Πρέπει ο Ελληνισμός να είναι έτοιμος να καταστρέψει δεκάδες τουρκικά πλοία ή εκατοντάδες τεθωρακισμένα οχήματα σε λίγες μόνο ημέρες κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης; Θα μπορούσαν αυτοί οι σαφείς αλλά φιλόδοξοι επιχειρησιακοί στόχοι να προωθήσουν την καινοτομία στο Υπουργείο Άμυνας; Οι απειλές να προκαλέσουμε μαζική φθορά σε στρατιωτικές υποδομές υψηλής αξίας σε σύντομο χρονικό διάστημα θα αποτρέψουν την Άγκυρα να επιτεθεί; Αυτά τα ερωτήματα κινούνται στο προσκήνιο της συζήτησης για την αμυντική πολιτική του Ελληνισμού καθώς οι δυσκολίες προετοιμασίας για αντιπαλότητα γίνονται όλο και πιο εμφανείς.
Η αποτροπή είναι με λίγα λόγια η αποθάρρυνση των αντιπάλων από τη λήψη ανεπιθύμητων ενεργειών, ιδίως στρατιωτικών επιθέσεων. Είναι το βασικό θέμα στην αμυντική πολιτική της Ελλάδας, όπου λίγοι αντιλαμβάνονται σωστά την έννοια της, παρόλο που την αναφέρουν συνεχώς. Επειδή ο δυνητικός εχθρός του Ελληνισμού είναι πολύ πιο ικανός από ό,τι πριν από μια δεκαετία ή περισσότερο, οι κίνδυνοι να συγκρουσθούμε πραγματικά σε ένα πόλεμο είναι πιο σημαντικοί από ποτέ, και καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική την αποτροπή των συγκρούσεων. Ωστόσο, ένα μεγάλο μέρος του αναδυόμενου διαλόγου μεταξύ υψηλόβαθμων αξιωματούχων για την αποτροπή παραμένει χαρακτηριζόμενο από μη υποστηριζόμενους ισχυρισμούς και ατυχείς επιθετικούς προσδιορισμούς. Πολλοί ισχυρισμοί τους έρχονται σε αντίθεση με την ιστορική εμπειρία και χωρίς αναφορά σε κλασικές αναλύσεις.
Εν τω μεταξύ, οι αλλαγές στο διεθνές περιβάλλον ασφάλειας έχουν μετατρέψει το πλαίσιο για την αποτροπή, προκαλώντας πιθανώς μακροχρόνιες συζητήσεις και δημιουργώντας νέες απαιτήσεις. Το πιο σημαντικό γεγονός αυτής της αναθεώρησης είναι ότι η αποτροπή, η ανάσχεση, η απαγόρευση και η άρνηση πρέπει να εκληφθούν κυρίως ως μια προσπάθεια διαμόρφωσης της σκέψης του δυνητικού επιτιθέμενου. Οποιαδήποτε στρατηγική για την πρόληψη της επιθετικότητας πρέπει να ξεκινά με μια αξιολόγηση των συμφερόντων, των κινήτρων και των επιταγών του πιθανού επιτιθέμενου, συμπεριλαμβανομένης της θεωρίας της αποτροπής (λαμβάνοντας υπόψη τι εκτιμά και γιατί). Η αποτροπή δεν είναι μια απλή απειλή κατά του δυνητικού αντιπάλου. Απαιτεί τη διαχρονική διαμόρφωση των αντιλήψεων του, έτσι ώστε ο αντίπαλος να βλέπει τις εναλλακτικές λύσεις για την επιθετικότητα του πιο ελκυστικές από τον πόλεμο.
Τρεις παράγοντες χρειάζεται να ληφθούν υπόψη κατά την εξέταση του ρόλου της αποτροπής στη στρατηγική εθνικής ασφάλειας της Ελλάδας:
Η πρόληψη της επιθετικότητας δεν είναι αυστηρά η πραγματοποίηση απειλών, αλλά αφορά και την παροχή εγγυήσεων. Η αποτροπή επιτυγχάνεται καλύτερα μέσω στρατηγικών ευρείας βάσης για να αποτρέψει τον επιτιθέμενο να μπει στην ανάγκη ή να βρει την ευκαιρία για επιθετικότητα.
Οι αντιλήψεις είναι το παν, και η Ελλάδα πρέπει πάντα να βλέπει μια κατάσταση μέσω των φακών των πιθανών επιθετικών πεποιθήσεων και προκαταλήψεων.
Η επιτυχής αποτροπή περιλαμβάνει το συνδυασμό της σοβαρής κατανόησης των κινήτρων του επιτιθέμενου, της σαφήνειας για το τι επιδιώκει να αποτρέψει ο αμυνόμενος και τι θα κάνει εάν αμφισβητηθεί η απειλή και λήψη μέτρων για την απόδειξη τόσο της ικανότητας όσο και της αποφασιστικότητας να εκπληρώσει μια απειλή.
Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ματιά αποκαλύπτει πώς οι προσπάθειες για ενθάρρυνση της σκέψης έξω από το κουτί και για την ενίσχυση της αποτροπής έχουν τη δυνατότητα να παρερμηνευτούν χωρίς τη σωστή καθοδήγηση. Η στενή εστίαση στα επιχειρησιακά προβλήματα που σχετίζονται με μια τουρκική επίθεση, για παράδειγμα στα νησιά, μαζί με την αντίστοιχη έμφαση στην άρνηση της επιθετικότητας μέσω της ταχείας τριβής ως λύσης σε αυτά τα προβλήματα, θα μπορούσε πραγματικά να αποδυναμώσει την αποτροπή με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, ειδικά εάν οι σχεδιαστές και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν λαμβάνουν υπόψη τις ακούσιες συνέπειες. Συγκεκριμένα, αυτές οι προσπάθειες θα μπορούσαν να αυξήσουν τις αμφιβολίες σχετικά με την προθυμία της Ελλάδας, να αυξήσει το κόστος διατήρησης μιας στρατηγικής άρνησης με την πάροδο του χρόνου και να αφήσει την Αθήνα ακατάλληλη εάν οι αντίπαλοι προσαρμόσουν την επιθετική τους τακτική. Για το συγκεκριμένο παράδειγμα η επιχειρησιακή ανάγκη της Ελλάδας απαιτεί εξαιρετικά βιώσιμα δίκτυα ακριβείας, κατά μήκος της αλυσίδας των νησιών απέναντι από τις τουρκικές ακτές, με αυξημένες δυνατότητες χερσαίων όπλων και δυνάμεων. Αυτά τα δίκτυα πρέπει να είναι λειτουργικά αποκεντρωμένα και γεωγραφικά κατανεμημένα κατά μήκος του αρχιπελάγους του Ανατολικού Αιγαίου επιτρέποντας στις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις (ΕΕΔ) να αποτρέψουν και να υπερασπιστούν τη κυριαρχία αντιστρέφοντας τις δυνατότητες αντι-πρόσβασης και εναέριας άρνησης (A2/AD) του αντιπάλου που θα προσπαθήσει να περιορίσει την ελευθερία δράσης της Ελλάδας ή τη πρόσβαση σε ζωτικούς θαλάσσιους διαδρόμους και εναέριο χώρο. Οπότε κάθε συζήτηση για αποστρατικοποίηση των νήσων μας δεν είναι προς τη κατεύθυνση της αποτροπής.
Πρέπει να πείσουμε τους αντιπάλους ότι μπορούμε και θα τους νικήσουμε, όχι μόνο να αμυνθούμε αν επιτεθούν στον Ελληνισμό. Πρέπει να διασφαλίσουμε την ικανότητα αποτροπής των τουρκικών δυνάμεων με άρνηση, πείθοντάς τους ότι δεν μπορούν να επιτύχουν τους στόχους μέσω της χρήσης βίας ή άλλων μορφών επιθετικότητας.
Η άρνηση είναι μια δελεαστική αμυντική στρατηγική για την αντιμετώπιση της αναθεωρητικής Τουρκίας που είναι έτοιμη να ξεκινήσει μια αιφνιδιαστική επίθεση για την επιδίωξη ενός τετελεσμένου γεγονότος. Σε τελική ανάλυση, η ικανότητα προστασίας της εθνικής μας κυριαρχίας είναι αναμφισβήτητα ο καλύτερος τρόπος για να αποτρέψουμε τις επιθέσεις εναντίον μας, ή να κερδίσουμε γρήγορα έναν πόλεμο εάν αποτύχει η αποτροπή.
Επίσης υπάρχει μια σαφής λογική για άρνηση, ειδικά σε περιοχές που χαρακτηρίζονται από τον εχθρό ως αμφισβητούμενα σύνορα. Υπάρχει μια επιτακτική απαίτηση για νέες επιχειρησιακές ιδέες για την αποτροπή των εχθρικών παραγόντων να κυριαρχήσουν σε αυτές τις περιοχές καθώς οι στρατιωτικές ισορροπίες μετατοπίζονται με επικίνδυνους τρόπους, εις βάρος του Ελληνισμού. Έτσι υπάρχει αντίστοιχη ανάγκη να ξεπεραστούν τα οργανωτικά εμπόδια στην προσαρμογή και την καινοτομία, τα οποία μπορούν να κρατήσουν τον εχθρό μακριά.
Αυτές οι εκτιμήσεις δεν πρέπει να αποκρύπτουν τους κινδύνους που απορρέουν από την εστίαση στα στενά επιχειρησιακά προβλήματα που ορίζουν τη ταχεία τριβή ως λύση. Οι κίνδυνοι που θα μπορούσαν να αυξήσουν την αποτυχία αποτροπής βρίσκονται στην αντιληπτή έλλειψη βούλησης, της έλλειψης ανθεκτικότητας ή ενός ενδεχομένου έλλειψης συνάφειας.
Όσο οι αναθεωρητικοί Τούρκοι απειλούν εμείς χρειάζεται με ψυχραιμία και αποφασιστικότητα να προετοιμάζουμε τις αμυντικές δομές για τις όποιες εξελίξεις. Υπό το πρίσμα, λοιπόν, της εξελισσόμενης τουρκικής απειλής, οι υπεύθυνοι για τη λήψη αποφάσεων θα πρέπει να επαναξιολογούν περιοδικά την αμυντική και επιθετική στρατηγική για την αντιμετώπισή της, λαμβάνοντας υπόψη την επιλογή της άρνησης.
Οι προσπάθειες για την επινόηση νέων εκδόσεων άρνησης θα πρέπει να επιδιώκουν λύσεις που είναι αρκετά ευέλικτες για να δώσουν ευκολία στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής όταν οι εντάσεις είναι υψηλές. Αυτό συνεπάγεται, στενότερη συνεργασία με συμμάχους, αμυντικούς συνεργάτες και εταίρους για τη βελτίωση της ανθεκτικότητάς μας και τη διασφάλιση ότι ο Ελληνισμός έχει την επιλογή της κλιμάκωσης σε περίπτωση σύγκρουσης, αντί να προχωρήσουμε στη ταχεία τριβή. Αυτές οι προσπάθειες πρέπει επίσης να δώσουν προτεραιότητα σε λύσεις που είναι βιώσιμες με την πάροδο του χρόνου. Εν τέλει, και ίσως το πιο σημαντικό, αυτές οι προσπάθειες πρέπει να τονίζουν προσεγγίσεις που είναι αρκετά ευέλικτες για να ενισχύουν την αποτροπή σε μια σειρά από σενάρια. Τέλος απαιτείται η αποφυγή σημειακών λύσεων οι οποίες, όπως έχει αποδειχτεί στο πρόσφατο παρελθόν, δεν μπορούν να προσαρμοστούν για την αντιμετώπιση εναλλακτικών μορφών επιθετικότητας.
*Ο Υποναύαρχος (εα) Δημήτριος Τσαϊλάς ΠΝ δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου, είναι μέλος και ερευνητής του Ινστιτούτου για την Εθνική και Διεθνή Ασφάλεια.
Η τακτική και ρητορική της αυτοθυματοποίησης είναι ένα εργαλείο που έχει χρησιμοποιήσει πάρα πολλές φορές ο Ερντογάν καθ’ όλη την διάρκεια της πολιτικής του πορείας. Και του έχει βγει σε καλό.
— Ο Τούρκος Πρόεδρος έχει βρεθεί σε ένα πολιτικό αδιέξοδο αυτές τις μέρες. Ποιο είναι, κατά την άποψή σας, το ζητούμενο για τον Ερντογάν;
Για να κατανοήσουμε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο Ερντογάν πρέπει να κάνουμε μια σύντομη κατάδυση στο πρόσφατο παρελθόν. Ο Ερντογάν, πριν από τα γεγονότα της 15ης Ιουλίου 2016, που επισήμως χαρακτηρίστηκαν ως «αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος», συμμάχησε με τους πρώην αντιπάλους του, τους αντι-νατοϊκούς και αντιδυτικούς, ευρασιανιστές κεμαλιστές του στρατού, τους οποίους είχε προηγουμένως αποφυλακίσει και είχε αρχίσει να τους τοποθετεί σε καίριες θέσεις στον στρατό. Σε συνεργασία με αυτούς, εκκαθάρισε τον στρατό από τους γκιουλενικούς αλλά και γενικότερα τους φιλοδυτικούς, φιλονατοϊκούς αξιωματικούς.
Δεν είναι τυχαίο ότι μετά από αυτές τις ανατροπές ο τουρκικός στρατός εισέβαλε στην κατακερματισμένη Συρία και σε συνεργασία με ισλαμιστές τρομοκράτες, τους οποίους η Τουρκία υπέθαλπε, επιτέθηκε κατά των Κούρδων της Ροζάβα, οι οποίοι ήταν, και παραμένουν, οι στενότεροι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή. Έτσι ο τουρκικός στρατός έκανε στροφή προς τη Ρωσία και το Ιράν και στράφηκε εναντίον της πολιτικής των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Στα πέντε χρόνια που πέρασαν από τότε, η συμμαχία ερντογανικών ισλαμιστών και ευρασιανιστών κεμαλιστών εκκαθάρισε από την κρατική γραφειοκρατία, από τα πανεπιστήμια και την οικονομία όλους όσους θεώρησε ότι έχουν σχέσεις με τη Δύση και επιθυμούσαν ειρηνική επίλυση του κουρδικού ζητήματος και ουσιαστικό εκδημοκρατισμό της χώρας. Παράλληλα έγιναν και πολλές εκκαθαρίσεις στο εσωτερικό του κόμματος ΑΚΡ, με περιθωριοποίηση όλων των ιστορικών ηγετικών του στελεχών και πρώην συνοδοιπόρων του Ερντογάν. Σε αυτό βρήκε στενό συμπαραστάτη και τον Ντεβλέτ Μπαχτσελί, τον ηγέτη της ναζιστικού τύπου τουρκικής ακροδεξιάς και άνθρωπο των υπηρεσιών πληροφοριών.
Εγκατέστησαν έτσι ένα απολύτως αυταρχικό καθεστώς. Δεν είναι όμως βέβαιο πόσο θα μακροημερεύσει αυτή η συμμαχία ισλαμιστών-ευρασιανιστών κεμαλιστών του στρατού. Οι στρατιωτικές αποτυχίες και απώλειες του τουρκικού καθεστώτος στη Συρία, η έλευση εκατομμυρίων Σύρων προσφύγων, η σοβαρότατη οικονομική κρίση και υψηλή ανεργία, η πανδημία και η κάκιστη διαχείρισή της, καθώς και η πρόσφατη απόσυρση από τη Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης συνέβαλαν στη σημαντική πτώση της δημοτικότητας του Ερντογάν, ο οποίος βλέπει να απειλείται η θέση του. Η παρατεταμένη τουρκική κατοχή τμημάτων της Συρίας θα συνεχίσει να προκαλεί φθορά στο καθεστώς.
Εκτιμώ πως κορυφαία προτεραιότητά του Ερντογάν σε αυτήν τη συγκυρία είναι να παραμείνει στην εξουσία πάση θυσία και για όσο περισσότερο ακόμα διάστημα γίνεται προκειμένου να υλοποιήσει όλες τις θεσμικές αλλαγές που οραματίζεται ώστε να εδραιώσει το καθεστώς του και να κάνει την Τουρκία μια, υποτίθεται, υπερδύναμη. Δεν θα είναι βέβαια εύκολο. Οι διαρκείς εναλλαγές συμμάχων, η εμπρηστική ρητορική και οι αυταρχικές, βίαιες πολιτικές πρακτικές του στο εσωτερικό προκάλεσαν τρομακτική πόλωση στην κοινωνία και τον αποξένωσαν ακόμη και από παλιότερους υποστηρικτές του.
Πρέπει να θυμόμαστε ότι οι ισλαμιστές και οι παντουρκιστές που συγκυβερνούν, οραματίζονται μια Τουρκία υπερδύναμη που θα δρα αυτόνομα στο διεθνές πεδίο και θα είναι ισότιμος συνομιλητής με τα μεγάλα κράτη του διεθνούς συστήματος. Πρόκειται για επικίνδυνο τουρκικό μεγαλοϊδεατισμό που αποσταθεροποιεί ολόκληρη την περιοχή μας. Το κοστούμι της Ε.Ε. τους έρχεται πολύ «στενό». Την Ε.Ε. τη θέλουν κυρίως για χρήματα, εμπόριο και νομιμοποίηση.
Η αντιδυτική του στροφή και η εθνικιστική υστερία των τελευταίων χρόνων είχε ως αποτέλεσμα να καταρρεύσει η διεθνής εικόνα της Τουρκίας, που τόσο επιμελώς προσπαθούσαν να χτίσουν τα προηγούμενα χρόνια.
Για τον Ερντογάν αυτήν τη στιγμή προέχει να διαχειριστεί τις προβληματικές σχέσεις με μεγάλους παίκτες του διεθνούς συστήματος, χρησιμοποιώντας τον έναν έναντι του άλλου. Να βρει χρήματα για την παραπαίουσα τουρκική οικονομία, να διαχειριστεί την υγειονομική κρίση, να αυξήσει την κοινωνική και διεθνή αποδοχή του και να αποκαταστήσει το βαριά τραυματισμένο προφίλ του διεθνώς.
Προσπαθεί να σπάσει το αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται προσεγγίζοντας και πάλι την Ε.Ε. και τις ΗΠΑ. Πρόκειται όμως για τακτικό, συγκυριακό ελιγμό, μέχρι να περάσει τους παρόντες σκοπέλους, που δεν είναι και λίγοι.
Πρέπει να θυμόμαστε ότι οι ισλαμιστές και οι παντουρκιστές που συγκυβερνούν, οραματίζονται μια Τουρκία υπερδύναμη που θα δρα αυτόνομα στο διεθνές πεδίο και θα είναι ισότιμος συνομιλητής με τα μεγάλα κράτη του διεθνούς συστήματος. Πρόκειται για επικίνδυνο τουρκικό μεγαλοϊδεατισμό που αποσταθεροποιεί ολόκληρη την περιοχή μας. Το κοστούμι της Ε.Ε. τους έρχεται πολύ «στενό». Την Ε.Ε. τη θέλουν κυρίως για χρήματα, εμπόριο και νομιμοποίηση. Από την άλλη οι σχέσεις του καθεστώτος με την Κίνα και τη Ρωσία εμβαθύνονται μέρα με την μέρα.
Νίκος Μιχαηλίδης
— Τι μπορεί να σηματοδοτεί το «πραξικόπημα» των 103 ναυάρχων με αφορμή τις ανακοινώσεις για τη Συνθήκη του Μοντρέ;
Κατ’ αρχάς πολύ σωστά τοποθετείτε τη λέξη πραξικόπημα σε εισαγωγικά, γιατί κάτι τέτοιο δεν υφίσταται. Θα ήταν παράλογο να πιστέψουμε πως απόστρατοι μπορούν να ανατρέψουν το καθεστώς Ερντογάν – δεν μπορούν.
Πρόκειται για ενδοκαθεστωτικές αντιπαραθέσεις και ανταγωνισμούς, για σύγκρουση αντιλήψεων για τη δομή των ενόπλων δυνάμεων και για τους μελλοντικούς προσανατολισμούς της χώρας στις διεθνείς της σχέσεις, αλλά βέβαια και για θέσεις και επιρροή στον κρατικό μηχανισμό. Το διακύβευμα λοιπόν δεν είναι η προστασία η μη της δημοκρατίας, η οποία ούτως ή άλλως είναι ανύπαρκτη.
Η ανακοίνωση που εξέδωσαν οι απόστρατοι εκφράζει, κατ’ αρχάς, μια ρεαλιστική ανησυχία τους για τους υπαρξιακούς κινδύνους που ελλοχεύουν από την αμφισβήτηση της συνθήκης του Μοντρέ. Είναι όμως διατυπωμένη σε μια γλώσσα που εύλογα προκαλεί προβληματισμό και παραπέμπει στις εποχές που οι στρατιωτικοί ανεβοκατέβαζαν κυβερνήσεις. Προδίδει δηλαδή μια νοοτροπία που δεν έχει ακόμα ξηλωθεί από τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις.
Για παράδειγμα, μια άλλη ανακοίνωση για το ίδιο θέμα που συντάχθηκε σε διπλωματική γλώσσα και εξέδωσαν βετεράνοι Τούρκοι διπλωμάτες, δεν προκάλεσε παρόμοια αντίδραση από κυβερνητικά στελέχη του ΑΚΡ.
Αυτό που βλέπουμε είναι η κορυφή του παγόβουνου. Πρόκειται για μια ένδειξη, κατά τη γνώμη μου, ότι η συμμαχία ισλαμιστών-ευρασιανιστών κεμαλιστών περνάει κρίση και μάλλον οδεύει προς το τέλος της και ότι οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις θα υποστούν περαιτέρω φθορά λόγω εσωτερικών τριβών, συγκρούσεων και εκκαθαρίσεων το επόμενο διάστημα.
Να υπενθυμίσω πως οι συντάκτες της επιστολής είναι σκληροπυρηνικοί κεμαλιστές εθνικιστές με βαθιά αντιδυτικά και αντιαμερικανικά αισθήματα και οπτικές. Πολλοί εξ αυτών στήριξαν τον Ερντογάν να εκκαθαρίσει τους γκιουλενιστές και άλλους φιλονατοϊκούς αξιωματικούς από τον στρατό και την κρατική γραφειοκρατία. Το τελευταίο διάστημα άρχισαν να κατηγορούν τον Ερντογάν ότι επιχειρεί να κάνει στροφή προς τις ΗΠΑ, ρίχνοντας στο τραπέζι την πιθανότητα, μέσω δημιουργίας νέας διώρυγας, να αλλάξει το καθεστώς στα Στενά. Κάτι τέτοιο, υποστηρίζουν, θα ευνοούσε τις ΗΠΑ οι οποίες επιθυμούν να έχουν στρατιωτική παρουσία στον Εύξεινο Πόντο. Η Ρωσία όμως θα ήταν αντίθετη σε αυτό.
— Πού μπορεί να αποσκοπούν οι κινήσεις του Ερντογάν σχετικά με τις συλλήψεις στελεχών αλλά και του αποστράτου ναυάρχου Τζεμ Γκιουρντενίζ, ο όποιος θεωρείται ο εμπνευστής του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας»;
Κάτι που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι ο Ερντογάν πιθανότατα γνώριζε την πρόθεση των αποστράτων να ετοιμάσουν και να δημοσιοποιήσουν μια τέτοια επιστολή. Το περιεχόμενό της το διαμόρφωναν εδώ και έναν μήνα, χρησιμοποιώντας διάφορες ψηφιακές πλατφόρμες, χωρίς προσπάθεια να αποκρύψουν κάτι. Θεωρώ αδύνατο οι τουρκικές υπηρεσίες πληροφοριών να μη γνώριζαν τη διαμόρφωση του περιεχομένου της επιστολής.
Το ερώτημα είναι γιατί ο Ερντογάν δεν παρενέβη νωρίτερα και άφησε να δημοσιοποιηθεί η επιστολή αυτή, την οποία στη συνέχεια εκμεταλλεύθηκε για να παρουσιάσει τον εαυτό του, στη δική του, αλλά και στη διεθνή κοινή γνώμη, ως δήθεν «απειλούμενο με πραξικόπημα δημοκράτη». Η τακτική και ρητορική της αυτοθυματοποίησης είναι ένα εργαλείο που έχει χρησιμοποιήσει πάρα πολλές φορές ο Ερντογάν καθ’ όλη την διάρκεια της πολιτικής του πορείας. Και του έχει βγει σε καλό.
Η επιστολή δημοσιεύθηκε σε σκληροπυρηνική κεμαλική εθνικιστική ιστοσελίδα αργά το βράδυ του Σαββάτου. Το timing και το μέσο στο οποίο δημοσιεύθηκε διευκόλυναν τον Ερντογάν ώστε να την παρουσιάσει ως έμμεση απειλή πραξικοπήματος, στοχοποιώντας συγκεκριμένους στρατιωτικούς κύκλους αλλά και τις πιθανές κομματικές διασυνδέσεις τους. Για παράδειγμα, ένας εκ των φερομένων ως κυρίων συντακτών της επιστολής είναι και μέλος του άλλου ακροδεξιού υπερεθνικιστικού κόμματος της Μεράλ Άκσενερ, η οποία έσπευσε να την καταδικάσει. Έχει ενδιαφέρον να δούμε πώς θα χρησιμοποιήσει το επόμενο διάστημα αυτή την ανακοίνωση για να εκβιάσει την υπερεθνικιστική κεμαλική αντιπολίτευση του CHP και του IYI Partisi.
Δεν είναι όμως μόνο το θέμα της συνθήκης του Μοντρέ που παρακίνησε τους αποστράτους να βγάλουν μια τέτοια ανακοίνωση. Στις 5 Μαρτίου 2021, στην τουρκική εφημερίδα της κυβερνήσεως δημοσιεύθηκε μια τροποποίηση του κανονισμού για τις τοποθετήσεις/μεταθέσεις των ανώτερων και ανώτατων αξιωματικών του στρατού. Σύμφωνα με αυτή την τροποποίηση, η αρμοδιότητα τοποθετήσεων/μεταθέσεων φεύγει από το ΓΕΕΘΑ και πηγαίνει στο υπουργείο Άμυνας. Το ίδιο θα ισχύει και για τις τοποθετήσεις των υπαξιωματικών.
Αυτή η τροποποίηση προκάλεσε ανησυχία και θυμό και στους αποστράτους αλλά και σε εν ενεργεία αξιωματικούς οι οποίοι θεωρούν πως έτσι η κυβέρνηση Ερντογάν, στις επερχόμενες κρίσεις του Αυγούστου, θα έχει τη δυνατότητα να τοποθετήσει σε καίριες θέσεις φίλα προσκείμενους σε αυτήν στρατηγούς και ναυάρχους και να αποστρατεύσει τους μη επιθυμητούς.
Μένει να δούμε λοιπόν αν ανάμεσα σε αυτούς που θα συλληφθούν το επόμενο διάστημα θα βρίσκονται και εν ενεργεία ανώτατοι αξιωματικοί. Εκτιμώ, λοιπόν, πως η σύλληψη του αποστράτου Γκιούρντενιζ μπορεί να είναι προοίμιο μιας νέας εκκαθάρισης στο εσωτερικό των ΤΕΔ και η αρχή μιας προσπάθειας αναδιαμόρφωσής τους. Το ερώτημα είναι τι θα συμβεί με τους φιλονατοϊκούς, φιλοαμερικανούς αξιωματικούς που είναι ήδη φυλακισμένοι. Θα τους απελευθερώσει, άραγε, ο Ερντογάν, και αν ναι τι θα σημάνει αυτό, τι εξελίξεις θα πυροδοτήσει;
Είναι εξαιρετικά δύσκολες οι εξισώσεις για το καθεστώς. Αυτό που θεωρώ βέβαιο είναι ότι οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις θα συνεχίσουν για αρκετό διάστημα ακόμα να φθείρονται εσωτερικά και να αποδομούνται. Είναι, άλλωστε, γνωστό και από την ιστορία πως οι ΤΕΔ αποτελούνται από διαφορετικές φράξιες που ανταγωνίζονται για κυριαρχία και για αυτό άλλωστε βλέπουμε συχνά πραξικοπήματα και αλληλοεκκαθαρίσεις.
Δεν είναι εύκολο να πούμε με βεβαιότητα αν τη ναζιστικού τύπου θεωρία περί Γαλάζιας Πατρίδας την ενστερνίζονται όλοι οι αξιωματικοί. Με αρκετούς αποστράτους που συνομιλώ, οι οποίοι ζουν στο εξωτερικό, πληροφορούμαι ότι δεν σκέφτονται όλοι έτσι. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η θεωρία/πολιτική αυτή θα ανατραπεί από τη μια μέρα στην άλλη επειδή συνελήφθη ο Γκιούρντενιζ. Ο Γιαϊτζί, για παράδειγμα, ο οποίος έχει δημοσιεύσει και σχετικά συγγράμματα, βλέπουμε πως είναι στο απυρόβλητο. Και μάλιστα δεν συνυπέγραψε την επίμαχη ανακοίνωση.
Το αν θα καταργηθεί ή όχι η ναζιστική θεωρία περί Γαλάζιας Πατρίδας εξαρτάται κυρίως από τη δική μας αποφασιστική στάση αλλά και δευτερευόντως από τη στάση των ΗΠΑ. Να μην ετεροκαθοριζόμαστε και να μην περιμένουμε από άλλους να δουλέψουν για εμάς για να προστατεύσουν τα συμφέροντά μας. Εμείς πρέπει να είμαστε παίκτες και να θέτουμε και τους όρους του παιχνιδιού, με αναφορά βέβαια στο διεθνές δίκαιο.
— Η εκλογή Μπάιντεν είναι πιθανό να ανατρέψει τις γεωπολιτικές ισορροπίες υπέρ της Ελλάδος σε σχέση με την περίοδο Τραμπ;
Δεν πιστεύω πως είναι πρωτίστως θέμα προέδρων, παρά το γεγονός ότι επί Τραμπ είδαμε να επιδεικνύεται υπερβολική ανοχή στην τουρκική ανομία. Οι αρμόδιες αμερικανικές υπηρεσίες που συλλέγουν πληροφορίες επί του πεδίου και παράγουν αναλύσεις ώστε να ενημερώνουν τους Αμερικανούς πολιτικούς και γραφειοκράτες, φαίνεται πως άρχισαν, ελπίζω, να κατανοούν την τουρκική αδυναμία να παίξει η Άγκυρα αξιόπιστο ρόλο στην περιοχή.
Ίσως βέβαια κάποιοι στο State Department να διακατέχονται ακόμα από έναν ξεπερασμένο, επικίνδυνο και για τα ίδια τα αμερικανικά συμφέροντα ρομαντισμό για τον, υποτίθεται, «σημαντικό ρόλο της Τουρκίας» για τη Δύση. Ελπίζω να μην κυριαρχήσουν οι απόψεις τους.
Πάντως προς το παρόν το κλίμα στην Ουάσινγκτον παραμένει γενικά αρνητικό για την Τουρκία. Πέραν των S-400 υπάρχουν και άλλα σοβαρά ζητήματα που χωρίζουν τις δύο χώρες, ζητήματα που αφορούν τις διαφορετικές επιδιώξεις και στρατηγικές τους στη Μέση Ανατολή και αλλού.
Επιπλέον η πρόθεση της νέας αμερικανικής διοίκησης να εστιάσει στη δημοκρατία και στα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία είναι κάτι πολύ σημαντικό, που δεν διέθετε η προηγούμενη διοίκηση. Το θέμα της πιθανής αναγνώρισης της αρμενικής γενοκτονίας από τον Πρόεδρο Μπάϊντεν συνδέεται άμεσα με το ζήτημα της μεταρρύθμισης της αυταρχικής τουρκικής πολιτικής κουλτούρας και του ουσιώδους εκδημοκρατισμού της. Η Τουρκία ποτέ δεν υπήρξε αληθινά δημοκρατική, είναι η ντροπή του ΝΑΤΟ που το εκθέτει διεθνώς στα μάτια των ανταγωνιστών του. Αυτά είναι ζητήματα που πρέπει να αναδεικνύονται διαρκώς.
Το γεγονός ότι η Τουρκία γειτνιάζει με Ρωσία, Ιράν, Μέση Ανατολή αλλά και η ύπαρξη τουρκογενών πληθυσμών στην Κεντρική Ασία και στην Κίνα, έδινε στην Άγκυρα τεράστιες δυνατότητες ελιγμών και απόσπασης οφέλους από τις ΗΠΑ, ειδικά στον Ψυχρό Πόλεμο.
Σήμερα δεν πιστεύω ότι η Τουρκία έχει να προσφέρει πολλά στις ΗΠΑ, στον ανταγωνισμό τους με την Ρωσία και την Κίνα – το αντίθετο. Οι τουρκικές πολιτικές υπονομεύουν τα αμερικανικά συμφέροντα σε μια σειρά από μέτωπα. Ελπίζω το όποιο τουρκικό λόμπι να μην καταφέρει να παραπλανήσει τους αρμόδιους αμερικανικούς μηχανισμούς στην Ουάσινγκτον.
Σήμερα αρκετά πράγματα έχουν αλλάξει στην περιοχή, μεταξύ αυτών και οι υπερφίαλες τουρκικές γεωπολιτικές φιλοδοξίες και προσανατολισμοί. Βέβαια το «τουρκικό οικόπεδο» παραμένει σημαντικό για νατοϊκούς σχεδιασμούς στον παρευξείνιο χώρο, αλλά εδώ νομίζω πως Ελλάδα, Βουλγαρία και Ρουμανία μπορούν να περιορίσουν σημαντικότατα την αξία αυτού του υπερεκτιμημένου οικοπέδου.
Γι’ αυτό πιστεύω πως η Ελλάδα, με δικές της πρωτοβουλίες, πρέπει να διεκδικήσει σημαντικότερο ρόλο στην περιοχή και να μην αναμένει απλώς να της δοθεί ένας τέτοιος ρόλος. Να μη σκεφτόμαστε τον εαυτό μας ως την «περιζήτητη νύφη» που όλοι θέλουν στο πλευρό τους. Αυτά τα κερδίζεις με δικές σου πρωτοβουλίες που αναβαθμίζουν τη χώρα σου, δεν σου τα δίνουν άλλοι.
Αν βέβαια υπάρχει σύμπτωση συμφερόντων με μια υπερδύναμη, τότε ακόμα καλύτερα. Σήμερα φαίνεται πως οι ΗΠΑ αναμένουν από την Ελλάδα να παίξει έναν σημαντικότερο ρόλο στην περιοχή. Το θέμα είναι να θέλει και να μπορεί η Ελλάδα να τον παίξει αυτό τον ρόλο. Αυτό προϋποθέτει απομάκρυνση από παραδοσιακές λογικές που κυριάρχησαν τις τελευταίες δεκαετίες και οδήγησαν στη γεωπολιτική μας ύπνωση και στη θεσμική και στρατιωτική μας χαλάρωση.
Πάντως, η ενίσχυση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας, που παρατηρούμε τα τελευταία χρόνια σε όλα τα επίπεδα, είναι μια σημαντική ένδειξη πως οι ΗΠΑ χρειάζονται την Ελλάδα όσο ποτέ άλλοτε. Ελπίζω η χώρα μας να αρπάξει αυτήν τη σπουδαία γεωπολιτική και γεωοικονομική ευκαιρία. Πιστεύω πως ζούμε ιστορικές στιγμές στην περιοχή μας.
Και κάτι τελευταίο σχετικά με όλα αυτά. Στην Ελλάδα, αλλά και γενικότερα στον δυτικό κόσμο, πρέπει να σπάσουμε τον μύθο των δήθεν «πανίσχυρων τουρκικών ενόπλων δυνάμεων». Δεν είναι μόνο η τεχνολογία και τα μεγέθη που κρίνουν τη φυσιογνωμία μιας στρατιωτικής δύναμης – που και αυτό σηκώνει πολλή συζήτηση. Σημαντικότατο ρόλο παίζει επίσης η εσωτερική συνοχή και ενότητα.
Στην Τουρκία θεωρώ πως δεν υφίσταται. Αν σε αυτήν τη θεσμική διάλυση προσθέσουμε και την εθνοτική και θρησκευτική πόλωση και τους διχασμούς στην κοινωνία, έρχεται στα μάτια μας μια εικόνα πιθανής γιουγκοσλαβοποίησης της Τουρκίας. Το ΝΑΤΟ δεν μπορεί πλέον να στηρίζεται σε ένα τέτοιο προβληματικό, κουτσό άλογο, που παράγει διαρκώς βία, αστάθεια και προβλήματα στην περιοχή και στη συμμαχία.
— Θεωρείτε ότι η στάση της Ε.Ε. είναι αυτή που θα έπρεπε όσον αφορά τις απαιτήσεις της γειτονικής χώρας;
Η Ε.Ε. ακολουθεί μια συνταγή που εκ των πραγμάτων φάνηκε ότι δεν ήταν αποτελεσματική. Η διαπλοκή των γερμανικών και άλλων ευρωπαϊκών συμφερόντων με την Τουρκία, η έκθεση ευρωπαϊκών τραπεζών σε τουρκικό χρέος, με λίγα λόγια η υπερβολικά οικονομίστικη και νομικιστική αντίληψη με την οποία σκέφτεται και δρα η ευρωγραφειοκρατία, σε σχέση με την Τουρκία, είναι κάτι που δεν μας ευνοεί πάντα αλλά ούτε και διασφαλίζει μακροπρόθεσμα την ειρήνη και την συνεργασία. Δηλαδή η θεωρία που προπαγανδίστηκε τα προηγούμενα χρόνια ότι η περαιτέρω οικονομική ολοκλήρωση με την Τουρκία θα οδηγήσει στην εξημέρωση και στον εκδημοκρατισμό της αποδείχτηκε διάτρητη. Γι’ αυτό ευθύνη φέρει ξεκάθαρα η Γερμανία και ο τρόπος που βλέπει τα συμφέροντά της στην περιοχή.
Πιστεύω πως η Ευρώπη χρειάζεται μια άλλου τύπου, ορθολογική, στρατηγική κατανόηση των προβλημάτων που δημιουργεί ο τουρκοσουνιτικός επεκτατισμός, όχι μόνο για Κύπρο και Ελλάδα αλλά και για το σύνολο της ηπείρου. Η Τουρκία δεν παρέχει κανενός είδους ασφάλεια στην Ε.Ε., το αντίθετο θα έλεγα. Εξάγει αστάθεια, χρέη, πρόσφυγες/μετανάστες, ισλαμική τρομοκρατία, και φθηνά προϊόντα μαϊμούδες.
Θα ήταν επίσης τεράστιο, ιστορικό λάθος η Ε.Ε. να δώσει τα κλειδιά της ενεργειακής της ασφάλειας στην Τουρκία και στη Ρωσία, θα συνιστούσε αυτοκτονία. Γι’ αυτό πρέπει να υποστηριχθούν εντονότερα τα ενεργειακά projects στα οποία εμπλέκονται Ελλάδα και Κύπρος. Εμείς είμαστε οι δικλείδες ασφαλείας για την Ευρώπη στον 21ο αιώνα.
Η Συνθήκη του Μοντρέ, ο ανταγωνισμός ΗΠΑ – Ρωσίας στην Ουκρανία και τα παιχνίδια στη Μαύρη Θάλασσα. Ευκαιρίες για την Ελλάδα.
ANADOLU AGENCY VIA ANADOLU AGENCY VIA GETTY IMAGES
.
Ο μεγαλοϊδεατισμός του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παραμένει ενεργός και επικίνδυνος και όσο πλησιάζουμε στο 2023, όπου συμπληρώνονται 100 χρόνια από την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας τόσο η ακραία αναθεωρητική πολιτική του θα κλιμακώνεται, άλλωστε έχει δηλώσει ότι το επετειακό έτος θα βρει την Τουρκία μεγαλύτερη.
Το βλέπουμε να γίνεται ήδη με τις απειλές του περί κατάργησης της Συνθήκης της Λωζάνης και της Συνθήκης του Μοντρέ. Δύο συνθήκες που καθόρισαν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Ο Ερντογάν φιλόδοξος και επίμονος, ρισκάρει στο γεωπολιτικό «πόκερ» που βρίσκεται σε εξέλιξη καθώς η τράπουλα φαίνεται να ξαναμοιράζεται, με νέους μεγάλους παίκτες να αναδύονται.
Εν τω με μεταξύ στο νέο ψυχροπολεμικό κλίμα που διαμορφώνεται μεταξύ ΗΠΑ – Ρωσίας και τις γεωπολιτικές διευθετήσεις που διαφαίνονται, η Τουρκία θέλει να είναι κυρίαρχη περιφερειακή δύναμη.
Παρά τις προσπάθειες για συνομιλίες, η Άγκυρα εμπλέκεται όλο και πιο διεκδικητικά στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Οι πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου προέδρου περί κατάργησης της Συνθήκης του Μοντρέ δείχνουν ότι παίζει ένα υψηλού ρίσκο παιχνίδι για να επιβάλλει μια αποσταθεροποίηση του διεθνούς συστήματος στην περιοχή μας, ως μέσο διαπραγμάτευσης, χωρίς ωστόσο να είναι βέβαιο ότι έχει τα μέσα να επιβάλλει τους όρους του παιχνιδιού.
Για τις τελευταίες εξελίξεις μιλά στη HuffPost o Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας – Εδρα Jean Monnet στην Ευρωπαϊκή Πολιτική Ολοκλήρωση και Εξωτερική Πολιτική, ο κ. Ηλίας Θερμός.
«Η Τουρκία θέλει να βγει από τις δύο βασικές συνθήκες που καθόρισαν το μέλλον της από την εποχή του Κεμάλ και συγκεκριμένα τη Συνθήκης του Μοντρέ και της Λωζάννης. Αυτό θέλει να το κάνει προκειμένου να έχει μια εναλλακτική λύση σε περίπτωση αποχώρησής της ή αποβολής της από το ΝΑΤΟ. Δηλαδή να αναζητήσει την ασφάλεια της σ΄ενα ευρωασιατικό σύστημα ασφάλειας στο οποίο θα εμπλέκονται η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν» υποστηρίζει.
Ο κ. Θερμός αναφερόμενος στην κρίση που έχει προκύψει στην Ουκρανία με τη Ρωσία, ναι μεν βλέπει ένα μπρά ντε φερ μεταξύ ΗΠΑ – Ρωσίας στην περιοχή, αλλά βλέπει και την Τουρκία η οποία θέλει να ωφεληθεί έναντι της Ρωσίας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Άγκυρα ελπίζει ότι θα καταφέρει να γίνει μέρος της διαπραγμάτευσης όπως συνέβη και στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, δεδομένου ότι όχι μόνο εξοπλίζει στρατιωτικά την Ουκρανία, αλλά ελπίζει ότι με την κατάργηση της συνθήκης του Μοντρέ θα αναβαθμίσει το στρατηγικό της ρόλο όσον αφορά τον έλεγχο της Μαύρης Θάλασσας.
«Το θέμα των στενών ήταν πάντα το αγκάθι μεταξύ Τουρκίας και Ρωσίας αν αναλογιστούμε μάλιστα ότι η Ρωσία ανέκαθεν επιθυμούσε να κατέβει στην Μεσόγειο από τη Μαύρη Θάλασσα. Η Τουρκία πάντα χρησιμοποιούσε τα στενά για να αυξήσει της στρατηγική της αξία, εκμεταλλευόμενη τον ανταγωνισμό μεταξύ Ρωσίας και Μεγάλης Βρετανίας».
Ο κ. Θερμός συνεχίζοντας για την αναμέτρηση Ρωσίας – ΗΠΑ στην Ουκρανία, λέει πως θυμίζει την κρίση των πυραύλων στην Κούβα το 1963.
«Τότε η Σοβιετική Ένωση προκειμένου να εξασφαλίσει την ασφάλεια της Κούβας απο την Αμερικανική απειλή και να εξαναγκάσει τις ΗΠΑ να αποσύρει τους πυραύλους που τοποθετήσει στην Τουρκία, εγκατέστησε πυραύλους στην Κούβα που απειλούσαν άμεσα την ασφάλεια των ΗΠΑ.
Σήμερα η Ρωσία θα διακινδυνεύσει και πάλι τα πάντα προκειμένου να διαφυλάξει την ασφάλεια της δεδομένου η Ουκρανία είναι η πίσω αυλή της Μόσχας με μεγάλους ιστορικούς, γενεαλογικούς και στρατηγικούς δεσμούς με τη Ρωσία».
Βλέπουμε λοιπόν ένα φιλόδοξο και επίμονο Ερντογάν που θέλει να οικοδομήσει μια νέα Τουρκία και να διαπραγματευτεί σε βάση ισχύος με τους νέους αναδυόμενους παίκτες στο νέο γεωπολιτικό σύστημα που διαμορφώνεται.
Μιλώντας δε για κατάργηση των συνθηκών προσβλέπει να αυξήσει τη στρατηγική αξία στα Στενά και την Μαύρη Θάλασσα ελέγχοντας ποιος μπαίνει και ποιος βγαίνει και να διαπραγματευθεί με άλλους όρους το μέλλον της (Βλέπε Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουκρανία, Γεωργία, τις χώρες δηλαδή της Μαύρης Θάλασσας).
Με λίγα λόγια θέλει να αναδειχθεί σε κυρίαρχο περιφερειακό παίχτη».
Σε ερώτησή μας για την αντίδραση των 104 ναυάρχων, ο κ. Ηλίας Θερμός το αποδίδει στο γεγονός πως είναι κεμαλικοί και δεν θα ήθελαν να δουν τη Τουρκία να προσχωρεί σε ευρωασιαστικό σύστημα και να αποκοπεί τελείως από τη Δύση. Φοβούνται πως ο Ερντογάν θέλει να αφήσει τη δική του παρακαταθήκη που θα υπερβαίνει αυτή του Κεμάλ καταστρέφοντας έτσι το μέλλον του κοσμικού εθνικού κράτους της Τουρκίας.
Η έξαρση στην οποία βρίσκεται ο Ερντογάν αποδίδεται και στο γεγονός ότι ο Τούρκος πρόεδρος βλέπει ότι το νεοοθωμανικό όραμα της Τουρκίας έχει καταρρεύσει.
Σχετικά την Ελλάδα σημειώνει πως σαφώς πρέπει να διατηρηθεί η συνθήκη του Μοντρέ και της Λωζάνης, δεδομένου ότι οι σχέσεις μας με την Τουρκία βασίστηκαν σε αυτές και η όποια αλλαγή θα έχει επιπτώσεις στα πλεονεκτήματα που μας αφορούν.
«Ο Ερντογάν, θέλει να εξαναγκάσει την Ευρώπη να αποσύρει την υποστήριξη της προς την Ελλάδα μετατρέποντας τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε ευρωτουρκικές, έτσι ώστε η διαπραγμάτευση για την επιθυμητή από την Τουρκία διαμόρφωση του ελληνικού χώρου να γίνει με την Ευρώπη, μέσω της Ευρώπης δηλαδή και όχι με την Ελλάδα».
Σε μια αλλαγή της Συνθήκης για να έχει πρόσβαση η Ελλάδα στη Μαύρη Θάλασσα θα πρέπει να κάνει υποχωρήσεις στο Αιγαίο, οπότε θα έχουμε να διαπραγματευτούμε νέες τουρκικές απαιτήσεις και αυθαίρετες αξιώσεις» υπογραμμίζει ο κ. Θερμός.
Επίσης, υποστηρίζοντας το επιχείρημά του, σημειώνει πως ο Ερντογάν θέλει να αποστρατιωτικοποιηθεί η Λήμνος και με τα σχέδια για τη δημιουργία της Διώρυγας της Κωνσταντινούπολης, η οποία θα έρχεται πιο κοντά στο νησί σε συνδυασμό με την αποχώρησή του από τη Συνθήκη του Μοντρέ αφού δεν θα υπάρχουν οι εγγυήτριες δυνάμεις που ορίζονται από τη Συνθήκη θα μπορεί να πιέσει προς αυτή την κατεύθυνση.
«Θα μπορεί να χρησιμοποιεί την πρόσβαση στην Μαύρη Θάλασσα ως διαπραγματευτικό χαρτί και θα το παίξει και στους Αμερικανούς αυτό.
Η Τουρκία θέλει να βγει από το ισχύον διεθνές δίκαιο για να παίξει μονομερώς το δικό της παιχνίδι παίζοντας τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με τη Ρωσία.
Οι Αμερικανοί το έχουν καταλάβει αυτό και θέλουν να χρησιμοποιήσουν την Αλεξανδρούπολη ως στρατηγικό λιμάνι για να μην τους ορίζει με τη νέα διώρυγα και να ζητάει ανταλλάγματα» επισημαίνει.
Όσον αφορά για το τι πρέπει να κάνει η Ελλάδα, ο κ. Ηλίας Θερμός βλέπει μια ευκαιρία για τη χώρα μας και υπογραμμίζει την ανάγκη η χώρα μας να επεκτείνει τμηματικά τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια συνεχίζοντας από το Ταίναρο, τα Κύθηρα, την Κρήτη και το Κρητικό Πέλαγος και στο μέλλον να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα όπου αλλού θεωρεί ότι είναι αναγκαίο έτσι ώστε να ενισχύσει τη στρατηγική της αξία.
Ταυτοχρόνως θα πρέπει να πιεστεί ξανά η Γερμανία για να σταματήσει την ενίσχυση του εξοπλισμού της Τουρκίας, όπλα που δεν στρέφονται αποκλειστικά εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου, αλλά και εναντίον των ευρωπαϊκών συμφερόντων στην περιοχή.
08/04/2021 09:03 EEST |Updated 08/04/2021 09:03 EEST
Η Τουρκία μπορεί να επιλέξει να κλείσει το μάτι προς τη Δύση. Εμείς ίσως κληθούμε να επιλέξουμε πλευρά. Είμαστε έτοιμοι;
SPUTNIK VIA VIA REUTERS
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλ. Πούτιν συμμετέχει σε ασκήσεις του πολεμικόύ ναυτικού στη Μαύρη Θάλασσα
Είναι φυσιολογικό το ενδιαφέρον της ελληνικής κοινής γνώμης να επικεντρώνεται στην εξέλιξη της πανδημίας, στις πολλαπλές συνέπειες της αλλά και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Υπό αυτές τις συνθήκες είναι απόλυτα κατανοητό ότι τα συμβάντα στη γειτνιάζουσα Ουκρανία -παρά την ύπαρξη ελληνικής μειονότητας- να περνούν σχετικά απαρατήρητα.
Δεν πρέπει όμως να διαφεύγει της προσοχής μας ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις επηρεάζονται σε σημαντικό βαθμό από τη γενικότερη πορεία της -μάλλον οξυνόμενης σήμερα- αμερικανορωσικής αντιπαράθεσης. Στη δε παρούσα επιδείνωση η κατάσταση στα ανατολικά σύνορα της Ουκρανίας διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο.
Η αντιπαράθεση στη συγκεκριμένη περιοχή έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας «frozen conflict» που εξελίσσεται από το 2014 με περιόδους ύφεσης αλλά και όξυνσης κατά την διάρκεια των οποίων σημειώνονται σποραδικές αψιμαχίες με θύματα σε αμφότερες τις πλευρές.
Συχνές είναι οι εκατέρωθεν προκλήσεις στη γραμμή αντιπαράθεσης που συνοδεύονται από κινητοποιήσεις στρατευμάτων Ρωσίας και Ουκρανίας, στο πλαίσιο ενεργειών επίδειξης ισχύος και ψυχολογικών επιχειρήσεων.
Το τελευταίο δεκαπενθήμερο έχουν αυξηθεί οι εκατέρωθεν κατηγορίες για παραβιάσεις της εκεχειρίας και για συγκεντρώσεις στρατιωτικών δυνάμεων.
Από την πλευρά της η Μόσχα έχει παραδεχθεί τη διενέργεια στρατιωτικών ασκήσεων και την προώθηση στρατευμάτων στις επίμαχες περιοχές, ενέργειες που αποκαλύπτονται και από πληθώρα βίντεο που βλέπουν το φως της δημοσιότητας.
Η νέα διοίκηση στην Ουάσιγκτον δια στόματος και του Προέδρου Μπάιντεν απευθυνόμενος στον ομόλογο του Zelenskiy, έχει πρόσφατα προσφέρει «ακλόνητη στήριξη» στην Ουκρανία ενώ παράλληλα έχουν εδώ και μήνες αυξηθεί οι παραδόσεις στρατιωτικού υλικού στο Κίεβο.
Παρά την ενίσχυση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων με υλικό από διάφορες δυτικές πηγές, συμπεριλαμβανομένης και της Τουρκίας, η διαφορά ισχύος είναι συντριπτική υπέρ της Ρωσίας, ενώ η ταλαίπωρη Ουκρανία μάλλον εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ μακράν των νατοϊκών δυνατοτήτων αποτελεσματικής επέμβασης.
Πάντως, οι πρώτες ενδείξεις κάνουν λόγο για σκλήρυνση της αμερικανικής πολιτικής έναντι της Μόσχας, θέση με την οποία συντάσσονται η Βρετανία και οι χώρες του πρώην Ανατολικού συνασπισμού που καθημερινά αφουγκράζονται την αναπνοή της «ρωσικής αρκούδας».
Στο Βερολίνο η προεκλογική εσωστρέφεια και η αμηχανία για την εξέλιξη του προγράμματος Nord Stream 2 λίγα περιθώρια παρέμβασης αφήνουν ενώ και η άλλη χώρα της πρωτοβουλίας του Minsk, Γαλλία, προτιμά να κρατά χαμηλούς τόνους.
Μόσχα και Ουάσινγκτον, αντιμετωπίζει η μια την άλλη με αντιπαραγωγική καχυποψία.
Από την πλευρά της Ουάσιγκτον, η διακηρυγμένη από τον Μπάιντεν «πολιτική της επιστροφής της Αμερικής» πρέπει να συνοδευθεί από ξεκάθαρα μηνύματα (ίσως και ενέργειες) υποστήριξης των συμμάχων και φίλων.
Αντίστοιχα όμως και από την πλευρά της Μόσχας, ο νέος Πρόεδρος πρέπει να προειδοποιηθεί ξεκάθαρα και εξ’ αρχής για τα «όρια» των αμερικανικών-νατοϊκών επεμβάσεων και ανοιγμάτων.
Είναι ιστορικά συχνή η υποδοχή μιας νέας Προεδρίας με εκατέρωθεν ενέργειες όξυνσης που παρελθόντος του χρόνου αμβλύνονται καθώς ένα νέο «modus vivendi» εγκαθίσταται.
Το σενάριο αυτό φαίνεται σήμερα το πιο πιθανό καθώς η Δύση αλλά και το Κίεβο, πρέπει λογικά να έχουν κατανοήσει τα συμπεράσματα της περιόδου 2013-14.
Παρά ταύτα επανεμφανίζονται φωνές για την ένταξη της Ουκρανίας στην Ατλαντική Συμμαχία γεγονός που εκτιμάται ότι θα έχει αποσταθεροποιητικέςσυνέπειες στην περιοχή αλλά και θα οδηγήσει σε ψυχροπολεμικά μονοπάτια τις σχέσεις Δύσης-Ρωσίας.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, μια ελεγχόμενη όξυνση, προσχεδιασμένη ή μη, δεν μπορεί να αποκλειστεί καθώς στην περιοχή δραστηριοποιούνται και δυνάμεις μη απόλυτα ελεγχόμενες από ισχυρές κρατικές δομές εξουσίας.
Γεγονός είναι ότι η παρούσα κατάσταση στην Ανατολική Ουκρανία, συμπεριλαμβανόμενης φυσικά και της ρωσικής προσάρτησης της Κριμαίας, φαίνεται ότι εξανεμίζει τις πιθανότητες προσέγγισης ΗΠΑ και Ρωσίας, παρά τη διαρκή υπενθύμιση παραγόντων στην Ουάσινγκτον για εστίαση στην κινεζικήαναδυόμενηαπειλή.
Διαχρονικά έχει καταδειχθεί ότι η όξυνση των σχέσεων Δύσης-Ανατολής αναβαθμίζει τη σημασία της Τουρκίας, χώρας με σημαντικότατη στρατηγική θέση και δυνατότητες.
Η Άγκυρα παρά την αγαστή συνεργασία της με την Μόσχα σε σωρεία θεμάτων έχει ταχθεί σθεναρά κατά της ρωσικής προσάρτησης της Κριμαίας.
Ενδεχόμενα όμως μια αναζωπύρωση της ουκρανικής κρίσεως να της δώσει την ευκαιρία μιας μερικής αναδίπλωσης προς την πλευρά της Δύσης, φυσικά πάντα υπό το πρόσχημα της συνταύτισης της με το πλευρό του διεθνούς δικαίου.
Η υπό αυτές τις συνθήκες τουρκική μεταστροφή δεν θα μειώσει το κύρος του «σουλτάνου» ενώ σίγουρα θα προσκομίσει χαμόγελα ικανοποίησης -ίσως και ανακούφισης- στο δυτικό στρατόπεδο.
Σίγουρα η Ελλάδα δεν δύναται να επηρεάσει τις σχέσεις των υπερδυνάμεων. Αναμφίβολα όμως σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης (και το ουκρανικό ζήτημα προσφέρει πολλές ευκαιρίες), θα κληθεί να επιλέξει πλευρά, ενδεχομένως υπό εκβιαστικές συνθήκες και ερχόμενη σε πλήρη ρήξη με τον άλλο πόλο.
Για την αποφευκτέα αυτή περίπτωση πρέπει να έχουμε προετοιμαστεί από τώρα διαβλέποντας και την περίπτωση τουρκικής μεταστροφής που σίγουρα θα μειώσει (και πάλι) τις δικές μας δυνατότητες ελιγμών ίσως δε και τους υπέρμετρους ευσεβείς πόθους μας.
An Afghan soldier inspects the scene of a bomb blast that targeted a police checkpoint in the Kamarkolagh area of Injil district, Herat province, Afghanistan on April 1. At least two policemen were killed and two others injured in the incident. (Jalil Rezayee/EPA-EFE/REX/Shutterstock)
As Secretary of State Antony Blinken describes President Biden’s approach to major foreign policy issues, you don’t sense a “doctrine” so much as a pragmatic mind-set: Solve problems, communicate clearly with friends and adversaries, advance the “rules-based order” one step at a time.
Blinken outlined Biden’s worldview in a 45-minute interview this week, his first lengthy one-on-one discussion of administration foreign policy. Nobody has worked longer with Biden on these issues, or knows the president’s mind better, so the interview offered a window on how foreign policy decisions will be made.
Afghanistan is the most pressing issue ahead, and Blinken left no doubt that Biden will bring U.S. troops home without putting a time frame on any withdrawal. When I asked whether Biden had made a mistake by setting a withdrawal deadline at his news conference, by saying he couldn’t “picture” U.S. troops in Afghanistan next year, Blinken answered emphatically:
“It’s a totally accurate reflection of his thinking. I think that’s not a mistake at all . . . . We’ve been at this for 20 years, and . . . he’s been clear that . . . as president that he wants to bring the conflict to a responsible end, and that involves, among other things, bringing our troops home.”
Blinken is trying to cobble together a plan for a stable transition as U.S. troops leave. I’m told that U.S. negotiators have shared some detailed ideas for transition with the Taliban and the Kabul government, including basic governing principles, early elections and other power-sharing measures, and proposals for achieving a durable cease-fire.
Biden understands the danger that Afghanistan could slide back into civil war, or that al-Qaeda could rebuild its havens within two years after U.S. troops leave. But he thinks that if the United States tries to maintain a garrison in Kabul as the Taliban are seizing provincial capitals, this small residual force could actually impede intelligence collection and counterterrorism.
Discussing Afghanistan, Blinken used a phrase — “humility and confidence” — that clearly expresses a larger view that he and Biden share about American power. The experiences of Iraq and Afghanistan have taught Biden that the United States can’t dictate outcomes. But he remains convinced that American ideas can have, as Blinken put it, a “galvanizing effect.”
Biden adopts a similarly pragmatic approach to Russia. Asked how Biden could at once call Russian President Vladimir Putin a “killer” and also work with him, Blinken described a realpolitik approach. “The president is very clear-eyed about two things,” he said. He needs “to hold Russia to account for any reckless or adversarial actions it takes” while being open to “areas in which it may be in our mutual interest to work with Russia.”
Blinken said he was “concerned” about Putin’s decision last month to move thousands of troops and heavy weapons to the Ukraine border. State Department officials fear that this is an effort to provoke the Ukrainians and test Washington — and that it could evolve into something much more dangerous. Officials praise the Ukrainian government for “admirable restraint” and “not taking the bait,” but the Russians apparently haven’t stepped back. “The concern remains,” Blinken said. “We’re looking at it very carefully, 24/7.”
Biden’s approach to China is a similar mix of stressing U.S. interests and exploring areas of cooperation. Blinken said the message Biden told him to deliver to the Chinese leaders in Anchorage last month was that Chinese actions in Xinjiang, or Hong Kong, or Taiwan, or the South China Sea aren’t simply internal matters, but threaten the rules-based international order. “Our goal is not to contain China, hold China back, keep it down,” Blinken underlined.
In a world moving at “hyperspeed,” Biden has embraced very traditional ideas about American global leadership. “What he sees time and again is that . . . when we’re not leading,” then someone else, increasingly China, “tries to assert itself in our place” in a way that may harm American interests or values, Blinken said. “Or no one shows up,” resulting in “chaos and law of the jungle,” which also hurts the United States and its friends.
Biden’s view of American leadership may expand to new forms of cooperation. Blinken mentioned a coalition, initially centered on “fellow democracies” and including other key stakeholders, such as global technology companies. The goal would be to solve “big ticket” problems that can only be addressed collectively, such as pandemics, climate change and disruptive technologies.
Seeking a pragmatic balance between values and interests is a perennial concern of U.S. foreign policy. Biden’s 21st-century understanding of the limits of U.S. military power, combined with a traditional emphasis on U.S. engagement, may differentiate him from predecessors Donald Trump and Barack Obama, who struggled with the same dilemma but had less experience.
I came away from the conversation with the same image I’ve had since Biden took office — of a genial, white-haired guy driving a Ferrari. Biden’s ideas about the world are rooted in the past, but they’re tempered by a lifetime of cutting deals — and a very modern version of the art of the possible.
Η επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στις αρχές της εβδομάδας (6/4) στην Τρίπολη της Λιβύης υπήρξε μεστή συμβολισμών και ήρθε να επιβεβαιώσει την εμπλοκή μας στο φλέγον γεωπολιτικό πεδίο της Μεσογείου. Αν και η επικρατούσα σήμερα κατάσταση στην Τρίπολη δεν είναι ιδιαίτερα ευνοϊκή για τα Ελληνικά συμφέροντα, η επίσκεψη κρίθηκε από το Μαξίμου ότι ήτο επιβεβλημένη προκειμένου ως χώρα να συμμετέχουμε στις υπό εξέλιξη ραγδαίες πολιτικο-οικονομικές διεργασίες της ευρύτερης περιοχής. Επιπλέον, υποστηρίζουν διπλωματικοί κύκλοι, ήτο και μια προσπάθεια “ελέγχου της ζημίας” (damage control) που προεκλήθη από την απέλαση του Λίβυου πρέσβη στην Αθήνα, μετά τη συμφωνία καθορισμού ΑΟΖ μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας τον Νοέμβριο 2019.
Η αναδειχθείσα, μετά την ανακωχή του περασμένου Οκτωβρίου, μεταβατική κυβέρνηση υπό τον πρωθυπουργό Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά-μετά την επικράτηση της φίλο τουρκικής πτέρυγας και την στρατιωτική ήττα του εκ δυτικής Λιβύης ορμώμενου στρατηγού Χαλίφα Χαφτάρ -δεν διάκειται ασφαλώς φιλικά υπέρ της Ελλάδας (που είχε υποστηρίξει τον Χαφτάρ) αλλά και δεν μπορεί να την αγνοήσει αφού εκπροσωπεί έναν από τους βασικούς παίκτες της Ανατολικής Μεσογείου και όχι μόνο. Καθώς μάλιστα η πλούσια αυτή σε υδρογονάνθρακες χώρα της Βορείου Αφρικής θα προσπαθεί να βρει τον βηματισμό της και να επανέλθει στο διεθνές γίγνεσθαι, μετά από έναν καταστρεπτικό πολυετή εμφύλιο πόλεμο μετά την πτώση του καθεστώτος Καντάφι το 2011, η Ελλάδα μπορεί να την υποστηρίξει ποικιλοτρόπως.
Παραδοσιακά η Ελλάδα διατηρούσε στενές σχέσεις με την Λιβύη με την οποία και είχε αναπτύξει εκτενή οικονομική και εμπορική συνεργασία από την δεκαετία του 1960 και εντεύθεν. Με τα ελληνικά διυλιστήρια να αποτελούν βασικούς πελάτες του αρίστης ποιότητας “ελαφρού” αργού Λιβυκού πετρελαίου και τα ελληνικά δεξαμενόπλοια να το μεταφέρουν ανά την υδρόγειο. Να υπενθυμίσουμε ότι η Λιβύη είναι πλούσια σε αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου κατέχοντας αποθέματα 48,4 δισεκ. βαρ. πετρελαίου (2,8% των παγκόσμιων αποθεμάτων) και 1,4 τρισεκ. κυβ. μέτρα αερίου (0,7% των παγκόσμιων αποθεμάτων). Ενώ επί καθεστώτος Καντάφι η πετρελαϊκή παραγωγή της Λιβύης είχε την περίοδο 2008-2010 σταθεροποιηθεί στα 1,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα, μετά την πτώση και τα εμφυλιακά χρόνια που ακολούθησαν αυτή επλήγη φθάνοντας σε χαμηλά επίπεδα της τάξης των 400.000 βαρ./ημέρα. Σήμερα, μετά την ειρήνευση και την σταδιακή αποκατάσταση των ζημιών σε αγωγούς, αποθηκευτικούς χώρους και εξαγωγικά τέρμιναλ, η παραγωγή έχει ανακάμψει και κινείται πλέον στα επίπεδα των 1,2- 1,3 εκατ. βαρ/ημέρα με πολύ θετικές προοπτικές για περαιτέρω αύξηση της παραγωγής και το συνεχιζόμενο ενδιαφέρον διεθνών εταιρειών να επενδύσουν στον πετρελαϊκό τομέα της χώρας. Ενώ σε μεγάλο βαθμό παραμένει ανεκμετάλλευτο το σημαντικό δυναμικό της Λιβύης σε φυσικό αέριο.
Το θέμα που καίει την Ελλάδα στην παρούσα φάση δεν είναι άλλο από το παράνομο Τούρκο-Λιβυκό μνημόνιο του Νοεμβρίου 2019 καθώς δια αυτού Τουρκία και Λιβύη έχουν σφετεριστεί σε ιδιαίτερα μεγάλη έκταση την Ελληνική ΑΟΖ θέτοντας υπό άμεση αμφισβήτηση τα Ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα νότια της Κρήτης, της Καρπάθου, της Ρόδου μέχρι το Καστελλόριζο. Οι δε πρωτοβουλίες και συμφωνίες οριοθέτησης που επετεύχθησαν από ελληνικής πλευράς έκτοτε (βλέπε οριοθέτηση ΑΟΖ με Ιταλία και μερική οριοθέτηση με Αίγυπτο) ουδόλως ακύρωσαν την εν λόγω συμφωνία ούτε απέτρεψαν την Τουρκία από την διενέργεια σεισμικών ερευνών εντός της εν δυνάμει Ελληνικής ΑΟΖ τους τελευταίους 12 και πλέον μήνες.
Τέλος, να υπενθυμίσουμε ότι η Τρίπολη επί σειρά ετών κώφευε προκλητικά στις επανειλημμένες προσκλήσεις της Αθήνας για διαπραγμάτευση και διευθέτηση των μεταξύ των εξωτερικών ορίων ΑΟΖ και άρα οι ευθύνες της Τρίπολης είναι εξ ίσου μεγάλες στην σύναψη του παράνομου μνημονίου όπως και της Άγκυρας. Με τον πρωθυπουργό της μεταβατικής κυβέρνησης Ντμπεϊμπά να έχει δηλώσει ότι τάσσεται αναφανδόν υπέρ της ισχύος του Τούρκο-Λιβυκού μνημονίου και τους Κυρ. Μητσοτάκη και τον ΥΠΕΞ Νίκο Δένδια να μην τρέφουν αυταπάτες περί δυνατότητας ανάκλησης του παράνομου μνημονίου από την σημερινή Λιβυκή κυβέρνηση, εύλογα τίθεται το ερώτημα γιατί η επίσκεψη έπρεπε να πραγματοποιηθεί την δεδομένη χρονική στιγμή.
Δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι με την ανοικτή εχθρότητα που εκφράζουν πολλά μέλη της Λιβυκής κυβέρνησης έναντι της Ελλάδος όχι μόνο δεν θα έπρεπε να προστρέχουμε ως ικέτες στην Τρίπολη αλλά απεναντίας θα έπρεπε να σκληρύνουμε την στάση μας διαμηνύοντας προς πάσα κατεύθυνση ότι θα πρέπει πρώτα να υπάρξει σαφής και αμετάκλητη ακύρωση του παράνομου (βάσει του διεθνούς δικαίου) μνημονίου από την Λιβυκή κυβέρνηση και μετά η Ελλάδα να προχωρήσει στην σύναψη διπλωματικών σχέσεων και την βελτίωση του μεταξύ μας κλίματος γενικότερα.
Η κυβέρνηση Κυρ. Μητσοτάκη, ακολουθώντας κατά παράδοση μια κατευναστική πολιτική έναντι της Τουρκίας, που όμως συμπαρασύρει όλες της τις ενέργειες στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, επέλεξε για μια ακόμα φορά την οδό της “ευγενούς” διπλωματίας εκτιμώντας ότι τα οφέλη που θα αποκομίσει η χώρα από το να γίνει συνομιλητής, έστω με την “εχθρική” Τρίπολη, θα είναι απείρως μεγαλύτερα παρά να απέχει εντελώς από τις οποίες διεργασίες. Η ιστορία και η πείρα όμως διδάσκουν ότι σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις τέτοιου είδους προσεγγίσεις φέρνουν αποτελέσματα και το μόνο που επιτυγχάνουν είναι να αποδυναμώνουν την διαπραγματευτική θέση της χώρας και να δρουν αρνητικά για την εθνική της ανεξαρτησία και αξιοπρέπεια.
Τι γίνεται με τον Ερντογάν και την Εργενεκόν στην Τουρκία;
Του Σάββα Καλεντερίδη
Επειδή έχουν ακουστεί πολλά, ορισμένα μάλιστα παραπλανητικά, για την υπόθεση της ανακοίνωσης των 104 ναυάρχων ε.α., αναζητήσαμε και μεταφράσαμε το πιο εύστοχο, κατά την άποψή μας, άρθρο, που έγραψε ο Ali Ağcakulu στο Ahvalnews, το οποίο φωτίζει αυτήν την σοβαρή υπόθεση.
Ακολουθεί η μετάφραση του άρθρου:
Ο πιο σημαντικός λόγος για την πολιτική ένταση που επικρατεί στη χώρα είναι η κατάρρευση του «Συνασπισμού της Προεδρίας»,που αποτελεί τέκνο του φλογερού έρωτα μεταξύ Ερντογάν και Εργενεκόν (ΜΗΡ). Η συνεργασία με το MHP αλλοίωσε τα χαρακτηριστικά του ΑΚΡ, το αποξένωσε από τη βάση του και προκάλεσε μια μη αναστρέψιμη κατάρρευσή του, ενώ η απώλεια στήριξης από την κοινή γνώμη συνεχίζεται.
Έχοντας επίγνωση αυτής της κατάστασης, ο Ερντογάν, αντί του MHP, προσπάθησε να βρει έναν νέο εταίρο, αν και προσωρινό, που θα τον βοηθήσει να διατηρήσει το θρόνο του στις επερχόμενες προεδρικές εκλογές. Γι’ αυτό έβαλε στο μάτι τις ψήφους της Εθνικής Άποψης (Milli Görüş). Όμως ο χωρισμός του AKP από το MHP, μπορεί να είναι η καταστροφή του δευτέρου και να μείνει εκτός βουλής. Τότε το μεγαλύτερο μέρος των ψήφων του MHP θα πάει στο AKP, όπως ακριβώς και στις εκλογές του 2002. Αν προστεθεί ένα ή δύο τοις εκατό των ψήφων του Saadet Partisi και η επιστροφή ενός ή δύο τοις εκατό των ψήφων που έφυγαν λόγω της συνεργασίας με το MHP, η διακοπή του συνασπισμού με το MHP δεν θα προκαλούσε σοβαρή απώλεια για το AKP.
Γι’ αυτό ο Ερντογάν άρχισε να «καταπίνει» τις τοπικές οργανώσεις του Saadet Partisi , χρησιμοποιώντας τον παλιό συνεργάτη του Νετζμετίν Ερμπακάν, Oğuzhan Asiltürk.
Η επιστροφή των ΗΠΑ στην περιοχή, αναγκάζει τον Ερντογάν να διακόψει τη συνεργασία του με την Εργενεκόν. Ο Ερντογάν θέλει να καθιερώσει την πολιτική ισορροπίας που καθιέρωσε μέσω του Πούτιν κατά την εποχή του Τραμπ, μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την εποχή του Μπάιντεν. Ως εκ τούτου, ο Ερντογάν είναι αναγκασμένος να σπάσει τη συνεργασία του με την Εργενεκόν στο εσωτερικό και με τη Ρωσία στο εξωτερικό. Ο Ερντογάν, με την πολιτική που ακολούθησε λόγω της συνεργασίας με την Εργενεκόν, δημιούργησε μια σειρά από προβλήματα, αυτά της Αν. Μεσογείου, της Γαλάζιας Πατρίδας και των S-400, και για να τα λύσει αυτά, πρέπει να τερματίσει της συμμαχία με την Εργενεκόν. Σε ανύποπτο χρόνο είχα πει ότι αυτά τα ζητήματα είναι παγίδες που στήθηκαν για να αλλάξουν τον γεωπολιτικό προσανατολισμό της Τουρκίας.
Όσον αφορά την Εργενεκόν, δεν είναι πλέον μια ομοιογενής δομή. Μερικοί από αυτούς πιστεύουν ότι κάθε μέρα που περνά είναι υπέρ του Ερντογάν κατά της Εργκένεκον, και υποστηρίζουν ότι ο Ερντογάν πέσει το ταχύτερο δυνατόν. Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι χρειάζονται τον Ερντογάν στον αγώνα εναντίον των Κούρδων και των οπαδών του Γκιουλέν, και ότι είναι λογικό να είναι δίπλα στον Ερντογάν για να συνεχίσουν αυτόν τον αγώνα και να αλώσουν το ΑΚΡ και τις κρατικές δομές από μέσα. Υποστηρίζουν ότι μετά την επίτευξη αυτών των στόχων, θα ήταν καλύτερο να ανατρέψουν τον Ερντογάν. Όμως αυτές οι διαφορές απόψεων στην Εργενεκόν ωφέλησαν τον Ερντογάν, ενώ η οργάνωση δεν είναι αυτή που ήταν.
Μπορείτε να είστε σίγουροι ότι το MHP τα γνωρίζει όλα αυτά και ότι ο Ερντογάν αναζητεί νέο πολιτικό σύμμαχο. Παρακολουθούμε ότι δεν μένουν αδρανείς και κάνουν κάποιες κινήσεις, ενώ βλέπουμε τον Ερντογάν και την Έργενεκον να πυροβολούν ο ένας τον άλλον.
Μετά την αποχώρηση του Ερντογάν από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, που έγινε για να διευκολυνθεί η συμμαχία με το Saadet Partisi, είδαν το φως της δημοσιότητας εικόνες που δείχνουν τη διαφθορά στις οργανώσεις του ΑΚΡ, στελέχη του ΑΚΡ που παίρνουν κοκαΐνη, που μετρούν δεσμίδες με ευρώ από δωροδοκίες και παίζουν χαρτιά και τυχερά παιχνίδια. Σύμφωνα με τις πηγές μου, οι εικόνες που είδαν το φως της δημοσιότητας διέρρευσαν από τον υπουργό Εσωτερικών, Σ. Σοϊλού, που σημαίνει Εργενεκόν, και στοχεύουν σε δύο πράγματα.
Πρώτα απ’ όλα, αυτές οι εικόνες αποσκοπούν στην αποτροπή της συμμαχίας του AKP με το Saadet Partisi. Δίνουν το μήνυμα στους «καθαρούς» ισλαμιστές του Saadet και τους λένε «κοιτάξτε με ποιους πάτε να συνεργαστείτε».
Επίσης, με τέτοια σκάνδαλα εκβιάζονται και άλλα κορυφαία στελέχη του ΑΚΡ. Πιθανώς, στην κορυφή του AKP να υπάρχουν εθισμένοι από ναρκωτικά, σεξ και τυχερά παιχνίδια. Το στέλεχος του ΑΚΡ, Αϊβάτογλου, που είδαμε σε βίντεο να παίρνει ηρωίνη και να μετρά δεσμίδες με λεφτά, απομακρύνθηκε από το κόμμα. Όμως θέτω την ακόλουθη ερώτηση: Ήταν ο Αϊβάτογλου ένας απλός μεταφορέας ή ήταν ένας πωλητής που προμηθεύει κοκαΐνη του κορυφαίους του ΑΚΡ (ή / και τα παιδιά και τους συγγενείς αυτών που βρίσκονται στην κορυφή); Διαφορετικά, πώς αλλιώς μπορούμε να εξηγήσουμε την πηγή του πλούτου και την πολυτελή ζωή που ζούσε;
Κοιτάζοντας το άγχος που επικρατεί στο AKP, γίνεται κατανοητό ότι η Εργενεκόν άρχισε να πολιορκεί το AKP. Εάν μάλιστα λύθηκαν κάποια ζητήματα, τότε ίσως δούμε σοβαρές αποκαλύψεις που σχετίζονται με τη διαφθορά στην κορυφή του ΑΚΡ.
Ο Σοϊλού θεωρείται ο «Δούρειος Ίππος» της Εργενεκόν στο ΑΚΡ, γι’ αυτό το τελευταίο διάστημα βλέπουμε επιθέσεις εναντίον του από κύκλους του ΑΚΡ και τον γαμπρό του Ερντογάν, Μπεράτ Άλμπαϊράκ. Ο Ερντογάν υποστηρίζει επίσης αυτήν την καμπάνια που εκτελείται από τον Άλμπαϊράκ εναντίον του Σοϊλού, ο οποίος θορυβημένος δήλωσε ότι θα εγκαταλείψει την πολιτική αν φύγει ο Ερντογάν. Όμως ο Ερντογάν γνωρίζει τα όσα έκανε ο Σοϊλού και δεν πρόκειται να τον συγχωρήσει.
Ο Ερντογάν, βλέποντας ότι η υπόθεση απαγόρευσης του Κόμματος της Δημοκρατίας των Λαών (HDP), το οποίο απαιτούσε το MHP, ήταν παγίδα για το AKP, εξασφάλισε ο φάκελος της υπόθεσης να επιστραφεί από το Συνταγματικό Δικαστήριο στο Ανώτατο Δικαστήριο. Όμως, μόλιες έγινε αυτό, δημοσιεύθηκαν οι φωτογραφίες ενός εν ενεργεία ναυάρχου με ισλαμικό τουρμπάνι, για να χτυπηθεί το ΑΚΡ, ενώ ο Μπατσέλι ζήτησε το κλείσιμο του Συνταγματικού Δικαστηρίου, το οποίο είναι υπό τον έλεγχο του Ερντογάν, εκτοξεύοντας την ίδια στιγμή κατηγορίες για «οικονομία της σπατάλης». Υπάρχουν και άλλα παραδείγματα, που δείχνουν ότι όλα αυτά πυροδότησαν έναν πόλεμο: τον ημιτελή πόλεμο μεταξύ Εργενεκόν και Ερντογάν.
Η πολυσυζητημένη «Διακήρυξη του Montreux» των 104 ναυάρχων, που δημοσιεύτηκε στο διαδίκτυο στις 4 Απριλίου 2021, ήταν η τελευταία κίνηση στον πόλεμο Ερντογάν – Εργενεκόν.
Πολλά έχουν ειπωθεί για την ανακοίνωση. Όμως, όπως καταλαβαίνω, αυτή η δήλωση γεννήθηκε πρόωρα, με την παρέμβαση ορισμένων αποστράτων που έχουν σχέση με τον Ερντογάν. Έγινε το ανάλογο που έκανε ο Χουλούσι Ακάρ, ο οποίος μεθόδευσε το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου να εκδηλωθεί νωρίτερα. Γι’ αυτό η ανακοίνωση αυτή συγκεντρώνει τα πυρά κυρίως των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων που πρόσκεινται στην Εργενεκόν. Πάρτε για παράδειγμα τις αντιδράσεις του Μπατσέλι. Πώς πονάει για το θέμα.
Ο Ερντογάν το περασμένο καλοκαίρι έπληξε καίρια την Εργενεκόν, αποστρατεύοντας περισσότερους από 600 συνταγματάρχες. Αυτοί ήταν οι “ανώτεροι αξιωματικοί που ενοχλούνται από τον Ερντογάν”, σύμφωνα με την έκθεση του RAND. Τώρα υπάρχουν φήμες που θέλουν τον Ερντογάν να σχεδιάζει εκκαθαρίσεις χιλιάδων αξιωματικών, για να δώσει το τελειωτικό χτύπημα στην Εργενεκόν. Όμως αυτό το γνωρίζει η Εργενεκόν.
Πριν από τις 15 Ιουλίου, είχαν αναφερθεί παρόμοιες ειδήσεις εκκαθάρισης και αυτές οι ειδήσεις είχαν ως αποτέλεσμα μια απόπειρα πραξικοπήματος. Πρόωρος και ελεγχόμενος τοκετός. Τώρα ένα παρόμοιο παιχνίδι βγαίνει στη σκηνή. Αυτή τη φορά όμως ο στόχος είναι η Εργενεκόν. Ο Ερντογάν έχει εκκαθαρίσει τους αξιωματικούς που ήταν πιστοί στο ΝΑΤΟ μέσω της συμμαχίας του με τον Εργκένεκον. Τώρα θέλει να εκκαθαρίσει τα μέλη της Εργενεκόν. Αυτό το κάνει με βάση την αφελή στάση εκείνων των μελών της Εργενεκόν που θέλουν να συνεχίσουν με τον Ερντογάν.
Θεωρώ ότι η διακήρυξη των συνταξιούχων ναυάρχων, είναι μέρος αυτού του σχεδίου, που θα δώσει στον Ερντογάν την ευκαιρία να κάνει τις εκκαθαρίσεις που έχει σχεδιάσει. Οι συλλήψεις έχουν ήδη ξεκινήσει.
Το καψώνι του Τούρκου προέδρου στην πρόεδρο της Κομισιόν, έχει παράδοση 500 χρόνων, που οι ανιστόρητοι των Βρυξελλών και η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν φαίνεται να αγνοούν, ή να μην θέλουν να γνωρίζουν. Δεν είναι τυχαίο ούτε παράλειψη του διπλωματικού πρωτοκόλλου, το ότι είχαν δύο αντί τρείς καρέκλες στην αίθουσα συναντήσεων. Χωρίς να παραβλέψουμε τη συμπεριφορά του Σαρλ Μισέλ.
Παραθέτω:
Ένας πρέσβης του Κάρολου Κουίντου (1550-1558), αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, κλήθηκε για διαβουλεύσεις από τον Αυτοκράτορα των Τούρκων Σουλεϋμάν. Όταν μπήκε στην αίθουσα των συναντήσεων, παρατήρησε ότι δεν υπήρχε κάθισμα για τον ίδιο, κάτι που δεν ήταν τυχαίο αλλά ηθελημένο θέλοντας να τον κρατήσουν όρθιο για να τον υποτιμήσουν. Αμέσως έβγαλε το πανωφόρι του, το πέταξε στο πάτωμα και κάθισε επάνω. Η ιστορία λέει πως στις διαπραγματεύσεις ήταν άψογος γεγονός που αναγνώρισε και ο τούρκος αυτοκράτορας. ‘Οταν τελείωσε η συνάντηση σηκώθηκε και έφυγε χωρίς να πάρει το πανωφόρι του, ενώ όταν του το θύμισαν για να το πάρει, ο πρέσβης απήντησε : ” οι Πρέσβεις του βασιλιά δεν συνηθίζουν να παίρνουν τα καθίσματα μαζί τους”
Η Τουρκία, ο άρρωστος της Ευρώπης σύμφωνα με τους ιστορικούς του 19ου και 20ου αιώνα δεν έχει αλλάξει.
Η Γερμανίδα Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, στη χώρα της οποίας ήταν αυτοκράτορας ο Κάρολος Κουίντος και ο “Κάρολος”-Σαρλ Μισέλ ο οποίος έχει το ίδιο επώνυμο με τον αυτοκράτορα Κάρολο Κουίντο, η χώρα του οποίου ανήκε στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και στην οποία είχε βασιλέψει ο Κάρολος Κουίντος, θα έπρεπε να είχαν διδαχτεί αυτά τα περιστατικά, όπως και οι πρέσβεις των χωρών της Ε.Ε. για να μην τους κάνουν οι τούρκοι τα ίδια χουνέρια που κάνουν εδώ και 500 χρόνια. Ιστορίες όπως αυτή αλλά και άλλες πολλές θα έπρεπε να διδάσκονται στις διπλωματικές ακαδημίες… Η ιστορία αυτή είναι στη σελίδα 32 ενός βιβλίου στην κατοχή μου στη γαλλική γλώσσα “Λεξικό Εγκυκλοπαιδικό Ανεκδότων” Παρίσι 1929
Τα χαιρετίσματά μου στην Ευρωπαϊκή και Ελληνική Διπλωματία, με τις υγείες τους και πάντα τέτοια.
Στις 4 Οκτωβρίου 1957, ένα ηχητικό σήμα που εκπεμπόταν κάθε 96 λεπτά πάνω από τις Ηνωμένες Πολιτείες καθήλωσε τους ειδικούς: η Σοβιετική Ενωση είχε μόλις κερδίσει την πρώτη μάχη στο διάστημα. Ο δορυφόρος Sputnik 1 ήταν ο πρώτος που είχε τεθεί σε τροχιά – και το είχε καταφέρει η Μόσχα. Εν μέσω του Ψυχρού Πολέμου, ο Χρουστσόφ είχε έτσι κερδίσει έναν πόντο που, από την άποψη της προπαγάνδας, δεν μπορούσε ασφαλώς να υποτιμηθεί.
Οι Ρώσοι αγαπούν την ιστορία και ο Βλαντίμιρ Πούτιν λατρεύει την ΕΣΣΔ. Εξι δεκαετίες αργότερα, θέλησε να επαναλάβει σε συμβολικό επίπεδο εκείνο το κατόρθωμα. Αλλά ο ανταγωνισμός δεν αφορούσε αυτή τη φορά τους δορυφόρους. Ο Πούτιν έβαλε στοίχημα τον Φεβρουάριο του 2020 ότι η χώρα του θα ήταν η πρώτη που θα παρήγε ένα εμβόλιο κατά της Covid-19.
Η Ρωσία έχει πλεονεκτήματα. Μπορεί να υπέφερε πολύ από τη διαρροή των εγκεφάλων όταν κατέρρευσε η Σοβιετική Ενωση, αλλά έχει ακόμη ένα καλό απόθεμα. Το ινστιτούτο επιδημιολογικών και μικροβιολογικών ερευνών Gamaleia λοιπόν, που είχε ήδη εργαστεί για έναν κορονοϊό που εμφανίστηκε στη Μέση Ανατολή το 2021, και στη συνέχεια για τον Ebola, ρίχτηκε στη δουλειά για τον Sars-CoV-2.
Ο Πούτιν ανέθεσε τη διεύθυνση των επιχειρήσεων σε έναν έμπιστό του, τον Κίριλ Ντμιτρίεφ, άσο στα χρηματοπιστωτικά, που σπούδασε στο Στάνφορντ και το Χάρβαρντ και πέρασε στη συνέχεια από την Goldman Sachs και τη McKinsey. Στα 45 του χρόνια, ο Ντμιτρίεφ διευθύνει το πανίσχυρο ρωσικό fund RDIF, που διαθέτει για επενδύσεις 8,4 δισεκατομμύρια ευρώ. Ο Ντομινίκ Στρος-Καν είναι ο μόνος ξένος στο εποπτικό του συμβούλιο και ο Νικολά Σαρκοζί γιόρταζε στο παρελθόν τη «ρωσική ισχύ» στις δεξιώσεις του.
O Nτμιτρίεφ βάφτισε το σχέδιο Sputnik, εν είδει φόρου τιμής στην παλιά επιτυχία, και πρόσθεσε το “ V” που παραπέμπει στο εμβόλιο (vaccine), αλλά και στη νίκη (victory). Γιατί, όπως είπε τον Ιούλιο του 2020, οι Αμερικανοί θα διαπιστώσουν και πάλι ότι οι Ρώσοι έφτασαν πρώτοι. Πράγματι, τον Αύγουστο, η Ρωσία ανακοίνωσε ότι απέκτησε το πρώτο εμβόλιο στον κόσμο κατά της Covid-19. Και τότε άρχισαν τα προβλήματα. Διεκδικώντας την πρωτιά ενώ δεν βρίσκονταν παρά στη φάση 3 των δοκιμών, οι Ρώσοι προκάλεσαν αμέσως δυσπιστία. Πόσο μάλλον, που την ίδια περίοδο, ο κόσμος μιλούσε για ένα άλλο χημικό «κατόρθωμα» των Ρώσων, όχι και τόσο ένδοξο: τη δηλητηρίαση του Ναβάλνι. Χρειάστηκαν έτσι μήνες για να επιβάλει ο Πούτιν το εμβόλιό του στους ξένους ειδικούς. Η αναγνώριση ήρθε τελικά τον περασμένο Φεβρουάριο στο περιοδικό The Lancet, που αναφέρθηκε σε αποτελεσματικότητα κοντά στο 90%.
Στο μεταξύ, ήρθε στην επιφάνεια μια άλλη δυσκολία: η ανεπάρκεια της Ρωσίας σε μονάδες παραγωγής. Ο ρώσος πρόεδρος συνειδητοποίησε ότι δεν έχει σοβαρή φαρμακευτική βιομηχανία. Το 2013, η Μόσχα αρνήθηκε να πουλήσει τη ρωσική εταιρεία Petrovax, που είχαν δημιουργήσει επιστήμονες το 1996, στην αμερικανική Abbott Laboratories. Αν το είχε κάνει, η εταιρεία θα μπορούσε σήμερα να παράγει το Sputnik V.
Ο Ντμιτρίεφ πάντως δραστηριοποιήθηκε, πούλησε το εμβόλιο σε πάνω από 50 χώρες και έκλεισε συμφωνίες με την Ινδία, το Καζακστάν και τη Νότια Κορέα για την παραγωγή του στο εξωτερικό. Σήμερα, η Ρωσία όχι μόνο δεν μπορεί να εκπληρώσει τις συμφωνίες που έχει υπογράψει για τις εξαγωγές του εμβολίου, αλλά αναγκάζεται να εισάγει και για τους ίδιους τους πολίτες της. Μόλις το 5% του πληθυσμού έχει εμβολιαστεί. Όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, ακόμη και οι Ρώσοι δυσπιστούν για το Sputnik…
Το Sputnik V δεν έχει πει ακόμη την τελευταία του λέξη – ούτε η Covid-19. Αλλά ούτε ο Πούτιν, που υπέγραψε νόμο ο οποίος του επιτρέπει να παραμείνει στην εξουσία μέχρι το 2036. Είναι η εκδίκησή του από τον Χρουστσόφ.
Τις τελευταίες μέρες κυκλοφόρησε μια «έκκληση» από κάποιους γνωστούς υπέρμαχους της αγγλο-τουρκικής Διζωνικής και του Σχεδίου Ανάν (Χάνει), που απορρίψαμε στις 24.4.2004. Με αυτήν καλούνται οι πολίτες να συν-υπογράψουν μια ανακοίνωση που στοχεύει, τάχατες, στην «επανένωση της Κύπρου».
Με το περίεργο έμβλημα (παραπάνω) – καλύπτονται, όπως και οι αποκαλυφθέντες αρχοφασίστες των «Ως δαμαί», πίσω από βρετανική εποικοδομητική ασάφεια και δεν αναφέρονται πουθενά στην διεθνώς αναγνωρισμένη Κυπριακή Δημοκρατία, κράτος-μέλος της ΕΕ, του ΟΗΕ και όλων των Διεθνών Οργανισμών.
Πρόκειται για τραγική και επικίνδυνη παραποίηση πραγμάτων, με « κοινό μήνυμα» από πέντε ονόματα, προεξάρχοντος του πρώην Προέδρου Γιώργου Βασιλείου και του πρώην ΥπΕξ, Γ. Κασουλίδη! Ο Γ. Βασιλείου ευθύνεται για τα διζωνικά ψηφίσματα 649/90 και 750/92. Πρώτος ο Βασιλείου αποδέχτηκε το απαρτχάιντ της ΔΔΟ και το 99% των τουρκικών απαιτήσεων, όπως αποκάλυψαν βρετανικά έγγραφα, και έκανε ό,τι του ζητούσαν οι Βρετανοί!
Ο ίδιος σήμερα πρωτοστατεί σε μια παραπλανητική «έκκληση» το κείμενο της οποίας είναι … αντιγραφή θέσεως του Φόρειν΄Οφις!
Παραθέτω το κείμενο της «έκκλησής» τους και την απάντηση που μου έστειλε το Φόρειν΄Οφις ημερ. 16 Μαρτίου 2021 σε ερώτησή μου αν ο Βρετανός Υπουργός Εξωτερικών, Ντόμινικ Ράαπ, μετέφερε βρετανικό σχέδιο κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Κύπρο, όπως είχε μεταδοθεί από ΜΜΕ.
Φόρειν ΄Οφις: «Στις 25 Νοεμβρίου 2019, κατά τη διάρκεια συνάντησης μεταξύ του Ελληνοκύπριου ηγέτη Νίκου Αναστασιάδη και του (τότε) Τουρκοκύπριου ηγέτη Μουσταφά Ακκιντζί, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ «δεσμεύθηκε να εξερευνήσει με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη και τον Ελληνοκύπριο ηγέτη και τις Εγγυήτριες δυνάμεις τη πιθανότητα να συγκαλέσει μια ανεπίσημη συνάντηση των 5+1 στην κατάλληλη στιγμή».
Η συνάντηση στις 25 Νοεμβρίου 2019 που αναφέρθηκε το Φόρειν ΄Οφις ήταν στο Βερολίνο.
Ο βρετανός ΥΠΕΞ Ντόμινικ Ράαπ
Έκκληση για Λύση Επανένωσης της Κύπρου
Έχοντας επίγνωση των σοβαρών κινδύνων που απειλούν το μέλλον της Ελληνοκυπριακής κοινότητας και την Κύπρο ολόκληρη, μια ομάδα πολιτών έχει συντάξει Επιστολή-Έκκληση προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με την οποία καλείται να πράξει ό,τι χρειάζεται για να διασφαλισθεί η θετική εξέλιξη της διαδικασίας επίλυσης του Κυπριακού, στη βάση της Συναντίληψης που επιτεύχθηκε με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη στο Βερολίνο την 25η Νοεμβρίου 2019, παρόντος του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Δηλαδή, στη βάση μιας δικοινοτικής διζωνικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως ορίζουν τα σχετικά Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, η Κοινή Δήλωση της 11ης Φεβρουαρίου 2014, οι Συγκλίσεις των μέχρι τώρα διαπραγματεύσεων και το Πλαίσιο του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, της 30ης Ιουνίου 2017, με τις έξη παραμέτρους του. Την Έκκληση έχουν ήδη προσυπογράψει 150 γνωστοί συμπατριώτες μας.
Αστυνομικοί του Ταγίπ Ερντογάν κτυπούν Τούρκους διαδηλωτές στην Κωνσταντινούπολη. EPA, ERDEM SAHIN
Μια εικόνα χίλιες λέξεις, Πόσο μάλλον ένα …βιντεο! : «Εμ»…ακούστηκε να λέει με έκδηλη αμηχανία η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μπροστά στις κάμερες, όταν συνειδητοποίησε ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν είχε να της προσφέρει μία «ισότιμη» πολυθρόνα δίπλα του, κατά τη συνάντηση που είχαν το μεσημέρι της Τρίτης στο προεδρικό μέγαρο στην Αγκυρα.
Προφανώς γιατί είναι …γυναίκα. Και γι αυτό κάθισε στον καναπέ! Στην πολυθρόνα δίπλα στον Τούρκο Πρόεδρο κάθισε ως άνδρας ο επικεφαλής του Προεδρικού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ. Συζήτηση άνδρας με άνδρα! Τι δουλειά έχουν οι γυναίκες στις ανδρικές δουλειές! Και η φον ντερ Λάιεν κατάλαβε για τα καλά ποια είναι η θέση της γυναίκας στην νέο-Οθωμανική νοοτροπία του νέου Σουλτάνου της Αγκυρας.
Το βίντεο με το «εμ» -τον ψίθυρο απόγνωσης της Προέδρου της Κομισιόν- έγινε viral σε όλον τον κόσμο. «Η φον ντερ Λάιεν υποχρεώθηκε να καθίσει στον καναπέ» γράφει το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel με μπόλικη δόση ειρωνείας.
«Η διευθέτηση της θέσης της φον ντερ Λάιεν προκάλεσε εκνευρισμό και κριτική στα κοινωνικά μέσα. Ενώ δόθηκε μια πολυθρόνα στον Σαρλ Μισέλ δίπλα στον Τούρκο Πρόεδρο, στην Πρόεδρο της Επιτροπής της ΕΕ Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δόθηκε μια θέση σε έναν καναπέ λίγο πιο μακριά.
Και έτσι η πρόεδρος της Κομισιόν κάθισε απέναντι από τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου , ο οποίος μετείχε επίσης στη συνάντηση» . «Δύο καρέκλες και ένα αμήχανο … “εμ» γράφει ειρωνικά η Tagesschau , τονίζοντας ότι ο Ερντογάν θέλησε να στείλει ένα «σαφές μήνυμα: Αυτή είναι μια συνάντηση μεταξύ ανδρών» . Η γερμανική εφημερίδα κάνει μάλιστα λόγο για σκάνδαλο «#Sofagate» , που ήδη κάνει το γύρο του Διαδικτύου.
Ο πρώην καγκελάριος της Αυστρίας Κρίστιαν Κερν έγραψε στο Twitter: “Δεν έπρεπε να περιμένουμε τίποτα άλλο από τον Ερντογάν, αλλά είναι πικρό το γεγονός ότι η Πρόεδρος της Κομισιόν υποβιβάστηκε σε μια αστεία φιγούρα.”
«Σεβασμός μόνο στους άνδρες»
Η ιταλική εφημερίδα “La Repubblica” κατήγγειλε τον “μηχανισμό” που βασίζεται στο πρωτόκολλο του Ερντογάν:«Ο καναπές ετοιμάστηκε, η γυναίκα επισκέπτης κακομεταχειρίστηκε» γράφει η ιταλική εφημερίδα.
Ο βουλευτής των Γερμανών Πρασίνων, Τζεμ Οζντεμίρ με ανάρτησή του στο Twitter άφησε την οργή του να ξεχειλίσει: «Τέτοιες συμβολικές κινήσεις γίνονται σκόπιμα από αυταρχικούς καταπιεστές και macho όπως οι #Putin, #Erdogan & Co. (…) Σεβασμός μόνο στους κυρίους» έγραψε ο τουρκικής καταγωγής Γερμανός πολιτικός.
Και αυτός ο Σαρλ Μισέλ; Ούτε καν να διαμαρτυρηθεί για τη μεταχείριση της Προέδρου της Κομισιόν. Στρογγυλοκάθησε δίπλα στον Ερντογάν ,φουσκωμένος σαν …γάλος.
Και η απάντηση της Κομισιόν; Από ειρωνεία ξεχειλίζει και το δημοσίευμα του Der Spiegel : «Κατά τα λοιπά , η Επιτροπή της ΕΕ επεσήμανε ότι η φον ντερ Λάιεν αξιοποίησε τη συνάντηση με τον Ερντογάν για μια μακρά και πολύ ανοιχτή συζήτηση μαζί του σχετικά με τα δικαιώματα των γυναικών και την απόσυρση της Τουρκίας από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την προστασία των γυναικών και των παιδιών από τη βία ,αντίστοιχα. Ωστόσο, δεν υπήρξε ανοιχτή κριτική για τη διάταξη των… καθισμάτων» έγραψε ειρωνικά το γερμανικό περιοδικό.
Όχι δηλαδή ότι η φον ντερ Λάιεν και ο Σαρλ Μισέλ κατάφεραν και τίποτα καλύτερο και στα υπόλοιπα θέματα της ατζέντας ΕΕ- Τουρκίας!
Ο Μισέλ χαιρέτισε «τη συνέχιση των διμερών διερευνητικών συνομιλιών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας» και πρόσθεσε ότι «καλωσορίζουμε την επικείμενη επίσκεψη του Έλληνα Υπουργού Εξωτερικών στην Τουρκία, καθώς τους τελευταίους μήνες, είδαμε μία αποκλιμάκωση της έντασης» Και η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι είναι ενάντια «στις μονομερείς ενέργειες εναντίον των Κρατών Μελών της ΕΕ όπως η Ελλάδα και η Κύπρος. Θέλουμε να προχωρήσουμε μπροστά προς πολύ καλύτερες σχέσεις στο μέλλον».
Και ο Ερντογάν; Ούτε ένα ουσιαστικό βήμα πίσω στις προκλητικές, νέο-αποικιακές πολιτικές. Στάθηκε μόνο στην αναγκαιότητα σύγκλησης διεθνούς Διάσκεψης για την Ανατολική Μεσόγειο ,με την ισότιμη συμμετοχή και του ψευδοκράτους στην κατεχόμενη βόρεια Κύπρο. Καθώς ο στόχος του τώρα είναι η αναγνώριση δύο κρατών στην Κύπρο. Κάλεσε μάλιστα την ΕΕ «να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την υποστήριξη της θετικής ατζέντας» ,ώστε να συμβάλουν και οι δύο πλευρές στην επίτευξη παγκόσμιας ειρήνης»
Πανηγυρίζει ο ερντογανικός Τύπος
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ρωτήθηκε από τους δημοσιογράφους αν συζητήθηκαν τα θέματα όπως η απόπειρα να τεθεί εκτός νόμου το φιλο-Κουρδικό HDP ή το γεγονός ότι η Τουρκία αδιαφορεί για τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ΕΔΑΔ) για την απελευθέρωση του φυλακισμένου πρώην προέδρου του HDP, Σελαχατίν Ντεμιρτάς και του φιλάνθρωπου επιχειρηματία Οσμάν Καβαλά.
Και κυρίως τι την κάνει να πιστεύει ότι προειδοποιήσεις χωρίς πίεση θα εισακουστούν από τον Ερντογάν; Η απάντηση της φον ντερ Λάιεν; «Η Τουρκία, ως ιδρυτικό μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, είναι σημαντικό να σέβεται τις αποφάσεις του ΕΔΑΔ… Και σίγουρα για τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την προστασία των γυναικών …δεν πείσαμε, αλλά παροτρύναμε την Τουρκία να αλλάξει την απόφασή της»… Από παροτρύνσεις; Άλλο τίποτε! Και ο Ερντογάν …σιάχτηκε! Και γι αυτό την έβαλε στον καναπέ! Για να μάθει…
Αλλά για να σοβαρευτούμε: Το «μήνυμα» που έστειλαν οι δύο ανώτατοι αξιωματούχοι της ΕΕ στο καθεστώς Ερντογάν ουδεμία σχέση έχει με αυστηρότητα ή προειδοποίηση. Περί διαγραμμάτων ήταν, όπως φαίνεται και από τα δημοσιεύματα του Τουρκικού Τύπου: «Θερμό μήνυμα από την Ευρώπη» είναι ο τίτλος της Yeni Safak.
«Πέντε κλαδιά ελιάς από την ΕΕ στην Τουρκία» γράφει η Sabah. «Ειλικρινής χαιρετισμός από την Ευρώπη» τονίζει η Hurriyet. «Νέα δυναμική στις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας» υποστηρίζει η YeniBirlik. Για «νέες υποσχέσεις από την Ευρώπη» κάνει λόγο η Aksam. Οσο για την αντιπολίτευση; Πάγωσε με τη στάση της ΕΕ ,με την Cumhuriyetνα γράφει στην πρώτη της σελίδα «Πουλώντας …Παράδεισο».
Οι Τούρκοι δημοκράτες κατάλαβαν ότι η ΕΕ βάζει πάνω από όλα τα οικονομικά και τα γεωπολιτικά της συμφέροντα. Δεν δίνει ούτε μια λίρα για την ωμή παραβίαση των πιο θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών στη Γείτονα.
«Μια περιττή επίσκεψη»
Η γερμανική εφημερίδα Die Zeit διερωτάται μάλιστα «γιατί λοιπόν η ΕΕ να δίνει στον Ερντογάν τη χαρά μιας κρατικής επίσκεψης; Γιατί η ΕΕ κάνει τον Ερντογάν τόσο χαρούμενο; Γιατί ήταν απαραίτητη αυτή η επίσκεψη, από την οποία ο Ερντογάν εξασφάλισε μια ιστορική… φωτογραφία, αλλά στην οποία η ΕΕ εξέφρασε και πάλι μόνο ελπίδες;
Το τουρκικό δικαστικό σώμα δεν θα είναι πιο ανεξάρτητο από αύριο, ο Τύπος δεν θα είναι πιο ελεύθερος και ο Ερντογάν δεν θα είναι πιο αξιόπιστος όσον αφορά την εξωτερική του πολιτική» τονίζει πικρόχολα η γερμανική εφημερίδα και προσθέτει: «Πέρα από το θέμα των προσφύγων , η ΕΕ δεν οφείλει τίποτα σε αυτόν τον Πρόεδρο, ειδικά όχι μια πομπώδη κρατική επίσκεψη».
Για «το τέλος της αξιοπιστίας» στην πολιτική της ΕΕ έναντι της Τουρκίας κάνει λόγο η ευρωπαϊκή ιστοσελίδα «lost in eu» : «Πόσο αξιόπιστη είναι η εξωτερική πολιτική της ΕΕ; Πιο συγκεκριμένα: Πόσο αξιόπιστες είναι οι δεσμεύσεις για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα;
Ο Μισέλ και η φον ντερ Λάιεν έδωσαν την απάντηση στην Άγκυρα την Τρίτη: καθόλου. Όσον αφορά την εξωτερική πολιτική, η ΕΕ έχει φτάσει στο τέλος της αξιοπιστίας της. Οι δύο ηγέτες της ΕΕ μίλησαν ακόμη για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αλλά δεν έκαναν τίποτα για να επιβάλουν αυτές τις αξίες. Είναι μια κενή ρητορική» εκτιμά η ευρωπαϊκή ιστοσελίδα.
Οι διώξεις συνεχίζονται
Στη διάρκεια άλλωστε της τρίωρης συνάντησης των ηγετών της ΕΕ με τον Ερντογάν ,στην Κωνσταντινούπολη ,ένας Τούρκος εισαγγελέας ζητούσε την επιβολή ποινής κάθειρξης επτάμισι ετών στη δημοσιογράφο Μελίς Αλφάν με την κατηγορία της «τρομοκρατικής προπαγάνδας»!
Το «έγκλημα» της Μελίς; Το 2015 δημοσίευσε στον προσωπικό της λογαριασμό στο Instagram μια φωτογραφία από τους εορτασμούς του Νεβρόζ- της Κουρδικής Πρωτοχρονιάς -στο Ντιγιαρμπακίρ. Πριν έξι χρόνια δηλαδή! Και στη φωτογραφία εμφανίζονταν απαγορευμένες κουρδικές σημαίες!
Η νεαρή δημοσιογράφος απέδειξε στο δικαστήριο ότι δεν μετείχε στη γιορτή, αλλά απλά δημοσίευσε μια φωτογραφία. «Δεν ήμουν καν εκεί όπου τραβήχτηκε η φωτογραφία. Οι κατηγορίες εναντίον μου αφορούν τις σημαίες που κρατούν οι άνθρωποι στη φωτογραφία. Διώκομαι μόνο για κοινοποίηση μιας φωτογραφίας» τόνισε η Μελίς Αλφάν.
Η δίκη αναβλήθηκε για τις 21 Μαίου. Ισως μέχρι τότε η ΕΕ να έχει …πείσει τον Ερντογάν για το κράτος δικαίου…
Ο διδάκτωρ Ιστορίας του ΑΠΘ και συγγραφέας Σταύρος Γ. Ντάγιος μιλά για τις ελληνοαλβανικές σχέσεις στο διάστημα 1945-1990 – Χιλιάδες Αλβανοί πολιτικοί φυγάδες δραπέτευσαν στην Ελλάδα το διάστημα της κομμουνιστικής επιβολής.
Στους Αλβανούς πολιτικούς φυγάδες στην Ελλάδα το διάστημα της κομμουνιστικής δικτατορίας στην Αλβανία αναφέρεται ο διδάκτωρ Ιστορίας του ΑΠΘ και συγγραφέας Σταύρος Γ. Ντάγιος, στο βιβλίο του «Κυνηγώντας χίμαιρες: Αλβανοί πολιτικοί φυγάδες στην Ελλάδα 1945-1991».
Ο συγγραφέας αναφέρεται στις ελληνοαλβανικές σχέσεις, αλλά και στους Αλβανούς πολιτικούς φυγάδες που δραπέτευσαν το διάστημα της κομμουνιστικής επιβολής, για τους οποίους, όπως λέει, περιβάλλει ένα «πέπλο μυστηρίου, αμνησίας, ίσως και ενοχής». Όπως εξηγεί, στο ευρύτερο ελληνικό κοινό είναι γνωστοί μόνον οι Αλβανοί οικονομικοί μετανάστες που κατέφυγαν στην Ελλάδα μετά την κατάρρευση του καθεστώτος, το 1991.
Αναλυτικά, η συνέντευξη του Σταύρου Γ. Ντάγιου:
Ο Σταύρος Ντάγιος
Κύριε Ντάγιο, σας ευχαριστούμε που θα μας μιλήσετε για το νέο σας βιβλίο «Κυνηγώντας χίμαιρες: Αλβανοί πολιτικοί φυγάδες στην Ελλάδα 1945-1991», Literatus: Θεσσαλονίκη, 2021, αλλά και γενικότερα για τις ελληνοαλβανικές σχέσεις. Σε πρόσφατο άρθρο μας, αναφερθήκαμε εκτενώς σε σας. Θεωρούμε ότι γνωρίζετε, όσο ελάχιστοι, τις ελληνοαλβανικές σχέσεις, στο «σκοτεινό διάστημα» 1945-1990.
Ερώτηση: Μιλήστε μας λίγο για το καινούργιο σας βιβλίο. Απ’ ό,τι είδαμε, όπως και στα προηγούμενα, χρησιμοποιείτε πηγές αλβανικές, ανεξερεύνητες ως τώρα, αλλά και στοιχεία από μυστικές υπηρεσίες, όπως η CIA.
Απάντηση: Πρωτίστως, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για τις κατά καιρούς αναφορές σας στην ταπεινή ιστορική έρευνά μου, που αφορά τις ελληνοαλβανικές σχέσεις. Η έρευνα και η μελέτη των ελληνοαλβανικών σχέσεων εμφανίζεται υποβαθμισμένη, λόγω των πληθυσμιακών και γεωγραφικών μεγεθών της Αλβανίας, αλλά και λόγω μιας σειράς άλλων παραγόντων, που έχουν σχέση κυρίως με «προλήψεις», στερεότυπα και κατεστημένες διαχρονικές αντιλήψεις, η αποδόμηση των οποίων και η υιοθέτηση νέων πορισμάτων, απορρεόντων από την επιστημονική γνώση δεν είναι εύκολη. Οι αρχειακές συλλογές, ωστόσο, συνηγορούν υπέρ του αντιθέτου και μιλούν για ενεργό ρόλο του αλβανικού παράγοντα στα ελληνικά πράγματα. Όπως τονίζω πάντα, η Αλβανία, μολονότι ανήκε στο ανατολικό συγκρότημα (1945-1991), είχε όλη την εύνοια της δυτικής διπλωματίας.
Το παρόν βιβλίο είναι το πέμπτο κατά σειρά, το οποίο αναφέρεται σε μία τελείως άγνωστη πτυχή των διμερών σχέσεων. Συγκεκριμένα, στο ευρύτερο ελληνικό κοινό είναι γνωστοί μόνον οι Αλβανοί οικονομικοί μετανάστες που κατέφυγαν στην Ελλάδα μετά την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος στην Αλβανία (1991) από έρευνες και μελέτες –κυρίως κοινωνιολογικές και πολιτικές– στο πλαίσιο του ευρύτερου προσφυγικού και μεταναστευτικού ζητήματος της χώρας. Ακροθιγώς, γνωρίζουμε ελάχιστα και για τους μουσουλμάνους Αλβανούς –και τους μουσουλμάνους Τσάμηδες– που εμπλέκονται στην ανταλλαγή των πληθυσμών τη δεκαετία του ’20. Δεν γνωρίζουμε, όμως, τίποτε για τους χιλιάδες Αλβανούς πολιτικούς φυγάδες, οι οποίοι δραπέτευσαν από την Αλβανία στην Ελλάδα το διάστημα της κομμουνιστικής επιβολής (1945-1991), και τους οποίους περιβάλλει ένα πέπλο μυστηρίου, αμνησίας, ίσως και ενοχής.
Αντικείμενο, λοιπόν, του παρόντος μελετήματος είναι ακριβώς αυτοί οι αλβανοί πολιτικοί φυγάδες. Το βιβλίο πραγματεύεται τις συνθήκες δραπέτευσης και παρεπιδημίας των αλβανών πολιτικών φυγάδων στην Ελλάδα, όλο το διάστημα της ψυχροπολεμικής έντασης, παρέχει αναλυτικές στατιστικές προσεγγίσεις, βασιζόμενες σε πρωτογενές αρχειακό υλικό και σε αξιόπιστη βιβλιογραφική τεκμηρίωση και είναι καρπός πολυετούς αναδίφησης σε ευαίσθητα και απόρρητα έως τώρα αρχεία της Αλβανίας, Ελλάδας, Γιουγκοσλαβίας, Ηνωμένων Πολιτείων (CIA), Μεγάλης Βρετανίας (MI6) κ.λπ.
Το εξώφυλλο του βιβλίου
Ερώτηση: Το κομμουνιστικό καθεστώς Χότζα, για 40 περίπου χρόνια κυβέρνησε την Αλβανία. Πιστεύετε ότι ήταν το πλέον οπισθοδρομικό απ’ όλα τα λεγόμενα «σοσιαλιστικά» καθεστώτα;
Απάντηση: Η αλβανική κομμουνιστική εξουσία δεν παρήγε μόνον οικονομική εξαθλίωση, ιδεολογική και πολιτική καταστολή, αλλά και μια στρατιά πολιτικών φυγάδων, οι οποίοι διέφυγαν προς τις χώρες του δυτικού κόσμου· ο αριθμός τους ανέρχεται σε 13.692. Μέρος αυτών ζήτησαν άσυλο στην Ελλάδα. Το αλβανικό κομμουνιστικό πρότυπο –κακέκτυπο του σταλινικού απολυταρχικού καθεστώτος έως το τέλος– θα μπορούσε να συγκριθεί με το μοντέλο Τσαουσέσκου στη Ρουμανία, αλλά και πάλι στη σκληρότητα και τη βαρβαρότητα υπερέβη κάθε όριο. Κατά τρόπο ανεξήγητο, υπήρχαν, όμως, δυτικοί λόγιοι, οι οποίοι θεωρούσαν την Αλβανία χώρα «πολιτικού προσκυνήματος», παρ’ όλη την αποκρουστική πληροφόρηση που είχαν από τους δραπέτες Αλβανούς στις χώρες του δυτικού κόσμου για την καταστρατήγηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των βασικών ελευθεριών στο εσωτερικό της χώρας.
Δρ. Ιπποκράτης Δασκαλάκης
του Γιώργου Πετσωτά*
Του ΜΙΧΑΛΗ ΨΥΛΟΥ
