ή «μοναχικούς λύκους»;
– Τίποτα από τα δύο. Η θεωρία περί «μοναχικών λύκων» ήταν μια ανοησία που επινοήθηκε από τον Ολιβιέ Ρουά και κάποιους ακόμα, που απλά ήθελαν να αρνηθούν ότι οι πολιτικές ιδέες του τζιχαντισμού ήταν σημαντικές. Σε προηγούμενο βιβλίο μου («Τζιχάντ: Ο Ιερός Πόλεμος») προσπαθώ να παρουσιάσω τις τέσσερις φάσεις του «Ιερού Πολέμου». Η πρώτη φάση άρχισε το 1979, με την εισβολή του Κόκκινου Στρατού στο Αφγανιστάν και έφθασε έως το 1989 και τη σοβιετική υποχώρηση από την Καμπούλ. Και μετά την Πτώση του Τείχους του Βερολίνου μέχρι τη τζιχάντ στην Αλγερία, την Αίγυπτο, την Τσετσενία και τη Βοσνία. Σε αυτή την πρώτη φάση του τζιχαντισμού ήταν αυτό που αποκαλούσαν «ο εγγύς εχθρός». Η δεύτερη φάση ξεκίνησε μετά το 1997 με την Αλ Κάιντα, όπως τη διαμόρφωσαν ο Μπιν Λάντεν και ο Αλ Ζαουάχρι. Ο Αλ Ζαουάχρι, ο ιδεολογικός καθοδηγητής της Αλ Κάιντα, είναι εκείνος που συνέλαβε την ιδέα του εχθρού που βρίσκεται μακριά. Από το 2005-2006 αρχίζει η τρίτη φάση του τζιχαντισμού με το Ισλαμικό Κράτος, με δύο βασικούς ιδεολόγους. Ενας από αυτούς, ο Αμπού Μουσάντ αλ Σούρι, είπε ότι η Αλ Κάιντα ήταν λάθος, ήταν ένας οργανισμός, ένα «λενινιστικό» κατασκεύασμα και γι’ αυτό έπρεπε να δημιουργηθεί ένα δίκτυο από κάτω προς τα πάνω. Εκρινε ότι υπάρχουν πολλοί, δεύτερης, τρίτης γενιάς απογοητευμένοι μουσουλμάνοι στην Ευρώπη που υποκύπτουν ταχέως στον σαλαφισμό και αυτοί πρέπει να μετατρέψουν τον «αυτονομισμό» τους σε δράση. Είναι γνωστός ο τρόπος που αναπτύχθηκε το Ισλαμικό Κράτος στη Συρία του Μπασάρ αλ Ασαντ και το Ιράκ, πλέον όμως έχει τελειώσει, παρότι κάποιοι το νοσταλγούν. Τώρα πιστεύω ότι βρισκόμαστε ενώπιον μιας τέταρτης φάσης, κάτι που αποκαλώ «ατμοσφαιρικό τζιχαντισμό». Πρόκειται για ομάδες που καλλιεργούν ένα κλίμα μίσους και κατασκευάζουν στόχους, όπως για παράδειγμα όταν ξεκίνησε η δίκη για το «Σαρλί Εμπντό». Δεν είναι κανείς από αυτούς «μοναχικός λύκος», αλλά η δράση που αναλαμβάνουν δεν προσδιορίζεται από κάποια ιεραρχική αλυσίδα, σε αντίθεση με ό,τι ζήσαμε στη δεύτερη και την τρίτη φάση του τζιχαντισμού.
– Είναι ο Ερντογάν τόσο σημαντικός; Εχει τόση βαρύτητα η θέση που παίρνει, ως εκπρόσωπος όλων των μουσουλμάνων – και των Αράβων;
– Οι Αραβες ηγέτες τον αμφισβητούν. Είναι όμως εντός μιας συμμαχίας. Στηρίζει τους Αδελφούς Μουσουλμάνους, τους πρόσφυγες στην Τουρκία, μαζί με το Κατάρ και είναι σύμμαχοι, επίσης, με το Ιράν. Είναι μια τριπλή συμμαχία εναντίον των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Σαουδικής Αραβίας και της Αιγύπτου που έχουν πια συμφιλιωθεί με το Ισραήλ, έχουν συμμαχία με την Ελλάδα… Ως εκ τούτου χρειάζεται να χτίσει την ηγεμονία του με αυτή τη διαρκή κινητικότητα. Η επανισλαμοποίηση της Αγίας Σοφίας έγινε στις 24 Ιουλίου, στη μέση της πανδημίας, ενώ η Μέκκα ήταν σχεδόν άδεια, λόγω της ανάγκης για κοινωνικές αποστάσεις. Οπότε από τη μια πλευρά υπήρχε η εικόνα μιας άδειας Μέκκας, ενώ από την άλλη χιλιάδες άνθρωποι έψελναν «Αλλάχου Ακμπάρ» στην Αγία Σοφία, με τον ιμάμη να κρατάει το γιαταγάνι. Χτίζει το στάτους του, αμφιλεγόμενα βέβαια, ως ο ήρωας και ο προστάτης των μουσουλμάνων και αυτό τον υποχρεώνει να είναι ολοένα και πιο ακραίος. Είναι και ένας τρόπος να κρύψει ότι η κατάσταση στο εσωτερικό της Τουρκίας δεν είναι και πάρα πολύ καλή. Πιστεύω ότι ο Ερντογάν στο τέλος θα αποτύχει πολιτικά. Προς το παρόν, όμως, είναι ξεκάθαρα ο βασικός ηγέτης στην περιοχή και χτίζει ξανά συμμαχίες, μένοντας στο ΝΑΤΟ και αγοράζοντας S-400, συμμαχώντας με τους Ρώσους, αλλά πολεμώντας τους προστατευόμενούς τους Αρμενίους, στη Λιβύη υπέρ της Τρίπολης και κατά της Βεγγάζης και των Ρώσων. Σε πολλά μοιάζει με τον Τραμπ. Αλλά αυτά τελειώνουν με έναν τρόπο. Οπως τελείωσαν και για τον Τραμπ.
– Πιστεύετε ότι η Τουρκία μπορεί να απομακρυνθεί οριστικά από τη Δύση; Οι Αμερικανοί φοβούνται μια κατάσταση αντίστοιχη με αυτήν του Ιράν το 1979…
– Δεν μπορεί ο Ερντογάν να αλλάξει την ισορροπία στην Τουρκία. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην Τουρκία και τον Ερντογάν. Στο Ιράν υπήρχε ο σάχης και μετά τίποτα, μια δικτατορία. Η Τουρκία δεν ήταν δικτατορία. Είναι τώρα, αλλά υπάρχει μια ισχυρή, κοσμική μεσαία τάξη που είναι πολύ εχθρική προς όσα κάνει ο Ερντογάν. Εχει βάλει πάνω από 50.000 ανθρώπους στη φυλακή, κάνει πόλεμο κατά πάντων. Δεν νομίζω ότι η σύγκριση με το Ιράν είναι σωστή. Ο Σάχης ήταν πλήρως απομονωμένος. Ο Ερντογάν, αν και φοράει τον μανδύα του Χομεϊνί της κινητοποίησης κατά των βλάσφημων –τότε ήταν οι Ρώσοι, τώρα ο Μακρόν– δεν έχει την ίδια ανταπόκριση.
– Πιστεύετε ότι θα αλλάξει στο τέλος ο χάρτης της Μέσης Ανατολής και της περιοχής;
– Υπάρχουν νέες συμμαχίες. Ο άξονας Αδελφοί Μουσουλμάνοι-σιίτες (στον οποίο ανήκει και η Τουρκία) ενάντια στη συμμαχία του Αβραάμ (Ισραήλ, ΗΑΕ, Αίγυπτος, Σαουδική Αραβία και Βεγγάζη), οι δυνάμεις της συμφωνίας της Αστάνα (Ρωσία, Τουρκία, Ιράν). Η Αστάνα δεν δουλεύει πολύ καλά λόγω της αντιπαράθεσης Ρωσίας και Τουρκίας στο Ιντλίμπ. Η Αίγυπτος με την Αιθιοπία έχουν μια σύγκρουση για τα νερά του Νείλου. Και η Αιθιοπία στηρίζεται από την Τουρκία και το Κατάρ. Δεν υπάρχει πια ο διαχωρισμός «Ισραήλ-Αραβες». Οταν η συμφωνία του Αβραάμ ανακοινώθηκε ανάμεσα σε Ισραήλ και ΗΑΕ, ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας Νίκος Δένδιας έγινε δεκτός από τον Νετανιάχου ώστε να συνομολογήσουν μια συμμαχία κατά της Τουρκίας… – Πού βρίσκεται η Ευρώπη σε όλο αυτό;
– Ο Μακρόν διοργάνωσε τον Σεπτέμβριο τη MED-7, όπου υπήρχε μια αρκετά ισχυρή δήλωση. Ομως μετά, λόγω της θέσης της κ. Μέρκελ, αλλά και του κ. Κόντε, την 1η Οκτωβρίου η Σύνοδος Κορυφής χρησιμοποίησε πολύ ήπιους τόνους. Αλλά πλέον είμαστε σε άλλη φάση. Πιστεύω ότι θα αρχίσουν να εφαρμόζονται κυρώσεις κατά της Τουρκίας από την Ε.Ε. Θα το δούμε μάλλον στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής.
Η έξοδος από το χάος
Στο τελευταίο βιβλίο του που μεταφράστηκε στα ελληνικά («Εξοδος από το χάος. Κρίση στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή», εκδόσεις Κλειδάριθμος), ο Ζιλ Κεπέλ, βαθύς γνώστης της περιοχής, αναλύει σε βάθος, αλλά και με άμεση γραφή, το περίπλοκο γεωπολιτικό περιβάλλον της περιφέρειας που έχει στο επίκεντρό της την Ανατολική Μεσόγειο. Στο βιβλίο γίνεται εκτενής αναφορά και στον νέο ρόλο της Τουρκίας, ή μάλλον σε εκείνον που ο Ερντογάν προορίζει για τη χώρα του. Ο κ. Κεπέλ επρόκειτο να επισκεφθεί την Αθήνα ως προσκεκλημένος της Βουλής των Ελλήνων, ωστόσο η πανδημία άλλαξε τα σχέδιά του.
Πανδημία και οικονομία απαιτούν ριζοσπαστικές λύσεις από έναν ηγέτη που κηρύσσει τη μετριοπάθεια και τη συμφιλίωση
Ο Τζο Μπάιντεν δήλωσε ότι από τις πρώτες ημέρες της θητείας του θα εκδώσει προεδρικά διατάγματα που θα ξηλώνουν μεγάλο μέρος της κληρονομιάς Τραμπ. Φωτ. A.P. Photo / Carolyn Kaster)
Την περασμένη Δευτέρα, οι New York Times δημοσίευσαν άρθρο του Αμερικανού συγγραφέα Αναντ Τζιριντχαράντας, ο οποίος παραλλήλιζε τον Τζο Μπάιντεν με τον Λίντον Τζόνσον. Ο αρθρογράφος υπενθύμιζε ότι και οι δύο υποψήφιοι υπήρξαν αντιπρόεδροι ενός χαρισματικού προέδρου των Δημοκρατικών (του Κένεντι στην πρώτη περίπτωση, του Ομπάμα στη δεύτερη), χωρίς να διαθέτουν τίποτα από τη δική τους λάμψη. Παρ’ όλα αυτά, ο 36ος πρόεδρος της Αμερικής κατάφερε να προωθήσει μεγάλης κλίμακας προοδευτικές αλλαγές, όπως ο «πόλεμος κατά της φτώχειας» και οι νόμοι για τα δικαιώματα των μαύρων. Κάτι ανάλογο μπορεί κανείς να περιμένει από τον 46ο πρόεδρο.
Οι σκεπτικιστές θα πουν ότι πρόκειται για ένα μεγάλο άλμα καλής πίστης και έχουν καλούς λόγους να αμφιβάλλουν. Ο πιο άμεσος είναι ότι μέχρι χθες ο Τραμπ δεν είχε ακόμη αναγνωρίσει την ήττα του και εμφανιζόταν αποφασισμένος να εξαντλήσει κάθε δικαστικό περιθώριο. Βεβαίως όλα αυτά θα τελειώσουν το αργότερο στις 14 Δεκεμβρίου, όταν θα συνέλθει το Εκλεκτορικό Κολέγιο για να αναδείξει και τυπικά, με άνετη πλειοψηφία, τον νέο πρόεδρο. Το μεσημέρι της 20ής Ιανουαρίου 2021 ο Μπάιντεν θα εγκατασταθεί στον Λευκό Οίκο και ο πολίτης Τραμπ θα έχει όλο τον χρόνο να ασχοληθεί, από την έπαυλή του στο Μαρ-α-Λάγκο της Φλόριντα, με το γκολφ, τις εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις και με τον νέο του ρόλο στην αμερικανική Δεξιά, αν υπάρξει τέτοιος ρόλος.
Δύο άλλα προβλήματα για τον Μπάιντεν θα είναι πιο δύσκολο, αλλά όχι αδύνατο να ξεπεραστούν. Το πρώτο αφορά το Ανώτατο Δικαστήριο, όπου ύστερα από τους τρεις διορισμούς επί προεδρίας Τραμπ, οι συντηρητικοί έχουν πλειοψηφία 6-3. Παρ’ όλα αυτά, ο ανώτατος δικαστικός θεσμός δεν μπορεί εύκολα να αγνοεί τη λαϊκή βούληση, όπως έδειξε η άρνηση του Ανωτάτου Δικαστηρίου να ακυρώσει τη μεταρρύθμιση Ομπάμα στο σύστημα Υγείας και να περιορίσει την επιστολική ψήφο. Το δεύτερο εστιάζεται στη Γερουσία, όπου οι Ρεπουμπλικανοί είναι πολύ πιθανό να διατηρήσουν τον έλεγχο ακόμη και μετά τις επαναληπτικές εκλογές της 5ης Ιανουαρίου στην Τζόρτζια. Και πάλι, όμως, η οριακή πλειοψηφία τους θα είναι δύσκολο να αντέξει όταν πρόκειται για προοδευτικά κοινωνικά μέτρα (αύξηση κατώτατου μισθού, πιο δίκαιη φορολογία) που υπερψηφίστηκαν, σε τοπικά δημοψηφίσματα, από μεγάλο μέρος των Ρεπουμπλικανών στις πρόσφατες εκλογές. Ο «λαϊκισμός» του Τραμπ έχει αφήσει βαθιά ίχνη στο κόμμα του και τα γεράκια της δημοσιονομικής πειθαρχίας στη Γερουσία θα περάσουν δύσκολα χρόνια.
Η μεγάλη αντίφαση για τον Μπάιντεν είναι ότι κληρονομεί μια ιστορικών διαστάσεων, τετραπλή κρίση (πανδημία, οικονομική ύφεση, φυλετικό, κλιματική αλλαγή) που απαιτεί ριζοσπαστικές αλλαγές από έναν ηγέτη ο οποίος έρχεται στην εξουσία κηρύσσοντας μετριοπάθεια και συμφιλίωση. Εκεί που πρώτα απ’ όλα θα δοκιμαστεί είναι στην αντιμετώπιση των κραυγαλέων όσο ποτέ, εδώ και έναν αιώνα, κοινωνικών ανισοτήτων. Πριν από την COVID-19, το 44% των Αμερικανών εργαζομένων είχε ετήσιο εισόδημα κάτω από 18.000 δολάρια (15.300 ευρώ). Σήμερα τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα. Στα 30 τελευταία χρόνια, η περιουσία του φτωχότερου 50% των Αμερικανών μειώθηκε κατά 900 δισ. δολάρια. Ο μετριοπαθής Τσακ Σούμερ, επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Γερουσία, αναγνώρισε τις ευθύνες της κυβέρνησης Ομπάμα για την ανεπαρκή αντιμετώπιση των εκρηκτικών ανισοτήτων και προειδοποίησε ότι, «αν δεν φέρουμε μια τολμηρή αλλαγή, σε τέσσερα χρόνια θα μας προκύψει κάποιος χειρότερος από τον Ντόναλντ Τραμπ».
Δεν ήταν προετοιμασμένος για κάτι τέτοιο ο Τζο Μπάιντεν. Η πολιτεία του, το Ντέλαγουερ, είναι ένας από τους μεγαλύτερους χρηματιστικούς παραδείσους της Γης και στους χρηματοδότες του περιλαμβάνονται γίγαντες της Σίλικον Βάλεϊ και της Γουόλ Στριτ. Μιλώντας σε χρηματοδότες του στο ξενοδοχείο «Καρλάιλ» του Μανχάταν τον περασμένο χρόνο, υποσχέθηκε ότι «δεν θα αλλάξει το βιοτικό επίπεδο κανενός, τίποτα δεν θα αλλάξει εκ θεμελίων».
Η βασική αρχή
Ως πραγματιστής πολιτικός δεν καθοδηγείται από σταθερές ιδεολογικές πεποιθήσεις, αλλά από την αρχή της ελάχιστης αντίστασης. Ακριβώς για αυτό, όμως, έχει την ικανότητα να αλλάζει, όταν κρίνει ότι αυτό συμφέρει τον ίδιο και την παράταξή του. Οι ανάγκες του εκλογικού αγώνα απέναντι στον Τραμπ τον οδήγησαν να υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με την αριστερή πτέρυγα των Δημοκρατικών υπό τους Μπέρνι Σάντερς και Αλεξάντρια Οκάζιο-Κορτές, με προχωρημένα μέτρα στο οικονομικό και κοινωνικό πεδίο.
Την περασμένη εβδομάδα, ο εκλεγμένος πρόεδρος αποκάλυψε ότι, από τις πρώτες μέρες της θητείας του, θα εκδώσει προεδρικά διατάγματα που θα ξηλώνουν μεγάλο μέρος της κληρονομιάς Τραμπ και θα δρομολογούν προοδευτικές αλλαγές: επιστροφή των ΗΠΑ στον ΠΟΥ και στη συνθήκη του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή, κρατικός έλεγχος στις βιομηχανίες που σχετίζονται με την αντιμετώπιση της COVID-19 κατ’ αναλογία των μέτρων του Ρούζβελτ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενίσχυση των συνδικάτων, κατάργηση των σκληρών, αντιμεταναστευτικών μέτρων κ.ά. Πιο δύσκολες, πολιτικά, μεταρρυθμίσεις όπως ο διπλασιασμός του κατώτατου μισθού, η διεύρυνση του Obamacare, η αύξηση της φορολογίας των πλουσίων και των επιχειρήσεων, όπως και το «πράσινο New Deal» θα πυροδοτήσουν μεγάλες μάχες στο Κογκρέσο με αβέβαιη έκβαση.
Και πάλι, όμως, το μεγαλύτερο εμπόδιο για τον Μπάιντεν δεν θα προέλθει τόσο από τους Ρεπουμπλικανούς, όσο από την έντονη αντίθεση ανάμεσα στη δεξιά και την αριστερή πτέρυγα μέσα στο ίδιο του το κόμμα. Από αυτή τη σκοπιά, το φάντασμα του Λίντον Τζόνσον ρίχνει δυσοίωνες σκιές. Ο Δημοκρατικός πρόεδρος, που κέρδισε τις εκλογές του 1964 με συντριπτική διαφορά, τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα από τις εκλογές του 1820, έφυγε ταπεινωμένος από τον Λευκό Οίκο τέσσερα χρόνια αργότερα, αποτυγχάνοντας να κερδίσει το προεδρικό χρίσμα ενός βαθύτατα διχασμένου Δημοκρατικού Κόμματος και με μια κοινωνία να κοχλάζει, όπως μας υπενθύμισε και η πρόσφατη ταινία «Η δίκη των επτά του Σικάγο». Αλλες εποχές, θα πει κανείς, καθώς τότε ήταν ο πόλεμος του Βιετνάμ που έπαιξε καταλυτικό ρόλο. Ο Τζο Μπάιντεν θα κληθεί να αντιμετωπίσει πολύ διαφορετικές προκλήσεις, πάντως τόσο μεγάλες ώστε κανείς δεν θα ζήλευε τη θέση του.
Ο γερμανικός τύπος επισημαίνει την ηχηρή απουσία της ΕΕ από την μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο. Μεγάλη κερδισμένη η Κίνα. Ενώπιον αποφάσεων η Γερμανία για τον κορωνοϊό;
Η μεγαλύτερη ένωση ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο είναι γεγονός. Περιλαμβάνει συνολικά 12 χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και φυσικά την Κίνα, που είναι ο μεγάλος κερδισμένος της συμφωνίας. Γιατί θα έχει στη διάθεσή της μια τεράστια αγορά 2,2 δις ανθρώπων. Πρόκειται λοιπόν για ένα γεγονός ιστορικής σημασίας, όπως επισημαίνει ο σχολιαστής της οικονομικής επιθεώρησης Handelsblatt.
Σε ρόλο παρατηρητή
„Η Κίνα πρωταγωνιστεί και η Δύση μένει σε ρόλο παρατηρητή” σημειώνει. “Ενώ η Ευρώπη εδώ και χρόνια έχει εγκλωβιστεί στη συζήτηση για το Brexit και η Αμερική υπό τον Ντόναλντ Τραμπ έχει αναγάγει τον προστατευτισμό σε κεντρική γραμμή της οικονομικής της πολιτικής, η κυβέρνηση του Πεκίνου επέτυχε μιαν ιστορική συμφωνία” …. “Η συμφωνία κάνει χωρίς καμιά αμφιβολία σαφές ότι η Κίνα διαθέτει και την αξίωση και τις ικανότητες να αφήνει το στίγμα της στους κανόνες διεθνούς συνεργασίας. Όσο κι αν είναι θετική η αναγνώριση των κανόνων ελεύθερου εμπορίου στην περιοχή του Ειρηνικού και της Ωκεανίας σε εποχές απομονωτισμού, η συμφωνία στην Άπω Ανατολή αποτελεί προειδοποιητική βολή για τη Γερμανία και την Ευρώπη. Γιατί σε μια τόσο τεράστια αγορά κινδυνεύουν να μείνουν εκτός επιχειρήσεις από την ΕΕ” επισημαίνει ο γερμανός σχολιαστής.
Οι χώρες που συμμετέχουν στη νέα εμπορική ζώνη
Η Tagesspiegel του Βερολίνου προχωρά σε μακροσκελή ανάλυση όλων των παραμέτρων. Ας διαβάσουμε τι γράφει για τις επιπτώσεις στην Ευρώπη. “Με τη συμφωνία η Ευρώπη χάνει σε προοπτική σημασία. Μελλοντικά η Κίνα δεν θα εξαρτάται τόσο πολύ από το να εξάγει προϊόντα της στη Γερμανία ή τη Γαλλία. Από την άλλη πλευρά οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα βρίσκονται σε μειονεκτική θέση, όταν παράγουν στην Ασία ή όταν θέλουν να πουλήσουν τα προϊόντα τους εκεί. Γιατί η Ευρώπη δεν κατάφερε μέχρι τώρα να κλείσει από τη δική της πλευρά συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την Ένωση Χωρών Νοτιοανατολικής Ασίας. Η ΕΕ διαπραγματεύεται εδώ και 7 χρόνια με την Κίνα, αλλά σκόνταψε στην ετοιμότητα του Πεκίνου να διευκολύνει την είσοδο ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην κινεζική αγορά και να μειώσει την κυριαρχία των δικών της κρατικών επιχειρήσεων”.
Κορωνοϊός: Και τώρα τι;
Τα βλέμματα πέφτουν στη συνάντηση μέσω διαδικτύου της καγκελαρίου Μέρκελ με τους 16 τοπικούς πρωθυπουργούς, δύο ακριβώς εβδομάδες μετά την εφαρμογή νέου μίνι, αυτήν τη φορά, λοκντάουν. Η επιδημιολογική κατάσταση παρά τα περιοριστικά μέτρα δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Όλοι οι γερμανοί αρθρογράφοι και σχολιαστές προβλέπουν ότι τα μέτρα όχι μόνο θα παραταθούν και πέραν του Νοεμβρίου, αλλά θα γίνουν και πιο αυστηρά.
Η Frankfurter Rundschau κατεβάζει τις προσδοκίες. “Σύμφωνα με τα δεδομένα η αυστηροποίηση των μέτρων πριν από δύο εβδομάδες επιβράδυνε μεν την αυξητική τάση των κρουσμάτων, αλλά δεν την σταμάτησε. Γιατί λοιπόν να έχει έρθει η ώρα χαλάρωσης των μέτρων; Μέχρις ότου βρεθεί αποτελεσματικό εμβόλιο θα περάσουν ακόμη μήνες. Ο χειμώνας θα είναι περίοδος μέτρων: Η πολιτική θα πρέπει να εφαρμόσει τους περιορισμούς και να τους κάνει ανεκτούς. Με αύξηση των δυνατοτήτων για τεστ, με οικονομική βοήθεια, με εκσυγχρονισμένους τρόπους μάθησης στα σχολεία. Σε όλα αυτά η σημερινή διάσκεψη θα πρέπει να δώσει αποτελέσματα. Δεν χρειάζεται να κάνει μάγια”.
Εντατικοί οι έλεγχοι της γερμανικής αστυνομίας για την τήρηση των μέτρων
Στο στόχαστρο κριτικής βρίσκεται σήμερα ο καγκελάριος της Αυστρίας, Ζεμπάστιαν Κουρτς, ο οποίος εξήγγειλε μαζικό λοκντάουν από αύριο με κλείσιμο σχολείων και καταστημάτων και απαγόρευση εξόδου. Ο σχολιαστής της Süddeutsche Zeitung υπενθυμίζει ότι την περασμένη άνοιξη η αυστριακή κυβέρνηση πήρε εύσημα για τον τρόπο αντιμετώπισης της πανδημίας. Αλλά αυτήν την φορά δεν έλαβε μέτρα για να συγκρατήσει το δεύτερο κύμα. “Στον Κουρτς αρέσει να επαναλαμβάνει ότι θα έπρεπε να είχε επέμβει νωρίτερα, αλλά δεν τον άφησαν άλλοι να το κάνει” σημειώνει δηκτικά η εφημερίδα. “Ο καγκελάριος αρέσκεται στο να δείχνει με το δάχτυλο άλλους. Πράγματι υπήρχαν αντιδράσεις από τα κρατίδια, την οικονομία και από τον μικρό κυβερνητικό του εταίρο. Αλλά και ο φόβος για τα ποσοστά δημοσκοπήσεων οδήγησε το κόμμα του, το Λαϊκό Κόμμα, να μην πάρει σκληρά μέτρα”.
Η εφημερίδα DieWelt επιχειρεί σύγκριση των χειρισμών ανάμεσα στην Άγκελα Μέρκελ και τον Ζεμπάστιαν Κουρτς, και εκφράζει το ερώτημα, εάν το “αμήν”, όπως ονομάζει το σκληρό λοκντάουν που αναγκάστηκε να αποφασίσει ο Κουρτς, θα έρθει και στη Γερμανία. “Στο δεύτερο κύμα δεν κατάφεραν και οι δύο να επιβληθούν στις μαζικές πιέσεις της οικονομίας, των ενώσεων και των κρατιδίων” σημειώνει ο δημοσιογράφος. “Ο αντίθετος άνεμος ήταν εμφανώς ισχυρότερος και όπως στη Γερμανία έπρεπε και η Αυστρία να κάνει σημαντικούς συμβιβασμούς στο δεύτερο λοκντάουν. Η Γερμανία αντικρίζει τώρα με τρόμο τον αριθμό των κρουσμάτων και αναρωτιέται εάν επαρκεί το λοκντάουν”.
Ο Χάικο Μάας δεν αναμένει από τη διάσκεψη των ΥΠΕΞ της ΕΕ πράσινο φως για τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τη Βόρεια Μακεδονία -Απονομή Βραβείου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Iδρύματος Φρίντριχ Έμπερτ στον Ζόραν Ζάεφ.
Ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας δεν αναμένει ότι η τηλεδιάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ την Τρίτη θα εγκρίνει την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τη Βόρεια Μακεδονία. «Δυστυχώς προς το παρόν τα μηνύματα δεν είναι καλά», δήλωσε σε εκδήλωση του πολιτικού ιδρύματος Φρίντριχ Έμπερτ το απόγευμα της Δευτέρας στο Βερολίνο.
Όπως διαβεβαίωσε, η Γερμανία θα συνεχίσει να εργάζεται «σκληρά» προς αυτή την κατεύθυνση, «όπως και τις τελευταίες ημέρες.» Το ζήτημα δεν είναι αν, αλλά πότε θα ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις, τόνισε ο κ. Μάας. Η απόφαση για την έναρξή τους έχει ληφθεί τον Μάρτιο και «όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να τηρήσουν το λόγο τους.» Παράλληλα έκανε έκκληση στον Ζόραν Ζάεφ να συνεχίσει τις «προσπάθειες, να αναπτύξει μαζί με τη Βουλγαρία μια θετική ατζέντα.»
Βουλγαρικό «όχι»
Χάικο Μάας για τη στάση της Βουλγαρίας: «Δυστυχώς προς το παρόν τα μηνύματα δεν είναι καλά»
Τις τελευταίες ημέρες και εβδομάδες τόσο η καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ όσο και ο Χάικο Μάας επιδίωξαν να κάμψουν την άρνηση της Βουλγαρίας να δώσει πράσινο φως – μάταια. Την Κυριακή η υπουργός Εξωτερικών της Βουλγαρίας, Κατερίνα Ζαχαρίεβα επανέλαβε για ακόμη μια φορά το βουλγαρικό «όχι» στην έναρξη διαπραγματεύσεων της ΕΕ με τη Βόρεια Μακεδονία επικαλούμενη επίμαχα γλωσσικά και ιστορικά ζητήματα των δύο πλευρών που δεν έχουν επιλυθεί.
Μεταξύ άλλων η Βουλγαρία δεν δέχεται «Μακεδονική» γλώσσα στα ευρωπαϊκά έγγραφα, ζητά από τη γειτονική χώρα να αναγνωρίσει ότι το έθνος και η γλώσσα έχουν βουλγαρικές ρίζες και να θέσει τέλος στην «αντιβουλγαρική ρητορική», να απαλείψει από τα σχολικά βιβλία ιστορίας «απαξιωτικούς» όρους για τη Βουλγαρία και να «αποκαταστήσει» ιστορικά γεγονότα. Τα Σκόπια από την πλευρά τους καθιστούν σαφές ότι ταυτότητα και γλώσσα δεν διαπραγματεύονται.
Βράβευση Ζάεφ από το Ίδρυμα Φρίντριχ Έμπερτ
Ζόραν Ζάεφ: «Η ΕΕ είναι το μέλλον μας»
Οι δηλώσεις Ζάεφ και Μάας έγιναν στο πλαίσιο ομιλιών τους στην τελετή του Ιδρύματος Φρίντριχ Έμπερτ, κατά την οποία απονεμήθηκε το ετήσιο Βραβείο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Με το βραβείο του πολιτικού ιδρύματος που πρόσκειται στους Σοσιαλδημοκράτες διακρίνονται από το 1994 άτομα και οργανώσεις «που έχουν συνεισφέρει στα ανθρώπινα δικαιώματα με έναν αξιέπαινο τρόπο.»
Ο Ζόραν Ζάεφ τιμήθηκε για το ρόλο του στην «Πολύχρωμη Επανάσταση» ενάντια στη διαφθορά στη χώρα του και υπέρ του εκδημοκρατισμού, όπως και για τη Συμφωνία των Πρεσπών, με την οποία έληξε μια διένεξη 27 ετών με την Ελλάδα και άνοιξε το δρόμο για την ένταξη της χώρας του στο ΝΑΤΟ και την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ. Για τη Βόρεια Μακεδονία δεν υπάρχει εναλλακτική λύση, τόνισε στην ομιλία του στο Βερολίνο ο Ζόραν Ζάεφ, «η ΕΕ είναι το μέλλον μας.» Αναφερόμενος έμμεσα στη διένεξη με τη Βουλγαρία επισήμανε ότι «είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η μακεδονική γλώσσα και ο μακεδονικός λαός είναι πραγματικότητα.»
Εγκώμιο Ζάεφ από τον Γερμανό υπ. Εξωτερικών
Ζόραν Ζάεφ και Αλέξης Τσίπρας μετά την υπογραφή της Συμφωνίας των Πρεσπών
Πλέκοντας το εγκώμιο του Ζόραν Ζάεφ ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών τον χαρακτήρισε «ελπίδα μιας γενιάς που είχε χορτάσει τον εθνικισμό και μια πολιτική που είχε στραμμένο το βλέμμα περισσότερο προς τα πίσω παρά προς το μέλλον.» Ο δρόμος που ακολουθήσε ο Ζόραν Ζάεφ «ούτε ήταν και ούτε είναι περίπατος» τόνισε ο κ. Μάας -κυρίως στο εσωτερικό της χώρας αντιμετώπισε «μεγάλη αντίσταση». Ως ενδεικτικό παράδειγμα ανέφερε τη Συμφωνία των Πρεσπών για την οποία οι τότε υπουργοί Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς και Νίκολα Ντιμιτρόφ χρειάστηκε «να διαπραγματευτούν ολόκληρες νύχτες».
«Όταν σφίξατε τα χέρια στις 17 Ιουνίου 2018 στις Πρέσπες,» συνέχισε ο κ. Μάας, «οι πάντες μπορούσαν να δουν ότι μαζί με τον Αλέξη Τσίπρα κατάφερες να ακολουθήσεις το δρόμο του συμβιβασμού, της ειρήνης και του αλληλοσεβασμού, και, κατά συνέπεια, έναν πράγματι ευρωπαϊκό δρόμο.» Συγχαρητήρια με βιντεοσκοπημένα μηνύματα έστειλαν εκτός από τον Αλέξη Τσίπρα πολλοί άλλοι ευρωπαίοι πολιτικοί, ανάμεσα τους η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο επικεφαλής επί των Εξωτερικών Θεμάτων της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ.
του Νίκου Καρατουλιώτη*
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ο ελέγχων την ενέργεια και τους αγωγούς μεταφοράς αυτής , ελέγχει και το παγκόσμιο γίγνεσθαι, αυτό είχε κατά νου η υπερδύναμη όταν ζαλισμένη από την απρόσμενη νίκη της, έβλεπε την κατάρρευση του Συμφώνου της Βαρσοβίας και την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Έτσι μετά από μια παρατεταμένη περίοδο αμηχανίας και ομφαλοσκόπησης, τον Μάιο του 1997 ανακοινώνεται το νέο « γεωπολιτικό μανιφέστο» των ΗΠΑ, με το οποίο χαράσσεται η νέα Εθνική Στρατηγική προκειμένου η Αμερική να διατηρήσει την παγκόσμια κυριαρχία της μέσα στο νέο μεταψυχροπολεμικό Διεθνές Σύστημα όπου μέσα από ιστορικές συγκυρίες ανεδείχθη σε ηγεμονική δύναμη παγκόσμιας κλίμακας.
Το κύριο χαρακτηριστικό αυτής της πολιτικής είναι:
α. αποδυνάμωση της Ρωσίας στον ιστορικό της χώρο
β. αποτροπή «οιασδήποτε μορφής συμμαχίας» Ρωσίας Ευρώπης
γ. αποτροπή μετεξέλιξης της ΕΕ σε ανεξάρτητη δύναμη
Βασικό εργαλείο για την επίτευξη των στόχων της Αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής το ΝΑΤΟ, το οποίο από αμυντικός οργανισμός αντί να καταργηθεί μιας και δεν υπήρχε λόγος ύπαρξης του(δημιουργήθηκε για την ανάσχεση του Συμφώνου της Βαρσοβίας), μεταλλάσσεται σε επιθετικό εργαλείο.
Το ΝΑΤΟ, είναι το εργαλείο εκείνο που επιτρέπει στους Αμερικανούς να κρατούν τη Γερμανία “ κάτω “, τη Ρωσία “ έξω ”, και τους εαυτούς τους “μέσα ” στην Ευρώπη.
Η ΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και του Συμφώνου της Βαρσοβίας με την ταυτόχρονη εμφάνιση της παγκοσμιοποίησης έπαιξε ένα τρελό παιχνίδι στους εμπνευστές της απελευθέρωσης του εμπορίου και την ελεύθερη διακίνηση του κεφαλαίου.
Οι ωμές στρατιωτικές επεμβάσεις της πολεμικής μηχανής των ΗΠΑ για τον έλεγχο των πετρελαίων με την ταυτόχρονη ανάπτυξη της Ασίας και με την αλματώδη εκβιομηχάνιση της Κίνας, είχε σαν αποτέλεσμα την εκρηκτική ζήτηση πετρελαίου , η οποία με την σειρά της είχε σαν αποτέλεσμα την εκτόξευση της τιμή του στα 110 $ το βαρέλι.
Αυτό με την σειρά του είχε σαν αποτέλεσμα να γεμίσουν τα ταμεία του Πούτιν και να σηκώσει κεφάλι η Ρωσία, επανακάμπτοντας και διεκδικώντας την θέση της στην διεθνή σκακιέρα, όχι σαν χώρα του υπαρκτού σοσιαλισμού, αλλά ως ιμπεριαλιστική δύναμη.
Οι Αμερικανοί αιφνιδιασμένοι από την αλυσιδωτή αντίδραση που οι ίδιοι δημιούργησαν, γίνονται ποιο επιθετικοί και προσπαθούν να απομονώσουν ενεργειακά την Ρωσία, με αποτέλεσμα να έχουμε τον πόλεμο των αγωγών .
Η ΑΝΑΓΕΝΗΣΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ
Η Ρωσία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου μετά την Σαουδική Αραβία και ο μεγαλύτερος εξαγωγέας φυσικού αερίου. Τα έσοδα από την εξαγωγή ενέργειας αντιπροσωπεύουν το 40% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, προβλέπεται δε μέχρι το 2020 να είναι η πέμπτη πλουσιότερη χώρα.
Ο Πούτιν επανεθνικοποίησε τις ενεργειακές εταιρείες και μέσα από αυτές άρχισε να παράγει εξωτερική πολιτική και η Ρωσία να διεκδικεί τον ρόλο της στη διεθνή γεωπολιτική σκακιέρα.
Χαρακτηριστικό γνώρισμα της Ρωσικής εξωτερικής πολιτικής είναι η εξαγωγή ενέργειας, και μέσω αυτής η δημιουργία ενεργειακών συμμαχιών, οι οποίες με την πάροδο του χρόνου δυνατόν να μεταβληθούν σε καθοριστικές πολιτικές συμμαχίες, ανατρέποντας την πρωτοκαθεδρία της Αμερικής και μεταβάλλοντας το μονοπολικό σύστημα σε πολυπολικό.
1. Επανασχεδιάζει αγωγούς προς την Ευρώπη και Ασία (Κίνα , Ιαπωνία) , μια και το υπάρχον δίκτυο διανομής λειτουργεί με γνώμονα τα συμφέροντα της πάλαι ποτέ Σοβιετικής Ένωσης .
2. Δημιούργησε την Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών (ΚΑΚ) , αποτελούμενη από την Αρμενία , Καζακστάν , Τατζικιστάν , Λευκορωσία , Κιργισία και υπέκλεψαν Ουζμπεκιστάν που αποσκίρτησε από την αμερικανική GUAM .
3. Μετά την κρατικοποίηση της Γιούκος και την φυλάκιση του Χοντορκόφσκι που ήταν ο μεγαλομέτοχος , πούλησε το 20% των μετοχών της στους Κινέζους . Έτσι κατόρθωσε όχι μόνο να γεφυρώσει τις τεράστιες διαφορές που χώριζαν τις δύο χώρες , αλλά και αυτή τη στιγμή να πραγματοποιούν στα σύνορα τους κοινά στρατιωτικά γυμνάσια(το τελευταίο αποτελεί τον μεγαλύτερο αμερικανικό εφιάλτη) .
4. Τελευταία μάλιστα η Κίνα τάχθηκε αλληλέγγυα στο πλευρό της Ρωσίας, εναντίον της αμερικανικής αντιπυραυλικής ασπίδας λέγοντας « αποτελεί έναν από τους νέους τρόπους των ΗΠΑ να ενισχύσουν τις θέσεις τους μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου».
5. Δημιούργησε ισχυρή συμμαχία με το Ιράν(τους ενώνουν κοινά γεωπολιτικά συμφέροντα) , η οποία συμμαχία επισφραγίσθηκε με την Ρωσική βοήθεια για την κατασκευή πυρηνικού εργοστασίου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (αυτό που οι Αμερικανοί απαιτούν την διακοπή της λειτουργίας του) .
6. Υπέγραψε συμφωνία με την Ινδία ,εξαγωγής πετρελαίου και εισαγωγής πληροφορικής τεχνογνωσίας.
7. Κατασκευάζει από κοινού με την Γερμανία υποθαλάσσιο αγωγό στην Βαλτική που θα συνδέει απευθείας της δύο χώρες.
8. Ανταπάντησε στην Αμερικανική προσπάθεια απομονωτισμού της (αγωγός Μπακού –Τυφλίδα-Σεϋχάν ) , με έναν άλλο αγωγό , αυτόν του Μπουργκάζ- Αλεξανδρούπολη .
9. Και προέβη σε μια σειρά ενεργειών όπου με όπλο την ενέργεια παράγει φιλίες και δημιουργεί συμμαχίες.
Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΑΥΤΟΠΑΓΙΔΕΥΣΗ
Η Αμερική στερούμενη πηγών ενέργειας μιας και η ίδια εισάγει από το εξωτερικό τουλάχιστον τα 2/3 των αναγκών της, προσπαθεί να καλύψει το κενό της εξωτερικής πολιτικής της με την πολιτική των κανονιοφόρων.
1. Με μια σειρά ληστρικών στρατιωτικών επεμβάσεων προσπαθεί να υφαρπάξει τον πλούτο διαφόρων χωρών , εφευρίσκοντας διάφορες παιδαριώδεις δικαιολογίες(άλλοτε πολέμους εναντίον της τρομοκρατίας και άλλοτε με πρόσχημα την δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα όπως την υπαγορεύουν τα συμφέροντα της).
2. Η Ευρωατλαντική συμμαχία σφίγγει και άλλο την θηλιά γύρω από την Ρωσία ενσωματώνοντας συνεχώς νέα μέλη στην συμμαχία.
3. Δημιούργησαν σειρά προβλημάτων στην ευρύτερη περιοχή (Καύκασο-Κασπία) , όπου με δήθεν επαναστάσεις διαφόρων αποχρώσεων(κίτρινες , πορτοκαλί κλπ) ,τοποθετώντας ανθρώπους ελεγχόμενους , στην προσπάθεια να αποκόψουν την ελεύθερη ροή των ρωσικών πετρελαίων .
4. Ίδρυσαν μια στρατιωτική συμμαχία την GUAM , υπό την αιγίδα του ΝΑΤΟ , η οποία περιλαμβάνει την Ουκρανία , Μολδαβία , Γεωργία , Αϊζερμπατζάν προκειμένου να δημιουργήσουν πρόβλημα στο μαλακό υπογάστριο του Καυκάσου.
5. Δημιούργησαν το Στρατηγείο της Σμύρνης στο οποίο και έχει ανατεθεί ο έλεγχος του Αιγαίου , Καυκάσου , Μαύρης θάλασσας και Μέσης Ανατολής . (αφαιρώντας Ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα)
6. Αιματοκύλησε τα Βαλκάνια και επαναχαράζει τα σύνορα της περιοχής για τους παρακάτω λόγους
Α. Τα Βαλκάνια είναι το μαλακό υπογάστριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χρησιμοποιώντας κατάλληλα τις μειονότητες εύκολα μπορεί να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την Ευρώπη (δεν είναι τυχαίο ότι από εδώ ξεκίνησε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος.
Β. Τόσο οι Αμερικανοί όσο και οι Ρώσοι σχεδιάζουν αγωγούς οι οποίοι θα διέρχονται από την περιοχή.
Γ. Ενισχύει υπέρμετρα την στρατιωτική παρουσία της στην περιοχή κατασκευάζοντας βάσεις πρωτοφανείς σε μέγεθος και στρατιωτική ισχύ για τα στρατιωτικά δεδομένα, με μέγιστο ερωτηματικό εάν η περιοχή αντέχει τόσο μεγάλη στρατιωτική πίεση.
Δ. Διαμέλισε την Γιουγκοσλαβία, τον τελευταίο παραδοσιακό σύμμαχο της Ρωσίας και δημιούργησε προτεκτοράτα μέσω των οποίων απομονώνει τόσο την Ρωσία , αλλά ταυτόχρονα πιέζει και την Ευρώπη.
7. Απειλεί την Ευρώπη να μην εξαρτηθεί ενεργειακά από την Ρωσία, αλλά δεν προσφέρει εναλλακτικό σχέδιο, μιας και κανένας αγωγός δεν συνδέει την Αμερική με την Ρωσία.
8. Κατασκεύασε τον αγωγό Μπακού Τσεϊχάν , ο οποίος όμως για να καταστεί οικονομικά βιώσιμος θα πρέπει να δέχεται τουλάχιστον 1.000.000 βαρέλια ημερησίως(πράγμα το οποίο είναι αδύνατο από τα πετρέλαια που διαχειρίζονται οι αμερικανικές εταιρείες της περιοχής).
9. Βλέποντας το φιάσκο στο οποίο οδηγείται επιτείνει την στρατιωτική παρουσία της με την δημιουργία της Αντιπυραυλικής Ασπίδας
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η ειδοποιός διαφορά της εξωτερικής πολιτικής των δύο χωρών είναι η εξής: Η Ρωσία με όπλο την ενέργεια δημιουργεί φιλίες, η δε Αμερική με τον τρόπο που διαχειρίσθηκε την ενέργεια έχει έρθει αντιμέτωπη ακόμη και με παραδοσιακούς συμμάχους.
Δεν είναι τυχαίο η άρνηση της Γαλλίας αλλά και της Γερμανίας στην νέα επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς στην τελευταία σύνοδο που έγινε στο Βουκουρέστι, ο απερχόμενος Πρόεδρος Μπους δεν ήταν σε θέση να εμφανιστεί ως Ηγεμόνας, όπως συνέβαινε στο κοντινό παρελθόν και αυτό έχει τη δική του εξήγηση.
Η αμερικανική οικονομία, προσαρμοσμένη να εξυπηρετήσει τις ασύλληπτες στρατιωτικές ανάγκες, βρίσκεται κυριολεκτικά στο “ κόκκινο ”, ενώ οι μεγάλες Ευρωπαϊκές χώρες ( Γαλλία, Γερμανία ), θεωρούν πως υπάρχουν πολλά περιθώρια, για μια περισσότερο προσεγγιστική και επωφελή συνεργασία, με την πάμπλουτη ενεργειακά Ρωσία.
Μόνο τυχαίο λοιπόν δεν ήταν, που ο Μπους δεν κατάφερε ,μέσα στο ΝΑΤΟ ,να επιβάλει την επέκταση της Συμμαχίας με την Ουκρανία και τη Γεωργία και να πιέσει περισσότερο για τα Σκόπια.
Ίσως , οι Ευρωπαίοι Σύμμαχοι του, να προτίμησαν να λάβουν υπόψη τους περισσότερο την οργή της Ρωσίας, στην περίπτωση της διεύρυνσης, παρά τις όποιες διαθέσεις των ΗΠΑ για επέκταση.
ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ
Καμία πρόβλεψη δεν είναι δυνατόν να γίνει, γιατί ενώ εκπονούνται σχέδια από όλους τους ενδιαφερομένους οι ενδοϊμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί και οι αντιπαραθέσεις στην ευρύτερη περιοχή με αιχμή διάφορα ζητήματα (Ιράν, Κουρδικό, Καύκασος, Ιράκ) μπορούν τα πάντα να τιναχθούν στο αέρα με απρόσμενες συνέπειες για τους λαούς της περιοχής και της ανθρωπότητας.
Βέβαια το Γεωπολιτικό παίγνιο για τον έλεγχο των αγωγών όχι μόνον δεν έχει κριθεί αλλά τώρα αρχίζει……., η συνέχεια επί της Γεωπολιτικής σκακιέρας……
Κοζάνη 17-4-08
*Απο το βιβλίο του Υποστρατήγου ε.α. Νίκου Καρατουλιώτη: η Γεωπολιτική σκακιέρα.
Από την γκρίζα λύκαινα της στέπας, στο πικ-νικ στο Βαρώσι
ΟΤούρκος Πρόεδρος Tayyip Erdoğan φαίνεται να νιώθει σίγουρος πως προωθώντας έναν δυναμικό Νεο-Οθωμανισμό έχει υπερβεί ήδη τον στενό εθνοκρατικό Τουρκισμό, δηλαδή τον νεωτερικό εθνικισμό του Mustafa Kemal Atatürk. Αυτοί στη Δύση που γελούσαν πριν από λίγα χρόνια με τη χρήση του όρου, τώρα τον αποκαλούν Σουλτάνο και ο ίδιος έβαλε πλώρη και για Χαλίφης. Η διπλωματική και οικονομική διείσδυση, η πληροφοριακή επιρροή, η χρήση παραστρατιωτικών και η στρατιωτική κατοχή και παρουσία της Τουρκίας σε πολλές χώρες που βρίσκονται στα εδάφη της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε Μέση Ανατολή και Βόρειο Αφρική στέλνει το μήνυμα πως αυτή αναγεννήθηκε.
Όμως ο Erdoğan δεν παίζει πλέον μόνο το χαρτί του οθωμανικού Ισλάμ. Η συμμαχία του με την πιο αποκρυφιστική φράξια του Κεμαλισμού, τους υπερεθνικιστές, του δίνει και το χαρτί του Παντουρκισμού, του Τουρανισμού και του Παντουρανισμού.
Πλέον, η ανοιχτή συμμαχία του AKP με το MHP του Devlet Bahçeli και των Γκρίζων Λύκων εφαρμόζει προγράμματα επέκτασης της τουρκικής επιρροής και δύναμης στις χώρες που απαρτίζουν την θεωρούμενη μεγάλη οικογένεια των ευρασιατικών εθνών του μυθικού «Turan». Επεκτείνεται δηλαδή η Τουρκία με το Ισλάμ νότια και νοτιοανατολικά, με το Τουράν ανατολικά και βόρεια και με τα δύο μαζί δυτικά και έξω στη «Γαλάζια Θάλασσα», όπως ονόμασε τα ελληνικά ύδατα.
Ενεργοποίηση τουρκογενών πληθυσμών
Απόδειξη του πώς χρησιμοποίησε η τουρκοϊσλαμική γεωπολιτική μηχανική, παραστρατιωτικά και προπαγανδιστικά, τους φιλικούς προς αυτήν πληθυσμούς είναι τα τελευταία χρόνια τα γεγονότα σε Ιράκ, Συρία και Λιβύη.
Οι μάχες στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, που οδήγησαν στην ήττα του αρμενικού «Αμυντικού Στρατού του Αρτσάχ» και των εθελοντών του στις 9 Νοεμβρίου 2020 και την απόσπαση εδαφών από το Αζερμπαϊτζάν, ήταν μια ακόμη πρόβα αυτής της ισλαμοτουρκικής συμμαχίας.
Πιο πολυεπίπεδη χρήση έγινε με επίκεντρο τη Συρία. Εκεί χρησιμοποιήθηκε και ο τουρκικός εθνικισμός, όπως στην περίπτωση των Τουρκομάνων, αλλά και ο νεο-οθωμανικός ισλαμισμός, όπως στην περίπτωση της ISIS. Άλλωστε, μέσα στον χρηματοδοτούμενο από την Τουρκία «Free Syrian Army (FSA)» συνυπήρχαν και Τουρκομάνοι εθνικιστές και Σύροι αντιφρονούντες και Άραβες ισλαμιστές.
Αξίζει να σημειωθεί πως μέχρι τότε, ο Erdoğan, δεν είχε καν συμμαχήσει ακόμη με τους υπερεθνικιστές του Bahçeli. Ήταν η περίοδος του περίφημου πρωτοσέλιδου του «Πολίτη» της 2ας Νοεμβρίου 2015 με τίτλο «Σάρωσε το AKP, ελπίζει η Κύπρος – Αυτοδύναμη κυβέρνηση χωρίς εθνικιστικά βαρίδια στην Τουρκία». Παρά ταύτα, τα «εθνικιστικά βαρίδια» απέβησαν χρήσιμα για τον Erdoğan στη Συρία, αφού στήριζαν τους Τουρκομάνους με κάθε τρόπο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο δολοφόνος του Ρώσου πιλότου του καταρριφθέντος Sukhoi, που ήταν Τούρκος πολίτης, στέλεχος των Γκρίζων Λύκων και γιος Τούρκου δημάρχου του MHP (RT, 27/11/2015).
Επίσης, στην Ευρώπη, τα «εθνικιστικά βαρίδια» αποτελούν μια επιπλέον απειλή, πέραν της ισλαμικής τρομοκρατίας από αραβικής καταγωγής άτομα. Οι Γκρίζοι Λύκοι διοργανώνουν πλέον μαζικές διαδηλώσεις σε Γερμανία, Γαλλία και Αυστρία και έχουν οργανωμένη παρουσία. Γι’ αυτό, όταν μάζα Τούρκων και Αζέρων γύριζαν νύχτα στις γειτονιές της Λυών για να βρουν Αρμένιους, και όταν βανδάλισαν μνημείο της Γενοκτονίας, οι γαλλικές Αρχές τούς απαγόρευσαν.
«Η Τουρκία δεν είναι μια χώρα που μπορείς να τραβάς και να την σπρώχνεις πέρα-δώθε, ούτε μια χώρα που μπορείς να σέρνεις πολίτες της στο έδαφος», είπε ο Erdoğan τον Μάρτιο του 2017 σε ομιλία του, κατηγορώντας την Ευρώπη για χρήση «ναζιστικών μεθόδων» (Reuters, 22/03/2017). Αυτή ήταν η αντίδρασή του όταν οι ολλανδικές και γερμανικές Αρχές ασφαλείας αρνήθηκαν τη διεξαγωγή προεκλογικών ομιλιών (για το δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου 2017) από Τούρκους αξιωματούχους σε τουρκικές κοινότητες μεταναστών στο έδαφός τους. «Εάν η Ευρώπη συνεχίσει έτσι, κανένας Ευρωπαίος σε κανένα μέρος του κόσμου δεν μπορεί να περπατήσει με ασφάλεια στους δρόμους», πρόσθεσε. Τι εννοούσε;
Τουράν: Αποκρυφισμός, αφήγημα & πολιτική
Ο Atatürk και οι Νεότουρκοι, αξιωματικοί εμπνευσμένοι από τους κοσμικούς ευρωπαϊκούς εθνικισμούς του Διαφωτισμού στις γερμανικές στρατιωτικές σχολές όπου φοιτούσαν, μετά την ανατροπή της οθωμανικής εξουσίας, προσπάθησαν να ενώσουν την Τουρκία στη βάση της εθνικής ταυτότητας. Προς τούτο χρησιμοποίησαν τον θρύλο της ένδοξης στρατιωτικής καταγωγής από την Κεντρική Ασία επενδύοντας στην καλλιέργεια ενός ιστορικού αφηγήματος και προώθησή τους στους θεσμούς και στην κοινωνία.
Ο Kemal έκτισε πάνω σε υπάρχουσες μυθολογίες παρουσιάζοντας τους «Τούρκους» ως μια ισχυρή στρατιωτική φυλή, μοναδική στο είδος της, με απώτατη καταγωγή στην Κεντρική Ασία. Στην ιστορική πορεία τους έφθασαν στη Μικρά Ασία περίπου τον 11ον αιώνα. Στο νέο τους σπίτι, ο εξισλαμισμός τους ήταν τρόπο τινά φυσιολογικός, αφού οι προ-ισλαμικοί, σαμανιστές προγονοί τους λάτρευαν τον Τενγγρί. Ως ο θεός του ουρανού, ήταν ένα πνεύμα που μοιραζόταν ήδη πολλές ομοιότητες με τον Αλλάχ και έτσι η αλλαξοπιστία ήταν εύκολη.
Οι επίγονοί του σοσιαλ-κεμαλιστές δεν τονίζουν τόσο αυτό το αφήγημα. Τα διάφορα κατά καιρούς κόμματα των υπερεθνικιστών ή «ιδεαλιστών» («Ülkücülük») από την άλλη το αναπτύσσουν και το εκσυγχρονίζουν. Ο Burak Kadercan του Κολεγίου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στο «War on the Rocks» (16/11/2018) το περιγράφει ως εξής:
«Κατά την άποψή τους, οι Τούρκοι υπήρξαν ένδοξοι στο μακρινό παρελθόν και το μοναδικό μονοπάτι προς την εθνική σωτηρία και αναγέννηση είναι η πλήρης αποδοχή του τουρκισμού και της πρωτοκαθεδρίας του τουρκικού κράτους. Δίνεται βαθιά έμφαση στους μύθους της Κεντρικής Ασίας και το σύμβολο του κινήματος ορίστηκε ο “Γκρίζος Λύκος”. Στην υπερεθνικιστική μυθολογία, οι Τούρκοι του απώτατου παρελθόντος είχαν απελευθερωθεί από την αυτο-παγίδευσή τους με τη βοήθεια ενός θηλυκού γκρίζου λύκου, της Asena, που οδήγησε τους Τούρκους στη σωτηρία και στη δόξα. Οι σύγχρονοι Γκρίζοι Λύκοι, μέσα σε αυτό το αφήγημα, έχουν ως στόχο να οδηγήσουν το τουρκικό έθνος πίσω στην οδό της απελευθέρωσης και της δόξας.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι υπερεθνικιστές εγκωμιάζουν τον Atatürk ως ένα “başbuğ” (αρχηγό των Τούρκων) που έσωσε το τουρκικό έθνος από τη διάλυση και την αποικιοκρατία στον απόηχο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Παραδόξως, οι υπερεθνικιστές δεν το βρίσκουν πολύ δύσκολο να ενσωματώσουν το Ισλάμ και την οθωμανική παράδοση στην ιδεολογία τους. Το Ισλάμ δεν ήταν μεγάλη πρόκληση, καθώς το MHP ήταν ένα κεντροδεξιό κόμμα και φιλοξενούσε πολλούς συντηρητικούς. Η οθωμανική παράδοση, από την άλλη, ενσωματώθηκε εύκολα με μια έμφαση στην τουρκοσύνη των Οθωμανών Σουλτάνων και του στρατού, καθώς και στη στρατιωτική καταγωγή της Αυτοκρατορίας».
Το έμβλημα και η ιδεολογία της υπερεθνικιστικής αντιπολίτευσης της Meral Akşener (με απώτατη καταγωγή από Βαλκάνιους Τούρκους της Ξάνθης που έφυγαν το 1923) είναι εμπνευσμένα από την ογουζική τουρκική φυλή των Kayı του Τουρκμενιστάν, προγόνων και του Οσμάν Γαζή τού Α’. Σε συνέντευξή της στις 23 Απριλίου 2020, η κεμαλίστρια Akşener τάχθηκε υπέρ της επαναφοράς της θανατικής ποινής και εφαρμογής της για εγκλήματα τρομοκρατίας και βίας κατά των γυναικών. Πάντως, όπως αναφέρει το «Al-Monitor» (19/08/2020), ο Bahçeli κάλεσε την κεντροδεξιά «λύκαινα» του İYİ Parti «να επιστρέψει σπίτι», δηλαδή στο MHP απ’ όπου πολιτεύτηκε, και να ενταχθεί στην οθωμανο-τουρανική συμμαχία, πράγμα που ο Erdoğan φαίνεται να το είδε με καλό μάτι.
Αυτήν τη στιγμή, ο υπερεθνικισμός και η νέα του ισλαμο-τουρανική ταυτότητα αποτελούν πολιτική μόδα ανάμεσα στην πολυπληθή τουρκική νεολαία, ιδιαίτερα μετά την κατάρρευση των προσπαθειών λύσης του Κουρδικού, και το έδειξαν τα εκλογικά ποσοστά των MHP και İYİ το 2015. Αυτό ίσως να εξηγεί και γιατί ο πάλαι ποτέ «ισλαμοδημοκράτης εκσυγχρονιστής» Erdoğan αυτοβούλως φορτώθηκε τα «εθνικιστικά βαρίδια» με μια μακιαβελικής μαεστρίας μεταστροφή το καλοκαίρι του ίδιου χρόνου.
«Στρατός του Τουράν»
Σε άρθρο του στο «MEMRI» (10/11/2020), με τίτλο «Η Δευτέρα Παρουσία του “Μεγάλου Τουράν”», ο Alberto M. Fernandez αναφέρει πως ο Erdoğan βαδίζει στ’ αχνάρια του Enver Paşa (1881-1922), ενός εκ των πρωτεργατών των Γενοκτονιών, που προσπάθησε μια παρόμοια σύνθεση. Παρ’ όλα τα εγκλήματά του, αναφέρει ο Fernandez, ο Erdoğan ακόμη δεν άγγιξε την άβυσσο που έφτασε ο Pasha.
Ο Fernandez αναφέρει πως η εξουδετέρωση της Αρμενίας και του Αρτσάχ από Τουρκία και Αζερμπαϊτζάν θα δημιουργήσει έναν «χερσαίο διάδρομο που θα ενώσει την Τουρκία με την Κασπία Θάλασσα και τα τουρκικά κεντροασιατικά κράτη και, βεβαίως, και τους τουρκικούς πληθυσμούς που σήμερα εξουσιάζονται από Ρωσία, Κίνα και Ιράν».
Παράλληλα, με τη διοχέτευση των μεγαλοϊδεατικών χαρτών αυτού του επεκτατικού οράματος, τον Οκτώβριο του 2020, μετά την έναρξη του πολέμου στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, παρατηρήθηκε μια σειρά από δημοσιεύματα στον φιλοερντογανικό Τύπο που καλούσαν για τη δημιουργία «ενός τύπου τουρκικού ΝΑΤΟ» μέσα από έναν αντιδυτικό «Στρατό του Τουράν» (MEMRI, 09/11/2020).
Άρθρο του Καθηγητή Οικονομικών Kürşad Zorlu του Πανεπιστημίου Hacı Bayram Veli της Άγκυρας στην εφημερίδα «Türkiye» (27/10/2020), υπό τον τίτλο «Τα τουρκικά κράτη πρέπει να ενωθούν: Ο Στρατός του Τουράν είναι η ελπίδα», αναφέρει: «Η επιτυχία στο Καραμπάχ έφερε και πάλι στην ατζέντα έναν από τους μεγαλύτερους φόβους της Δύσης: Τον Στρατό του Τουράν. Το Αζερμπαϊτζάν, το οποίο έγινε ισχυρότερο με τη στρατιωτική εκπαίδευση, τις κοινές ασκήσεις και τα εξοπλισμένα drones που παρείχε η Τουρκία, έσπασε τη ράχη της Αρμενίας. Αυτή η εικόνα επιτυχίας που εμφανίστηκε έφερε και πάλι στη ζωή τους πόθους σχετικά με έναν Στρατό του Τουράν, ο οποίος θα είναι η κοινή στρατιωτική δύναμη των τουρκικών κρατών. Ο Τουρανικός Στρατός, ο οποίος θα είναι μια μοναδική επιλογή για διακοπή των σχεδίων στην περιοχή, θα καταστεί ένας ηγετικός παράγοντας σε κάθε ζήτημα». Αναφέρει επίσης πως «θα γίνει παγκόσμια δύναμη – είναι νωρίς, αλλά οπωσδήποτε μια μέρα».
Άλλο άρθρο του Ahmet Gürsoy στην «Yeni Çağ» (28/19/2929) αναφέρει πως η «τουρκική ένωση» γεωγραφικά μπορεί, όπως στις αυτοκρατορικές εποχές, να μην είναι δυνατή, «αλλά, κοινωνικά, δημιουργώντας μια νομική ταυτότητα μπορούμε να ενώσουμε ολόκληρη την τουρκική ένωση κάτω από ένα λάβαρο, ακριβώς όπως οι πολυεθνικές εταιρείες αντιπροσωπεύονται από την ίδια σημαία σε κάθε γωνιά του κόσμου. Ο πιο εντυπωσιακός και πιθανός τρόπος να το κάνουμε αυτό είναι ο Στρατός του Τουράν».
Λέει πως, πριν να δημιουργηθεί ένας τέτοιος στρατός, πρέπει να ενισχυθούν οι εμπορικές και πολιτισμικές σχέσεις και οργανισμοί. Η εμπορική και πολιτισμική επιρροή της Τουρκίας προς την Κεντρική Ασία δεν είναι κάτι καινούργιο, αλλά ξεκίνησε αμέσως μετά την πτώση της ΕΣΣΔ. Το 2009 δημιουργήθηκε το «Council for Cooperation of Turkic-speaking States» ή «Turkic Council» στο αζερικό εξκλάβιο του Ναχιτζεβάν και σήμερα συμπεριλαμβάνει την Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν, την Κιργισία και το Ουζμπεκιστάν, ενώ συμμετέχει και η Ουγγαρία ως παρατηρητής.
Ο Vladimir Odintsov στο «New Eastern Outlook» (06/11/2020) παρέχει μια ρωσική ανάγνωση των δημοσιευμάτων, όπου δεν την εκπλήσσουν αυτές οι ιδέες. Αναφέρει ότι η Άγκυρα χρησιμοποίησε τις «ανώτατες πνευματικές δυνάμεις» γι’ αυτόν τον σκοπό από τις αρχές του 1990, όταν οργανώθηκε ένα «ιερό τελετουργικό» με ρίζες στους τουρκικούς θρύλους. Εκεί, μαζί με τους ηγέτες των νέων τουρκόφωνων κρατών που δημιουργήθηκαν μετά την πτώση της ΕΣΣΔ, κτύπησαν συμβολικά ένα αμόνι, παραπέμποντας στην σφυρηλάτηση «του όπλου της ενότητας των τουρκικών κρατών».
Θεωρεί πως παρά τα όσα κοινά, τα κεντροασιατικά κράτη δεν θα είναι τόσο πρόθυμα να διασυνδέσουν τη μοίρα τους μόνο με την Τουρκία, καθώς υπάρχει και ο παράγοντας Ρωσία. Καταλήγοντας, ανέφερε, όπως και οι άλλοι αναλυτές πιο πάνω, πως η επίκληση του «Μεγάλου Τουράν» ίσως να χαντακώσει τον Νεο-Οθωμανισμό, καθώς είναι συστατικό μέρος της ιδεολογίας των Νεοτούρκων που οδήγησαν τον Οθωμανισμό στην κατάρρευση.
Αλλόκοτο πικ-νικ στο Βαρώσι
Μια τιτάνια μορφή των υπερεθνικιστών «ιδεαλιστών» ήταν και ο Τουρκοκύπριος Συνταγματάρχης Alparslan Türkeş, που στήριξε και την τουρκοκυπριακή ΤΜΤ. Ο Rauf Denktaş, «πατέρας» της παράνομης «ΤΔΒΚ» και τροπαιοφόρος της Διζωνικής, Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, λατρεύεται από τους υπερεθνικιστές και είχε άψογη συνεργασία με τους Γκρίζους Λύκους, όπως φάνηκε και στις δολοφονίες Ισαάκ-Σολωμού το 1996. Η επιβολή του Ersin Tatar στην ηγεσία των κατεχομένων και η κάθοδος Erdoğan-Bahçeli για τους εορτασμούς της ανακήρυξης του ψευδοκράτους είναι χαρακτηριστικά της επίδρασης της ισλαμοτουρανικής σύνθεσης και στο Κυπριακό.
Ιδιαίτερα μετά την αποκάλυψη του Φρίξου Δαλίτη στον «Φιλελεύθερο» (14/11/2020) πως στην περιοχή όπου θα λάβει χώραν το εορταστικό πικ-νικ υπάρχει ομαδικός τάφος 11 Κυπρίων Ελλήνων που εκτελέστηκαν το 1974 από τους Τούρκους εισβολείς, μεταξύ αυτών και 6 παιδιά, η όλη φιέστα δείχνει να μετατρέπεται σε ένα αλλόκοτο εθνικιστικό τελετουργικό υπέρ της απαράδεκτης λύσης των «δύο κρατών».
Πάντως, ο Ελλαδίτης πρώην ΥΠΕΞ, Νίκος Κοτζιάς, εκτιμά πως η επιρροή των υπερεθνικιστών στον Erdoğan ίσως να είναι και ένας από τους λόγους που κατέρρευσαν οι συνομιλίες για το Κυπριακό στο Crans Montana το 2017, όπως ανέφερε σε πρόσφατη συνέντευξή του στον Αντρέα Κημήτρη (ΡΙΚ1, 29/10/2020). Στις 21 Οκτωβρίου, ο υπουργός της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ ανέφερε μάλιστα πως στην Αθήνα και στη Λευκωσία υπάρχει «μέτωπο στήριξης του τουρκικού εθνικισμού και υπονόμευσης της θέσης της Κύπρου» και πως «αρθρογράφοι της διαπλοκής και αριστερών εφημερίδων» συμμετέχουν στο «ξέπλυμα με τόση ευκολία» της Τουρκίας και της τουρκοκυπριακής ηγεσίας.
Υπό το φως των πιο πάνω, ας αναρωτηθούν κάποιοι, όπως ο Δώρος Πολυκάρπου της ΚΙΣΑ και ομοϊδεάτες του, εάν «ξεπλένουν» τον τουρκικό θρησκευτικό εθνικισμό όταν δηλώνουν δημόσια (αναρτήσεις @PolykarpouD στο Twitter 11 & 12/11/2020) και υπό μορφήν τελεσιγράφου στην ελληνοκυπριακή κοινωνία πως, αν δεν δεχθεί απαράδεκτα ομοσπονδιακά σχέδια, τότε «οι Τουρκοκύπριοι θα πρέπει να αναγνωριστούν ως ανεξάρτητη οντότητα», ανοίγοντας ουσιαστικά την συζήτηση για τα «δύο κράτη» του Tatar στις ελεύθερες περιοχές.
1971: Μυστική επιχείρηση – Ο Κίσινγκερ στο Πεκίνο μέσω Λονδίνου…
Η ειδική σχέση του Ηνωμένου Βασιλείου με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής συζητείται έντονα αυτές τις μέρες.
Η ειδική αυτή σχέση (Special Relationship) καθιερώθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, από μια ομιλία του Βρετανού τότε Πρωθυπουργού Winston Churchill το 1946. Ο οποίος τόνισε τις στενές συμμαχικές σχέσεις των δύο χωρών, που συνεχίστηκαν έκτοτε και στην πράξη προϋπήρξαν του 1946…
Η σχέση καλύπτει πολλές πτυχές, όπως πολιτικές, στρατιωτικές, μυστικών υπηρεσιών, διπλωματικές και οικονομικές, διασαλεύθηκε κατά περιόδους, αλλά επανήλθε στην «ομαλότητα». Ορισμένες περιπτώσεις ήσαν (από πλευράς ΗΒ) η επίθεση το 1955 στο Σουέζ δίχως τη γνώση των ΗΠΑ, όταν ο Βρετανός Πρωθυπουργός Anthony Eden είπε ψέματα στη Βουλή των Κοινοτήτων για τη μυστική του συμφωνία με τη Γαλλία και το Ισραήλ, με αποτέλεσμα να παραιτηθεί της θέσεώς του. Από πλευράς ΗΠΑ η εισβολή στην πρώην βρετανική αποικία Γρανάδα (Grenada) το 1983 επί Βρετανίδας Πρωθυπουργού Margaret Thatcher, όταν είχαν κυριολεκτικά σπάσει τα κόκκινα τηλέφωνα, μέχρι που o Αμερικανός Πρόεδρος Ronald Reagan απολογήθηκε. Η πιο πρόσφατη ήταν τον Μάιο του 2017, όταν η αμερικανική εφημερίδα «New York Times» άφησε να διαρρεύσουν απόρρητες πληροφορίες που είχε δώσει η βρετανική Αστυνομία του Manchester στις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες σχετικά με την τρομοκρατική έκρηξη στο Manchester, όπου δολοφονήθηκαν 22 άνθρωποι και τραυματίστηκαν άλλοι 59. Έντονα ενοχλημένη η βρετανική κυβέρνηση, με την Πρωθυπουργό Theresa May να δηλώνει ότι η ειδική σχέση τους βασίζεται σε αμοιβαία εμπιστοσύνη και έχει πληγεί πολύ σοβαρά. Έφθασε την επομένη ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ και απολογήθηκε…
Ομιλία Δρος Χένρι Κίσινγκερ
Τον Μάιο του 1982, το βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών (Φόρεϊν Όφις) γιόρτασε τα 200 χρόνια του με κύριο ομιλητή στο Βασιλικό Ινστιτούτο για Διεθνή Θέματα (Royal Institute for International Affairs), στο Chatham House, τον Δρα Χένρι Κίσινγκερ.
Τίτλος: «Reflections on a Partnership: British and American Attitudes to Post-war Foreign Policy» («Συλλογισμοί περί ενός Συνεταιρισμού: Βρετανική και αμερικανική στάση για τη μεταπολεμική εξωτερική πολιτική»).
Η μακροσκελής ομιλία του Δρος Χένρι Κίσινγκερ ήταν πολύ αποκαλυπτική. Το περιεχόμενό της πιστεύω βοήθησε στο να εξηγηθεί και επιβεβαιωθεί ότι όντως ήταν ο Κίσινγκερ που ακολούθησε τη βρετανική πολιτική έναντι και του Κυπριακού το 1974 και όχι αντιστρόφως. Ο Δρ Κίσινγκερ εξήρε την ανωτερότητα της βρετανικής εξωτερικής πολιτικής, ότι αυτή είχε αποφασιστική επιρροή πάνω στην αμερικανική τα χρόνια μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τις δεκαετίες του 1940 και 1950, όταν οι δύο χώρες ανταποκρίθηκαν μαζί στις γεωπολιτικές προκλήσεις της Σοβιετικής Ένωσης και ηγήθηκαν της δημιουργίας των πυλώνων της δυτικής συνεργασίας…
Είπε ο Κίσινγκερ:
«Η ιστορία της μεταπολεμικής μας ιστορίας είναι γεμάτη από αγγλο-αμερικανικές ‘διευθετήσεις’ και ‘κατανοήσεις’,κάποτε πάνω σε κρίσιμα θέματα, που δεν εισχώρησαν σε επίσημα έγγραφα… Ήμασταν σύμμαχοι και φίλοι. Δεν χρειαζόταν να δένουμε τα πάντα».Και συνέχισε:
«Οι Βρετανοί ουσιαστικά ήσαν τόσο βοηθητικοί, που έγιναν μέτοχοι σε αμερικανικές εσωτερικές αποφάσεις, σε σημείο που ίσως ποτέ δεν συνέβη μεταξύ κυρίαρχων κρατών.Κατά την περίοδο της δικής μου υπηρεσίας (στην αμερικανική κυβέρνηση) οι Βρετανοί έπαιξαν σημαντικό ρόλο για κάποιες αμερικανικές διμερείς διαπραγματεύσεις με τη Σοβιετική Ένωση – στην πραγματικότητα βοήθησαν στη συγγραφή του εγγράφου-κλειδί.Κατά τη δική μου θητεία, κρατούσα το βρετανικό Φόρεϊν Όφις πολύ καλύτερα ενημερωμένο και πιο στενά αναμεμειγμένο, παρά το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ…Στις δικές μου διαπραγματεύσεις για το θέμα της Ροδεσίας δούλεψα έχοντας στα χέρια μου ένα βρετανικό έγγραφο, με βρετανική γραμματική, όταν ακόμα δεν αντιλαμβανόμουν τη διαφορά μεταξύ ενός εγγράφου εργασίας από ένα εγκεκριμένο έγγραφο από το Υπουργικό. Η πρακτική της συνεργασίας ανθεί μέχρι σήμερα…».
Άκρως μυστική βρετανική επιχείρηση το 1971
Με την ευκαιρία σήμερα της συζήτησης ένθεν και ένθεν του Ατλαντικού για τη σχέση αυτή, αναφέρω μιαν άκρως μυστική βρετανική επιχείρηση, για την οποία ο Κίσινγκερ δεν ήθελε πάση θυσία να μάθει η Ουάσινγκτον. Τα έγγραφα αυτά κατέχω από την αποδέσμευσή τους στο βρετανικό Εθνικό Αρχείο τον Ιούλιο του 2019.
Η επιχείρηση παραπλάνησης
Το 1971 ο Αμερικανός νέος Πρόεδρος Richard Nixon (1969-1974) χρειαζόταν κάποιον να κάνει σίγουρο ότι η Κίνα ενδιαφερόταν σοβαρά για σχέσεις προτού ξεκινήσει μια τέτοια συζήτηση στο Capitol Hill. Και ο άνθρωπος για τη δουλειά αυτή ήταν ο Χένρι Κίσινγκερ. Το πρόβλημα ήταν ότι θα πήγαινε από την Ουάσινγκτον στο Πεκίνο δίχως κανένας να γνωρίζει για το ταξίδι. Και εδώ ο Κίσινγκερ, ο οποίος εμπιστευόταν τους Βρετανούς πολύ περισσότερο από τους δικούς του στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ζήτησε τη βοήθειά τους μέσω άκρας μυστικότητας.
Έτσι, λοιπόν, το Downing Street (με Πρωθυπουργό τον Edward Health) ξεκίνησε την επιχείρηση, διαδίδοντας ότι ένας μεγάλος επίσημος, ο Henry Kissinger, θα έφθανε στη χώρα για γεύμα εργασίας, θα συζητούσαν για το Βιετνάμ και άλλα επείγοντα διεθνή θέματα με τους Edward Heath, Υπ. Εξωτερικών Sir Alec Douglas-Ηome, Sir Bruke Trend, Επικεφαλής του Υπουργικού (Cabinet Secretary) και άλλους υψηλόβαθμους. Αντί, όμως, για γεύμα στο Λονδίνο, ο Κίσινγκερ βρέθηκε χιλιάδες μίλια μακριά στο Πεκίνο, για μυστικές συζητήσεις με την κινέζικη κυβέρνηση, πριν από την ιστορική επίσκεψη του Νίξον στην Κίνα το 1972.
Η βρετανική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον πήρε οδηγίες από το Λονδίνο να «μαγειρέψει» μια είδηση, ως κάλυψη, για να δικαιολογηθεί η μυστηριώδης απουσία του Κίσινγκερ από τον Λευκό Οίκο. Κατασκεύασαν μια τετραήμερη επίσκεψη στο Λονδίνο για συζητήσεις και ένα γεύμα που δεν έλαβεν χώραν ποτέ.
Η παραπλάνηση δούλεψε, έγραψε η «Γκάρντιαν» στις 17 Φεβρουαρίου 2012: «Οι εφημερίδες ξεγελάστηκαν…». Και η «Γκάρντιαν» είπε στους αναγνώστες της ότι «ο σύμβουλος του Richard Nixon για εθνική ασφάλεια, Χένρι Κίσινγκερ, έκανε μια σύντομη επίσκεψη στο Λονδίνο». Και πρόσθεσε:
«Είναι δύσκολο να φανταστεί ένας ότι το 10DowningStreetθα μπορούσε να αποπειραθεί κάτι τέτοιο σήμερα. Όμως οHeath και το Υπουργικό του ήσαν μέρος μιας γενεάς του πολέμου, ικανοί να κρατούν μυστικά και ήσαν συνηθισμένοι σε τακτικές του Ψυχρού Πολέμου…και εξαπατήσεις… Το γεύμα που δεν έλαβε ποτέ ήταν στις 26 Ιουνίου 1971…».
Στις 24 Ιουνίου 1971 το Υπουργείο Άμυνας στο Λονδίνο ενημέρωσε το Γραφείο του Υπουργικού για τη «διευθέτηση» του ταξιδιού του Henry Kissinger με την άδεια του Air Vice Marshal Evans.
ΟΚίσινγκερ πέταξε με βρετανικό στρατιωτικό αεροπλάνοVC10 από τοDullesAirfieldστηνWashingtonαπευθείας στο στρατιωτικό αεροδρόμιο της Βρετανικής Βασιλικής ΑεροπορίαςBrizeNortonστο Oxfordshire. Από το Λονδίνο, με τη βοήθεια και πάλιν των Βρετανών, πήγε στο Πεκίνομέσω Παρισιού.Η επιστροφή, εννοείται, είχε την ίδια διευθέτηση…
Στις 19 Ιουλίου 1971 ο Sir Dennis Greenhill σε επιστολή του προς τον Βρετανό πρέσβη στην Ουάσιγκτον, Earl of Cromer, τον ενημέρωσε με αντίγραφο πρακτικού για το τι συζητήθηκε μεταξύ του Sir Burks Trend και του Henry Kissinger. Το οποίο δεν είδε κανένας, εκτός από τον άμεσο περίγυρο του Πρωθυπουργού στο προσωπικό του γραφείο. Και στο Φόρεϊν Όφις γνωστοποιήθηκε μόνο στον Υπουργό Εξωτερικών, στον ίδιο (Dennis Greenhill) και στον Tom Brimslow*. «Και αυτό, λόγω του ότι ο Κίσινγκερ επανειλημμένα τόνισε ότι η ανταλλαγή ήταν αυστηρώς ιδιωτική και δεν ήθελε να γνωρίζει κανένας από τους ‘γραφειοκράτες’ (της χώρας του). Ο Burks Trend, ανησυχεί ο Κίσινγκερ να μην υποπτευθεί ποτέ ότι άλλος από τον Πρωθυπουργό γνωρίζει γι’ αυτά. Θα είμαι ευγνώμων, αν καταστρέψετε αυτήν την επιστολή μαζί με το εσώκλειστο».
*Tom Brimslow – Βρετανός διπλωμάτης που υπηρέτησε και στο Φόρεϊν Όφις. Έπαιξε σημαντικό ρόλο το 1973, στη διαπραγμάτευση μαζί με τον Χένρι Κίσινγκερ για τη «Συμφωνία για την Πρόληψη Πυρηνικού Πολέμου» μεταξύ ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης. Η οποία, σύμφωνα με τον Kissinger, επιτεύχθηκε περισσότερο με βρετανική γνώση παρά αμερικανική και ότι ο Brimslow «ήταν παράδειγμα της αγγλο-αμερικανικής ειδικής σχέσης στην καλύτερή της περίπτωση…».
Στις 23 Ιουλίου 1971 ο Βρετανός πρέσβης στην Ουάσιγκτον Earl of Cromer απάντησε στον Sir Dennis Greenhill στο Φόρεϊν Όφις:
«Ευγνώμων για την επιστολή σας της 19ης Ιουλίου μαζί με τα εσώκλειστα, τα οποία καταστρέφω. Ο Κίσινγκερ είναι αιωνίως κατατρομαγμένος στην ιδέα να φθάσουν τα όσα λέγονται μεταξύ μας πίσω στους ‘γραφειοκράτες’ (της Ουάσιγκτον)…».
O Sir Bruke Trend στις 28 Ιουλίου 1971 ενημέρωσε τον Air Vice Marshal D. C. Evans ότι ο «ταξιδιώτης» ήταν πολύ εντυπωσιασμένος από την αποδοτικότητα της επιχείρησης και ευχαρίστησε τον τελευταίο για τον σχεδιασμό της…
Στις 7 Φεβρουαρίου 1972 η Daily Mail έγραψε μια μικρή είδηση με τίτλο: «Ο βασικός μυστικός ρόλος της Βρετανίας στην κρίσιμη απουσία του Kissinger από την Αμερική», αλλά έπεσε στα χαμηλά..
Ο Δρ Κίσινγκερ έμεινε πιστός στην «ειδική σχέση», όπως υπέδειξε με την ομιλία του της 10ης Μαΐου 1982. Το 1974 ήταν βάσει αυτής της «συνεννόησης» που ενήργησε σε σχέση με το Κυπριακό. Επισφράγισμα της οποίας ήταν η ιστορική τηλεφωνική συνομιλία του με τον Βρετανό ομόλογό του James Callaghan στις 14.8.1974 και η συνάντηση στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ με τους αξιωματούχους του Φόρεϊν Όφις στις 27.8.1974… («Διζωνική vs Δημοκρατία» 2019).
Στις 20 Ιουνίου 1995, η Βασίλισσα Ελισάβετ τον τίμησε με τον τίτλο του (Επίτιμου Ιππότη) Honorary Knight Commander of the Order of Saint Michael and Saint George (KCMG).
Excerpts of article originally published under the title “Turkey vs. the West: A Tug of War Beyond the Aegean.”
Escorted by warships, the Turkish seismic vessel Oruç Reis conducts “survey activity” in disputed waters of the Mediterranean between Cyprus and Crete in August.
Turkey’s military provocations in the eastern Mediterranean have the potential to augment the political bond between Greece and its Western allies as well as force the EU to shift from threatening to sanction Turkey to actually sanctioning Turkey. …
Erdoğan has ideological, diplomatic, and pragmatic reasons to escalate. Ideologically, his dogmatic Islamism is inherently anti-Western. He loves to portray any dispute through the lens of an unsophisticated parochialism that can be summed up in the phrase “We are good Muslims who oppose the infidels.” He will try to keep tensions high enough to show a heroic front to his Islamist/nationalist party fans, but not so high as to spark EU sanctions at a time when Turkey’s economy is sputtering. On the pragmatic level, Erdoğan knows any foreign confrontation will boost his approval rating at home.
Ankara has ways to further antagonize Greece, including weaponizing the Turkish Straits.
The 1936 Montreux Convention Regarding the Regime of the Turkish Straits established the Bosporus as an international shipping lane, but gave Turkey the right to restrict ships from non-Black Sea nations. About 3 million barrels of crude and 20 million tons of petroleum products cross the Bosporus every year, and these numbers will likely increase in the near future. More than 40,000 vessels passed through these waters in 2019 while transporting almost 650 million tons of cargo. This level of traffic reaffirmed the Turkish Straits as one of the most important maritime trade corridors in the world.
The Turkish Straits are one of the most important maritime trade corridors in the world.
In 2019, Greek-owned ships represented nearly 21% of the global merchant fleet’s capacity and 53% of the EU’s, with 4,936 ships over 1,000 gross tons and a total capacity of 389.7 million deadweight tons. Greek-owned ships account for 32% of total tanker capacity, 23% of dry-goods ships, and 15% of chemicals and petroleum products capacity. In 2018, shipping money into the Greek economy was 16.6 billion euros. These numbers make Greek shipowners the largest group by nationality. It would thus be a serious blow to the Greek economy if Turkey were to restrict Greek shipping traffic through the Turkish Straits.
“Turkey has a right to close its straits to shipping traffic citing security threats in the Aegean and Mediterranean Seas,” said Lt. Col. (r.) Mithat Işık. “Turkey can consider closing the Straits if [tensions with Greece] continue like this.” He cited Article 20 of the Montreux Convention: “In time of war, Turkey being belligerent, the provisions of Articles 10 to 18 shall not be applicable; the passage of warships shall be left entirely to the discretion of the Turkish Government.”
According to retired admiral Cihat Yaycı, “If the EU imposes sanctions on Turkey, Ankara can force all commercial shipping traffic into day time, declare guide boats obligatory, determine shipping routes … Turkey can slow down the passage of Greek and Greek Cypriot ships … it can even close the Straits.”
Is this true? Not really. Turkey can use articles of the Montreux Convention as a pretext to re-regulate shipping traffic through the Turkish Straits only during wartime.
Erdoğan wants enough tension to keep Turks united behind him, but without provoking Western retaliation.
“Like all multinational conventions the principle of bona fide applies to the Montreux Convention. Signatories are expected to act in good faith when they interpret and implement the convention,” said one senior Turkish diplomat. “It won’t bring any good to Turkey if Ankara went for restrictions on shipping traffic just because ‘these days we dislike our Aegean neighbors.'”
That sums it up. It seems Turkey will try to sustain an optimal level of tension over the Aegean: hot enough to keep Turks united behind their leader, but not so hot as to provoke heavy-handed Western retaliation.
Burak Bekdil is an Ankara-based political analyst and a fellow at the Middle East Forum.
Τώρα έχουν αρχίσει να έρχονται στο φως διάφορα στοιχεία, που καθόρισαν σε πολύ μεγάλο βαθμό και την κατάληξη του πολέμου.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές από τις Βρυξέλλες, της έναρξης του πολέμου στο Αρτσάχ είχε προηγηθεί συμφωνία σε ανώτατο επίπεδο μεταξύ Ρωσίας, Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, να αποδοθούν στο Αζερμπαϊτζάν οι πέντε από τις επτά επαρχίες που είχαν καταλάβει οι Αρμένοι το 1994, από το Αζερμπαϊτζάν και να παραμείνουν οι δύο υπό αρμενική διοίκηση, με την επιτήρηση των Ρώσων.
Όμως, ο Πασινιάν δεν είχε το θάρρος να ενημερώσει για τη συμφωνία αυτή την αντιπολίτευση και τον λαό στην Δημοκρατία της Αρμενίας, καθώς και την κυβέρνηση και το λαό του Αρτσάχ. Αυτός είναι και ο λόγος που η Αρμενία δεν βοήθησε στρατιωτικά τον ολιγάριθμο στρατό του Αρτσάχ, στη διάρκεια των επιχειρήσεων.
Για να αντιληφθούμε τα μεγέθη, το Αρτσάχ, με συνολικό πληθυσμό κλήθηκε να αποκρούσει τις επιθέσεις του στρατού μιας χώρας με πληθυσμό 10 εκατομμύρια κατοίκους, πέραν του ότι ο στρατός αυτός ήταν εξοπλισμένος με πολύ πιο σύγχρονα όπλα από εκείνον των Αρμενίων του Αρτσάχ.
Σημειώνεται ότι ο ίδιος ο πρόεδρος του Αρτσάχ Αραγίκ Χαρουτουνιάν, μιλά για προδοσία, ενώ κατηγορεί ευθέως την Δημοκρατία της Αρμενίας ότι δεν βοήθησε στρατιωτικά το στρατό του Αρτσάχ, που πολεμούσε εναντίον ενός αριθμητικά και τεχνολογικά υπέρτερου στρατού. Ο Χαρουτουνιάν, ο οποίος, σημειωτέον, ήταν σχεδόν κάθε μέρα στο μέτωπο με στολή εκστρατείας και πολεμούσε μέχρι την τελευταία ώρα και ο ίδιος, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ο στρατός της Δημοκρατίας της Αρμενίας έστειλε ενισχύσεις μόνο δύο τάγματα, τα οποία, μάλιστα, αρνήθηκαν να παραταχθούν στην πρώτη γραμμή, για να συμμετέχουν στον πόλεμο.
Προδομένη ιστορία και το Αρτσάχ, όπως προδομένη ιστορία ήταν και η εισβολή στην Κύπρο, στον πρώτο αλλά και στον δεύτερο Αττίλα.
Εδώ όμως παρατηρούμε μια αναντιστοιχία. Ενώ οι Αζέροι και οι πάτρονές τους Τούρκοι, έχασαν τον πόλεμο και εδάφη το 1994, δεν επαναπαύθηκαν. Έθεσαν ως στρατηγικό στόχο την ανάκτηση των εδαφών και με βάση αυτόν τον στόχο, προετοίμασαν τις ένοπλες δυνάμεις και τα εθνικά τους σχέδια. Δούλεψαν μεθοδικά επί 26 χρόνια και τελικά απελευθέρωσαν τα εδάφη που είχαν χάσει το 1994.
Εάν από την άλλη πλευρά παρατηρήσουμε την Κύπρο και την Ελλάδα, θα διαπιστώσουμε ότι όχι μόνο δεν υπάρχει εθνικός στόχος απελευθέρωσης των κατεχομένων, τουναντίον υπάρχει στην ουσία αφοπλισμός της Κύπρου και της Ελλάδας τα τελευταία είκοσι χρόνια, ο οποίος υπάρχει κίνδυνος να οδηγήσει σε απώλεια ολόκληρης της Κύπρου αλλά και των νησιών που συμπεριλαμβάνονται στον χάρτη της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Άρα, τα παθήματα των Αρμενίων, θα πρέπει να μας γίνουν μαθήματα και σε επιχειρησιακό αλλά και σε εθνικό και πολιτικό επίπεδο.
Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πλέον η Τουρκία είναι επίσημα μια ιμπεριαλιστική δύναμη και μια τέτοια δύναμη δεν την αντιμετωπίζεις με διαβήματα, αντιNavtex και εναγώνια αναζήτηση συμμαχιών.
Οι συμμαχίες είναι καλές, ως συμπληρωματική ισχύς στην εθνική ισχύ. Πρώτα στηρίζεσαι στα πόδια σου και μετά διεκδικείς και κερδίζεις την αλληλεγγύη της Ευρώπης και των συμμάχων σου.
Όσον αφορά την πολιτική που ακολούθησε η Τουρκία στο θέμα του Αζερμπαϊτζάν, καλό είναι να διαβάσουμε τις δηλώσεις που έκανε ο Ερντογάν σε επιχειρηματικό φόρουμ, μόλις ξεκίνησε ο πόλεμος στο Αρτσάχ. «Η Τουρκία υποστηρίζει ολόψυχα τον δίκαιο αγώνα του Αζερμπαϊτζάν για την απελευθέρωση των εδαφών του». Και να μην ξεχνάμε ότι η ανάπτυξη αυτών των θέσεων έγινε σε βάθος χρόνου, καθώς ο Τούρκος πρόεδρος φρόντισε να καλλιεργηθεί στο Αζερμπαϊτζάν το παντουρκικό ιδεώδες με τον τίτλο «Ένα έθνος, δύο κράτη», με κύριο στοιχείο τα εθνοπολιτιστικά και γεωπολιτικά δεσμά που συνδέουν την μοίρα των δυο κρατών.
Αν κάνουμε μια σύγκριση σε σχέση με την πολιτική που ασκεί η Ελλάδα απέναντι στην Κύπρο και το ζήτημα της συνεχιζόμενης κατοχής, θα μας πιάσει εθνική κατάθλιψη.
Η Αθήνα και συγκεκριμένοι κύκλοι που επηρεάζουν και αυτήν και την προηγούμενη κυβέρνηση, αντί να υποστηρίζουν την Κυπριακή Δημοκρατία, την κατηγορούν γιατί ανέπτυξε ενεργειακή στρατηγική και «έμπλεξε» και την Ελλάδα σε έναν επικίνδυνο δρόμο. Και αυτοί οι άνθρωποι, που αμείβονται από το ελληνικό κράτος, για να παράγουν εθνική στρατηγική, έχουν το θράσος να εκστομίζουν αυτές τις αθλιότητες.
Τα παθήματα των Αρμενίων του Αρτσάχ να γίνουν μαθήματα στους Έλληνες της Κύπρου, και της Ελλάδας αλλά και στον οικουμενικό ελληνισμό, αν θέλουμε να αποφύγουμε την εθνική καταστροφή, που είναι ήδη σε εξέλιξη υπό μορφήν παραβιάσεων στην ΑΟΖ της Κύπρου και την υφαλοκρηπίδα της Ελλάδος και υπερπτήσεων πάνω από ελληνικά νησιά.
Αλήθεια, οι υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά δεν είναι παραβίαση εθνικής κυριαρχίας, η οποία είναι και κόκκινη γραμμή, σύμφωνα με δηλώσεις υπουργών της κυβέρνησης;
Υπάρχουν μερικά στοιχεία της επικαιρότητας τα οποία αξίζουν να επισημανθούν:
Βασίλης Νέδος (kathimerini.gr)
Οι χώρες που συμμετέχουν στη νέα εμπορική ζώνη
Δρ Λάμπρος Γ. Καούλλας
Φανούλα Αργυρού
by Burak Bekdil
Escorted by warships, the Turkish seismic vessel Oruç Reis conducts “survey activity” in disputed waters of the Mediterranean between Cyprus and Crete in August.
Σάββας Καλεντερίδης