Με τίτλο «Η επίσκεψη Βαρθολομαίου στο Λευκό Οίκο αποτελεί σημάδι μιας νέας κρίσης που πλησιάζει», η εφημερίδα Cumhuriyet αναφέρει σε ρεπορτάζ (Birol Güger) πως ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Joe Biden, υποδέχθηκε στο Λευκό Οίκο τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο, τον οποίο επιμένει να αποκαλεί «οικουμενικό» σε αντίθεση με τη Συνθήκη της Λωζάνης.

Η επίσκεψη αυτή στην οποία δεν δόθηκε ιδιαίτερη σημασία τις ημέρες αυτές, μπορεί να αποτελεί προειδοποίηση μιας νέας κρίσης που πλησιάζει. Ο Biden -σημειώνεται- «από τις πρώτες σημαντικές τοπικές κρίσεις που γνώρισε στο ξεκίνημα της πολιτικής του ζωής ήταν η Ειρηνευτική Επιχείρηση της Κύπρου στις 20 Ιουλίου του 1974 από τον τουρκικό στρατό». Ο Dean C. Lomis, από τα προεξάρχοντα ονόματα του ελληνικού λόμπι στις ΗΠΑ, περιγράφει την περίοδο αυτή ως «η ελληνοποίηση του Biden» και δίνει σημαντική πληροφόρηση σχετικά με το ιστορικό υπόβαθρο της αντίληψης του Προέδρου Biden σχετικά με τη Τουρκία.

Η μακροχρόνια φιλία του Biden με το ελληνικό λόμπι χρονολογείται εδώ και 40 χρόνια. Επίσης δεν είναι νέα η πολιτική υποστήριξη στο Πατριαρχείο το οποίο αποκαλεί «οικουμενικό», αγνοώντας τη Λωζάνη.

Οι πρώτες πολιτικές ενέργειες του Βαρθολομαίου σχετικά με το Πατριαρχείο ανάγονται στις αρχές του 2000 όταν ήταν Πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας. Το 2008 με τη θέση βοηθού του Barack Obama, ήταν πλέον σε θέση να προχωρήσει σε πιο δραστικές πολιτικές τόσο στο Κυπριακό όσο και σε άλλα θέματα που σχετίζονταν με την Ελλάδα. Στην πορεία αυτή κάνει αυτό που αναμένεται από αυτόν με πολλές πρωτιές.

Πρώτος Αντιπρόεδρος που επισκέφθηκε το Πατριαρχείο

Το 2011 έμεινε στην ιστορία ως «ο πρώτος Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ που ήρθε στην Τουρκία και επισκέφθηκε το ρωμαίικο Πατριαρχείο Φαναρίου», ενώ σε μήνυμα του στο twitter ανέφερε πως «ο Biden στην Κωνσταντινούπολη επισκέφθηκε τον «Οικουμενικό» Πατριάρχη. Τρία χρόνια αργότερα ήρθε ξανά στην Τουρκία και τη δεύτερη ημέρα του ταξιδιού του επισκέφθηκε στις 23 Νοεμβρίου τον Ρωμιό Πατριάρχη Φαναρίου.

Τον Μάιο του 2014 επισκέφθηκε τη Νότια Κύπρο ως ο ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος των ΗΠΑ σε περίοδο 50 ετών. Στην ομιλία του στη διάρκεια της επίσκεψης έδωσε έμφαση «στη στρατηγική εταιρική σχέση» Νότιας Κύπρου-ΗΠΑ.

Δύο μήνες μόλις μετά σε ομιλία του σε ελληνορθόδοξη εκκλησία, αναφέρθηκε σε τρία βασικά ζητήματα: «την επιρροή των ελληνοαμερικανικών σχέσεων στο αποκαλούμενο ως «Οικουμενικό Πατριαρχείο», στη «Θεολογική Σχολή της Χάλκης» και «στη συνεχιζόμενη παράνομη τουρκική κατοχή στην Κύπρο».

Το όραμα του Biden σχετικά με τις σχέσεις ΗΠΑ-Ελλάδας

Ο Biden δεν έχει κάνει ποτέ -στη διάρκεια της πολιτικής του ζωής που αγγίζει τον μισό αιώνα- καμιά παραχώρηση από την πολιτική του γραμμή που συντάσσεται στο πλευρό της Ελλάδας και βρίσκεται διαμετρικά απέναντι στην Τουρκία. Στο έγγραφο «Το όραμα του Joe Biden σχετικά με τις σχέσεις ΗΠΑ-Ελλάδας» που εξέδωσε στη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας, αναφέρει πως «θα συνεχίσουμε να είμαστε μια ισχυρή φωνή για τις θρησκευτικές ελευθερίες παγκοσμίως, των δικαιωμάτων των ελληνορθόδοξων εκκλησιών συμπεριλαμβανομένων».

Τέλος το ρεπορτάζ παραπέμπει σε δημοσίευμα του από το 2008 με τίτλο «Το Φανάρι γίνεται Βατικανό», προκειμένου «να γίνει κατανοητή η ιστορική και πολιτική σημασία του όρου «Οικουμενικός» που χρησιμοποιείται ανεπίσημα και ενάντια στη Λωζάνη από το ρωμαίικο Πατριαρχείο Φαναρίου».

«Ο Biden συναντήθηκε με τον Βαρθολομαίο και θα συναντηθεί με τον Erdoğan»

-Σχόλιο ιστοσελίδα Yetkin Report

-Σχόλιο του Murat Yetkin στην ιστοσελίδα Yetkin Report με τίτλο «Ο Biden συναντήθηκε με τον Βαρθολομαίο και θα συναντηθεί με τον Erdoğan», αναφέρει πως στις 25 Οκτωβρίου λίγες ώρες αφότου ο Biden συναντήθηκε στο οβάλ γραφείο με τον Βαρθολομαίο, ο Erdoğan ανέφερε πως στο υπουργικό συμβούλιο «συζητήθηκε» το θέμα των εκλογών των μειονοτικών ιδρυμάτων. Η ανακοίνωση που έγινε μετά τη συνάντηση Biden-Βαρθολομαίου ανέφερε πως οι θρησκευτικές ελευθερίες αποτελούν από τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, δεν προχώρησε ωστόσο σε λεπτομέρειες.

Ο Βαρθολομαίος και οι επαφές του στην Ουάσιγκτον

Και η ίδια η ανακοίνωση είναι ενδιαφέρουσα. Αποτελείται από πέντε προτάσεις, του τίτλου συμπεριλαμβανομένου, όπου ο Βαρθολομαίος αναφέρεται πέντε φορές ως ο Οικουμενικός Πατριάρχης των ελληνορθόδοξων, ενώ δίνεται έμφαση στη μακροχρόνια φιλία Biden-Βαρθολομαίου. Ο Biden και οι υπόλοιποι επίσημοι δήλωσαν σύμφωνα με τα διεθνή ΜΜΕ πως θα συνεχίσουν να στηρίζουν ενώπιον της τουρκικής κυβέρνησης την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης.

Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος που έχει τη βάση του στη Νέα Υόρκη παρέστη στη συνάντηση. Ο Ελπιδοφόρος Λαμπρινιάδης, προτού αναλάβει τα σχετικά καθήκοντα ήταν επικεφαλής της Θεολογικής Σχολής και Μητροπολίτης Προύσης. Γίνεται λόγος για επαφές, διότι ο Βαρθολομαίος δεν συναντήθηκε μόνο με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, αλλά και με τους Antoni Blinken και Nancy Pelosi.

Ο Πρέσβης της Τουρκίας στην Ουάσιγκτον, Murat Mercan, παρέθεσε πρόγευμα προς τιμήν του Πατριάρχη Βαρθολομαίου στις 25.10. Ο Murat Mercan προσκάλεσε επίσης την Αναπληρώτρια ΥφΥΠΕΞ Erika Olson και την Πρέσβη της Ελλάδας στην Ουάσιγκτον, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου.

Ο Biden που συναντήθηκε στις 25 του μήνα με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο και την αντιπροσωπεία του, θα συναντηθεί -εάν δεν πάει κάτι στραβά- με τον Erdoğan στις 22-23 Νοεμβρίου στη Γλασκώβη.

«Το Πατριαρχείο πρέπει να είναι η ήπια ισχύς της Τουρκίας»

Άρθρο γνώμης στην εφημερίδα (Hakan Çelik) με τίτλο «Το Πατριαρχείο πρέπει να είναι η ήπια ισχύς της Τουρκίας», αναφέρει πως «παρακολουθώ την επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχη και Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίου στις ΗΠΑ.

Η αντιπροσωπεία του Πατριάρχη στις ΗΠΑ περιλαμβάνει κληρικούς από την Ελλάδα και την Αμερική και από την Τουρκία τον Μητροπολίτη Χαλκηδόνος Εμμανουήλ, καθώς και τον επιχειρηματία Λάκη Βίγκα, από τα γνωστά ονόματα της ρωμαίικης κοινότητας.

Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος είναι ο οικοδεσπότης της οργάνωσης στις ΗΠΑ. Ο Άλεξ Καρλούτσος, από τα γνωστά ονόματα στις ΗΠΑ συμβάλλει επίσης.

Συνάντηση με Biden

Καθώς ο Πατριάρχης είναι ο θρησκευτικός ηγέτης των χριστιανών ορθόδοξων που αριθμούν σχεδόν 300 εκ. παγκοσμίως, γίνεται δεκτός με το πιο υψηλό επίπεδο πρωτοκόλλου στις χώρες που επισκέπτεται. Το ίδιο συνέβη στις ΗΠΑ. Από τη στιγμή που έφθασε στο αεροδρόμιο, έγινε δεκτός με το πιο υψηλό πρωτόκολλο.

Περίπου 2 εκ. Ελληνοαμερικανοί ζουν στις ΗΠΑ. Είναι σημαντικά ονόματα στην πολιτική, οικονομική και πολιτιστική ζωή της χώρας. Ορισμένες από τις οικογένειες αυτές έχουν μετοικήσει από την Τουρκία. Ο Πατριάρχης συναντήθηκε τη δεύτερη ημέρα της επίσκεψης του με τον Biden. Η συνάντηση διήρκεσε μια ώρα.

Biden και Βαρθολομαίος συζήτησαν θέματα, όπως η κατάσταση των θρησκευτικών ιδρυμάτων και η κλιματική αλλαγή. Ο Biden παρακολουθεί στενά τα θέματα που σχετίζονται με το Πατριαρχείο. Στο παρελθόν σε ταξίδι του στην Τουρκία είχε επισκεφθεί τον Βαρθολομαίο.

Ο Πατριάρχης είχε ξεχωριστή συνάντηση με τον Blinken. Επισκέφθηκε το Κογκρέσο και συναντήθηκε με την Πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων, Nancy Pelosi. Ο Πατριάρχης επισκέπτεται παραδοσιακά τις Πρεσβείες Ελλάδας και Τουρκίας στις χώρες που επισκέπτεται. Το ίδιο έπραξε και στην Ουάσιγκτον.

Ο Πρέσβης Murat Mercan τον προσκάλεσε σε πρόγευμα στην πρεσβευτική κατοικία και πραγματοποίησε μια αξιοσημείωτη ομιλία με επαινετικά λόγια για τον Πατριάρχη. Το προηγούμενο βράδυ τον είχε προσκαλέσει η Πρέσβης Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, όπου έγινε ένας ωραίος διάλογος μεταξύ του Mercan και της Ελληνίδας Πρέσβεως. Εύχομαι ο διάλογος αυτός να συμβάλλει στο να ξεπεραστούν τα προβληματικά θέματα μεταξύ των δύο χωρών.

Ο Πατριάρχης τυγχάνει ιδιαίτερου σεβασμού για τη συμβολή του στις σχέσεις μεταξύ θρησκειών και δογμάτων, για τα ηγετικά χαρακτηριστικά του και την εποικοδομητική του στάση σε σημαντικά θέματα που ενδιαφέρουν την ανθρωπότητα. Έχει για πολλά χρόνια πρωτοστατήσει στα ζητήματα περιβάλλοντος και προστασίας της φύσης.

Μάλιστα το γεγονός ότι είναι Τούρκος πολίτης και η έδρα του Πατριαρχείου βρίσκεται εδώ και αιώνες στην Κωνσταντινούπολη, αποτελεί μεγάλο πλούτο για την Τουρκία. Αλλά στην Τουρκία τα ζητήματα αυτά δεν παρακολουθούνται σωστά. Υπάρχει μια μη ξεκάθαρη προσέγγιση σε ότι αφορά στο Πατριαρχείο, με προκαταλήψεις και έλλειψη γνώσης από κάποιους κύκλους.

Το να αποκαλούμε «Πατριάρχη Φαναρίου» τον Πατριάρχη που είναι αποδεκτός παγκοσμίως ως «Οικουμενικός» δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια εμμονική προσέγγιση του παρελθόντος. Αυτή η προσέγγιση πρέπει άμεσα να εγκαταλειφθεί. Έναν σεβάσμιο θεσμό που έχει εδώ και αιώνες διατηρήσει την κουλτούρα και την ταυτότητα του, πρέπει να ξεκινήσουμε να τον μνημονεύουμε με το όνομα με το οποίο αυτοπροσδιορίζεται.

Από την άλλη, πρέπει δίχως περαιτέρω καθυστέρηση να επαναλειτουργήσει η Θεολογική Σχολή της Χάλκης που είναι για μεγάλο χρονικό διάστημα κλειστή. Το να ληφθεί μια τέτοια απόφαση στην 30η επέτειο της εκλογής του Πατριάρχη, είναι ενέργεια καλοδεχούμενη όχι μόνον από χώρες όπως η Ελλάδα και οι ΗΠΑ που ενδιαφέρονται κυρίως για το θέμα, αλλά και από ολόκληρο τον δυτικό κόσμο όπου η Τουρκία επιδιώκει να δημιουργήσει εποικοδομητικές σχέσεις. Θα υπάρξει μια πολύτιμη συμβολή στην ήπια ισχύ της Τουρκίας εάν ο Πρόεδρος Erdoğan, ο οποίος έχει αναλάβει ιδιαίτερα σημαντικές πρωτοβουλίες που αφορούν στην ελευθερία της πίστης και της θρησκείας, κάνει τα ίδια θαρραλέα βήματα σε θέματα που σχετίζονται με το Πατριαρχείο».

του Στράτου Σιμιτζή*

Πολλές φαινομενικά μικρές παρεμβάσεις με ελάχιστη ή και μηδενική δαπάνη μπορούν να αλλάζουν σημαντικά την εικόνα μιας πόλης ιδίως αν θεωρείτε τουριστικός προορισμός.

Είναι γνωστό πως στο ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης δραστηριοποιείται μία δράκα κουλουροπώλων. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης θα μπορούσε να τους εξοπλίσει με μία αξιοπρεπή καλαίσθητη βιτρίνα, όπου τα φημισμένα κουλούρια Θεσσαλονίκης θα προβάλουν ασφαλή και καθαρά. Αν μάλιστα “ντύσει” τους κουλουροπώλες και με μία κάτασπρη ποδιά η εικόνα θα είναι ολοκληρωμένη. Αν τυχόν δεν υπάρχει σχετικό κονδύλι ουδέν πρόβλημα. Μία απλή χορηγία από Θεσσαλονικιώτικη επιχείρηση αφαιρεί κάθε άλλοθι για το πρακτέο.

Ομοίως, ο Δήμος σε συγκεκριμένα σημεία του ιστορικού κέντρο να στήσει ελαφρά κιόσκια όπου θα παρέχονται πληροφορίες για την πόλη και θα διανέμεται ένας οδικός χάρτης της πόλης.

Με την συνεργασία χορηγού η δαπάνη μπορεί να είναι μηδενική.

Κατά διαστήματα η μπάντα του Δήμου θα μπορούσε να εκτελεί μουσικό ρεπερτόριο από ελληνική και ξένη μουσική. Επίσης, σε δύο κεντρικά σημεία – Πλατεία Αριστοτέλους, Πλατεία Λευκού Πύργου – θα μπορούσε να στηθεί επάνω σε ειδικά φορητά σταντ έκθεση με φωτογραφικά πλάνα από την Θεσσαλονίκη σε παλαιότερη εποχή, θα ήταν κάτι εντυπωσιακό.

Και κάτι πιο μεγάλο. Η Θεσσαλονίκη έχει κραυγαλέα έλλειψη σημείων ανακούφισης (τουαλέτες) για τους πολίτες. Μία-δύο που λειτουργούν μέσα στις παραδοσιακές αγορές έχουν κατασκευαστεί κατά την περίοδο της … Οθωμανικής κατοχής. Αλίμονο στους περιηγητές ημεδαπούς και αλλοδαπούς, αν δεν τους εξυπηρετούσαν τα καφέ, οι καφετέριες και τα άλλα συναφή καταστήματα.

Μπορεί η Θεσσαλονίκη να μην είναι τουριστικό θέρετρο, όμως ο πλούτος των μοναδικών βυζαντινών μνημείων και η μακραίωνη ιστορία της, πολιτική και πολιτιστική την καθιστούν σπουδαίο προορισμό για θρησκευτικό και προσκυνηματικό τουρισμό. Εξάλλου, τα Πανεπιστήμια Αριστοτέλειο και Μακεδονίας, όπως και η Διεθνής Έκθεση, ομοίως την καθιστούν δυναμικό συνεδριακό προορισμό.

Είναι βέβαιο πως αυτά τα μικρά, όπως προφανώς και κάποια άλλα, θα έκαναν την Θεσσαλονίκη πολύ πιο ελκυστικό και ενδιαφέρων προορισμό.

Φαρισαϊσμος

Έμπορος που διατηρεί κατάστημα στο κέντρο μας εξέφραζε την αγανάκτηση για την συμπεριφορά ορισμένων συναδέλφων του, οι οποίοι δεν χάνουν ευκαιρία να “κλείσουν” τα καταστήματά τους για ξεκούραση και χαλάρωση. Είναι οι ίδιοι, μας έλεγε, που διαμαρτύρονται και “χαλάνε τον κόσμο” όταν οι αρχές επέβαλαν τα περίφημα lockdown.

Αυτό κι αν είναι φαρισαϊσμος.

Η παρέλαση

Η καθιερωμένη παρέλαση για τον εορτασμό των Εθνικών Εορτών και επετείων δεν τελούνταν ανέκαθεν στην Παραλιακή Λεωφόρο Μεγάλου Αλεξάνδρου.

σημ. αρχικά στη Λεωφόρο είχε δοθεί το όνομα του δολοφονηθέντος προέδρου Τζων Φιτζέραλντ Κέννεντυ, όμως ωριμότερες σκέψεις επικράτησαν και μετονομάστηκε σε Λεωφόρο Μεγ. Αλεξάνδρου. Μεγάλος Πρόεδρος ο Κέννεντυ, όμως ο Αλέξανδρος Μέγας φυσικά σαρξ εκ της σαρκός.

Πριν από τη Λεωφόρο Μεγάλου Αλεξάνδρου η παρέλαση τελούνταν στην οδό Εγνατίας, ενώ μετά την Απελευθέρωση το 1912 τελούνταν στη Λεωφόρο Νίκης – Παλιά Παραλία για τους Θεσσαλονικείς.

Εδώ παρατηρούμε, πως όσο τα οπλικά συστήματα πλήθαιναν και αποκτούσαν άλλες διαστάσεις, τόσο απαιτούνταν και ευρύτερος χώρος.

Και μία λεπτομέρεια.

Επειδή η διέλευση των βαρέων αρμάτων μάχης κατέστρεφε εν μέρει τον ασφαλτικό τάπητα, “έντυναν” τις ερπύστριες με κάλυμμα ελαστικού που δεν προκαλούσαν φθορές στο οδόστρωμα.

Το περίφημο δοκάρι

Δεν είναι λίγοι οι αθλητικοί παρουσιαστές που χαρακτηρίζουν κάθε σουτ στο δοκάρι ως ευκαιρία.

Είναι όμως έτσι;

Εμείς έχουμε μια άλλη ερμηνεία, σίγουρα πιο ρεαλιστική.

Όταν το σουτ του ποδοσφαιριστή γίνεται από μακριά και η μπάλα “βρει” το δοκάρι, τότε πρόκειται για τύχη, για τον απλούστατο λόγο ότι ο ποδοσφαιριστής αποκλείεται ή τουλάχιστον απίθανο να το επαναλάβει.

Τώρα όταν το σουτ γίνεται από κοντά, τότε δεν είναι ευκαιρία, ούτε ατυχία, αλλά είναι αδυναμία, αστοχία και ανικανότητα του ποδοσφαιριστή.

Συνεπώς, το δοκάρι μόνο ευκαιρία δεν είναι.

Η λανθασμένη εκτίμηση του Χίτλερ

Είναι γνωστό ότι ο Αδόλφος Χίτλερ περιέβαλε τον Μπενίτο Μουσολίνι με τιμές και εκτίμηση, γιατί θεωρούσε πως ήταν μέγας πολέμαρχος.

Πως όμως σχημάτισε αυτή την πεποίθηση και τον θεωρούσε δυναμικό σύμμαχο του.

Δύο τινά έλαβε υπόψη του.

Καταρχάς, η Ιταλία είναι μια μεγάλη πληθυσμιακά χώρα, έντονα βιομηχανική. Όμως εκείνο που ιδιαίτερα εντυπωσίασε τον Χίτλερ, ήταν οι περιφανείς νίκες του Μουσολίνι στην τότε Αβησσυνία, αργότερα Αιθιοπία και την Λιβύη. Και απ’ αυτό το γεγονός παρασύρθηκε και σχημάτισε την λανθασμένη εκτίμηση.

Γιατί οι περιφανείς νίκες που κατήγαγε ο Μουσολίνι ήταν η ιταλική πολεμική μηχανή, με τον σύγχρονο εξοπλισμό, ήταν άρματα μάχης, αεροπλάνα και πυροβολικό απέναντι στους ταλαίπωρους Αβησσυνούς που πολεμούσαν ακόμη με δόρατα, ακόντια και άλλα πρωτόγονα μέσα.

Αυτό περίπου συνέβη και στην Λιβύη. Έτσι ο Χίτλερ σχημάτισε την εντύπωση πως πρόκειται για μεγάλου πολέμαρχου. Όταν όμως οι περιώνυμες ιταλικές μεραρχίες Κένταυροι, Λύκοι της Τοσκάνης και λοιπά εξουδετερώθηκαν από τον ελληνικό στρατό πλημμελώς εξοπλισμένο και περιορισμένο σε αριθμός και οι Ιταλοί στρατηγοί άλλαξαν κάθε τόσο για την ανικανότητά τους να καταβάλουν τον ελληνικό στρατό τότε ο Χίτλερ αντιλήφθηκε πως επρόκειτο για φούσκα, φανφαρόνο και τίποτε άλλο, άλλαξε συμπεριφορά απέναντι στον οπερετικό σύμμαχο.

Τέλος, μετά την συνθηκολόγηση του Μπαντόλιο ο Χίτλερ αντιλήφθηκε με καθυστέρηση με ποιους είχε να κάνει.

Μία άποψη για γεγονός του Β’ Παγκοσμίου πολέμου.

*Ο Στράτος Σιμιτζής είναι Δημοσιογράφος και Συγγραφέας. Από τα βιβλιοπωλεία διατίθεται η νέα συλλογή διηγημάτων του με τίτλο: “Η αρχόντισσα του κάμπου”. Εκδόσεις “Μέθεξις”.

Την 27η Οκτωβρίου 1961 στην Φριντριχστράσε εκτυλίχθηκε ένα από τα πιο επικίνδυνα, «θερμά» επεισόδια του Ψυχρού Πολέμου. Σήμερα μπορεί κανείς να ξαναβρεθεί εκεί χάρη στην εικονική πραγματικότητα.

Αμερικανικά τανκς στο Checkpoint Charlie

Ένας σκαραβαίος Φολκσβάγκεν διακρίνεται σαν μία χρωματιστή κουκίδα στο Checkpoint Charlie. Στις 22 Οκτωβρίου του 1961, ο αμερικανός διπλωμάτης Έντουιν Άλαν Λάιτνερ οδηγεί το αυτοκίνητό του, μαζί με την γυναίκα του, με προορισμό μία θεατρική παράσταση που ανεβαίνει στο Ανατολικό Βερολίνο. Ωστόσο δεν θα είναι τελικά το χαλαρό βράδυ που υπολόγιζε, μάλλον το αντίθετο: Εκείνο το βράδυ θα ξεκινήσει ένα από τα πιο επικίνδυνα, «θερμά» επεισόδια του Ψυχρού Πολέμου. Αυτές τις ιστορικές στιγμές που διαδραματίστηκαν πριν από ακριβώς 60 χρόνια -και το ταξίδι του ζευγαριού Λάιτνερ με το αυτοκίνητο- μπορεί τώρα να τις ζήσει κανείς ξανά, τουλάχιστον (και ευτυχώς) εικονικά, χάρη στο ίδρυμα για την ιστορία του Τείχους του Βερολίνου.

Δίχως τις δυνατότητες που προσφέρει η εικονική πραγματικότητα, λίγα στην ιστορική τοποθεσία θυμίζουν τις δραματικές ώρες του Οκτώβρη του 1961. Οι τουρίστες στην περιοχή συχνά απλά προσπερνούν την αναμνηστική πλακέτα στην ρέπλικα του συνοριακού σταθμού των ΗΠΑ, Checkpoint Charlie, η οποία έχει στηθεί στην Φρίντριχστρασε.

Ο Ψυχρός πόλεμος ως πόλος έλξης τουριστών

Τουρίστες φωτογραφίζονται στο Τείχος του Βερολίνου

Πλήθος τουριστών, με αφετηρία εντός και εκτός Γερμανίας, επισκέπτεται την περιοχή. Στις αρχές της περασμένης εβδομάδας για παράδειγμα βρέθηκαν εκεί τέσσερις φίλοι από το Ζάρλαντ: «Είμαστε όλοι γύρω στα 60 και ενδιαφερόμαστε για την ιστορία και την διαίρεση μεταξύ Ανατολής και Δύσης», δήλωσε η Μάγκριτ Μπους. Και όπως αναδεικνύει και ο αριθμός των επισκεπτών εκεί: Η ιστορία του Τείχους του Βερολίνου είναι σε κάθε περίπτωση ενδιαφέρουσα. Ο σύζυγoς της Μπους έχει μελετήσει κι αυτός για το θερμό επεισόδιο με τα τανκς στο Checkpoint Charlie – στα απομνημονεύματα του τότε ακόμη δημάρχου Βερολίνου και αργότερα ομοσπονδιακού καγκελαρίου Βίλι Μπραντ: «Το περιέγραψε εντελώς ξεκάθαρα, ότι επρόκειτο για ένα ακραίο γεγονός», θυμάται ο Μπους. «Έμεινα έκπληκτος γιατί δεν το είχα ξανακούσει».

Στην πραγματικότητα, η αντιπαράθεση ισχύος μεταξύ των δυτικών και σοβιετικών δυνάμεων κατοχής στο Βερολίνο το 1961 είναι λιγότερο γνωστή από ό,τι για παράδειγμα, η Κρίση των Πυραύλων της Κούβας ένα χρόνο αργότερα. Το σκηνικό ωστόσο ήταν αρκετά παρόμοιο και ορισμένοι ιστορικοί πιστεύουν ότι ένας πόλεμος μεταξύ των υπερδυνάμεων αποφεύχθηκε τελευταία στιγμή και στο Βερολίνο.

Τα γεγονότα της 27ης Οκτωβρίου

Στο παρασκήνιο της υπόθεσης βρίσκεταιη κατασκευή του Τείχους του Βερολίνου στις 13 Αυγούστου 1961: Εξαιτίας της μαζικής μετανάστευσης Ανατολικογερμανών στη Δυτική Γερμανία, η ηγεσία της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας αποφάσισε να κλείσει τα σύνορα με το Δυτικό Βερολίνο, οχυρώνοντάς τα με τσιμέντο και συρματοπλέγματα.

Σοβιετικά τανκς παραταγμένα απέναντι από τα αμερικανικά

Στις 22 Οκτωβρίου 1961, το ζευγάρι Λάιτνερ δεν κατάφερε τελικά να πάει στο θέατρο, όπως είχε αρχικά προγραμματίσει: Φτάνοντας στο Checkpoint Charlie ο Λάιτνερ επέμεινε στο συμφωνημένο δικαίωμα των μελών των τεσσάρων δυνάμεων να κυκλοφορούν ελεύθερα σε όλο το Βερολίνο χωρίς να αναγκάζονται να περνούν από ελέγχους. Όταν οι συνοριοφύλακες της Ανατολικής Γερμανίας θέλησαν προχωρήσουν παρόλα αυτά σε έλεγχο του ίδιου και της γυναίκας του, αυτός αρνήθηκε. Τελικά, κατάφερε να περάσει τα σύνορα μαζί με μία στρατιωτική περίπολο των ΗΠΑ.

Παρόμοιες σκηνές επαναλήφθηκαν και κατά τις επόμενες μέρες. Αμερικανοί αξιωματούχοι προσπάθησαν να περάσουν δίχως ελέγχους, ντυμένοι με πολιτικά μέσω του Checkpoint Charlie στο Ανατολικό Βερολίνο, κάτι που τελικά κατάφεραν μόνο με στρατιωτική συνοδεία. Στις 25 Οκτωβρίου, ο στρατηγός Λούσιους Ντ. Κλέι, εκπρόσωπος του προέδρου των ΗΠΑ Τζον Φ. Κένεντυ στο Βερολίνο, χρησιμοποίησε τανκς για πρώτη φορά ως στρατιωτική επίδειξη δύναμης. Στις 27 Οκτωβρίου, αμερικανικά και ρωσικά τανκς παρατάχθηκαν στο σημείο, εξοπλισμένα με πραγματικά πυρά. Σύμφωνα με τον αμερικανό δημοσιογράφο Φρέντερικ Κέμπε και συγγραφέα του βιβλίου «Berlin 1961», ο Κλέι θεωρούσε πως ο Κένεντι είχε υποχωρήσει υπερβολικά γρήγορα στην κατασκευή του Τείχους. Ως εκ τούτου ο Κλέι χρησιμοποίησε μία φαινομενικά γραφειοκρατική διαμάχη για να ενισχύσει την αμερικανική θέση – όπως επισημαίνει ο Κέμπε σε ένα δοκίμιο για το Ατλαντικό Συμβούλιο.

Το επεισόδιο ανάμεσα στο Ανατολικό και το Δυτικό Βερολίνο έληξε τελικά μετά από 16 ώρες, στις 28 Οκτωβρίου 1961. Σήμερα, αυτές οι παραλίγο καταστροφικές στιγμές επισκιάζονται από το αίσιο τέλος: την πτώση του Τείχους τον Νοέμβριο του 1989. Αλλά για τους επισκέπτες του Βερολίνου το Τείχος και το Checkpoint Charlie παραμένουν ψηλά στη λίστα με τα σημαντικότερα αξιοθέατα της πόλης.

Βερένα Σμιτ-Ρόσμαν, dpa

Επιμέλεια: Χρύσα Βαχτσεβάνου

DW

Ποιο ήταν το στίγμα Μέρκελ στις σχέσεις Γερμανίας – Ελλάδας στα 16 χρόνια της καγκελαρίας της; Ένα σχόλιο του Ρόναλντ Μαϊνάρντους εν όψει της επίσκεψής της στην Αθήνα.