Αρχική Blog Σελίδα 2242

Η κλιματική κρίση οδηγεί σε «ασφυξία» τη Μεσόγειο

Από
admin
-
0

«Το θαλάσσιο οικοσύστημα έχει φρακάρει»

Η βλέννα, αποτέλεσμα έξαρσης παραγωγής φυτοπλαγκτού στην κλειστή Θάλασσα του Μαρμαρά, διαχύθηκε από τις τουρκικές ακτές σε θαλάσσιες περιοχές και της Ελλάδας.

«Δεν πάει άλλο, έχουμε ξεπεράσει τα όρια. Κάθε σύστημα έχει μια φέρουσα χωρητικότητα. Το ίδιο και η θάλασσα. Το οικοσύστημα εξαντλεί τις δυνατότητές του να αντεπεξέλθει. Πώς να το πούμε, έχει φρακάρει!». Με αυτόν τον τρόπο η διευθύντρια Ερευνών στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ Στέλλα Ψαρρά υπογράμμισε την ανησυχητική κατάσταση στη Μεσόγειο και γενικότερα. Η ανησυχητική εμφάνιση του φαινομένου της βλέννας στη Θάλασσα του Μαρμαρά και η διάχυσή της σε περιοχές του βορείου Αιγαίου αποτέλεσε πέρα από μια ανεπιθύμητη κατάσταση και μια προειδοποίηση για τις απειλές που αντιμετωπίζει το υδάτινο στοιχείο.

Την ώρα που αποψιλώνονται τα δάση στη χώρα μας (και όχι μόνο), η θάλασσα αντιμετωπίζεται συχνά ως το χαλί που μπορούμε να κρύψουμε τα πάντα, ως ο σκουπιδοτενεκές της υφηλίου. Οσο απέραντος κι αν είναι ο παγκόσμιος ωκεανός, δεν είναι απρόσβλητος από δύο πολύ σημαντικούς αρνητικούς παράγοντες, που εξελίσσονται σε αλληλεξάρτηση, αν και με διαφορετικές ταχύτητες: την κλιματική αλλαγή και τη ρύπανση.

Απορρύθμιση

«Η πρόσφατη έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPSS), επτά χρόνια από την προηγούμενη κι έχοντας συμπεριλάβει πλήθος μελετών και δεδομένων, δεν αφήνει πλέον καμία αμφιβολία για την εξελισσόμενη κλιματική απορρύθμιση και για το ότι οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα», λέει στην «Κ» ο Αρης Καραγεώργης, διευθυντής του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ.

Μελέτες καταδεικνύουν πως το επιφανειακό στρώμα του ωκεανού, 700 μέτρα βάθος, έχει θερμανθεί. «Θεωρείται πλέον δεδομένο πως η θάλασσα θερμαίνεται από την επιφάνεια μέχρι τον πυθμένα, με διαφορετικούς ρυθμούς βέβαια, λόγω του μεγάλου όγκου της και πλήθος παραγόντων», σημειώνει ο κ. Καραγεώργης.

Η Μεσόγειος αναδεικνύεται σε θερμό σημείο της κλιματικής κρίσης. «Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του ευρωπαϊκού οργανισμού Copernicus, τα τελευταία 25 χρόνια τα νερά της Μεσογείου έχουν θερμανθεί κατά 0,037 βαθμούς Κελσίου, έναντι 0,014 βαθμών του παγκόσμιου ωκεανού. Η Μεσόγειος έχει ιδιαιτερότητα και χρειάζεται μεγάλη προσοχή, καθώς είναι κλειστή θάλασσα και δέχεται αυξημένες πιέσεις από την ανθρώπινη παρουσία στα παράλια», τονίζει στην «Κ» ο διευθυντής του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας.

Η κλιματική αλλαγή προκαλεί πλήθος ανεπιθύμητων συνεπειών. «Καταγράφεται μείωση του οξυγόνου μέσα στη θάλασσα, δυσκολεύοντας πολλούς οργανισμούς. Ας μην ξεχνούμε πως η θάλασσα παράγει το 50% του οξυγόνου του πλανήτη, ενώ φιλοξενεί το 90% της βιομάζας. Αυξάνεται η οξίνιση των θαλάσσιων υδάτων, προκαλώντας πίεση σε οστρακοειδή και άλλους οργανισμούς. Καταγράφεται επίσης άνοδος της στάθμης της θάλασσας κατά 2,5 χιλιοστά τον χρόνο. Μπορεί να μοιάζει μικρή, αλλά είναι μια τάση που μπορεί να δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα σε παραλίες, υποδομές κ.λπ. στο μέλλον», εξηγεί ο κ. Καραγεώργης. Και όπως είδαμε, το μέλλον δεν είναι τόσο μακριά όσο νομίζουμε…

«Το γεγονός ότι γίνεται όλο και πιο θερμό το επιφανειακό νερό μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχή τη διαδικασία της ανάμειξης, δηλαδή να μη γίνεται η ανάμειξη ανώτερων και κατώτερων υδάτων τον χειμώνα, εμποδίζοντας το νερό να εμπλουτισθεί, κάνοντας ακόμα πιο φτωχό το περιβάλλον. Πλήττονται έτσι πολλά θαλάσσια είδη, όλος ο μεταβολισμός του πλανήτη», τονίζει η κ. Ψαρρά.

«Η αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να αλλάξει τους μεταβολικούς ρυθμούς στη θάλασσα, στους οποίους όμως επιδρούν πολλοί παράγοντες όχι μόνο η θερμοκρασία. Είναι πιθανό να μειωθούν οι οικότοποι, να υπάρχουν μετακινήσεις ειδών. Μεγάλο θέμα είναι το μέλλον των λιβαδιών Ποσειδωνίας, που αναπτύσσονται ειδικά στη Μεσόγειο», λέει στην «Κ» η Καλλιόπη Πάγκου, διευθύντρια Ερευνών στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας ΕΛΚΕΘΕ.

Τα τροπικά είδη

«Τα πιο θερμά ύδατα διευκολύνουν την είσοδο τροπικών ειδών στη Μεσόγειο. Παλιότερα υπήρχε ένα φυσικό φράγμα γι’ αυτά τα είδη, το κρύο νερό. Τώρα περνούν αβίαστα και εμφανίζονται όλο και βορειότερα. Είδη όπως ο λαγοκέφαλος, το λεοντόψαρο, μαλάκια και άλλα λειτουργούν χωροκατακτητικά, πιέζοντας τους υπάρχοντες πληθυσμούς», θέτει μία ακόμα συνέπεια η κ. Ψαρρά.

Οι αυξημένες θερμοκρασίες συνδέονται με συχνότερη και εντονότερη εκδήλωση φαινομένων, όπως οι εξάρσεις φυτοπλαγκτού στον Μαρμαρά. «Οταν αυξηθεί το φυτοπλαγκτό οι οργανισμοί που το θηρεύουν αυξάνονται, όπως για παράδειγμα οι μέδουσες-τσούχτρες», σημειώνει η κ. Πάγκου, σχολιάζοντας και τη φετινή έντονη εμφάνιση μεδουσών σε περιοχές της χώρας. «Σε όλα αυτά τα φαινόμενα πολύ σοβαρός παράγοντας είναι η ρύπανση, τα αστικά και γεωργικά απόβλητα. Απαιτείται σωστή διαχείριση των ροών από την ξηρά στη θάλασσα», τονίζει.

Για μια βαθύτερη κατανόηση των εξελίξεων και των τάσεων στη θάλασσα απαιτείται ανάπτυξη της έρευνας και μάλιστα με συνεχή τρόπο. «Το κρίσιμο σημείο για να κατανοήσουμε πού πάνε τα πράγματα με την κλιματική αλλαγή είναι να διαμορφώσουμε χρονοσειρές με ωκεανογραφικά δεδομένα. Δεν αρκούν αποσπασματικές μετρήσεις, όσο χρήσιμες κι αν είναι. Από το 1998 έχουμε αναπτύξει το σύστημα “Ποσειδών”, το οποίο έχει αναβαθμισθεί σε ορισμένα σημεία με αισθητήρες σε βάθη έως και 1.000 μέτρα, αλλά απαιτούνται περισσότερα. Η ελληνική ερευνητική κοινότητα έχει τη γνώση, έχει αναπτύξει την τεχνολογική και τεχνική επάρκεια. Εχει προχωρήσει σε πολύ σημαντικές πρωτοβουλίες, όπως το δίκτυο για την κλιματική αλλαγή CLIMPACT, μια συνεργασία των μεγαλύτερων ερευνητικών ιδρυμάτων. Αυτό που απαιτείται είναι η σταθερή στήριξη και χρηματοδότηση ως πολιτική της χώρας», υπογραμμίζει ο κ. Καραγεώργης.

Η έξαρση φυτοπλαγκτού

Η βλέννα που δημιουργήθηκε στον Μαρμαρά και στη συνέχεια μέρος της διαχύθηκε σε θαλάσσιες περιοχές της Λήμνου, της Καβάλας, της Αλεξανδρούπολης, προκάλεσε έντονη ανησυχία. «Πρόκειται για αποτέλεσμα μιας έξαρσης παραγωγής φυτοπλαγκτού στην κλειστή Θάλασσα του Μαρμαρά. Η βλέννα προκαλείται από τα απόβλητα εκατομμυρίων μικροοργανισμών. Εχει παρατηρηθεί και παλιότερα, όχι όμως σε αυτή την κλίμακα.

Οι υψηλές θερμοκρασίες που επικράτησαν φέτος από τον Φεβρουάριο στη Θάλασσα του Μαρμαρά σε συνδυασμό με τη μεγάλη παροχή αποβλήτων και λυμάτων από 25 εκατομμύρια κατοίκους της περιοχής και τις βιομηχανίες, έφεραν υπερπαραγωγή θρεπτικών συστατικών για τους μικροοργανισμούς, που οδήγησαν σε εκρηκτική ανάπτυξή τους», σημειώνει η κ. Ψαρρά. «Πολλαπλασιάστηκαν τα είδη φυτοπλαγκτού που παράγουν βλέννα. Παρόμοιες καταστάσεις είχαμε στο παρελθόν και στην Ελλάδα, με πιο πρόσφατη στον Θερμαϊκό το 2017, στη Θάσο και στη Σιθωνία παλιότερα, χωρίς όμως να φτάσουν στην ένταση του Μαρμαρά», αναφέρει η κ. Πάγκου. Στην Ελλάδα εμφανίσεις του φαινομένου εντοπίζονται σε κλειστούς και αβαθείς κόλπους όπως ο Θερμαϊκός, που δεν έχει καλή κυκλοφορία των υδάτων και δέχεται αρκετό οργανικό φορτίο από την πόλη αλλά και τα ποτάμια (και υπολείμματα λιπασμάτων). Η ανατολική Μεσόγειος και το Αιγαίο δεν έχουν μεγάλη παρουσία φυτοπλαγκτού, λόγω και των λίγων ποταμών που εκβάλλουν στη θάλασσα. Γι’ αυτό έχουν μεγάλη διαύγεια τα νερά και βαθύ μπλε χρώμα. Παρ’ όλα αυτά λόγω των κλιματικών συνθηκών αλλά και ρυπαντικών φορτίων παρατηρούνται «ύποπτοι» αφροί και συσσωματώσεις, όπως σε περιοχές των Σποράδων φέτος.

“Καθημερινή”

ΤΙ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΑΝ ΟΙ ΗΠΑ ΔΕΝ ΕΠΙΣΤΡΕΨΟΥΝ ΠΟΤΕ;

Από
admin
-
0

 

TIΜΟΘΙ ΓΚΑΡΤΟΝ ΑΣ*
Μετά την ταπείνωση στο Βιετνάμ και την κατάρρευση της φήμης τους διεθνώς, οι ΗΠΑ, μέσα σε μία δεκαετία, επέστρεψαν. (Φωτ. A.P. Photo / Horst Faas)

«Η Αμερική επέστρεψε», δήλωσε ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν νωρίτερα φέτος, και ολόκληρος ο δημοκρατικός κόσμος ανέπνευσε με ανακούφιση. Ομως, καθώς παρακολουθούμε την καταστροφική και χαοτική αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από το Αφγανιστάν –η Καμπούλ ως δεύτερη Σαϊγκόν– μια μυστηριώδης φωνή μάς ψιθυρίζει: Και αν η Αμερική δεν έχει επιστρέψει; Και αν δεν επιστρέψει ποτέ; Τι θα συμβεί τότε; Ο κινεζικός αιώνας; Η Ευρώπη ως νέος ηγέτης του ελεύθερου κόσμου; Ή μήπως μια απλή διεθνής αναρχία;

Μακάρι να ήταν σαν τη Σαϊγκόν το 1975. Η ταπείνωση των ΗΠΑ στο Βιετνάμ, που ήρθε να προστεθεί στο Γουότεργκεϊτ, σηματοδότησε την κατάρρευση της φήμης της Αμερικής διεθνώς. Μέσα σε μια δεκαετία, όμως, οι ΗΠΑ επέστρεψαν. Μέχρι το 1995, φαινόταν να κυριαρχούν στον πλανήτη ως αδιαμφισβήτητη «υπερδύναμη». Ολοι γνωρίζουν ότι αυτή τη φορά είναι διαφορετικά. Τα εσωτερικά προβλήματα των Ηνωμένων Πολιτειών, τα οποία οι ίδιες προκάλεσαν, είναι δέκα φορές πιο βαθιά και δομικά από ό,τι ήταν στα μέσα της δεκαετίας του 1970 – εν μέρει επειδή, ακολουθώντας το πρότυπο των διεσταλμένων αυτοκρατοριών σε όλη την Ιστορία, ξόδεψαν τρισεκατομμύρια δολάρια σε μέρη όπως το Αφγανιστάν και το Ιράκ, αντί να προχωρήσουν σε μεγαλύτερη εθνική οικοδόμηση στο εσωτερικό τους. Στο εξωτερικό, δεν αντιμετωπίζει μια παρακμάζουσα λενινιστοκρατούμενη υπερδύναμη, τη Σοβιετική Ενωση, αλλά μια ανερχόμενη λενινιστοκρατούμενη υπερδύναμη, την Κίνα. Η κλιματική αλλαγή είναι η μόνη υπερδύναμη σήμερα.

Ρεαλιστικά, το μέγιστο που μπορεί κανείς να περιμένει είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες να «επιστρέψουν» ως η κορυφαία δύναμη της Δύσης στη διεθνή σκηνή, πρώτη μεταξύ ίσων σε ένα παγκόσμιο δίκτυο δημοκρατιών. Η δυσαρέσκεια για την έως πρότινος κακή αμερικανική συμπεριφορά σε διάφορα μέρη του κόσμου, μέχρι και για αυτή την τελευταία τραγωδία, δεν θα πρέπει να κάνει οποιονδήποτε δημοκράτη (μικρό δ) οπουδήποτε, να ξεχάσει το γεγονός ότι όλες οι πιθανές εναλλακτικές λύσεις σε αυτό το σενάριο είναι χειρότερες. Και η κυβέρνηση Μπάιντεν είναι η καλύτερη ευκαιρία που έχουμε για να τα καταφέρουμε.

Φανταστείτε, η θλιβερή, διεφθαρμένη, χρηματοδοτούμενη από τις ΗΠΑ κυβέρνηση του Αφγανιστάν και ο στρατός της, που υποτίθεται ότι έχει δύναμη (δηλαδή, αδυναμία) 300.000 ανδρών και έχει εκπαιδευθεί από τις ΗΠΑ, να είχαν αντέξει για λίγες εβδομάδες ακόμη και να είχε γίνει μια ομαλή αποχώρηση, χωρίς Σινούκ να πηγαινοέρχονται πάνω από την επίπεδη στέγη μιας πρεσβείας – αυτή η εικόνα είναι πιο ισχυρή από ένα εκατομμύριο λέξεις. Θα υπήρχε μεγάλη δυσαρέσκεια, σίγουρα, και μια αίσθηση αποτυχίας. Αλλά θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι ο έμπειρος πρόεδρος των ΗΠΑ εκτελούσε με νηφαλιότητα ένα σκληρό σχέδιο για να επαναφέρει την Αμερική διεθνώς σε μια στρατηγική θέση καταλληλότερη για να αντιμετωπίσει την πρόκληση των 3 K που έχει επισημάνει η κυβέρνησή του: Κόβιντ, Κλίμα, Κίνα.

Η πιθανότητα να επανέλθουν οι ΗΠΑ σε αυτή την τροχιά είναι ακόμη ορατή. Τα γεγονότα, όπως και τα αντικείμενα, μεγεθύνονται πάντα από κοντά. Αυτές οι σκηνές από το αεροδρόμιο της Καμπούλ δεν θα ξεχαστούν ποτέ, αλλά με τον καιρό θα ξεθωριάσουν υπό μια νέα προοπτική.

Παρ’ όλα αυτά, είναι η κατάλληλη στιγμή να αναλογιστούμε την εναλλακτική λύση: οι ΗΠΑ να μην καταφέρουν ποτέ να «επιστρέψουν» σε μια θέση διεθνούς ηγεμονίας. Τι θα συμβεί τότε; Η Κίνα θα γίνει σχεδόν σίγουρα μια δεσπόζουσα δύναμη στην Ασία, αλλά όχι η κυρίαρχη. Η Ιαπωνία, η Ινδία και η Αυστραλία και φυσικά οι Ηνωμένες Πολιτείες που εξακολουθούν να είναι παρούσες στον Ινδο-Ειρηνικό, θα προσπαθήσουν να το αποφύγουν αυτό. Στην Κίνα, οι αντιφάσεις μεταξύ ενός όλο και περισσότερο λενινιστικού πολιτικού συστήματος, με την εξουσία συγκεντρωμένη στα χέρια όχι μόνο ενός κόμματος, αλλά και ενός ανθρώπου, και μιας πολύπλοκης, ανεπτυγμένης καπιταλιστικής οικονομίας και κοινωνίας, θα προκαλέσουν, αργά ή γρήγορα, τη δική της εσωτερική κρίση. Η αναζήτηση ενισχυμένης εθνικιστικής νομιμοποίησης μέσω εκστρατειών στο εξωτερικό μπορεί να είναι το άμεσο αποτέλεσμα: τον νου σου, Ταϊβάν.

Αλλά αυτό δεν είναι μια φόρμουλα για έναν «κινεζικό αιώνα» όπως εύλογα θα μιλούσε κάποιος για έναν «αμερικανικό αιώνα» –ή τουλάχιστον για μια αμερικανική 20ετία, μεταξύ 1989 και 2009– και, πριν από αυτό, για έναν «βρετανικό αιώνα». Η Κίνα ασκεί ήδη μεγάλη επιρροή σε ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη, αλλά δεν πρόκειται να γίνει η ηγετική δύναμη στην Ευρώπη. Πολύ λιγότερο η Ρωσία, παρόλο που ο Βλαντιμίρ Πούτιν, όπως και ο Σι Τζινπίνγκ, αναμφίβολα θα χαίρονται με αυτή την τελευταία αμερικανική αποτυχία.

Ορίστε, λοιπόν, ένα πιο αισιόδοξο σενάριο, που θα κάνει τις γαλλικές καρδιές να σκιρτήσουν. Μήπως να αναλάβει δράση η Ευρώπη; Η Ε.Ε. θα γίνει ηγέτις του ελεύθερου κόσμου! Αντιστρέφοντας τη διάσημη ρήση ενός πρώην Βρετανού υπουργού Εξωτερικών, του Τζορτζ Κάνινγκ, καλούμε τον παλιό κόσμο να αποκαταστήσει την ισορροπία του νέου. Είναι μια σπουδαία ιδέα. Ως Αγγλος Ευρωπαίος, θα ήθελα πολύ να δω κάτι τέτοιο να συμβαίνει. Μάλιστα, με φίλους από όλη την ήπειρό μας, έχω περάσει αρκετό χρόνο δουλεύοντας σε μια δικτυωμένη οργάνωση που ονομάζεται Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, ακριβώς για να προωθήσω μια πιο συνεκτική, αποτελεσματική ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική. Αλλά δεν φαίνονται καλά τα πράγματα.

Ενας Ευρωπαίος ηγέτης, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, διαθέτει το όραμα αλλά όχι τα μέσα. Οι πιθανοί Γερμανοί διάδοχοι της καγκελαρίου Αγκελα Μέρκελ, μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου, έχουν τα μέσα αλλά όχι το όραμα. Η Βρετανία μόλις έφυγε από το κλαμπ, και τώρα οι κορυφαίοι Βρετανοί Συντηρητικοί διαμαρτύρονται έντονα για τις ΗΠΑ που μας άφησαν στην τύχη μας στο Αφγανιστάν. Αυτά ελάχιστα συνιστούν ιδανική συνταγή για παγκόσμια ηγεσία. Ρεαλιστικά, το καλύτερο που μπορούμε να ελπίζουμε είναι μια Ευρώπη ικανή να υπερασπιστεί τους ανθρώπους, τα συμφέροντα και τις αξίες της στο εσωτερικό και στο εγγύς εξωτερικό.

Αυτό αφήνει περιθώριο για μια τρίτη παγκόσμια εναλλακτική λύση: τη διεθνή αναρχία. Ανταγωνιζόμενες μεγάλες δυνάμεις, φυλές και συμφέροντα. Ενας κόσμος «G-Zero», όπως τον έχει αποκαλέσει ο γεωπολιτικός αναλυτής Ιαν Μπρέμερ. Στη χειρότερη περίπτωση, ένα είδος Αφγανιστάν σε μεγέθυνση. Πέρα από τη συμφορά που θα επέφερε σε εκατομμύρια ανθρώπους, θα κινδύνευε να καταστραφεί και ο πλανήτης. Οι καταστροφικές πυρκαγιές στην Ελλάδα και οι πλημμύρες στη Γερμανία φέτος το καλοκαίρι, καθώς και οι πρόσφατες έγκυρες προειδοποιήσεις των κλιματολόγων, καθιστούν σαφές ότι χρειαζόμαστε ένα πρωτοφανές επίπεδο παγκόσμιας συλλογικής δράσης για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Ωστόσο, η γεωπολιτική συγκυρία είναι αυτή που καθιστά πιο δύσκολη την επίτευξη μιας τέτοιας παγκόσμιας συλλογικής δράσης.

Πρόσφατα παρακολούθησα μια αμερικανική ταινία επιστημονικής φαντασίας με τίτλο «Η άφιξη», στην οποία ελαφρώς χταποδοειδείς εξωγήινοι αποβιβάζονται σε τοποθεσίες στις ΗΠΑ, στη Ρωσία, στην Κίνα, στη Σαουδική Αραβία και σε άλλες σημαντικές παγκόσμιες δυνάμεις. Αποδεικνύεται ότι ο σκοπός τους είναι να κάνουν τις αντιμαχόμενες φυλές της ανθρωπότητας να συνεργαστούν επειδή «θα σας χρειαστούμε σε 3.500 χρόνια». Και ναι, εφόσον πρόκειται για αμερικανική ταινία, τα καταφέρνουν.

Ελλείψει όμως της παρέμβασης των διορατικών διαγαλαξιακών χταποδιών, όλα εξαρτώνται από εμάς. Αν το δούμε υπό ένα γενικότερο πρίσμα, αυτή η γεωπολιτική στιγμή απαιτεί την ενεργό δέσμευση της Ευρώπης και της Κίνας, της Ινδίας, της Ιαπωνίας, της Αυστραλίας και πολλών άλλων. Απαιτεί επίσης από τις ΗΠΑ να επιστρέψουν σε έναν ηγετικό ρόλο στη σύνοδο των δημοκρατιών, όχι πλέον ως ηγεμόνας αλλά ως πρώτοι μεταξύ ίσων. Ενας οικονομολόγος της ανάπτυξης διαπίστωσε κάποτε ωμά ότι μόνο ένα πράγμα είναι χειρότερο για τις φτωχές χώρες από το να τις εκμεταλλεύονται, και αυτό είναι να μην τις εκμεταλλεύονται. Οχι μόνο για τη Δύση, αλλά και για τον απειλούμενο κόσμο, υπάρχει ένα πράγμα χειρότερο από την ηγεσία των ΗΠΑ και αυτό είναι η έλλειψή της.

* Ο κ. Τίμοθι Γκάρτον Ας είναι καθηγητής Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και ανώτερος συνεργάτης του Ινστιτούτου Χούβερ
του Πανεπιστημίου Στάνφορντ. Αυτή την περίοδο γράφει μια προσωπική ιστορία της σύγχρονης Ευρώπης. Twitter: @fromTGA

“Καθημερινή”

Εικόνα που σοκάρει: 11χρονο κορίτσι από το Αφγανιστάν με τον 40άρη μέλλοντα σύζυγό του

Από
admin
-
0

Ένα 11χρονο κορίτσι από το Αφγανιστάν δίπλα στον 40άρη μέλλοντα σύζυγό του.

Μια φωτογραφία που σοκάρει κάνει τις τελευταίες ώρες τον γύρο του διαδικτύου. Το κλικ ανήκει στην Stephanie Sinclair, φωτογράφο του National Geographic και ιδρύτρια του οργανισμού «Too Young to Wed» -που συμβάλλει στον αγώνα να δοθεί ένα τέλος στον αποτρόπαιο θεσμό των «παιδιών-νύφες» -δηλαδή των κοριτσιών που μόλις έχουν περάσει τα 10 και δίνονται για γάμο, σε χώρες όπως ο Νίγηρας, το Σουδάν, το Νότιο Σουδάν, τη Μοζαμβίκη και το Αφγανιστάν- και χρονολογείται το 2005.

Με την επιστροφή των Ταλιμπάν στην κυριαρχία, το μέλλον για τις γυναίκες και τα κορίτσια της χώρας φαντάζει εφιαλτικό.

Η φωτογράφος, δημοσιεύοντας τη φωτογραφία στο προφίλ της πριν λίγες μέρες γράφει στη λεζάντα:

«Ένα 11χρονο κορίτσι στην Γκόουρ στο Αφγανιστάν κάθεται δίπλα στον αρραβωνιαστικό του, ο οποίος εκτιμάται ότι διανύει τη δεκαετία των 40, στην τελετή των αρραβώνων τους, λίγο πριν τον γάμο τους, το 2005.

20 χρόνια μετά την εισβολή των Η.Π.Α. στο Αφγανιστάν, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό των Ταλιμπάν από την εξουσία, ο κόσμος γίνεται μάρτυρας ενός δραματικού πισωγυρίσματος στην πρόσφατη ιστορία των δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών. Λίγο μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, δημοσιεύματα άρχισαν γρήγορα να κυκλοφορούν, που αφορούσαν εγκλήματα πολέμου και τη βία απέναντι στις γυναίκες -όπως μεταξύ άλλων, απαγωγές, ξυλοκοπήματα και καταναγκαστικοί «γάμοι» νέων κοριτσιών με Ταλιμπάν.

“Η καρδιά μου είναι χίλια κομμάτια. Επί ολόκληρους αιώνες ήμασταν θύματα πολέμου -ως παιδιά, ως έφηβες, ως μητέρες. Πάντα ως γυναίκες. Δεν θέλουμε να είμαστε σκλάβες, να μας χτυπούν και να μας κακοποιούν” η Τζαμίλα, μια Αφγανή δημοσιογράφος. «Δεν θέλουμε αυτά τα 20 χρόνια προόδου να πάνε χαμένα…».

Επί δεκαετίες, οι γυναίκες και τα κορίτσια στο Αφγανιστάν με θάρρος κυνηγούσαν την ελευθερία τους και τις ευκαιρίες που τους δίνονταν. Η ανατριχιαστική μαρτυρία της Τζαμίλα αποτυπώνει το συλλογικό τραύμα από την προηγούμενη κυριαρχία των Ταλιμπάν, όταν τα δημόσια μαστιγώματα και οι εκτελέσεις ήταν μέρος της καθημερινής ζωής, τα κορίτσια δεν μπορούσαν να πάνε σχολείο μετά τα 12 και είχαν αφαιρεθεί σχεδόν όλα τα ατομικά δικαιώματα από τις γυναίκες. Σήμερα, με το έθνος να βυθίζεται ακόμα πιο βαθιά στη σκληρή τυραννία, οι Αφγανές φοβούνται για τα χειρότερα. “Δεν θέλουμε να πεθάνουμε με αυτόν τον τρόπο. Δε θα παραδοθούμε“.

Η Μη Κυβερνητική Οργάνωση που έχω ιδρύσει, το “Too Young to Wed” έχει μια λίστα με περιστατικά που συνεχίζει να μεγαλώνει. Αυτή τη στιγμή στηρίζουμε 175 άτομα από το Αφγανιστάν που βρίσκονται σε πολύ υψηλό κίνδυνο να υποστούν βία από τους Ταλιμπάν, όπως ακτιβίστριες, δημοσιογράφους και τα μέλη των οικογενειών τους. Οι γενναιόδωρες δωρεές και αναδημοσιεύσεις κάνουν δυνατή αυτή την τόσο σημαντική δουλειά και ειλικρινά σας ευχαριστούμε».

Η φωτογραφία αυτές τις μέρες κάνει τον γύρο του διαδικτύου και πολλοί είναι εκείνοι που αναρωτιούνται ως πότε οι γυναίκες και τα κορίτσια σε αυτές τις χώρες θα υποφέρουν από τον σκοταδισμό.

Κίνα, Πακιστάν και Ινδία τρέχουν για να λάβουν θέσεις στο νέο Μεγάλο Παιγνίδι του Αφγανιστάν

Από
admin
-
0

Οι γεωπολιτικές επιπτώσεις της πτώσης της Καμπούλ και ο φόβος της τρομοκρατίας

Η ρωσική και η βρετανική αυτοκρατορία πολέμησαν στο Αφγανιστάν τον 19ο αιώνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σοβιετική Ενωση τον 20ό. Καθώς οι ταλιμπάν ξαναπαίρνουν τα ηνία στην στρατηγικής σημασίας περίκλειστη χώρα, στο νέο Μεγάλο Παιγνίδι, το Πακιστάν έχει τον έλεγχο με την σύμμαχό του Κίνα να επιδιώκει να εδραιώσει την θέση του στην περιοχή.

Το Πακιστάν έχει ισχυρούς δεσμούς με τους ταλιμπάν και έχει κατηγορηθεί ότι υποστήριξε την ισλαμιστική οργάνωση κατά της υπό τις ΗΠΑ αφγανικής κυβέρνησης της Καμπούλ. Το Ισλαμαμπάντ αρνείται τις κατηγορίες. Οταν οι ταλιμπάν κατέλαβαν αμαχητί την αφγανική πρωτεύουσα την περασμένη εβδομάδα, ο πακιστανός πρωθυπουργός Ιμραν Χαν δήλωσε ότι οι Αφγανοί “έσπασαν τις αλυσίδες της σκλαβιάς”.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, στις συνομιλίες που διεξάγουν οι ταλιμπάν για να αποφασισθεί το μοντέλο διακυβέρνησης του Αφγανιστάν εμπλέκονται και πακιστανοί αξιωματούχοι.

Η Κίνα δεν έχει παρελθόν ανάμειξης στο Αφγανιστάν. Αλλά έχει ισχυρή συμμαχία με το Πακιστάν. Τείνει κλάδο ελαίας προς τους ταλιμπάν, προσηλωμένη στον αναξιοποίητο ορυκτό πλούτο του Αφγανιστάν και ειδικότερα στα μεγάλα αποθέματα λιθίου, απαραίτητου στην βιομηχανία των ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Η Κίνα επιδιώκει επίσης να ενισχύσει την ασφάλεια του μοναδικού στενού αυτοκινητοδρόμου που ενώνει την Κίνα με το Πακιστάν μέσα από τα όρη Καρακορούμ.

Και έπειτα είναι η Ινδία – ο μεγάλος εχθρός του Πακιστάν – που βρίσκεται σε στρατιωτική διένεξη με την Κίνα γύρω από τα διαφιλονικούμενα σύνορά τους εδώ και περισσότερο απο έναν χρόνο. Η Ινδία ήταν από τους βασικούς υποστηρικτές του προηγούμενου καθεστώτος της Καμπούλ και, καθώς Πακιστάν και Κίνα προχωρούν τα πιόνια τους προς το νέο υπό τους ταλιμπάν καθεστώς, η νευρικότητα του Νέου Δελχί αυξάνεται.

Για την προσέγγιση του καθεστώτος των ταλιμπάν, το Πεκίνο προβάλλει ως κύριο στόχο την προστασία της δυτικής κατά πλειονότητα μουσουλμανικής επαρχίας Σιντζιάνγκ από τους αντάρτες του Ισλαμικού Κινήματος του Τουρκεστάν, οι οποίοι μπορεί να αναζητήσουν καταφύγιο στο έδαφος του Αφγανιστάν.

“Την ώρα που το Πακιστάν μπορεί να σκέφτεται να χρησιμοποιήσει την διείσδυσή του στο Αφγανιστάν κατά της Ινδίας, αυτό δεν ισχύει αναγκαστικά και για την Κίνα”, λέει ο Τζανγκ Λι, καθηγητής Νοτιοασιατικών Σπουδών στο Sichuan University.

“Βασική επιδίωξη της Κίνας τώρα είναι η εγκαθίδρυση πολυμερούς, μετριοπαθούς καθεστώτος από τους ταλιμπάν, έτσι ώστε η τρομοκρατία να μην διαχυθεί προς το Σιντζιάνγκ και την ευρύτερη περιοχή. Οτιδήποτε πέραν αυτού μένει να το δούμε”.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ ισχυρίζεται ότι το Ισλαμικό Κίνημα του Τουρκεστάν δεν υφίσταται πλέον ως επίσημη οργάνωση και ότι είναι ένα πρόσχημα που η Κίνα χρησιμοποιεί για την καταστολή ποικίλων μουσουλμανικών εθνοτικών ομάδων, ανάμεσά τους και οι Ουιγούροι του Σιντζιάνγκ.

Η Κίνα προσφέρει την προοπτική τριών στοιχείων που χρειάζονται οι ταλιμπάν για να κυβερνήσουν το Αφγανιστάν: διπλωματική αναγνώριση, υποδομές και οικονομική βοήθεια, λέει ο Μπράχμα Τσελάνι, καθηγητής Στρατηγικών Σπουδών στο Centre for Policy Research του Νέου Δελχί.

“Μία οπορτουνιστική Κίνα είναι βέβαιο ότι θα εκμεταλλευτεί τις εξελίξεις για να διεισδύσει στρατηγικά στο πλούσιο σε ορυκτούς πόρους Αφγανιστάν και να εμβαθύνει την διείσδυσή της στο Πακιστάν, το Ιράν και την Κεντρική Ασία”.

Δυσάρεστες αναμνήσεις

Στο Πακιστάν, υπήρξε μεγάλος ενθουσιασμός με την αμηχανία της Ινδίας έπειτα από τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν, λέει ο Ραζά Αχμεντ Ρουμί, πολιτικός σχολιαστής, που διδάσκει στο Ithaca College της Νέας Υόρκης. Οι δύο χώρες έχουν πολεμήσει τρεις πολέμους από την ανεξαρτησία τους το 1947.

“Οι πανηγυρισμοί στο Πακιστάν, που αποτυπώθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στις τηλεοπτικές οθόνες, συνδέονται με την διάλυση της ινδικής επιρροής, καθώς πολιτικοί κύκλοι θεωρούσαν τους στενούς δεσμούς του αφγανιού προέδρου Ασράφ Γάνι με την Ινδία απειλή.

Η Ινδία έχει δυσάρεστες αναμνήσεις από την προηγούμενη περίοδο διακυβέρνησης των ταλιμπάν και τους στενούς δεσμούς τους με το Πακιστάν.

Ενδεικτικά, αεροσκάφος της Indian Airlines καταλήφθηκε με αεροπειρατεία το 1999 και τελικά προσγειώθηκε στην Κανταχάρ στο νότιο Αφγανιστάν. Το Νέο Δελχί αναγκάσθηκε να απελευθερώσει τρεις πακιστανούς τρομοκράτες από τις ινδικές φυλακές με αντάλλαγμα την επιστροφή των επιβατών. Οι ταλιμπάν επέτρεψαν στους αεροπειρατές και στους τρεις τρομοκράτες να επιστρέψουν στο Πακιστάν.

Η σημερινή μας θέση είναι η θέση της προσαρμογής στην πραγματικότητα. Πρέπει να παίξουμε ένα μακροχρόνιο παιγνίδι στο Αφγανιστάν. Δεν έχουμε κοινά σύνορα, αλλά έχουμε συμφέροντα εκεί”, δηλώνει ο Ζαγιάντ Πρασάντ, πρώην πρεβσυτής της Ινδίας στην Καμπούλ.

Τον περασμένο χρόνο, καθώς οι ταλιμπάν αναδύθηκαν ως κυρίαρχη δύναμη και διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα των ΗΠΑ ξεκίνησαν στην Ντόχα, ινδοί διπλωμάτες είχαν ανοικτή γραμμή μαζί τους, έγινε γνωστό από διπλωματικές πηγές στο Νέο Δελχί.

“Μιλάμε με όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές”, δήλωσε ένας από τους ινδούς διπλωμάτες, χωρίς να προχωρήσει σε λεπτομέρειες για τις συνομιλίες. Υπάρχει κριτική στην Ινδία ότι το Νέο Δελχί έβαλε όλα τα αυγά στο καλάθι της κυβέρνησης Γάνι όταν οι ΗΠΑ ξεκίνησαν συνομιλίες με τους ταλιμπάν και ότι καθυστέρησε πολύ.

“Δουλειά μας είναι να τους πείσουμε να μας αποδεχθούν”.

Ωστόσο, η Ινδία ως σημαντικός οικονομικός παράγοντας , μπορεί να είναι ελκυστική για τους ταλιμπάν, οι οποίοι θα επιδιώξουν να αποφύγουν την υπερεξάρτηση από την Κίνα, λέει.

Η Ινδία τρέχει αναπτυξιακά προγράμματα σε κάθε μία από τις 34 επαρχίες του Αφγανιστάν, μικρά και μεγάλα, ανάμεσά τους η ανέγερση του κτιρίου του κοινοβουλίου στην Καμπούλ, στο οποίο εισέβαλαν οι ταλιμπάν την περασμένη εβδομάδα.

Η Μίρα ΜακΝτόναλντ, συγγραφέας τριών βιβλίων για την Νότια Ασία και πρώην δημοσιογράφος του Reuters θεωρεί ότι οι εξελίξεις αποτελούν πισωγύρισμα για την Ινδία, αλλά δεν είναι το τέλος του παιγνιδιού για το Νέο Δελχί.

“Δεν είναι η επανάληψη του παρελθόντος. Ολοι θα είναι πολύ πιο προσεκτικοί αυτή την φορά για να μην αφήσουν την ισλαμική τρομοκρατία στο Αφγανιστάν να εκραγεί όπως συνέβη πριν από την 11η Σεπτεμβρίου”.

“Επιπλέον, η Ινδία είναι πολύ περισσότερο ισχυρή οικονομικά από το Πακιστάν”.

“Στέλεχος των ταλιμπάν δήλωσε στο Reuters ότι το φτωχό Αφγανιστάν έχει ανάγκη την βοήθεια των χωρών της περιοχής, και του Ιράν, καθώς και των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας.

“Περιμένουμε από αυτούς να μας βοηθήσουν, να στηρίξουν τον λαό μας, κυρίως τον τομέα της υγείας και ειδικά τον επιχειρηματικό τομέα και τον τομέα των ορυκτών πόρων”, δήλωσε ο Ουαχιντουλάχ Χασίμι, που βρίσκεται κοντά στους μηχανισμούς λήψης αποφάσεων των ταλιμπάν. “Δουλειά μας είναι να τους πείσουμε να μας αποδεχθούν”.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Νίκος Μελέτης: Πόσο «κοντά» φέρνει Ελλάδα και Τουρκία η απειλή προσφυγικής κρίσης – Πραγματικότητα και πλασματική εικόνα

Από
admin
-
0

Νίκος Μελέτης

Η επικοινωνία και η προσπάθεια συνεννόησης με την Τουρκία μπροστά στην απειλή νέων προσφυγικών ροών είναι προφανώς αναγκαία, αλλά δεν θα πρέπει να χαθεί η μεγάλη εικόνα των ελληνοτουρκικών και να δημιουργηθεί ένα πλασματικό σκηνικό που οδηγεί σε επικίνδυνο εφησυχασμό.

Η τηλεφωνική επικοινωνία του πρωθυπουργού Κυρ. Μητσοτάκη με τον Τούρκο πρόεδρο Τ. Ερντογάν έδωσε την ευκαιρία να υπάρξει μια αναγκαία επαφή μεταξύ των δυο χωρών που εφόσον όπως όλα δείχνουν υπάρξει κύμα φυγής από το Αφγανιστάν θα επωμισθούν το μεγαλύτερο βάρος μιας νέας προσφυγικής – μεταναστευτικής κρίσης.

Σε αυτή την πρώιμη φάση τα συμφέροντα των δυο χωρών είναι συμβατά καθώς η έκκληση είναι προς την διεθνή κοινότητα ώστε να ληφθούν προληπτικά μέτρα για να αποφευχθεί αυτό το κύμα φυγής από το Αφγανιστάν να στραφεί τελικά προς Δυσμάς με προορισμό τα ελληνοτουρκικά σύνορα.

Οι δυο χώρες συμφωνούν στα αίτια της προσφυγικής κρίσης και στην ανάγκη έγκαιρης αντιμετώπισης της αλλά μην ξεχνάμε ότι στη διαχείριση της οι δυο χώρες θα βρεθούν και πάλι αντίπαλες…

Ήδη ο Τ. Ερντογάν στις επαφές του με ξένους ηγέτες, χθες με τη Γερμανίδα καγκελάριο Α.Μέρκελ ξεκαθάρισε ότι η Τουρκία δεν μπορεί να σηκώσει άλλο βάρος πέραν των 3,5 εκατομμυρίων προσφύγων που φιλοξενεί στο έδαφος της και ότι θα πρέπει άμεσα να ληφθούν μέτρα επικεντρωμένα στο ίδιο το Αφγανιστάν αλλά και στο Ιράν ώστε να αποφευχθεί μια νέα προσφυγική κρίση.

Η Τουρκία έχει ολοκληρώσει τον φράκτη στα σύνορα της με το Ιράν, αλλά αυτό κάθε άλλο παρά αποτελεί εγγύηση ότι θα μπορέσει να ανακόψει μια νέα μαζική προσφυγική ροή προς Δυσμάς. Πολύ περισσότερο όταν το Ιράν ήδη φιλοξενεί σχεδόν 3 εκατομμύρια Αφγανούς και πλέον μετά τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν θεωρείται δεδομένο ότι όλο και περισσότεροι φυγάδες από τη χώρα θα αναζητήσουν διέξοδο προς τη Δύση, ελπίζοντας ότι με τα νέα δεδομένα, όπου δεν θα επιτρέπεται ο επαναπατρισμός τους στη χώρα τους θα κερδίσουν μόνιμη εγκατάσταση έστω και με το καθεστώς ασύλου στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Αυτή η προσδοκία είναι που δίνει ακόμη μεγαλύτερη δύναμη και ώθηση στις προσφυγικές ροές τις οποίες δύσκολα μπορεί να ανακόψουν φράκτες και κατασταλτικά μέτρα.

Για την Τουρκία ιδιαίτερα που θέλει να έχει ρόλο στην περιοχή, θα ήταν καταστροφικό σενάριο η άσκηση βίας εναντίον των Αφγανών που θα επιχειρήσουν να περάσουν από το Ιράν στο τουρκικό έδαφος.

Ταυτόχρονα η Τουρκία αναδεικνύει τη σημασία της ως αναχώματος των προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη, αποκτώντας ακόμη πιο ισχυρά επιχειρήματα στην υπό εξέλιξη διαπραγμάτευση με την ΕΕ για τη νέα προσφυγική Συμφωνία. Το ερώτημα φυσικά είναι τι βοήθεια θα μπορούσε να προσφερθεί στο Ιράν και με ποιο τρόπο, λόγω και του ειδικού καθεστώτος των κυρώσεων, ώστε να είναι αποτελεσματική μια παρέμβαση για την ανακοπή των ροών.

Σε όλα αυτά η Ελλάδα προφανώς συμπλέει με την αρχική προσέγγιση της Τουρκίας. Το ερώτημα όμως είναι κατά πόσον αυτό το «καλό κλίμα» στην τηλεφωνική επικοινωνία Μητσοτάκη – Ερντογάν, θα έχει συνέχεια και περιεχόμενο εφόσον ξεσπάσει μια νέα προσφυγική κρίση.

Η Τουρκία έχει δηλώσει ότι δεν πρόκειται να γίνει «αποθήκη» προσφύγων και μεταναστών, κάτι που ερμηνεύεται φυσικά ως προειδοποίηση ότι δεν είναι διατεθειμένη να κρατήσει στο έδαφος της όσους πρόσφυγες καταλήξουν στην Τουρκία. Και με δεδομένο ότι λόγω της κατάστασης στο Αφγανιστάν δεν θα επιτρέπονται οι επαναπατρισμοί, είναι προφανές ότι η τουρκική προειδοποίηση σημαίνει ότι οι προσφυγικές ροές που θα φθάσουν στην Τουρκία θα προωθηθούν σε άλλη… κατεύθυνση.

Και η Αθήνα, με ρητές δηλώσεις έχει προαναγγείλει το «σφράγισμα» των συνόρων και με τον φράκτη στον Έβρο και την αύξηση επιτήρησης των συνόρων με σύγχρονα μέσα αλλά και με την ακόμη πιο στενή επιτήρηση των θαλασσίων συνόρων από το Λιμενικό και το Πολεμικό Ναυτικό.

Και εάν οι προσφυγικές ροές ανακοπούν στο Ιράν, δεν θα υπάρξει κανένα πρόβλημα, αλλά το ερώτημα είναι τι θα συμβεί, εάν αυτός ο στόχος δεν επιτευχθεί. Και σε αυτό το ερώτημα δεν έδωσε ούτε μπορούσε να δώσει απαντήσεις η τηλεφωνική επικοινωνία Μητσοτάκη – Ερντογάν, καθώς οι δυο χώρες θα βρεθούν απέναντι…

Η «συνεννόηση» που διαφημίστηκε ότι υπήρξε στην τηλεφωνική επικοινωνία των δυο ηγετών δεν θα πρέπει να παραπλανά και να δημιουργεί προσδοκίες για τα ελληνοτουρκικά.

Η θερινή ανάπαυλα των προκλήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, δεν αποτελεί μόνιμη κατάσταση και η Τουρκία κάθε άλλο παρά έχει υποχωρήσει στο ελάχιστο από τη διεκδικητική πολιτική της έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου, ενώ οι νέες προκλήσεις για το καθεστώς Ερντογάν σε ένα ευρύ μέτωπο από τη Λιβύη μέχρι το Αφγανιστάν είναι προφανές ότι συνέβαλλαν σε αυτή τη φάση αποκλιμάκωσης.

Η Τουρκία εξάλλου όλο αυτό το διάστημα δηλώνει ότι στις προτεραιότητες της παραμένει η προστασία των «συμφερόντων» της στην Ανατολική Μεσόγειο (που ταυτίζονται με την Γαλάζια Πατρίδα), ενώ με κάθε ευκαιρία ήγειρε θέματα τα οποία το τελευταίο διάστημα επικεντρώθηκαν στο κυπριακό αλλά και στη Θράκη.

Η αναφορά, σύμφωνα με την Τουρκική Προεδρία, του Τ. Ερντογάν προς τον Κυρ. Μητσοτάκη να συγκληθεί το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, είναι θετική καθώς θα αποτελέσει ένα βήμα προώθησης της διμερούς συνεργασίας σε μια σειρά τομείς(εμπόριο, τουρισμός, υποδομές κ.α.). Όμως από την άλλη πλευρά δεν μπορεί να δοθεί εικόνα κανονικότητας στις διμερείς σχέσεις, όταν η Άγκυρα έχει ξετυλίξει όλο το ακραίο φάσμα των διεκδικήσεων της και των αναθεωρητικών επιδιώξεων της.

Σε ό,τι αφορά μάλιστα το προσφυγικό η Τουρκία έχει δείξει επανειλημμένα τη διάθεση εργαλειοποίησης του και η Αθήνα θα βρεθεί σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση όταν η Άγκυρα απαιτεί ανταλλάγματα που υπερπηδούν την διαχείριση του προσφυγικού και άπτονται του μέλλοντος των ευρωτουρκικών σχέσεων.

Για παράδειγμα, η Αθήνα που τώρα εμφανίζεται να είναι σε συνεννόηση με την Τουρκία για το προσφυγικό θα έχει πολύ δύσκολη επιλογή όταν θα κληθεί από τους Γερμανούς και από τα θεσμικά όργανα της Κομισιόν να συνυπογράψει την αναθεώρηση της Τελωνειακής Ένωσης με την Τουρκία, απλώς και μόνο επειδή οι Ευρωπαίοι θα θελήσουν να την ανταμείψουν επειδή…απέτρεψε προσφυγικές ροές από το Αφγανιστάν. Γιατί το μέλλον των ευρωτουρκικών σχέσεων είναι πολύ μεγάλο διακύβευμα και για την Ελλάδα, καθώς αποτελεί το τελευταίο «ευρωπαϊκό χαρτί» απέναντι στην Τουρκία. Και είναι προφανές ότι δεν μπορεί να χαραμισθεί ως αντάλλαγμα για έναν προσωρινό χειρισμό της Τουρκίας στο προσφυγικό…

liberal.gr

Οι Ταλιμπάν, το Ισλαμικό Κράτος και οι ΗΠΑ

Από
admin
-
0

Ηλίας Τασόπουλος

Οι Ταλιμπάν, το Ισλαμικό Κράτος και οι ΗΠΑ
APimages

Η νίκη των Ταλιμπάν δίνει τη δυνατότητα σε εξτρεμιστικές ομάδες να ενισχύσουν την προπαγάνδα τους για νίκη επί των εχθρών τους στη Δύση. Το πραγματικό ζήτημα είναι αν η άτακτη, όπως τουλάχιστον παρουσιάζεται, υποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών θα επιτρέψει να οργανωθούν και να εκτελεστούν νέες επιθέσεις από τις εξτρεμιστικές ισλαμιστικές ομάδες.

Η εισβολή των Ηνωμένων Πολιτειών στο Αφγανιστάν πραγματοποιήθηκε επί τη βάσει του επιχειρήματος που κυριάρχησε στην Αμερική, πως για να «μην μας χτυπήσουν στο έδαφος μας, ας μεταφέρουμε τον πόλεμο όπου βρίσκονται οι τρομοκράτες». Οι ΗΠΑ θεώρησαν ότι χρειάζονταν να εξαλείψουν τις τρομοκρατικές οργανώσεις, στο μέρος όπου ετοιμάζουν τις επιθέσεις τους. Αυτό προσπάθησαν να κάνουν με την Αλ Κάιντα στο Αφγανιστάν, εκτελώντας τον Οσάμα μπιν Λάντεν.

Ωστόσο όμως αποδείχθηκε αδύνατο να εξολοθρεύσουν κάθε τζιχανιστικό στοιχείο στην περιοχή. Η παρουσία βέβαια των αμερικανικών δυνάμεων στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ έδινε έναν πιο προσιτό και προφανή στόχο στους τζιχαντιστές. Οι «εισβολείς Σταυροφόροι» βρίσκονταν σε ξένη χώρα και αποτελούσαν νομιμοποιημένο στόχο για κάθε λογής εξτρεμιστική οργάνωση. Αυτή ήταν και η βάση της συμμαχίας των Ταλιμπάν με τους μαχητές της Αλ Κάιντα, όσο καιρό βρίσκονταν εκεί οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η συμφωνία των Ηνωμένων Πολιτειών με τους Ταλιμπάν το 2020 για αποχώρηση τους αποδεχόταν την ουτοπία της αρχικής στρατηγικής τους.

Η Ουάσιγκτον θεωρεί πως μπορεί να αντιμετωπίσει τους πυρήνες της «παγκόσμιας τζιχάντ» πέρα από τον ορίζοντα. Να έχει δηλαδή τη δυνατότητα να απαντά άμεσα με «χειρουργικές επεμβάσεις» μέσω των βάσεων της στο Κατάρ και τις άλλες χώρες του Κόλπου. Το ακόμα καλύτερο βέβαια είναι να προλαμβάνει τα χτυπήματα. Όσο δύσκολα εκτελεστέα κι αν ακούγεται, αυτή είναι η στρατηγική πλέον των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως εκφράζεται άλλωστε και από το Τζο Μπάιντεν.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφώνησαν να αποχωρήσουν από το Αφγανιστάν, υπό τον όρο να δεσμευθούν οι Ταλιμπάν να μην πραγματοποιούνται τρομοκρατικές επιθέσεις από τα εδάφη που ελέγχουν.

Θα εφαρμόσουν αυτή τη συμφωνία άραγε; Σύμφωνα με εκτιμήσεις, υπάρχουν περίπου 2.000 μαχητές του Ισλαμικού Κράτους στο Αφγανιστάν. Το Ισλαμικό Κράτος, που πριν από λίγα χρόνια είχε σοκάρει όλο τον κόσμο με την κατάληψη μίας τεράστιας περιοχής από το Ιράκ μέχρι τη Συρία, εξέδωσε την πρώτη του αντίδραση για τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν. Η τζιχαντιστική οργάνωση αμφισβήτησε άμεσα τις προθέσεις των Ταλιμπάν να εφαρμόσουν την πραγματική Σαρία με πραγματική πίστη στο Αφγανιστάν, αφού η χώρα «τους προσφέρθηκε στο πιάτο» από τους Αμερικανούς.

Όλο αυτό τον καιρό οι Ταλιμπάν έχουν σχηματίσει δίκτυα με εξτρεμιστικές οργανώσεις τόσο μέσα στη χώρα όσο και στο Πακιστάν. Επιπλέον οι αναφορές πως στις περιοχές που κατέλαβαν οι Ταλιμπάν απελευθέρωσαν πολλούς τζιχαντιστές από τις φυλακές του προηγούμενου καθεστώτος.

Ενδεχομένως οι Ταλιμπάν να θελήσουν να ελέγξουν τη δράση τους απέναντι στη Δύση και οι Ηνωμένες Πολιτείες να ελπίσουν πως όντως θα τα καταφέρουν. Μία συμφωνία για τους Αμερικάνους είναι ιερή. Νιώθουν καθήκον να τη σεβαστούν. Για τους Ταλιμπάν ωστόσο η συμφωνία είναι ένας συμβιβασμός. Ενδεχομένως, οι Ταλιμπάν να έχουν πάρει το μάθημα πως δεν χρειάζεται να αποκηρύξουν την αποκρουστική ιδεολογία τους για να διατηρήσουν την εξουσία στη χώρα. Απλά να μην επιτρέπουν επιθέσεις στον κατά πολύ ισχυρότερο εχθρό τους, στη Δύση.

Βέβαια, με αφορμή το χάος που έχει δημιουργηθεί στο αεροδρόμιο της Καμπούλ, ο εκπρόσωπος των Ταλιμπάν, Σουχάιλ Σαχίν δήλωσε στο BBC πως τα σημεία ελέγχου που έχουν στήσει οι Ταλιμπάν υφίστανται για να αποτρέψουν μέλη του Ισλαμικού Κράτους να ταξιδέψουν αεροπορικώς και πραγματοποιήσουν «σαμποτάζ». Η διαμάχη τους με το Ισλαμικό Κράτος είναι πραγματική.

Ωστόσο, πέρα από το να δικαιολογούν τις πράξεις αντεκδίκησης εναντίον όσων συνεργάστηκαν με το προηγούμενο καθεστώς, ήδη οι Ταλιμπάν προετοιμάζουν τη δικαιολογία, για την επόμενη επίθεση που θα εκπορεύεται από έδαφος που ελέγχουν.

liberal.gr

Μπορεί το Αφγανιστάν να γίνει ξανά καταφύγιο της ισλαμικής τρομοκρατίας;

Από
admin
-
0

Κωνσταντίνος Λουκόπουλος

APimages

Πολλοί ξεχνούν ότι οι Αμερικανοί και κατόπιν οι σύμμαχοι τους δεν «πήγαν» στο Αφγανιστάν το 2001 ούτε γιατί οι Ταλιμπάν καταπίεζαν τις γυναίκες θεωρώντας τις σημαντικά κατώτερες των ανδρών και χωρίς δικαιώματα, ούτε γιατί κατέστρεφαν τα πολιτιστικά μνημεία της ανθρωπότητας αλλά ούτε και γιατί εφάρμοζαν τη Σαρία στην πιο βάρβαρη της μορφή.

Οι Ταλιμπάν οι οποίοι ήλεγχαν σε ένα μεγάλο βαθμό τη χώρα από το 1996-2001 απέρριψαν το τελεσίγραφο της Ουάσινγκτον να παραδώσουν τον Οσάμα Μπιν Λάντεν και τα στελέχη της Αλ Κάιντα που είχαν ασφαλές καταφύγιο στην χώρα τους και είχαν σχεδίασαν τις επιθέσεις στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου και στο Πεντάγωνο αφαιρώντας την ζωή 2977 Αμερικανών και προκαλώντας τρόμο σε όλο τον κόσμο.

Από τη στιγμή που οι Ταλιμπάν δεν ενέδωσαν, οι ΗΠΑ επιχείρησαν στο Αφγανιστάν (χωρίς κήρυξη πολέμου από το Κογκρέσο) και από κοντά το Ηνωμένο Βασίλειο, προκειμένου να καταστρέψουν την βάση της Ισλαμικής Τρομοκρατίας, την Αλ Κάιντα που απειλούσε την δική τους αλλά και την διεθνή ασφάλεια, να συλλάβουν και να τιμωρήσουν όσους περισσότερους τρομοκράτες και φυσικά να ανατρέψουν το καθεστώς των Ταλιμπάν που τους υπέθαλψε.

Επιπροσθέτως, σε δεύτερο χρόνο μαζί με τους Συμμάχους να συγκροτήσουν ένα λειτουργικό και βιώσιμο δημοκρατικό (!) κράτος (που ποτέ όμως στην ιστορία του δεν ήταν), για να εξασφαλιστεί σε τέτοιο βαθμό, έτσι ώστε να μην καταστεί ξανά τόπος φιλοξενίας και εκκόλαψης τρομοκρατικών ομάδων που θα απειλήσουν την διεθνή ειρήνη και ασφάλεια. Το τι πέτυχαν απ’ όλα αυτά είναι αντικείμενο άλλης αναλύσεως.

Μετά την εντυπωσιακή σχεδόν αμαχητί επικράτηση των Ταλιμπάν σχεδόν σε όλη την χώρα αλλά και την χαοτική κατάσταση που επικρατεί πλέον εκεί με επίκεντρο την πρωτεύουσα Καμπούλ είναι εύλογος ο προβληματισμός σχετικά με το αν το ταλιμπανικό Αφγανιστάν θα μπορούσε να γίνει ξανά καταφύγιο της ισλαμικής τρομοκρατίας που θα μπορούσε να σχεδιάσει και εκτελέσει τρομοκρατικές επιθέσεις στην Αμερική, στην Δύση αλλά και οπουδήποτε αλλού. Οι περισσότεροι θα απαντούσαν κατηγορηματικά «μα φυσικά»!

Κάποιοι άλλοι και με κάποια δόση «ευσεβοποθισμού» θα υποστήριζαν ότι οι τωρινοί Ταλιμπάν δείχνουν «ηπιότεροι» (άραγε σε τι;) και είναι πραγματιστές. Πιστεύουν μάλιστα ότι στην Συμφωνία με τις ΗΠΑ το 2020 δεσμεύτηκαν ότι «δεν θα επιτρέψουν σε μέλη τους, άλλα άτομα ή ομάδες, συμπεριλαμβανομένης της Αλ Κάιντα, να χρησιμοποιήσουν το έδαφος του Αφγανιστάν για να απειλήσουν την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών και των Συμμάχων τους».

Μετά την ελληνικής εμπνεύσεως στρατηγική ψυχραιμία αλλά και την αμερικανική στρατηγική υπομονή έχουμε πλόν και την… «στρατηγική αφέλεια». Ακόμα και αν όντως η ηγετική ομάδα ήθελε να υλοποιήσει την δέσμευση αυτή, είναι αντικειμενικά δύσκολο αφ’ ενός μεν να τηρηθεί σε μία εδαφική περιοχή που δεν μπορεί να ελεγχθεί απόλυτα και αφ’ ετέρου υπάρχουν στοιχεία που δεν πρόκειται να συμμορφωθούν. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά τους.

Οι Ταλιμπάν φαίνεται ότι έχουν πλέον πολύ καλό επιτελείο συμβούλων ειδικότερα στον τομέα της στρατηγικής επικοινωνίας, που εκτιμάται ότι το οργάνωσαν οι Μυστικές Υπηρεσίες του Πακιστάν. Παρουσιάζονται ανοιχτοί σε διαπραγματεύσεις, σαφώς ηπιότεροι απ’ ότι ήταν στην πρώτη διακυβέρνηση τους και πρόθυμοι να μοιραστούν την εξουσία με άλλες πολιτικές δυνάμεις της χώρας. Αντιπροσωπευτικό δείγμα αυτής της επικοινωνιακής εκστρατείας είναι φωτογραφία που δείχνει τον Ταλιμπάν Κυβερνήτη της Καμπούλ Αμπντουλαχμάν Μανσούρ να συζητάει με τον πρώην πρόεδρο του Αφγανιστάν Χαμίντ Καρζάι και τον πασίγνωστο Αμπντουλάχ Αμπντουλάχ πρόεδρο της Ανώτατης Επιτροπής Εθνικής Συμφιλίωσης. Μία ανεκτή και μικρή συμμετοχή και άλλων Αφγανών πολιτικών θα τους προσφέρει βέβαια μεγαλύτερη διεθνούς ανοχή αν όχι και αποδοχή.

Αναζητούν λοιπόν διεθνή αναγνώριση για να κερδίσουν χρόνο και έτσι να σταθεροποιηθούν στην εξουσία. Το τι θα πάρει ως αντιστάθμισμα η Κίνα πρωτίστως και δευτερευόντως η Ρωσία που ακόμα τους χαρακτηρίζει τρομοκράτες θα το αναλύσουμε σε άλλο άρθρο. Στην προσπάθεια τους να δείξουν ένα συμφιλιωτικό πρόσωπο έδωσαν «αμνηστία» σε όσους είχαν συνεργαστεί με τις δυνάμεις των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ καθώς επίσης κάλεσαν όλους τους υπαλλήλους του δημόσιου τομέα να επανέλθουν στις εργασίες τους αλλά κανείς εχέφρων δεν πείθεται για τις προθέσεις τους.

Άλλωστε υπάρχουν αναφορές για απαγωγές προσώπων μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Το αδιαμφισβήτητο γεγονός είναι ότι το Ισλαμικό Εμιράτο του Αφγανιστάν αντικαθιστά πλέον την καχεκτική και πιο ανεκτική αλλά και διεφθαρμένη Ισλαμική Δημοκρατία του Αφγανιστάν με ότι αυτό σημαίνει.

Και βέβαια οι απλοί «μαχητές» δεν είναι οι ίδιοι αλλά η σημερινή ηγεσία των Ταλιμπάν δεν διαφέρει πολύ από εκείνη την εξτρεμιστική ισλαμιστική ομάδα που ήλεγχε το Αφγανιστάν μέχρι τα τέλη του 2001 όταν εγκατέλειψαν την Καμπούλ και κατέφυγαν στα βουνά Τόρα Μπόρα, στην κοιλάδα Σαχί Κοτ και στο Πακιστάν. Εμφορούνται από την ίδια ιδεολογία που τους έκανε να δώσουν καταφύγιο στους τρομοκράτες του Οσάμα Μπιν Λάντεν. Και αυτοί οι ίδιοι θα κυβερνούν πλέον το Αφγανιστάν 20 χρόνια μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11 Σεπτεμβρίου.

Το καθοδηγητικό τους Συμβούλιο, το «Ραχμπαρί Σούρα» συγκρίνει την αμαχητί κατάληψη της Καμπούλ με την αμαχητί κατάκτηση της Μέκκας από τον Προφήτη Μωάμεθ που συνιστά βασικό στοιχείο της ισλαμικής πίστης.

Και βέβαια οι Ταλιμπάν επιζητούν ειρήνη όπως δήλωσε ο …μειλίχιος εκπρόσωπος Τύπου τους, ο Ζαμπιχουλάχ Μουτζαχίντ στην πρώτη συνέντευξη Τύπου που έδωσε στις 17 Αυγούστου αποκαλύπτοντας μάλιστα το πρόσωπο του μετά από δέκα χρόνια σε αυτήν την θέση.

Μία ειρήνη όμως που θα ακολουθήσει την υποταγή του κόσμου στην ηγεμονία του ισλαμικού νόμου σύμφωνα με όσα πιστεύουν. Πολλοί αναλυτές είναι πεπεισμένοι ότι οι Ταλιμπάν στις μέρες μας θεωρούν τους εαυτούς τους και το Αφγανιστάν ως συνεχιστές μία σύγκρουσης 14 αιώνων που είναι τόσο παλιά όσο και το Ισλάμ. Πρόκειται για μία Τζιχάντ που έχει σκοπό την καθιέρωση του Ισλαμικού Νόμου… «παντού και πάντοτε». (Ούμα).

Το Κοράνι διατάζει: «Και πολεμήστε τους μέχρι να μην υπάρχει πλέον διωγμός και η θρησκεία να είναι για τον Αλλάχ παντού και πάντα»! (8:39) Κάποιοι αφελείς μπορεί να πιστεύουν ότι τώρα που οι Ταλιμπάν έδιωξαν τους Αμερικανούς και γενικά τους άπιστους Δυτικούς τερματίζουν αυτό που θεωρούν «διωγμό» οπότε σταματάει και ο ιερός πόλεμος. Πρόκειται για μεγάλο λάθος γιατί οι Ταλιμπάν λόγω της τζιχαντιστικής τους προσέγγισης θα πολεμήσουν «μέχρις ότου επικρατήσει η πίστη για τον Αλλάχ». Μέσα στο Αφγανιστάν θα διωχθούν ανηλεώς όσοι δεν υπακούουν κατά την άποψη τους στους νόμους του Ισλάμ ενώ εκτός της χώρας θα βοηθήσουν όλες τις τζιχαντιστικές ομάδες και γιατί όχι αν χρειαστεί να τους παράσχει… καταφύγιο.

Ένας από τους στρατιωτικούς διοικητές τους, ο Μουχάμαντ Αρίφ Μουσταφά δήλωσε στο CNN ότι «Πιστεύουμε ότι μια μέρα, οι μουτζαχεντίν θα νικήσουν και ο ισλαμικός νόμος δεν θα έρθει μόνο στο Αφγανιστάν, αλλά σε όλο τον κόσμο. Δεν βιαζόμαστε. Η τζιχάντ δεν θα τελειώσει μέχρι την τελευταία μέρα».

Σε ότι αφορά στην Αλ Κάιντα ένας σημαντικός αριθμός μελών της έχει παραμείνει επίσης στο Αφγανιστάν και διατηρεί δεσμούς με τους Ταλιμπάν. Ο Σεθ Τζόουνς συγγραφέας του βιβλίου «Στο Νεκροταφείο των Αυτοκρατοριών» έγραψε την προηγούμενη εβδομάδα στην WSJ ότι η Αλ Κάιντα και οι Ταλιμπάν παραμένουν «αδέλφια εν όπλοις» και στην ιδεολογία ενώ έχουν και ενδογαμίες σχέσεις. Τις τελευταίες ημέρες απελευθερώθηκαν από τις φυλακές πάνω από 2000 τρομοκράτες της Αλ Κάιντα και άλλοι τζιχαντιστές από άλλες τρομοκρατικές ομάδες.

Ο Αμερικανός ΑΓΕΕΘΑ στρατηγός Μαρκ Μίλεϊ, προειδοποίησε ότι η Αλ Κάιντα αλλά ακόμα και ο ISIS που μπορεί να αντιμετωπίζεται εχθρικά από τους Ταλιμπάν θα μπορούσαν γρήγορα να ανοικοδομήσουν τα δίκτυά τους στο Αφγανιστάν. Η εντυπωσιακή νίκη των Ταλιμπάν κατά των ΗΠΑ και της Δύσης είναι εξαιρετικά πιθανό να δράσει ως καταλύτης για μία πιο επιθετική στάση Ισλαμιστών σε άλλες μουσουλμανικές χώρες μιας και οι κινήσεις του πολιτικού Ισλάμ έχουν αποτύχει και ταυτόχρονα να αποτελέσει ένα νέο κομβικό σημείο του τζιχαντισμού στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και στην Κεντρική Ασία.

Οι σχετικές δηλώσεις της Χεζμπολάχ και της Χαμάς είναι αποκαλυπτικές ενώ και οι πολυήμεροι πανηγυρισμοί για την νίκη των Ταλιμπάν στην πόλη Ιντλίμπ της Συρίας όπου έχουν καταφύγει όλοι οι αντάρτες του συριακού εμφυλίου και κυριαρχεί η Χαγιάτ Ταχρίρ Αλ Σαμ μετεξέλιξη του μετώπου Αλ Νούσρα, θυγατρικής οργάνωσης της Αλ Κάιντα δείχνουν το πόσο «ανοίγει η όρεξη» των ακραίων στοιχείων.

Βέβαια, οι Αμερικανοί εξ ανάγκης επιζητούν διαύλους επικοινωνίας με στοιχεία που έχουν άμεση ή και έμμεση επαφή με τους Ταλιμπάν για να παρακολουθούν την κατάσταση μέσα στην χώρα και ιδιαίτερα την δυνατότητα της ανασυγκρότησης της Αλ Κάιντα. Παράλληλα χωρίς να επιβεβαιώνεται επισήμως συνεργάζεται με πολέμαρχους και άλλους παράγοντες που αντιτίθενται στο Ταλιμπανικό καθεστώς όπως ο περιβόητος Ουζμπέκος «Στρατηγός» Αμπντούλ Ρασίντ Ντοστούμ, ο Τατζίκος Αττα Μουχαμέντ Νουρ, ο μέχρι τώρα αντιπρόεδρος Αμρουλάχ Σαλέχ και ο βρεττανοσπουδαγμένος φέρελπις επίσης Τατζίκος Αχμάντ Μασούντ γιος του εμβληματικού ηγέτη των Μουτζαχεντίν που πολέμησαν τους Σοβιετικούς και μετά τους Ταλιμπάν!

Οι εκτιμήσεις για τις ευρύτερες συνέπειες για τις ΗΠΑ την Δύση, αλλά και τους ανταγωνιστές Ρωσία και Κίνα δεν είναι ακόμη σαφείς! Οι εκτιμήσεις όμως σύμφωνα με τα όσα σε συντομία παρατέθηκαν παραπάνω για τον αν το Αφγανιστάν μπορεί να γίνει ξανά καταφύγιο της ισλαμικής τρομοκρατίας κάθε άλλο παρά ενθαρρυντικές είναι. Η Διεθνής Κοινότητα θα πρέπει να παραμείνει σε εγρήγορση. Δεν δικαιολογείται άλλη ολιγωρία!

* Ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Λουκόπουλος είναι Γεωστρατηγικός Αναλυτής και Εκτελεστικός Διευθυντής στο «Παρατηρητήριο Ευρωμεσογειακής Ασφάλειας και Συνεργασίας»

liberal.gr

These spectacular floor mosaics were discovered in the ancient city of Zeugma, located in modern-day Turkey, and were originally founded by Alexander the Great in 300 BC. But, in 2000, the Turkish government built a vast dam just a mile away, which threatened to leave the area submerged under water. This triggered a desperate attempt to excavate and save as many of the mosaics as possible before they were lost forever.

Από
admin
-
0

Άγγελος Συρίγος: Ταλιμπάν: Η επόμενη ημέρα

Από
admin
-
0

ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΥΡΙΓΟΣ*

Τα όπλα του αφγανικού στρατού, αξίας 25 δισ. ευρώ, έπεσαν στα χέρια των Ταλιμπάν. Τον ατομικό οπλισμό θα χρησιμοποιήσουν οι ίδιοι, τα πιο προηγμένα θα πωληθούν… (Φωτ. Jim Huylebroek / The New York Times)

Τη Μεγάλη Παρασκευή του 1847, ο όχλος κατέστρεψε το σπίτι του Βρετανού υπηκόου Δον Πατσίφικο στου Ψυρρή επειδή ήταν Εβραίος κατά το θρήσκευμα. Οταν η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε να ικανοποιήσει τις εξωφρενικές απαιτήσεις του Πατσίφικο για αποζημίωση, η Βρετανία προχώρησε σε παρατεταμένο ναυτικό αποκλεισμό όλων των παραλίων της Ελλάδας. Επρόκειτο για ακραία επίδειξη ισχύος μιας υπερδυνάμεως για την προστασία των εθνικών της συμφερόντων. Η λογική ήταν (και παραμένει) ότι πρέπει να σέβεσαι μία υπερδύναμη είτε έχεις απέναντί σου ένα αεροπλανοφόρο είτε μια βάρκα με δύο πεζοναύτες. Αυτό το δόγμα δείχνει να καταρρέει στο Αφγανιστάν για τους Αμερικανούς.

Προς το παρόν, κυριαρχεί η ομαλή απομάκρυνση των Αφγανών που συνεργάσθηκαν με τους δυτικούς. Τους Αμερικανούς στοιχειώνει η εικόνα του Βιετνάμ του 1975, όταν αμερικανικά ελικόπτερα εκκένωναν όπως όπως τη Σαϊγκόν. Φαίνεται ότι επιλέγουν να δημιουργήσουν σκηνικό Δουνκέρκης του 1940, όταν τα ηττημένα και περικυκλωμένα από τους Γερμανούς συμμαχικά στρατεύματα κατάφεραν να διαφύγουν διά θαλάσσης. Γι’ αυτόν τον λόγο έχουν σταλεί 6.000 Αμερικανοί στρατιώτες στο αεροδρόμιο της Καμπούλ. Παράλληλα, οι δίαυλοι επικοινωνίας με τους Ταλιμπάν διευκολύνουν κάπως την εκκένωση. Κρίσιμη ημερομηνία σημειολογικά για την εικόνα των ΗΠΑ είναι η κατάσταση που θα επικρατεί την 11η Σεπτεμβρίου. Το δεύτερο πιεστικό πρόβλημα είναι η τύχη των όπλων, αξίας 25 δισ. ευρώ, του αφγανικού στρατού. Τα πιο απλά –όπως ατομικός οπλισμός ή νυχτερινές διόπτρες– θα χρησιμοποιηθούν από τους Ταλιμπάν. Τα πιο προηγμένα –όπως ελικόπτερα– θα πωληθούν. Υπάρχει ισχυρή πιθανότητα να πέσουν στα χέρια της διεθνούς τρομοκρατίας.

Το μείζον για τις ΗΠΑ είναι ότι έχασαν ένα γεωστρατηγικό προπύργιο. Η μάχη κατά της Αλ Κάιντα το 2001 τους είχε δώσει τη δυνατότητα μακροχρόνιας κατοχής ενός κράτους που είναι δίπλα στο Ιράν και στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, κοντά στην Κίνα και στη Ρωσία. Η ήττα στο Αφγανιστάν υποχρεώνει τις ΗΠΑ να συνεργαστούν περισσότερο με τα άλλα κράτη της περιοχής. Μεγάλη κερδισμένη εκτιμάται πως θα είναι η Κίνα, που έχει τους πόρους για ισχυρή οικονομική παρουσία στο Αφγανιστάν.

Σε στρατηγικό επίπεδο η ταπεινωτική αποχώρηση από το Αφγανιστάν υπονομεύει την αξιοπιστία ισχύος των ΗΠΑ διεθνώς. Παράλληλα, δυσκολεύει τη θέση του προέδρου Μπάιντεν στην εξωτερική του πολιτική. Ετοιμαζόταν είτε να ελαφρύνει τις κυρώσεις εις βάρος της Τεχεράνης είτε να αμβλύνει τις θέσεις του ως προς το πρόγραμμα των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων. Μετά το Αφγανιστάν δεν έχει περιθώρια να φανεί ενδοτικός έναντι της νέας σκληροπυρηνικής ηγεσίας του Ιράν, στοιχείο που του επισημαίνουν οι Ισραηλινοί.

Το Ιράν, όμως, έχει σημαίνοντα ρόλο για την κατάσταση στο Αφγανιστάν: Μοιράζεται μαζί του 920 χλμ. κοινών συνόρων· το 78% των Αφγανών καταλαβαίνουν τη γλώσσα Ντάρι που είναι διάλεκτος της περσικής· ήδη φιλοξενούνται στο Ιράν σχεδόν 3.000.000 Αφγανοί πρόσφυγες. Η Τεχεράνη είχε φροντίσει να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με τους Ταλιμπάν. Θα τους στηρίξει πολιτικά διότι δεν επιθυμεί αστάθεια στο Αφγανιστάν που θα προκαλέσει νέα προσφυγικά ρεύματα. Εάν δεν υπήρχε το πολιτικό πρόβλημα, θα ήταν ο ιδανικός συνομιλητής της Ε.Ε. για τη συγκράτηση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών που θα αρχίσουν σύντομα.

Λίγο παραδίπλα, η Τουρκία ακολουθεί το δόγμα ότι σε κάθε κρίση υπάρχει μία ευκαιρία. Αρχικώς προσπάθησε να προσεγγίσει την Ουάσιγκτον αναλαμβάνοντας την ασφάλεια του αεροδρομίου της Καμπούλ, μετά την αποχώρηση των Αμερικανών. Το σχέδιο ξεπεράστηκε από τα γεγονότα. Τώρα προσπαθεί να προσεγγίσει τους Ταλιμπάν. Είναι μεν μια σκληροπυρηνική ισλαμική ομάδα αλλά όχι πολύ διαφορετική από την οργάνωση Ισλαμικό Κράτος, που η Αγκυρα συνέδραμε στη Συρία μέχρι το 2015. Ο Ερντογάν θα έχει συμμάχους του σε αυτή την προσπάθεια το Κατάρ και το Πακιστάν. Το μεν πρώτο φιλοξενούσε εκπροσώπους των Ταλιμπάν στο έδαφός του με τη σύμφωνη γνώμη των ΗΠΑ. Το δεύτερο είναι ο ουσιαστικός στρατιωτικός σύμμαχος των Ταλιμπάν εδώ και χρόνια. Ο Ερντογάν πιστεύει ότι, ύστερα από όσα πέρασαν οι Ταλιμπάν, επιθυμούν διακαώς τη διεθνή νομιμότητα. Η Τουρκία, ως η μοναδική μουσουλμανική χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ, μπορεί να αποτελέσει γέφυρα των Δυτικών προς τους Ταλιμπάν και τανάπαλιν. Αυτό θα επιβεβαιώσει στο εσωτερικό της Τουρκίας τη νεοοθωμανική εικόνα μεγαλείου του Ερντογάν που ασκεί αυτόνομη πολιτική από τη Δύση. Επιπλέον, θα ενισχύσει τον Ερντογάν έναντι των ΗΠΑ, που παραμένουν το μεγαλύτερο πρόβλημά του.

Το δεύτερο πεδίο στο οποίο θα κινηθεί η Αγκυρα είναι το μεταναστευτικό, που αποτελεί και τον εφιάλτη των Ευρωπαίων. Η Αγκυρα υψώνει τείχος στα σύνορά της με το Ιράν και ζητάει οικονομική βοήθεια. Σε αυτό το σημείο έρχεται και ο ρόλος της Ε.Ε. Δεν πρέπει να επαναλάβει τα λάθη που έκανε με τη Συρία. Από το 2011 έως το 2015 η οικονομική βοήθεια που είχε σταλεί στις γειτονικές με τη Συρία χώρες ισοδυναμούσε με το κόστος ενός μικρού μπουκαλιού νερού την ημέρα ανά πρόσφυγα. Δεν πρέπει να φτάσει το πρόβλημα στην Τουρκία. Πρέπει να στηριχθούν όλες οι γειτονικές προς το Αφγανιστάν χώρες, για να αντιμετωπίσουν τις προσφυγικές ροές. Οταν θα φτάσουν στα σύνορα της Ε.Ε., θα είναι αργά. Εμείς τουλάχιστον ως Ελλάδα έχουμε αποδείξει από τον Μάρτιο του 2020 ότι μπορούμε να φυλάμε με επάρκεια τα σύνορά μας.

* Ο κ. Αγγελος Συρίγος είναι αν. καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, βουλευτής στην Α΄ Αθηνών, υφυπουργός Παιδείας.

“Καθημερινή”

Πρόβλημα χρηματοδότησης του τουρκικού στρατού στο Αφγανιστάν – Τι θέλει ο Ερντογάν από τα ΗΑΕ

Από
admin
-
0

Η περίεργη προσέγγιση Τουρκίας-ΗΑΕ και οι Ταλιμπάν

Γράφει ο Zülfikar Doğan

Ο Πρόεδρος ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ και πρόεδρος του AKP Ταγίπ Ερντογάν είναι ένας από αυτούς που επιθυμούν περισσότερο διάλογο με τους Ταλιμπάν σχετικά με τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν.

Όλα τα σχέδια άλλαξαν και όλα ανατράπηκαν όταν οι Ταλιμπάν, που επιτάχυναν την προέλασή τους μετά την ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου Τζο Μπάιντεν ότι οι Αμερικανοί στρατιώτες είχαν πάρει ημερομηνία αποχώρησης για τις 30 Αυγούστου αντί στις 11 Σεπτεμβρίου, μπήκαν στην Καμπούλ πριν ολοκληρωθεί η αποχώρηση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ και κατέλαβαν τη διοίκηση.

Είναι γνωστό ότι ο Ερντογάν, ο οποίος είχε σχέδια να παραμείνει στο Αφγανιστάν και να προστατεύσει και να διαχειριστεί το αεροδρόμιο της Καμπούλ, διαπραγματεύτηκε οικονομικά ανταλλάγματα με τον Μπάιντεν. Όταν όμως ο Εστρέφ Γκανί, ο οποίος κάλεσε τους Τούρκους στρατιωτικούς να αναλάβουν την αποστολή στην Καμπούλ, έφυγε από τη χώρα, τότε ο Ερντογάν άρχισε να ψάχνει για συμφωνίες και νέες θέσεις με τους Ταλιμπάν.

Εκφράζοντας την άποψη ότι, μετά την πτώση της Καμπούλ και την άνοδο των Ταλιμπάν στην εξουσία, θα μπορούσε να συναντηθεί με τους διοικητές των Ταλιμπάν στο Προεδρικό Μέγαρο, ο Ερντογάν δήλωσε: “Επειδή είμαστε αδελφικοί λαοί, πρέπει να είμαστε δίπλα στο Αφγανιστάν ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται στην κυβέρνηση.”

Τέλος, ο Ερντογάν, ο οποίος μοίρασε “μπλε χάντρες” στους Ταλιμπάν, λέγοντας ότι «η συνεχιζόμενη παραμονή του τουρκικού στρατού στο Αφγανιστάν θα ενισχύσει τη θέση της διοίκησης των Ταλιμπάν στη διεθνή σκηνή και θα διευκολύνει το έργο τους», εξέφρασε την ελπίδα ότι η κυβέρνηση των Ταλιμπάν θα εγκρίνει την παραμονή των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στην Καμπούλ. Πάντως μέχρι στιγμής ο Ερντογάν δεν έχει λάβει ακόμη την απάντηση που περίμενε από τους Ταλιμπάν..

Η αντιπολίτευση, από την άλλη πλευρά, ισχυρίζεται ότι ο Ερντογάν προσπαθεί να κάνει τους Ταλιμπάν να φαίνονται χαριτωμένοι και να τους νομιμοποιεί, και ότι η ισλαμιστική ιδεολογική αλληλεγγύη τον κάνει να επιδικώκει μια τέτοια αποστολή ξεπλύματος των Ταλιμπάν.

Ο βουλευτής  Κωνσταντινούπολης του CHP, Ερντογάν Τοπράκ, δήλωσε ότι η κυβέρνηση προετοιμάζεται να αναγνωρίσει τους Ταλιμπάν και κάνει δηλώσεις που έχουν ως στόχο να κάνουν τους  πάντες να πιστέψουν ότι «οι Ταλιμπάν άλλαξαν». Ο Τοπράκ είπε ότι αυτό αποτελεί ασέβεια απέναντι στις γυναίκες και τον αφγανικό λαό, που υποφέρει από τους Ταλιμπάν, ότι αυτό είναι “διπροσωπεία”.

Ο βουλευτής είπε για το θέμα: “Αυτή η στάση της κυβέρνησης και η επιμονή να κρατήσει τον τουρκικό στρατό στην Καμπούλ, αντικατοπτρίζει την επιθυμία της να νομιμοποιήσει τους Ταλιμπάν διεθνώς. Κατά τη γνώμη μου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ έχουν αναθέσει στον Ερντογάν το καθήκον να νομιμοποιήσει και να ελέγξει τους Ταλιμπάν”.

Υπενθυμίζοντας ότι ο υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου είπε ότι θα ενεργήσουν μαζί με τη διεθνή κοινότητα για την αναγνώριση των Ταλιμπάν, ο Τοπράκ είπε:

“Αντίθετα, ο Πρόεδρος δηλώνει ότι θα αναγνωρίσει τους Ταλιμπάν εκ των προτέρων, λέγοντας: “Αν χρειαστεί, θα συναντηθούμε με την κυβέρνηση που θα σχηματίσουν οι Ταλιμπάν και θα συζητήσουμε τις κοινές μας ατζέντες”. Ποια κοινή ατζέντα μπορεί να έχει η Τουρκία με τους Ταλιμπάν, οι οποίοι δήλωσαν ότι δεν θα υπάρξει δημοκρατία στο Αφγανιστάν και ότι το καθεστώς των γυναικών και των κοριτσιών θα καθοριστεί σύμφωνα με τη σαρία;”

Ωστόσο, ο κύριος λόγος που περίμενε ο Ερντογάν από την κυβέρνηση των Ταλιμπάν να ζητήσουν από τους Τούρκους στρατιώτες να παραμείνουν στην Καμπούλ, είναι ότι η συμφωνία που επιτεύχθηκε με τη διοίκηση του Γκάνι και το σχετικό ψήφισμα, το οποίο περιελάμβανε την αποστολή στρατιωτών στο Αφγανιστάν στο πλαίσιο της αποστολής του ΝΑΤΟ, κατέστη νομικά άκυρο μετά την άνοδο των Ταλιμπάν στην εξουσία. Το ΝΑΤΟ έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα τερματίσει την αποστολή του στο Αφγανιστάν την 1η Σεπτεμβρίου.

Ως εκ τούτου, η κυβέρνηση πρέπει να εξασφαλίσει ένα νέο ψήφισμα από την τουρκική βουλή για να κρατήσει στρατιώτες στο Αφγανιστάν. Γι’ αυτό, είναι συνταγματικά απαραίτητο η κυβέρνηση Ερντογάν να συμφωνήσει με τους Ταλιμπάν και η κυβέρνηση των Ταλιμπάν να στείλει επίσημη πρόσκληση στην Τουρκία, με βάση την οποία το τουρκικό κοινοβούλιο θα λάβει νέα απόφαση “για την αποστολή στρατιωτών στο Αφγανιστάν”.

Εκτός από την αντιπολίτευση που απαιτεί την απόσυρση των Τούρκων στρατιωτών από την Καμπούλ, η κυβέρνηση υπολογίζει ότι θα βλάψει τον εαυτό της αν φέρει ένα νέο νομοσχέδιο για το Αφγανιστάν στο κοινοβούλιο, εν όψει της αυξανόμενης αντίδρασης του κοινού εναντίον των Ταλιμπάν.

Αντ’ αυτού, στοχεύει να κρατήσει τους στρατιώτες στην Καμπούλ πριν ξεσπάσουν πολύ οι εσωτερικές συζητήσεις και πριν επέμβει το κοινοβούλιο, διασφαλίζοντας ότι οι Ταλιμπάν αποδέχονται την πρόσκληση του Γκανί, η οποία κατέστη άκυρη.

Ο Πρόεδρος Ερντογάν προσπαθεί να πείσει τους Ταλιμπάν ότι η συνέχιση της παρουσίας των Τούρκων στρατιωτών στην Καμπούλ, πέραν του ότι θα εξασφαλίσουν την διαχείριση του αεροδρομίου της Καμπούλ, τη λειτουργία, τις τεχνικές εργασίες κ.λπ., μπορούν να συμβάλουν και σε άλλα θέματα, που θα ενισχύσουν τη θέση των Ταλιμπάν και θα διευκολύνουν το έργο τους.

Ωστόσο, ένα από τα ζητήματα που παρασύρουν τη διαδικασία σε αδιέξοδο είναι ο τρόπος παροχής υλικοτεχνικής και οικονομικής υποστήριξης εάν ο τουρκικός στρατός συνεχίσει να παραμένει στην Καμπούλ.

Στις συζητήσεις με τις ΗΠΑ διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις για την παροχή χρηματικής συνεισφοράς 130 εκατομμυρίων δολαρίων στην Τουρκία και την παροχή υλικοτεχνικής υποστήριξης και υποστήριξης πληροφοριών. Με τις τρέχουσες εξελίξεις, αυτή η διαδικασία διαπραγμάτευσης παρέμεινε στο κενό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ δεν βρίσκονται πλέον στο Αφγανιστάν.

Πού θα βρεθούν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια για τους στρατιώτες που θα μείνουν στην Καμπούλ, ενώ η Τουρκία βρίσκεται σε σοβαρή οικονομική κρίση, ενώ η Κεντρική Τράπεζα προσπαθεί να αυξήσει τα συναλλαγματικά της αποθέματα και να μειώσει το εξωτερικό χρέος με κόλπα που κάνει στα χαρτιά;

Αφού οι Ταλιμπάν, που ανέλαβαν μια οικονομία που κατέρρευσε, δεν θα μπορούν να πληρώσουν στην Τουρκία γι’ αυτό, θα δώσει η κυβέρνηση επιχορηγήσεις εκατομμυρίων δολαρίων στους Ταλιμπάν, όπως έκανε στη Σομαλία; Επιπλέον, τα κόμματα της αντιπολίτευσης και οι πληγέντες από τις πυρκαγιές και τις πλυμμήρες αντέδρασαν πολύ σκληρά, όταν η κυβέρνηση Ερντογάν, αντί να παρέχει υποστήριξη στους πληγέντες, παρείχε βοήθεια 30 εκατομμυρίων δολαρίων στη Σομαλία.

Αντιδρώντας στα κόμματα της αντιπολίτευσης που ζήτησαν μέτρα κατά του κύματος μετανάστευσης από το Αφγανιστάν στο παρελθόν, ο Ερντογάν είπε ότι η Τουρκία θα μπορούσε να δεχτεί περισσότερους πρόσφυγες, υποστηρίζοντας ότι έχουν διαχειριστεί πολύ καλά την οικονομική διάσταση του προσφυγικού προβλήματος μέχρι τώρα.

Η MetroPoll Research ρώτησε τους συμμετέχοντες στην έρευνα στις 21 Αυγούστου: “Εάν η κυβέρνηση του AKP ανοίξει τις συνοριακές πύλες στους Αφγανούς πρόσφυγες, πώς αυτό θα επηρεάσει την άποψή σας για το AKP;”.

Ενώ το 54 % των ψηφοφόρων δήλωσαν ότι η άποψή τους για το AKP θα επηρεαστεί αρνητικά, αυτό το ποσοστό ήταν 39 % στη βάση του AKP και 38 % στη βάση του MHP.

Άρα, όταν έγινε αντιληπτό ότι οι κοινωνικές αντιδράσεις θα ενταθούν και η κυβέρνηση θα υποστεί φθορά με την είσοδο πολλών Αφγανών, ο Ερντογάν πρόσφατα άρχισε να δηλώνει ότι η Τουρκία δεν θα είναι σε θέση να δεχτεί και να αντιμετωπίσει ένα νέο κύμα Αφγανών προσφύγων. Γι’ αυτό έκανε σχετικές τηλεφωνικές συνομιλίες με τη Γερμανίδα Καγκελάριο Μέρκελ, τον Έλληνα Πρωθυπουργό Μητσοτάκη και με τον Πρόεδρο Πούτιν.

Από τη μία πλευρά ο Ερντογάν προσπαθούσε να πλησιάσει και να νομιμοποιήσει τους Ταλιμπάν στο εξωτερικό, από την άλλη όμως αναγκάστηκε να αναζητήσει συνεργασία και υποστήριξη από την ΕΕ, τη Γερμανία, τη Ρωσία και το Ιράν ενόψει των αυξανόμενων εσωτερικών αντιδράσεων.

Παρεμπιπτόντως, μια επίσκεψη που έγινε στην Άγκυρα μετά την άλωση της Καμπούλ, ταυτόχρονα με τις καυτές εξελίξεις στο Αφγανιστάν, έχει νόημα και είναι αξιοσημείωτη. Φιλοξενώντας τον Σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας Σέιχ Ταχνούν Μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχγιάν από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), με τα οποία οι σχέσεις είναι τεταμένες και διατηρούνται στο ψυγείο για μεγάλο χρονικό διάστημα, ο Πρόεδρος Ερντογάν επιδίωξε να αναθερμάνει τις  οικονομικές σχέσεις με τα ΗΑΕ.

Εξηγώντας αμέσως μετά τη συνάντηση ότι πολύ σοβαρές επενδύσεις και επενδυτικά κεφάλαια θα προέλθουν από τα ΗΑΕ, ο Ερντογάν είπε ότι τα ΗΑΕ ενδιαφέρονται επίσης για ορισμένα σημαντικά έργα στην Τουρκία. Μετά την απόπειρα πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου 2016, οι σχέσεις μεταξύ της κυβέρνησης Ερντογάν και της διοίκησης των ΗΑΕ, ήταν τεταμένες και στο χαμηλότερο επίπεδο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Κι αυτό γιατί ο Ερντογάν και οι κονδυλοφόροι του κατηγορούσαν τα ΗΑΕ για υποστήριξη και χρηματοδότηση του πραξικοπήματος.

Μετά τα βήματα για την εξομάλυνση των σχέσεων με την Αίγυπτο, που έχουν διαρραγεί από το 2013, η υλοποίηση μιας παρόμοιας πρωτοβουλίας με τα ΗΑΕ, με ιδιαίτερη έμφαση στην προσδοκία εισροής κεφαλαίων και επενδύσεων από τα ΗΑΕ, δείχνει ότι ο Ερντογάν αναγκάστηκε να κάνει κάποια βήματα λόγω της οικονομικής στενότητας, τρέφοντας ελπίδες για χρηματοδότηση από από κεφάλαια των ΗΑΕ.

Δεν πρέπει να αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η Κεντρική Τράπεζα των ΗΑΕ και η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας θα υπογράψουν συμφωνία swap με σημαντικό ποσό τις επόμενες ημέρες.

Ταυτόχρονα, αυτή η υψηλού επιπέδου επίσκεψη στην Άγκυρα από τα ΗΑΕ, που είναι μεταξύ των στενών υποστηρικτών των Ταλιμπάν μαζί με τη Σαουδική Αραβία, δείχνει την πρόθεση των ΗΑΕ να είναι στην ίδια πλευρά με την Τουρκία στο θέμα των Ταλιμπάν.

Πάντως είναι σκόπιμο να σημειωθεί ότι τα ΗΑΕ μέχρι τώρα ήταν στο αντίθετο στρατόπεδο με την Τουρκία στα μέτωπα που είναι ανοικτά στη Λιβύη, τη Συρία, την Ανατολική Μεσόγειο και το Σουδάν.

Πηγή: ahvalnews.com/infognomonpolitics.gr

Ποιοι είναι οι Χακάνι; Σύμμαχοι των Ταλιμπάν, οι πιο αδυσώπητοι μαχητές του Αφγανιστάν

Από
admin
-
0

 

Ανώτερο μέλος του δικτύου Χακάνι /Φωτογραφία: Getty Images
NEWSROOM IEFIMERIDA.GR
22/08/2021  08:06
Κορυφαίοι ηγέτες των Ταλιμπάν έχουν συγκεντρωθεί στην Καμπούλ για να συζητήσουν το σχηματισμό μιας νέας αφγανικής κυβέρνησης – συμπεριλαμβανομένου ενός εκπροσώπου από το δίκτυο Χακάνι, τους πιο φοβερούς μαχητές της χώρας.

Οι Χακάνι έχουν κατηγορηθεί για μερικές από τις πιο θανατηφόρες επιθέσεις τα τελευταία χρόνια, που στοίχισαν τη ζωή σε χιλιάδες αμάχους, κυβερνητικούς αξιωματούχους και ξένες δυνάμεις. Κι όμως, παρά τη φήμη τους, αναμένεται να είναι ισχυροί παίκτες στον νέο καθεστώς μετά την κατάληψη του Αφγανιστάν από τους Ταλιμπάν την περασμένη εβδομάδα.

Ποιοι είναι οι Χακάνι;
Η σκιώδης ομάδα σχηματίστηκε από τον Τζαλαλουντίν Χακάνι, ο οποίος έγινε γνωστός στη δεκαετία του 1980 ως ήρωας της αντισοβιετικής τζιχάντ. Εκείνη την εποχή, ήταν ένα πολύτιμο περιουσιακό στοιχείο της CIA καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους, όπως το Πακιστάν, παρέδιδαν όπλα και χρήματα στους μουτζαχεντίν.

Μέλη των Χακάνι παραβρέθηκαν στις συνομιλίες με τον πρώην πρόεδρο του Αφγανιστάν, Καρζάι, για το σχηματισμό νέας κυβέρνησης
Κατά της διάρκεια αυτής της σύγκρουσης και μετά τη σοβιετική αποχώρηση, ο Τζαλαχεντίν Χακάνι προώθησε στενούς δεσμούς με ξένους τζιχαντιστές – συμπεριλαμβανομένου του Οσάμα Μπιν Λάντεν. Αργότερα, συμμάχησε με τους Ταλιμπάν που κατέλαβαν το Αφγανιστάν το 1996, υπηρετώντας ως υπουργός του ισλαμιστικού καθεστώτος έως ότου ανατραπεί από τις αμερικανικές δυνάμεις το 2001.

Ο θάνατος του Τζαλαλουντίν Χακάνι μετά από μακρά ασθένεια ανακοινώθηκε από τους Ταλιμπάν το 2018 και ο γιος του Σιραζουντίν έγινε επίσημα επικεφαλής του δικτύου.


Ο Τζαλαλουντίν Χακάνι
Χάρη στην οικονομική και στρατιωτική τους ισχύ – και τη φήμη των αδυσώπητων εγκληματιών – το δίκτυο Χακάνι θεωρείται ημιαυτόνομο, ενώ παραμένει εντός των Ταλιμπάν.

Με κύρια βάση τους είναι στο ανατολικό Αφγανιστάν – με φερόμενες βάσεις στα σύνορα στα βορειοδυτικά του Πακιστάν η ομάδα έγινε πιο εμφανής στην ηγεσία των Ταλιμπάν τα τελευταία χρόνια και ο Σιρατζουντίν Χακάνι διορίστηκε αναπληρωτής ηγέτης το 2015.

Ο μικρότερος αδερφός του Άνας, που κάποτε φυλακίστηκε και καταδικάστηκε σε θάνατο από την προηγούμενη αφγανική κυβέρνηση, έχει συνομιλίες με τον πρώην πρόεδρο Χαμίντ Καρζάι και τον πρώην διευθύνοντα σύμβουλο Αμπντουλάχ Αμπντουλάχ μετά την πτώση της Καμπούλ το προηγούμενο Σαββατοκύριακο.


Ο Άνας Χακάνι συνομιλεί με τον Αμπντουλάχ Αμπντουλάχ στην Καμπούλ
Γιατί τους φοβούνται όλοι τόσο πολύ;
Το δίκτυο Χακάνι κατηγορείται για μερικές από τις πιο θανατηφόρες και σοκαριστικές επιθέσεις στο Αφγανιστάν τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Έχουν χαρακτηριστεί ως ξένη τρομοκρατική ομάδα από τις Ηνωμένες Πολιτείες και υπόκειται επίσης σε κυρώσεις των Ηνωμένων Εθνών.

Οι Χακάνι έχουν τη φήμη ότι χρησιμοποιούν συχνά βομβιστές αυτοκτονίας – συμπεριλαμβανομένων οδηγών σε αυτοκίνητα και φορτηγά γεμάτα με τεράστιες ποσότητες εκρηκτικών υλών – και έχουν αποδείξει την ικανότητά τους να πραγματοποιούν πολύπλοκες επιθέσεις με μεγάλες απώλειες σε μεγάλους στόχους, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικών εγκαταστάσεων και πρεσβειών.

Τον Οκτώβριο του 2013, οι αφγανικές δυνάμεις αναχαίτισαν ένα φορτηγό των Χακάνι στο ανατολικό Αφγανιστάν που μετέφερε σχεδόν 28 τόνους εκρηκτικών, σύμφωνα με το Εθνικό Αντιτρομοκρατικό Κέντρο των ΗΠΑ.

Οι Χακάνι έχουν κατηγορηθεί για δολοφονίες – συμπεριλαμβανομένης απόπειρας κατά του τότε προέδρου Καρζάι το 2008 – και απαγωγές αξιωματούχων και δυτικών πολιτών, για λύτρα και εξαναγκασμό ανταλλαγών κρατουμένων.

Θεωρούνται επίσης ύποπτοι για σχέσεις με το πακιστανικό στρατιωτικό κατεστημένο – ο Αμερικανός ναύαρχος Μάικλ Μούλεν τους έχει χαρακτηρίσει ως το «πραγματικό χέρι» της μυστικής υπηρεσίας του Ισλαμαμπάντ το 2011. Το Πακιστάν αρνείται τον ισχυρισμό.

Οι Χακάνι έχουν επίσης συνεισφέρει σημαντικά στις τάξεις των Ταλιμπάν και είναι οι «πιο έτοιμες για μάχη» δυνάμεις της ομάδας, ανέφεραν σε έκθεση του Ιουνίου οι παρατηρητές του ΟΗΕ, οι οποίοι περιέγραψαν επίσης το δίκτυο ως τον «πρωταρχικό σύνδεσμο» μεταξύ των Ταλιμπάν και της Αλ Κάιντα.

Ποιος είναι ο ρόλος τους στο νέο καθεστώς των Ταλιμπάν;
Οι Χακάι εμφανίστηκαν ως σοβαροί παίκτες στο πολιτικό σχέδιο των Ταλιμπάν με τουλάχιστον δύο από τους ηγέτες τους στην Καμπούλ, καθώς ξεκίνησαν οι συνομιλίες για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης. Η επίσημη άνοδος του Σιρατζουντίν Χακάνι στη θέση του αναπληρωτή ηγέτη πριν από 6 χρόνια ενίσχυσε αυτό τον ρόλο, λένε οι αναλυτές.

Και η απελευθέρωση του αδερφού του Άνας από τις αφγανικές φυλακές το 2019 θεωρήθηκε ως μια κίνηση που βοήθησε την απευθείας συνομιλία ΗΠΑ- Ταλιμπάν που οδήγησε τελικά στην αποχώρηση των στρατευμάτων.

Ο Χαλίλ Χακάνι που έχει επικηρυχθεί με 5 εκατομμύρια δολάρια από τις ΗΠΑ, σε προσευχή στην Καμπούλ την Παρασκευή
Ο Σιρατζουντίν Χακάνι έγραψε επίσης μια ανοιχτή επιστολή στους New York Times πέρυσι, περιγράφοντας τη θέση των Ταλιμπάν στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ και τη σύγκρουση στο Αφγανιστάν. Επιστρέφοντας στο σήμερα, την ώρα που ο Άνας Χακάνι είχε συνομιλίες με τον Καρζάι, ο θείος του Χαλίλ Χακάνι εθεάθη να προσεύχεται στην Καμπούλ την Παρασκευή.

Ο Σιρατζουντίν και ο Χαλίν εξακολουθούν να θεωρούνται καταζητούμενοι από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους έχουν επικηρύξει για εκατομμύρια δολάρια.

iefimerida.gr

Οι Ταλιμπάν επέστρεψαν: Ο Economist αναλύει τι σημαίνει για τον πλανήτη η ταπείνωση των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν

Από
admin
-
0

 

ΤΡΥΦΩΝΑΣ ΚΑΪΣΕΡΛΙΔΗΣ
Μαχητές Ταλιμπάν περιπολούν στην πρωτεύουσα του Αφγανιστάν / Φωτογραφία: AP Photo / Rahmat Gul

23/08/2021  14:19
«Οι Ταλιμπάν δεν είναι σαν τον στρατό των Βορειοβιετναμέζων» διακήρυττε ο Τζο Μπάιντεν στις 8 Ιουλίου, λίγα 24ωρα αφότου οι ΗΠΑ εγκατέλειπαν την αεροπορική βάση Μπαγκράμ, την καρδιά των επιχειρήσεών τους επί δύο δεκαετίες στο Αφγανιστάν.

«Ούτε κατά διάνοια δεν συγκρίνονται ως προς τις ικανότητές τους. Δεν υπάρχει περίπτωση να ξαναδείτε εικόνες με ανθρώπους να εκκενώνονται από τη στέγη της πρεσβείας των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν», πρόσθεσε. Αλλά αυτό ακριβώς συνέβη μία εβδομάδα αργότερα, όταν ελικόπτερα Σινούκ παραλάμβαναν Αμερικανούς διπλωμάτες και προσωπικό από την πρεσβεία, την ώρα που απεγνωσμένοι Αφγανοί πολιορκούσαν το αεροδρόμιο με την ελπίδα να επιβιβαστούν στα αεροπλάνα της προσφυγιάς.

Οι εικόνες του χάους στο αεροδρόμιο έρχονταν σε ευθεία αντίθεση με τη σχεδόν αναίμακτη κατάληψη από τους Ταλιμπάν της Καμπούλ λίγες ώρες νωρίτερα. Πλέον ελέγχουν περισσότερα εδάφη του Αφγανιστάν απ’ ό,τι το 2001, όταν εκδιώχθηκαν από την εξουσία μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις ΗΠΑ. Ακόμη κι οι ίδιοι οι Ταλιμπάν, που πόζαραν για selfies στο εγκαταλελειμμένο από τον Αφγανό πρόεδρο, Ασράφ Γάνι, γραφείο του στο προεδρικό μέγαρο, έδειχναν ξαφνιασμένοι με την αστραπιαία επικράτησή τους.

Καθοριστικό γεωπολιτικό ορόσημο η άτακτη φυγή των ΗΠΑ από το Αφγανιστάν
Μέχρι στιγμής οι Ταλιμπάν επέτρεψαν στους Αμερικανούς να απομακρύνουν με πτήσεις χιλιάδες άτομα, αλλά αποκρούουν τα πλήθη που προσπαθούν να επιβιβαστούν στα αεροπλάνα, ενώ η ατμόσφαιρα μυρίζει μπαρούτι καθώς απομένουν ακόμη χιλιάδες Αμερικανοί στην πρωτεύουσα του Αφγανιστάν και οι Ταλιμπάν μπορεί να χάσουν την υπομονή τους με την παράταση της παρουσίας αμερικανικών και βρετανικών δυνάμεων στη χώρα, αλλά και την απόφαση των ΗΠΑ να μπλοκάρουν την πρόσβασή τους σε περιουσιακά στοιχεία του Αφγανιστάν στο εξωτερικό.

Η άτακτη φυγή των ΗΠΑ από την Καμπούλ, όπως και εκείνη από τη Σαϊγκόν το 1975 με τη λήξη του Πολέμου του Βιετνάμ, συνιστά ένα καθοριστικό γεωπολιτικό ορόσημο, σημειώνει σε ανάλυσή του ο Eoconomist, καθώς η υπερδύναμη του πλανήτη ηττήθηκε από έναν πιο αδύναμο εχθρό. Ο Τζο Μπάιντεν και στις δύο περιπτώσεις -τότε με την ιδιότητα του γερουσιαστή και τώρα με εκείνη του προέδρου των ΗΠΑ- ήταν υπέρ της ταχείας αποχώρησης. Και τότε, όπως και τώρα, οι δριμείς επικριτές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής προέβλεπαν ότι η άτακτη φυγή θα ανησυχήσει σφόδρα τους συμμάχους και θα ενθαρρύνει τους εχθρούς. Γειτονικά κράτη και πλούσιες χώρες στη Δύση φοβούνται μια νέα προσφυγική παλίρροια, ενώ οι τζιχαντιστές ανά την υφήλιο βλέπουν στην ήττα των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν μια νέα «θεϊκή παρέμβαση», όπως και στην ήττα της ΕΣΣΔ πριν από 32 χρόνια.

Οι συνέπειες θα γίνουν αισθητές, πρωτίστως, στο Αφγανιστάν, αν και είναι πολύ νωρίς για να πει κανείς κατά πόσον η θριαμβευτική επάνοδος στην εξουσία των Ταλιμπάν αποτελεί το τελευταίο κεφάλαιο στον αιματηρό πόλεμο που μαίνεται εδώ και τέσσερις δεκαετίες στη χώρα, με πάνω από 117.000 Αφγανούς να έχουν χάσει τη ζωή τους από το 2001. Το Αφγανιστάν παραμένει μια από τις φτωχότερες χώρες του πλανήτη κι αν η Δύση κλείσει τη στρόφιγγα της βοήθειας, θα χάσει τα όποια οικονομικά και κοινωνικά οφέλη -όπως η εκπαίδευση των κοριτσιών- που αποκόμισε την τελευταία 20ετία.

Πολλά θα εξαρτηθούν από το πώς θα κυβερνήσουν οι Ταλιμπάν, αφού την τελευταία φορά που βρέθηκαν στην εξουσία, την πενταετία 1996-2001, βύθισαν τη χώρα σε έναν θεοκρατικό μεσαίωνα, απαγορεύοντας στα κορίτσια να σπουδάζουν, στις γυναίκες να εργάζονται, απαγορεύοντας τη μουσική, εξαπολύοντας πογκρόμ κατά μειονοτήτων -το έκαναν και το τελευταίο διάστημα, όπως κατήγγειλε προ ημερών η Διεθνής Αμνηστία-, ενώ παρείχαν καταφύγιο σε εξτρεμιστές, κυρίως της Αλ Κάιντα. Το «ισλαμικό εμιράτο» του Αφγανιστάν αναγνώριζαν τότε μόνον η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Πακιστάν, σπόνσορας επί μακρόν των Ταλιμπάν.

Οι προτεραιότητες των Ταλιμπάν
Αυτή τη φορά οι Ταλιμπάν προσπαθούν να πείσουν ότι άλλαξαν πρόσωπο έχοντας ως βασική προτεραιότητα να μη διακοπεί η λειτουργία του κράτους, εξ ου και η γενική αμνηστία που κήρυξαν για τους κυβερνητικούς αξιωματούχους και υπαλλήλους, καλώντας τους να γυρίσουν στις δουλειές τους. Ο υπουργός Υγείας και ο δήμαρχος της Καμπούλ παραμένουν στα πόστα τους, ενώ έκλεισαν συμφωνίες με τον πρώην ΥΠΕΞ του Αφγανιστάν, Σαλαχουντίν Ραμπαντί, και τον πρώτο πρόεδρο της χώρας, που είχαν τοποθετήσει οι ΗΠΑ, τον Χαμίντ Καρζάι. Παράλληλα προσέλαβαν ειδικούς για να μπορούν να χρησιμοποιούν τον οπλισμό που κατάσχεσαν και προσπαθούν να βρουν και πιλότους μαχητικών.

Στις αγροτικές περιοχές έδωσαν κάποια δείγματα γραφής επιτρέποντας σε δασκάλους και γιατρούς να συνεχίσουν στις δουλειές τους, εφόσον σέβονται τους κανόνες των Ταλιμπάν. «Θα προσπαθήσουν να αναλάβουν τον έλεγχο, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, όσων υφίστανται και νομίζω ότι θα επιδιώξουν σταθερότητα παρά κάποια επανάσταση», λέει στον Economist η Άσλι Τζάκσονς της δεξαμενής σκέψης Overseas Development Institute (ODI), που εδρεύει στο Λονδίνο. Με την κατάληψη της εξουσίας οι Ταλιμπάν προσπαθούν, σύμφωνα με τη Μαρτίν φαν Μπίτζλερτ του Afghanistan Analysts Network, να βρουν την ισορροπία ανάμεσα στην ιδεολογική καθαρότητα, όπως τη βλέπουν πολλοί μαχητές τους, και το αίτημα για εκπαίδευση, που ασπάζονται ακόμη και πολλοί από τους συντηρητικότερους Αφγανούς. Ο Μουσταφά Μπεν Μεσάουντ της Unicef δηλώνει «συγκρατημένα αισιόδοξος».

Όμως πόσο θα κρατήσει αυτή η στάση των Ταλιμπάν είναι άγνωστο και είναι λίαν ανησυχητικά τα νέα που καταφθάνουν από διάφορες περιοχές, όπως στη Χεράτ, που διέταξαν τις φοιτήτριες να εγκαταλείψουν τα έδρανά τους, τις εργαζόμενες να παρατήσουν τις δουλειές τους και τα ΜΜΕ να λειτουργούν μόνον εφόσον δεν παραβιάζουν τις «ισλαμικές αξίες». Ούτε θα πείσουν πολλούς Αφγανούς ότι δεν θα εκδικηθούν όσους συνεργάστηκαν με την κυβέρνηση στην Καμπούλ και τις ξένες δυνάμεις. Μετά την κατάληψη της πόλης Σπιν Μπολντάκ κοντά στα σύνορα με το Πακιστάν, οι Ταλιμπάν φέρονται να μακέλεψαν δεκάδες οπαδούς της κυβέρνησης, στην Κανταχάρ απήγαγαν και δολοφόνησαν έναν δημοφιλή κωμικό, ενώ στην Καμπούλ φέρονται να κυνηγούν Αφγανούς πρώην διερμηνείς των αμερικανικών δυνάμεων και διοικητές του στρατού. Στην Τζαλαλαμπάντ σκότωσαν στις 18 Αυγούστου διαδηλωτές που ανέμιζαν την αφγανική σημαία και όχι το μπαϊράκι των Ταλιμπάν.

Γιατί κατέρρευσαν οι δυνάμεις του αφγανικού στρατού
Αλλά οι υποσχέσεις των Ταλιμπάν ότι θα δείξουν «έλεος» σε κυβερνητικές δυνάμεις, αν καταθέσουν τα όπλα, φαίνεται ότι βρήκαν αντίκρισμα και εξηγούν την αστραπιαία προέλασή τους. Όταν εγκατέλειψαν οι Σοβιετικοί το 1989 το Αφγανιστάν, η τότε εγκάθετη κυβέρνησή τους επέζησε επί τρία χρόνια προτού καταρρεύσει. «Δαπανήσαμε πάνω από ένα τρισ. δολάρια. Εκπαιδεύσαμε και εξοπλίσαμε έναν αφγανικό στρατό με 300.000 μέλη, μεγαλύτερο σε μέγεθος από τους στρατούς πολλών από τους νατοϊκούς μας συμμάχους», είχε δηλώσει απογοητευμένος ο Μπάιντεν την επομένη της κατάληψης της Καμπούλ. Αλλά πώς κατέρρευσε αυτός ο στρατός σαν χάρτινος πύργος μέσα σε λίγα 24ωρα;

Στις δύο δεκαετίες της αμερικανικής παρουσίας στο Αφγανιστάν οι Tαλιμπάν είχαν καταλάβει για σύντομα διαστήματα μόνον μία πόλη, την Κουντούζ. Αλλά από τις 6 Αυγούστου άρχισαν από τη Ζαράνα στα νοτιοδυτικά να εξαπλώνονται σαν παλιρροϊκό κύμα, καταλαμβάνοντας τη μία περιφερειακή πρωτεύουσα μετά την άλλη, μέχρι την άλωση της Καμπούλ στις 15 Αυγούστου. Κατέχουν πλέον σχεδόν όλα τα εδάφη της πρώην Βόρειας Συμμαχίας, που είχε συμπράξει με τις ΗΠΑ το 2001 και μόνον δύο προσωπικότητες του Αφγανιστάν, ο πρώην αντιπρόεδρος Αμρουλάχ Σάλεχ και ο γιος του δολοφονημένου διοικητή Μανσούντ, προσπαθούν να οργανώσουν ένοπλη αντίσταση στους Ταλιμπάν στην Κοιλάδα του Πανσίρ, με αβέβαιη όμως έκβαση, σύμφωνα με τους ειδικούς.

Η επιτυχία των Ταλιμπάν οφείλεται, σύμφωνα με τον Εconomist, από τη μια στην υποστήριξη από το Πακιστάν, τoν περισπασμό της προσοχής των ΗΠΑ στο Ιράκ, τα έσοδα από το εμπόριο ναρκωτικών και τη διαφθορά της ελίτ του Αφγανιστάν, αλλά επέδειξαν και ευελιξία ασπαζόμενοι στο τελευταίο στάδιο των επιχειρήσεών τους τη ρήση του αρχαίου Κινέζου αξιωματικού και συγγραφέα Σουν Τσου, ότι η τέχνη του πολέμου συνίσταται στην καθυπόταξη του εχθρού χωρίς πόλεμο. «Αυτό που συνέβη ήταν ίσως μια από τις καλύτερα οργανωμένες αντάρτικες εκστρατείες όλων των εποχών», σχολιάζει ο Βρετανός πρώην αξιωματικός στην επαρχία Χελμάντ, Μάικ Μάρτιν: «Οι Ταλιμπάν πήγαν σε κάθε επαρχία και πήραν με το μέρος τους όλες τις ντόπιες παραστρατιωτικές ομάδες συνάπτοντας συμφωνίες με τις φυλές. Κι από τη στιγμή που αυτές οι ομάδες αυτομόλησαν, η κυβερνητική πλευρά δεν διέθετε πλέον αρκετή επιρροή και έτσι ο στρατός αναγκάστηκε να παραδοθεί».

Ο αφγανικός στρατός που έφτιαξαν οι ΗΠΑ ήταν μεγάλος, καλά εξοπλισμένος και διέθετε και αεροπορική δύναμη, αλλά δεν ταίριαζε στο είδος του πολέμου που απαιτούσε η χώρα. Η ηγεσία του στρατού συγκρούστηκε με ισχυρές φυλές και οικογένειες, η διαφθορά ήταν ενδημική, ο εξοπλισμός κατέληγε σε μεγάλες αποθήκες και από εκεί μοιραζόταν παντού, λέει ο Τζακ Γουότλινγκ της δεξαμενής σκέψης Royal United Services. Aν και ο αφγανικός στρατός αριθμούσε στα χαρτιά 352.000 άνδρες, οι πραγματικά μάχιμοι ήταν κάπου 96.000 σύμφωνα με τη δεξαμενή σκέψης CNA –δηλαδή όχι πολλοί περισσότεροι από τους περίπου 60.000 μαχητές των Ταλιμπάν. Πέραν τούτου, πολλοί από τους στρατιώτες ήταν πολιορκούμενοι σε βάσεις, απλήρωτοι και πεινασμένοι και κατέγραψαν υψηλές απώλειες. Και οι λιγοστές ειδικές δυνάμεις του Αφγανιστάν δεν μπορούσαν να καταφέρουν και πολλά. Η απόφαση των ΗΠΑ να αποσύρουν τις δυνάμεις τους ήταν η χαριστική βολή, αφού έδωσε το στίγμα στις ντόπιες δυνάμεις ότι η Ουάσιγκτον θεωρούσε χαμένη υπόθεση τη χώρα.

Η τζιχαντιστική απειλή
ΟΙ ΗΠΑ και οι δυτικές χώρες μετά την ταπείνωσή τους ελπίζουν να ασκήσουν μια κατευναστική επιρροή στους Ταλιμπάν χρησιμοποιώντας την ξένη βοήθεια και τη διπλωματική αναγνώριση του νέου καθεστώτος του Αφγανιστάν ως μοχλούς πίεσης, αλλά όπως σημειώνει στην ανάλυσή του ο Economist, η στρατηγική αυτή δεν αναμένεται να αποφέρει καρπούς αφού το Ιράν και η Ρωσία δείχνουν τώρα πιο φιλικές προς τους Ταλιμπάν απολαμβάνοντας την πανωλεθρία της Ουάσιγκτον, το Πακιστάν δεν κρύβει τη χαρά του «που έσπασαν τις αλυσίδες της σκλαβιάς στο Αφγανιστάν», όπως είπε ο πρωθυπουργός Ιμράν Χαν. Αλλά η μεγαλύτερη διπλωματική επιτυχία για τους Ταλιμιπάν είναι η στάση της Κίνας, που έχει μια μικρή συνοριακή γραμμή με τη χώρα και φιλοξένησε μια αντιπροσωπεία των ισλαμιστών στην Τιαντζίν στις 28 Ιουλίου, αποκαλώντας τους Ταλιμπάν «αποφασιστική στρατιωτική και πολιτική δύναμη», χαιρετίζοντας την προοπτική «σχέσεων φιλίας και συνεργασίας». Ωστόσο, οι σχέσεις του Αφγανιστάν με τις γειτονικέ χώρες θα εξαρτηθεί από τους δεσμούς των Ταλιμπάν με διεθνείς τζιχαντιστικές οργανώσεις. Η Ρωσία ανησυχεί επί παραδείγματι για τυχόν επιθέσεις στο μαλακό της υπογάστριο στην κεντρική Ασία κι η Κίνα για την παρουσία των μουσουλμάνων Ουιγούρων, που τους θεωρεί απειλή για τη σταθερότητα στη δυτική της επαρχία Σιντζιάνγκ.

Ο ισλαμικός εξτρεμισμός στο Αφγανιστάν ανησυχεί εδώ και καιρό τη Δύση. Η Αλ Κάιντα, που βρήκε καταφύγιο εκεί και ενορχήστρωσε τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου είναι πλέον σκιά του εαυτού της, αλλά η ιδεολογία της εξαπλώθηκε σαν πυρκαγιά, από την οποία ξεφύτρωσε μεταξύ άλλων και το ISIS και τα παρακλάδια του, και ενέπνευσε «μοναχικούς λύκους» στη Δύση. Οι Ταλιμπάν προσπαθούν να καθησυχάσουν τις ανησυχίες ότι το Αφγανιστάν θα ξαναγίνει λίκνο της διεθνούς τρομοκρατίας, αλλά τον περασμένο μήνα ομάδα του ΟΗΕ που παρακολουθεί τη δράση τζιχαντιστικών οργανώσεων, ανέφερε ότι η Αλ Κάιντα παραμένει παρούσα σε τουλάχιστον 15 από τις 34 επαρχίες του Αφγανιστάν, όπως κι ένα παρακλάδι του ΙSIS σε αρκετές περιοχές με έως και 10.000 μέλη. Δυτικές υπηρεσίες θεωρούν ότι ο διάδοχος του Οσάμα Μπιν Λάντεν στο τιμόνι της Αλ Κάιντα, Αϊμάν αλ Ζαουάχρι κρύβεται στο Αφγανιστάν, αν και αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας, ενώ στο εκρηκτικό μείγμα έρχεται να προστεθεί και η απελευθέρωση από το υς Ταλιμπάν χιλιάδων κρατουμένων, πολλοί εκ των οποίων σκληροπυρηνικοί τζιχαντιστές, από φυλακή στην Καμπούλ.

Στην Ουάσιγκτον πιστεύουν ότι θα μπορούν να ελέγχουν τη δράση των τρομοκρατών με άγρυπνη παρακολούθηση των κινήσεών τους και στοχευμένες επιθέσεις, αλλά οι δυνατότητες αυτές έχουν μειωθεί σε σημαντικό βαθμό, καθώς οι ΗΠΑ πολύ σύντομα δεν θα διαθέτουν στρατιωτική ή διπλωματική υπηρεσία στη χώρα, ούτε θα μπορούν να ποντάρουν στη συνεργασία με τις υπηρεσίες πληροφοριών του Αφγανιστάν, που πιθανότατα θα διαλυθούν ή είναι απίθανο να να συνεργαστούν με τη Δύση. Πέραν τούτου η περίπλοκη γεωγραφία της χώρας δυσχεραίνει την αποστολή των ΗΠΑ, που δεν διαθέτουν πλέον αεροπορική βάση εκεί. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη της CIA απογειώνονταν κάποτε από το γειτονικό Πακιστάν, αλλά οι σχέσεις του τελευταίου με τις ΗΠΑ είναι στο κατώτερο δυνατό σημείο. Φυσικά θα μπορούσαν να απογειωθούν μαχητικά ή να εκτοξευθούν πύραυλοι από βάσεις στον Περσικό ή από αεροπλανοφόρο, αλλά θα πρέπει να περάσουν πάνω από το Ιράν και το Πακιστάν, με ή χωρίς την έγκρισή τους…

Σοκ ανά την υφήλιο για τη στάση των ΗΠΑ, που εγκατέλειψαν το Αφγανιστάν στο έλεος των Ταλιμπάν
Πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι η ΕΣΣΔ είχε εισβάλει στο Αφγανιστάν και στήριξε συμμάχους της στην κεντρική Αμερική και την Αφρική εν μέρει θεωρώντας ότι οι ΗΠΑ είχαν αποδυναμωθεί στο Βιετνάμ. Η Κίνα έσπευσε να πανηγυρίσει την αποχώρηση της Αμερικής από το Αφγανιστάν με την εφημερίδα Global Times, όργανο του ΚΚ της Κίνας να κάνει λόγο για «οιωνό για το μέλλον της Ταϊβάν». Ο πρώην υπ Αμ της τελετυαίς, Άντριου Γιανγκ συμφωνεί ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ από το Αφγανιστάν συνιστά μάθημα για τη χώα του, που «θα πρέπει να στηρίζει στις δικές της δυνάμεις [έναντι της κινεζικής απειλής] παρά στην αμερικανική υποστήριξη». Την ίδια ώρα στην Ινδία πολλοί αξιωματούχοι ανησυχούν για τη νίκη των συμμάχων του Πακιστάν στο Αφγανιστάν και την πιθανότητα επανενεργοποίησης της τζιχαντιστικής τρομοκρατίας και δεδομένων των σχέσεων που έχουν αναπτύξει με τις ΗΠΑ έναντι της Κίνας, έχουν σοκαριστεί με την προφανή αναξιοπιστία των Αμερικανών. «Η αποχώρηση των ΗΠΑ έδειξε πλήρη αδιαφορία γι’ αυτό που που θα πυροδοτούσε στη συνέχεια. Κατάφερε ισχυρό πλήγμα στην αξιοπιστία της αμερικανικής ισχύος στην περιοχή», λέει ο Ινδός πρώην διπλωμάτης Νιρουπάμα Ράο.

Στην Ευρώπη, στο μεταξύ, πνέουν μένεα που η αποχώρηση των ΗΠΑ από το Αφγανιστάν τους παρουσιάστηκε ως τετελεσμένο γεγονός. Ένας διπλωμάτης είπε στον Economist ότι οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να συνάξουν συμπεράσματα για την αξιοπιστία των ΗΠΑ αναφορικά με κρίσεις σε περιοχές όπως η Μέση Ανατολή και η Σαχέλ στην υποσαχάρια Αφρική. Ενώ ο συντηρητικός βουλευτής και πρόεδρος της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων του Βρετανικού Κοινοβουλίου, Τομ Τούγκενγχαντ, τόνισε ότι η Βρετανία θα πρέπει να ενισχύσει τους δεσμούς της με τους Ευρωπαίους εταίρους στο ΝΑΤΟ και να διασφαλίσει ότι «δεν θα εξαρτάται από έναν μόνον σύμμαχο, από τις αποφάσεις ενός ηγέτη».

Από την άλλη, ελάχιστοι σύμμαχοι των ΗΠΑ έχουν κάπου αλλού να στραφούν έναντι της αναδυόμενης ρωσικής και κινεζικής απειλής. «Είναι σκληρό το πλήγμα για την Αμερική», παραδέχεται ο διευθυντής της δεξαμενής σκέψης Lowy Institute, που εδρεύει στην Αυστραλία, Μάικλ Φούλιλαβ, «αλλά δεν αλλάζει τους σχεδιασμούς της Αυστραλίας». Ενώ στην Ιαπωνία, ανώτερος αξιωματούχος που ρωτήθηκε αν η χώρα του ανησυχεί, απάντησε ξεκάθαρα: «Οχι, γιατί άλλο είναι το Αφγανιστάν κι άλλο η Ιαπωνία».

iefimerida.gr

1...2,2412,2422,243...3,038Σελίδα 2,242 από 3,038