του Γιάννη Μαγκριώτη*

Η Φώφη Γεννηματά έφυγε από την ζωή και αυτό είναι πολύ άδικο, για την ίδια, την οικογένειά της και τον δημόσιο βίο. Η Φώφη ήταν, από την θετική πλευρά της ιστορίας.

Το 2017, ο Γιώργος Καμίνης και ο Σταύρος Θεοδωράκης, δημιούργησαν ενδιαφέρον για την εκλογή ηγεσίας στο νεοσύστατο Κίνημα Αλλαγής, όμως αυτοί που ευνοήθηκαν από την μεγάλη συμμετοχή στις εκλογές, ήταν η Φώφη Γεννηματά και ο Νίκος Ανδρουλάκης, δυο παιδιά του ΠΑΣΟΚ, γιατί οι ψηφοφόροι αυτού του κόμματος, πήγαν μαζικά και ψήφισαν Τώρα, το ενδιαφέρον το δημιούργησε η υποψηφιότητα του Γιώργου Παπανδρέου. Δεν ξέρω, πόσοι θα πάνε να ψηφίσουν στις 5 Δεκεμβρίου, ούτε, αν θα επαναληφθεί το 2017.

Αυτό, που ξέρουμε όμως είναι, ότι: η χώρα έχει ανάγκη, ένα σύγχρονο ριζοσπαστικό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα.

Η βίαιη ανατροπή του πολιτικού χάρτη της χώρας, ήταν αποτέλεσμα πολλών παραγόντων, η κύρια, ήταν η διαχείριση της πολύπλευρης κρίσης, που οφείλεται στην διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση και τα μεγάλα διαρθρωτικά προβλήματα της χώρας, με κορυφαία τα δύο ελλείμματα, το δημοσιονομικό και το εμπορικό ισοζύγιο.

Στο δίλημμα η κρίση έφερε το μνημόνιο ή το μνημόνιο την κρίση, πολλοί είχαν συμφέρον, να υιοθετήσουν την δεύτερη απάντηση.

Οι τρεις κυβερνήσεις που ακολούθησαν, την πτώση της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, είχαν όλα τα χρώματα του πολιτικού χάρτη, όμως εφάρμοσαν το ίδιο πλαίσιο οικονομικής πολιτικής, ανεξάρτητα από τις προθέσεις, και μάλιστα, κάθε επόμενη και πιο επώδυνη, για τους γνωστούς λόγους.
Η ΝΔ, που πήρε μόνο το 18,85% των ψήφων, στις εκλογές της 6^ης Μαΐου, σύντομα αποενοχοποιήθηκε από τις ευθύνες της, για την πρόκληση της κρίσης του 2008, αξιοποιώντας τα λάθη του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ και, στις εκλογές του Ιούλη του 2019, ήρθε θριαμβευτικά στην εξουσία, εφαρμόζοντας στην συνέχεια, ένα πρόγραμμα ακραίου οικονομικού και κοινωνικού φιλελευθερισμού, χωρίς να συναντά ουσιαστικές πολιτικές και κοινωνικές αντιστάσεις.
Η υγειονομική κρίση πάγωσε τις πολιτικές και κοινωνικές διεργασίες, αφού κυριάρχησε ο φόβος της πανδημίας και, ταυτόχρονα μηδένισε κάθε δείκτη αξιολόγησης της σημερινής κυβέρνησης.

Ο κύκλος αυτός, φαίνεται να κλείνει, η κουρτίνα του φόβου αρχίζει να τραβιέται, η κυβέρνηση κρίνεται πλέον αρνητικά στην συνολική διαχείριση της υγειονομικής κρίσης, και οι πολίτες, αρχίζουν να βλέπουν, την δύσκολη οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα, που αποκαλύπτεται.
Η ακρίβεια, εισαγόμενη αρχικά, όμως, τα άτυπα καρτέλ στις πιο σημαντικές αγορές, τα διαρθρωτικά προβλήματα της οικονομίας, η ανεπάρκεια των ελεγκτικών μηχανισμών και η αδράνεια της κυβέρνησης, την έκαναν εκρηκτική, την εκτόξευσαν στην κορυφή των χωρών της ΕΕ, επιταχύνοντας την φθορά της κυβέρνησης.

Οι εξελίξεις αυτές, από μόνες τους, φέρνουν πολιτικές εξελίξεις, φέρνουν ποιο κοντά και τις βουλευτικές εκλογές.

Είναι γνωστό ότι, κάθε πρωθυπουργός προκηρύσσει πρόωρες εκλογές, όταν πιστεύει ότι κινδυνεύει να χάσει την πλειοψηφία, αν καθυστερήσει άλλο.

Την προκήρυξη των πρόωρων εκλογών, φαίνεται ότι θα επιταχύνει ακόμη περισσότερο, η διαφαινόμενη δυναμική του Κινήματος Αλλαγής.

Μπορεί να μην επηρεαστεί η αρχική πρόθεση ψήφου των πολιτών πολύ, για την ΝΔ και τον Σύριζα-Προοδευτική Συμμαχία, όπως εμφανίζονται στις δημοσκοπήσεις, μέχρι τώρα, όμως οι πολίτες στον χώρο μεταξύ Κινήματος Αλλαγής και ΝΔ, όπως και μεταξύ Κινήματος Αλλαγής και Σύριζα-Προοδευτική Συμμαχία, που είναι πολλοί, μπορεί να βρουν εκλογική επιλογή στο Κίνημα Αλλαγής, με τον νέο ηγέτη του.
Αν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις αυτές, τότε οι εκλογές, με το σύστημα της απλής αναλογικής, μπορεί να αποκαλύψουν δυσάρεστες πραγματικότητες, για τα κόμματα του σημερινού δικομματισμού.

Το δίλημμα, το βράδυ των εκλογών, θα είναι μεγάλο για όλα τα κόμματα, κυρίως όμως για τα τρία πρώτα, από τα οποία μπορεί να προκύψει κυβέρνηση.

Είναι βέβαιο όμως ότι, η ΝΔ, θα ζητήσει αυτοδυναμία, για να συνεχίσει και να ολοκληρώσει το κυβερνητικό της πρόγραμμα, και ο Σύριζα-Προοδευτική Συμμαχία, σύμπραξη των κομμάτων της αντιπολίτευσης για να αφαιρέσουν την κυβερνητική εξουσία από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Εάν η επιλογή στρατηγικής για τον κ. Μητσοτάκη είναι εύκολη, δεν σημαίνει ότι, θα είναι και αποτελεσματική.

Το ίδιο εύκολη φαίνεται και η εκλογική στρατηγική του Σύριζα-Προοδευτική Συμμαχία, όμως η πιθανότητα να το πετύχει, είναι μικρότερη αυτής της ΝΔ, εάν είναι μόνος του απέναντι στην ΝΔ.

Η επιλογή που μπορεί να αποσπάσει την πρωτιά από την ΝΔ και την πλειοψηφία στην Βουλή, είναι η εκλογική σύμπραξη ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία και Κινήματος Αλλαγής.

Και σε αυτή την επιλογή οι αμφιβολίες είναι πολλές,  επειδή ο κ. Τσίπρας πρέπει να εξηγήσει στο εσωτερικό του, πως θα συμμαχήσει τώρα, με το Κίνημα Αλλαγής, όταν κέρδισε την κυβέρνηση, χρεώνοντας πρωτίστως, στο ΠΑΣΟΚ την κρίση.

Πρέπει ακόμη να βρει, το κοινό προγραμματικό πλαίσιο, με την ανακάμπτουσα ελληνική σοσιαλδημοκρατία.

Από την πλευρά του Κινήματος Αλλαγής, είναι ακόμη πιο δύσκολα τα δεδομένα, γιατί, πρέπει να εκλέξει πρώτα τον πρόεδρο, που θα του προσδώσει πρωταγωνιστικό ρόλο, για να μπορέσει να επηρεάσει, το κυβερνητικό και πολιτικό αύριο της χώρας.

Ο διάλογος που θα αναπτυχθεί μέχρι την 5η του Δεκέμβρη, οι στρατηγικές που θα κατατεθούν και, το αποτέλεσμα των εκλογών, θα καθορίσουν και την στρατηγική της επόμενης ημέρας.

Το διακύβευμα της εκλογής ηγεσίας στο Κίνημα Αλλαγής είναι:

Ένας ηγέτης, που θα κινηθεί στο πλαίσιο που κινείται το Κίνημα Αλλαγής, από το 2010 μέχρι σήμερα ή ένας ηγέτης που θα του προσδώσει τον πολιτικό και προγραμματικό ριζοσπαστισμό της σύγχρονης Σοσιαλδημοκρατίας;

Σε κάθε επιλογή, όπως αλλάζει η εκλογική βάση της ΝΔ και του Σύριζα-Προοδευτική Συμμαχία, έτσι θα αλλάξει και του Κινήματος Αλλαγής.

Μάλιστα στο Κίνημα Αλλαγής, η διεύρυνση της κοινωνικής του αναφοράς, κοινωνικά και ηλικιακά, είναι θέμα ύπαρξης, αν θέλει να έχει μέλλον, συμβατό με τις ζωτικές ανάγκες της χώρας και της ελληνικής κοινωνίας.
Η οικονομική κρίση επιτάχυνε την κοινωνική και παραγωγική συρρίκνωση της μεσαίας τάξης και των μεσαίων εισοδημάτων, με το κατώτερο στρώμα να περιθωριοποιείται και να εκφράζεται πολιτικά με θυμό, και το ανώτερο, να προσβλέπει στην συνεργασία με τους ισχυρούς εγχώριους και πολυεθνικούς ομίλους, φυσικά όπως από παλιά ξέρει, να προσβλέπει και στο κράτος και την πολιτική εξουσία.

Όμως, βλέπει να μένει έξω από την παραγωγική αναδιάρθρωση, που προωθεί η κυβέρνηση και με τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Η συγκέντρωση πλούτου και οικονομικής εξουσίας σε εγχώριους και πολυεθνικούς ομίλους στις αγορές χρήματος, ενέργειας, τηλεπικοινωνίων, λιανικής αγοράς και κατασκευών, ισχυροποιεί την κυβέρνηση που ασκεί ακραία φιλελεύθερη οικονομική και κοινωνική πολιτική, κόντρα στα νέα ρεύματα σε Ευρώπη και Αμερική.

Οι αλλαγές, ποιοτικές και ποσοτικές, της κοινωνικής διαστρωμάτωσης της χώρας, η έλλειψη προοπτικής για μεγάλα τμήματα της μεσαίας τάξης και των νέων, δημιουργούν μεταβολές στην πολιτική τους συμπεριφορά.
Αναζητούν, είτε προστασία στην πολιτική εξουσία, είτε αντιδρούν μηδενιστικά.

Τα κόμματα που θέλουν να σταθούν απέναντι στον ακραίο φιλελευθερισμό, βρίσκουν άρνηση, λόγω της κοινωνικής ρευστότητας και της πολιτικής απογοήτευσης.

Εάν η κατάρρευση των βεβαιοτήτων, σε μεγάλα τμήματα της κοινωνίας, τα οδήγησε το 2011, στις πλατείες των αγανακτισμένων, η συνέχεια τα οδήγησε στην παραίτηση από κάθε πίστη στην πολιτική.

Η παράταξη που θα κερδίσει αυτά τα κοινωνικά στρώματα και τους νέους, με ριζοσπαστική πρόταση πράσινης και βιώσιμης ανάπτυξης, θα ηγηθεί της χώρας, τα επόμενα χρόνια.

Χρόνια μεγάλων κινδύνων και αβεβαιοτήτων και για την χώρα και για τα εθνικά μας συμφέροντα, λόγω των διεθνών γεωπολιτικών ανακατατάξεων, και της επιθετικής αναθεωρητικής στρατηγικής της Τουρκίας.

Ο χειμώνας θα είναι δύσκολος, από κάθε πλευρά, θα φέρει και πολιτικές εξελίξεις.

*Ο Γιάννης Μαγκριώτης διετέλεσε στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και υφυπουργός των κυβερνήσεών του.

του Στράτου Σιμιτζή*

Διαβάσαμε προσφάτως σε μεγάλη εφημερίδα για το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων. Αυτό με την ευκαιρία της επίσκεψης αποχαιρετιστήριας της Άνγελα Μέρκελ στην Αθήνα. Το ζήτημα αυτό τίθεται εδώ και δεκαετίες και πάντοτε η Γερμανική Κυβέρνηση δηλώνει πως δεν υπάρχει για τους Γερμανούς.

Επί προεδρίας τον ο Προκόπης Παυλόπουλος δήλωσε πως το ζήτημα είναι πάντοτε διεκδικήσιμο. Όμως ουδείς Έλλην Πρωθυπουργός προσέφυγε ποτέ στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ως μόνου αρμοδίου οργάνου για την επίλυσή τέτοιας φύσης ζητημάτων. Κι αν κάποιος αποφασίσει να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο είναι βέβαιο που θα απορρίψει την προσφυγή του. Πιθανόν να κηρύξει και εαυτόν αναρμόδιο για να αποφύγει την ευθύνη.

Όμως, για ένα και μοναδικό λόγο δεν θα μας δικαιώνει το Δ.Δ.Χ.

Μια τόσο κρίσιμη απόφαση θα μπορούσε να ανατρέψει το παγκόσμιο οικονομικό status, μια κι είναι βέβαιο πως πολλές άλλες χώρες θα επωφελούνταν κάνοντας χρήση του δεδικασμένου ή θα προσέφευγαν και εκείνες μια που είχαν δεδομένη την απόφαση. Εκτός αν εμείς οι Έλληνες νομίζουμε πως είμαστε η μοναδική χώρα που υπέστη τις θηριωδίες των Ναζί.

Όμως υπάρχει πάντοτε το ενδεχόμενο να αφυπνιστούν οι χώρες της Άπω Ανατολής και της Ν. Α. Ασίας, που υπέστησαν θηριωδίες, δηώσεις και απάνθρωπη μεταχείριση από τους Ιάπωνες κατακτητές. Ποιος νομίζει πως θα καθίσουν με σταυρωμένα χέρια και θα κινηθούν κι αυτές. Τότε η παγκόσμια οικονομική αναταραχή θα έχει ολοκληρωθεί. Και αυτά τα πράγματα δεν γίνονται.

Όμως, παραμένει απορία, άξιο πως εμείς μετά από τόσες συζητήσεις, παραστάσεις, εκδηλώσεις και πολλά λόγια δεν αποφασίσαμε ποτέ να φέρουμε το ζήτημα στο Δ.Δ.Χ. ή σε όποιο άλλο αρμόδιο όργανο;

*Ο Στράτος Σιμιτζής είναι Δημοσιογράφος και Συγγραφέας. Από τα βιβλιοπωλεία διατίθεται η νέα συλλογή διηγημάτων του με τίτλο: “Η αρχόντισσα του κάμπου”. Εκδόσεις “Μέθεξις”.

                        Του Ευάγγελου Γριβάκου, Αντιστρατήγου ε.α – Νομικού

Στο Ναύπλιο, την   25^η Οκτ 1824, ο εκ Μακεδονίας καταγόμενος Χατζηστάθης Ρέζης, ενημέρωνε το  Νομοθετικό Σώμα (Βουλευτικό), ότι μεταφέρει προτάσεις  του Εμίρη του Λιβάνου  Μπεσίρ Σεχάμπε, καταγόμενου από την  αρχαία  φυλή των Δρούζων,  για σύναψη συμμαχίας με την Ελλάδα. Σκοπός  του Μπεσίρ ήταν η  απελευθέρωση   του Εμιράτου του ( που περιελάμβανε τον σημερινό  Λίβανο  και το μεγαλύτερο μέρος της Συρίας) , από την τυραννική κυριαρχία του Σουλτάνου και την επιρροή  του Βαλή  της Αιγύπτου Μουχάμετ  Άλυ, ο θετός υιός Ιμπραήμ  του οποίου, εκείνη την εποχή, δήωνε και κατέκαιε  την Πελοπόννησο .

Το σχέδιο του Μπεσίρ προέβλεπε  προσβολή  των Οθωμανών από το έδαφός του  με σύγχρονη  υποστήριξη των  Ελληνικών  πλοίων από την θάλασσα. Εις ανταπόδοση, ο Εμίρης θα ενίσχυε τον Αγώνα μας με 200.000 άνδρες,  ίππους και συντονισμένη   απελευθέρωση της Κύπρου. Όταν,  όμως, το Βουλευτικό ζήτησε αποδείξεις από τον Ρέζη για τους ισχυρισμούς του, αυτός υποστήριξε ότι είχε απολέσει τις σχετικές επιστολές του Μπεσίρ στα ταξίδια του.  

Το Βουλευτικό βρήκε το σχέδιο κατ΄αρχήν εθνοφελές και όρισε ως αντιπροσώπους του για τις διαπραγματεύσεις, τον ίδιο τον Ρέζη, τον Κύπριο αγωνιστή πατριώτη Χαράλαμπο Μάλη και τον Επίσκοπο Ευδοκιάδος, (της Επαρχίας Αττάλειας  Τουρκίας) Γρηγόριο. Μάλιστα, τον Ιούλιο 1825, απέστειλε τον τελευταίο στη Συρία για να συναντήσει τον Μπεσίρ, προκειμένου να διαπιστωθεί αν ο Ρέζης έλεγε τα αληθή. Ο Γρηγόριος,  κατά το ταξίδι του, συνελήφθη από αιγυπτιακό πλοίο αλλά αφέθηκε ελεύθερος μετά από επέμβαση των  Άγγλων, ως επτανήσιος  πολίτης. Επιστρέψας  στην Ελλάδα στα τέλη του 1825, δεν έφερε πληροφορίες ικανές να στηρίξουν μια τέτοια εκστρατεία,  με αποτέλεσμα την οριστική ματαίωσή της. Άλλωστε, είναι αληθές, ότι  και το ίδιο το κράτος αισθανόταν ανίσχυρο να ενεργήσει με επιτυχία εκτός ορίων εθνικού εδάφους.

Τα  σχέδια περί συμμαχίας έγιναν

Χατζημιχάλης  Νταλιάνης

 γνωστά στους  Οπλαρχηγούς  Χατζημιχάλη Νταλιάνη([1]), Νικόλαο Κριεζώτη([2]) και Βάσο Μαυροβουνιώτη([3]), που αποφάσισαν, συνεπικουρούμενοι και από άλλους Οπλαρχηγούς όπως τους Ολύμπιους Λιακόπουλο Σταύρο και Χατζηστεφανή Βούλγαρη,  να διεξάγουν  την  εκστρατεία με δικά τους μέσα και προσωπικό. Στις 20 Ιαν. 1826, ο  Χαράλαμπος Μάλης, που  αποδέχονταν την εκστρατεία στον Λίβανο αλλά μόνο από το επίσημο κράτος και ως αντιπερισπασμό για την απελευθέρωση της Κύπρου, κατήγγειλε στο Βουλευτικό την κίνηση των Οπλαρχηγών.

Στις  27 Ιαν. 1826, ο Πρόεδρος της Κυβέρνησης (Εκτελεστικό) Γεώργιος Κουντουριώτης, απέστειλε Επιστολή προς τους Προκρίτους της Ύδρας, των Σπετσών και των Ψαρών για να τους πληροφορήσει ότι οι Οπλαρχηγοί της εκστρατείας ζητούσαν, με το αζημίωτο,  πλοία

Νικόλαος Κριεζώτης

 των καπεταναίων τους για την μεταφορά των οπλοφόρων  στην Συρία και τους   προέτρεπε (δεν τους διέτασσε)  να πείσουν τους καπεταναίους να αρνηθούν την μεταφορά «επειδή δεν προεβλέπετο  από την εκστρατεία τίποτε άλλο παρά δυσφημία και βλάβη ως προς τα αληθή συμφέροντα του Έθνους». Περαιτέρω, η εκστρατεία κατονομάζονταν στην Επιστολή  ως «παράνομη», με «υποκεκριμμμένο σκοπό» και «ολέθρια για τους αδελφούς ομοπίστους Χριστιανούς της Συρίας και του Λιβάνου οι οποίοι, μετά την αποχώρηση των εισβολέων, σίγουρα θα δοκίμαζαν την εκδικητική μανία των Οθωμανών». Επίσης χαρακτηρίζονταν  και «παρακινδυνεμένη», διότι «τα πλοία  ασφαλώς θα υφίσταντο  την ένοπλη παρέμβαση των διοικητών των θαλασσίων ξένων δυνάμεων όταν αυτοί θα διαπίστωναν  ότι έπλεαν στο Αιγαίο χωρίς τα προβλεπόμενα νομιμοποιητικά έγγραφα».

Οι καπεταναίοι, προσδοκώντας και αυτοί στο εύκολο κέρδος, δεν υπάκουσαν στις προτροπές  της Κυβέρνησης και αποφάσισαν να διαθέσουν τα καράβια  τους. Έτσι, το εκ 2.000  οπλοφόρων Σώμα των Οπλαρχηγών – που μάλλον άτακτοι  και ανεκπαίδευτοι ήσαν  παρά οργανωμένο και πειθαρχημένο τμήμα – ξεκίνησε στις  14 Μαρτίου 1826 επί 15 πλοίων  από την νησιά Κέα (Τζια) και Άνδρο και, μετά από διήμερο,  έφθασε αρόδου της Βηρυτού, που θα χρησιμοποιείτο   ως ορμητήριο προς άλλες περιοχές του Λιβάνου-Συρίας.

Η  επιχείρηση ξεκίνησε  στις 17 Μαρτίου 1826. Οπλοφόροι και  ναύτες από τα πληρώματα των πλοίων αποβιβάσθηκαν στις ακτές της Βηρυτού και κατέλαβαν μερικούς παραλιακούς πύργους  απ΄ όπου ξεκίνησαν τις λεηλασίες.  Δεν αποκλείεται, για την εκπλήρωση των σκοπών τους,  να προσεταιρίσθηκαν και αριθμό  ντόπιων Ρωμιών που θα τους διευκόλυναν στην εκπλήρωση της «αποστολής»  τους.

Προτομή Βάσου Μαυροβουνιώτη στην Ποντγκόριτσα Μαυροβουνίου

Σύμφωνα με Υπόμνημα του Βρετανού  Πρόξενου στο Χαλέπι Τζών Πάρκερ, οι Μουσουλμάνοι της περιοχής,  ξεσηκωμένοι από τον τοπικό Μουφτή  και την  τουρκική φρουρά, κινήθηκαν εναντίον τους και κατόρθωσαν να τους απωθήσουν σε χώρο πλησίον της ακτής,    προς την  ρωμαίικη συνοικία. Μάλιστα, κατά την διάρκεια των συγκρούσεων, σκοτώθηκε ο Οπλαρχηγός Λευκαδίτης, ένας ναύτης και ένας οπλοφόρος.

Αίφνης, μια σφοδρή κακοκαιρία ανέστειλε κάθε δραστηριότητα. Όταν σταμάτησε μετά τριήμερο, εμφανίσθηκε στην περιοχή μεγαλοπρεπής με το  Ιππικό του ο Εμίρης Μπεσίρ τον οποίον οι Έλληνες ψεύδως διαβεβαίωναν   ότι ήλθαν ως αρωγοί  στον κοινό αγώνα κατά των Τούρκων . Ο Εμίρης, όμως, δεν πείσθηκε διότι οι πράξεις τους έδειχναν διαφορετικές προθέσεις και, όταν διαπίστωσε  ότι στερούνταν τα προβλεπόμενα  πληρεξούσια έγγραφα από το Ελληνικό κράτος αλλά και για να τους προστατεύσει από τους Τούρκους και τους αγανακτισμένους Άραβες, απαίτησε να  επιβιβασθούν  στα πλοία τους και να εγκαταλείψουν  την Βηρυτό, όπερ και εγένετο ανήμερα της 25^ης  Μαρτ.1826.

Η ρότα της επιστροφής στην Ελλάδα τους έφερε στα  κυπριακά παράλια , όπου προέβησαν σε νέες διαρπαγές κατά των   κατοίκων,  Ελλήνων και Τούρκων. Έξω από τις ακτές της Κιλικίας, κατέλαβαν  ένα αυστριακό πλοίο   και κατάσχεσαν   φορτίο του, με είδη πολυτελείας. Ως δικαιολογία της νέας πειρατείας  προέβαλαν ότι το πλοίο ενεργούσε υπέρ τουρκικών συμφερόντων  – άρα ήταν εχθρικό- και θεώρησαν το φορτίο του ως λεία πολέμου. Η Αυστρία κατήγγειλε την Ελληνική κυβέρνηση ότι υπέθαλπε την πειρατεία, η αλήθεια είναι ότι δεν μπορούσε να την ελέγξει. Λήγοντος του Μαρτίου 1826, οι καταδρομείς  κατέπλευσαν στις  Κυκλάδες με τελικό προορισμό την  Σύρο. Στο νησί αυτό είχαν πολλές   δυνατότητες να αποκρύψουν τις  παράνομες πράξεις   τους.

Επιλεγόμενα. Αυτή ήταν, σε απτές γραμμές, η ατελέσφορη και παράτολμη Ελληνική «εκστρατεία» στην  M. Ανατολή, την οποίαν    δικαίως η  Ιστορία έχει χαρακτηρίσει ως «πειρατική επιδρομή», κατά ξένου εδάφους και χωρίς την συναίνεση του Ελληνικού ή  συμμάχου κράτους. Επρόκειτο για   επιχείρηση  χωρίς ιδεολογικό περιεχόμενο και χωρίς ηγέτη-αρχηγό δυνάμενο να την ελέγξει και κατευθύνει. Οι  οπλοφόροι των Σωμάτων επελέγησαν από εκείνους  που  περιφέρονταν αργόσχολοι στην  Αργολίδα,   ενδεή αθύρματα του εμφυλίου πολέμου. Το αυτό ίσχυε και για τα πληρώματα των πλοίων που αγωνιούσαν για την  εξασφάλιση των   προς το ζην, εξαιτίας της υφέρπουσας   ανεργίας οφειλόμενης στον  μαρασμό  της  εμπορικής μας ναυτιλίας.

Ωστόσο, κατά τους χρόνους εκείνους,  η πειρατεία διέπονταν από μια ιδιαίτερη «επίφαση νομιμότητας». Το Ελληνικό Κράτος, σκοπεύοντας  να καταπολεμήσει το επ΄ωφελεία των Τούρκων  λαθρεμπόριο στο Αιγαίο  αλλά  και  να μειώσει την ανεργία των ναυτικών,  εξέδιδε για τα Ελληνικά πλοία τις λεγόμενες «άδειες καταδρομών», διά των οποίων παρέχονταν το δικαίωμα στους καπεταναίους να ασκούν έλεγχο επί των   λαθρεμπορικών πλοίων  υπό ξένη σημαία  και να καρπούνται  την λεία που κατάσχονταν. Όμως οι Έλληνες ναυτικοί, κάνοντας κατάχρηση των εν λόγω αδειών, εφορμούσαν και κατά πλοίων  που αποδεδειγμένα δεν ήταν λαθρεμπορικά, αρκεί να είχαν πλούσιο φορτίο, με αποτέλεσμα να επισύρουν τις επεμβάσεις  των ξένων κρατών είτε διπλωματικά είτε με τους στόλους τους. Υπό αυτό, λοιπόν, το διάχυτο «πειρατικό» κλίμα  έγινε και η ευρείας κλίμακος εκστρατεία στην Μ. Ανατολή, με αποτέλεσμα να δημιουργήσει προβλήματα στην Κυβέρνηση, ιδίως   την εποχή κατά την οποία  τίθετο επί τραπέζης  το ζήτημα της εθνικής μας ανεξαρτησίας και η Χώρα μας έπρεπε να εμφανίζεται ως ικανή να σέβεται τα διεθνή θέσμια.  

Όσον αφορά τους πρωτεργάτες της εκστρατείας, Χατζημιχάλη, Κριεζώτη και Μαυροβουνιώτη, δεν θεωρούνται απλοί καιροσκόποι και «πειρατές», αλλά αγωνιστές και πατριώτες Οπλαρχηγοί. Διότι, ανεξάρτητα του τρόπου που αποκτούσαν τις περιουσίες τους, τις διέθεταν ολόκληρες για τις ανάγκες του Αγώνα,  ανδραγαθήσαντες σε πολλές μάχες κυρίως σε Εύβοια , Ρούμελη, Αττική και Πελοπόννησο, και τιμηθέντες από την Πατρίδα με ανώτατα αξιώματα [βλ. και υποσημειώσεις του παρόντος άρθρου]. Διαφορετικό, βέβαια, είναι το θέμα ότι, αυτό το  Σώμα που συγκρότησαν, αντί να ενεργεί πειρατικά σε ξένα εδάφη, θα μπορούσε να συμβάλλει αποφασιστικά στον  Αγώνα της μητροπολιτικής Ελλάδος, υποστηρίζοντας, επί παραδείγματι, τους Ρουμελιώτες Οπλαρχηγούς και ιδιαίτερα τον Καραϊσκάκη στην λύση της πολιορκίας του Μεσολογγίου, που επί οκτάμηνο ανθίστατο με αυτοθυσία κατά των Τουρκοαιγυπτίων και πραγματοποίησε την πολυθρύλητη Έξοδό του την ν. 10/11 Απρ. 1826. Για να γίνει, όμως, με επιτυχία μια τέτοια σχεδίαση, χρειάζονταν  κράτος οργανωμένο και ισχυρή κυβέρνηση , θεσμοί που εξέλιπαν  στην Ελλάδα του 1821. Και στο ερώτημα « τις πταίει» για  την κρατική καχεξία, η απάντηση είναι μία και αέναος : « Η Διχόνοια που βαστάζει/ένα σκήπτρο η δολερή/» (και) «καθενός χαμογελάει/παρ΄το λέγοντας και σύ/».  (Εθνικός Ύμνος, στιχ. 576 – 579).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

α. Διον. Α. Κόκκινου. « Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΙΣ», τομ. 5, σελ. 239, Εκδ. ΜΕΛΙΣΣΑ.

β. Χρήστου Αγγελομάτη. «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ», τομ. Α΄, σελ. 183, εκδ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ.

γ. « ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ», τομ. ΙΒ΄, ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ , 1975.

δ. Διαδικτυακή πληροφόρηση.

με τον Βασίλη Σφυρόερα, ο Ολλανδός πρόξενος στη Λάρνακα Μάρκο-Αντόνιο Σάντι, με δύο εκθέσεις στις 22 και 26 Μαρτίου 1826 ανέφερε ότι στις 17 του μήνα εμφανίστηκαν στη θαλάσσια περιοχή της Αγίας Νάπας δέκα ελληνικά πλοία από τα οποία αποβιβάστηκαν περίπου διακόσιοι ένοπλοι με σκοπό να αρπάξουν ζώα και να εφοδιαστούν με νερό, ενώ στις 24 του μήνα εμφανίστηκαν πάλι έντεκα ελληνικά πλοία στην ακτή της Λάρνακας με σκοπό την αποβίβαση περίπου 3.500 ανδρών για την κατάληψη του νησιού, χωρίς ωστόσο η ενέργεια να πραγματοποιηθείυ και πλιατσικολόγησα

([1]) Ο Χαζημιχάλης Νταλιάνης (1775-1838), μέλος της Φιλικής Εταιρείας από το 1816,  κατήγετο από το Δελβινάκι Ηπείρου. Από την την έκρηξη της Επανάστασης   προσέφερε πολλά εις τον Αγώνα και   διατηρούσε ιδίοις εξόδοις επαναστατική Ίλη Ιππικού εξ 800 ανδρών. Από από την Ελληνική Πολιτεία του είχε απονεμηθεί ο βαθμός του «στρατηγού» και σκοτώθηκε πολεμώντας ηρωικά με πολλούς από τους άνδρες του στο Φραγκοκάστελλο Κρήτης, τον Μαΐο 1828.

([2]) Ο  Νικ. Κριεζώτης (1785-1853) Από πό το χωριό Βίρα  της επαρχίας Καρυστίας Ευβοίας.  Το  1821 διακρίθηκε στην μάχη του Βρυσίου Ευβοίας  και έλαβε τον βαθμό του Πεντακοσιάρχου. Από το 1822 και επί διετία  πολεμούσε συνεργαζόμενος με τον Βάσιο Μαυροβουνιώτη  για την απελευθέρωση της Καρύστου.  Το 1825  πολέμησε στην Ανατ. Στερεά υπό τον Καραΐσκάκη  Μετά την εκστρατεία στον Λίβανο  έλαβε μέρος στις   μάχες της Αττικής και  από Ιουν 1825 ανέλαβε την άμυνα της Ακρόπολης μέχρι την παράδοσή της. Επί Καποδίστρια υπηρέτησε ως  Χιλίαρχος στον Στρατό της Ανατ. Ελλάδος και,  επί Όθωνος, νομοεπιθεωρητής Εύβοιας και υπασπιστής του. Συμμετείχε στην αντιοθωνική εξέγερση , καταδιώχθηκε και τελικά κατέφυγε στην Σμύρνη όπου και απέθανε το 1838. Στις 13 Οκτ. 1863 έγινε η ανακομιδή των λειψάνων του  στην Χαλκίδα.

([3]) Βάσος Μαυροβουνώτης (1757-1853). Σλαβικής καταγωγής από το Μαυροβούνιο. Έδρασε κατ΄αρχήν στην Εύβοια  όπου συμμετείχε σε 10 μάχες και κατόρθωσε   να ανακηρυχθεί ανεξάρτητος καπετάνιος με δικό του πολεμικό σώμα που σχημάτισε από πλιάτσικα κατά των χωρικών ή ιδιοποίηση της δεκάτης. Το 1823 αναγνωρίσθηκε ως Χιλίαρχος  των σωμάτων Αττικής από την Προσωρινή Διοίκηση της Ελλάδος και το 1824 μετακινήθηκε στην Ύδρα προς οργάνωση της άμυνας του νησιού προαχθείς από τον Γ, Κουντουριώτη στον βαθμό της Στρατηγίας. Το 1825 συγκρούσθηκε με τις δυνάμεις τιου Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο και έπειτα του Κεχαγιάμπεη στην Ρούμελη. Κατά τον εμφύλιο υποστήριξε σθεναρά τους κυβερνητικούς του Γ. Κοντουριώτη και το 1826, υπό τις διαταγές του  Καραΐσκάκη έλαβε μέρος στις μάχες της Αττικής (Λιόσα , Ελευσίνα, Καματερό)  κατά του Κιουταχή και του Τρίκκερι και Λάκκα ζαγοράς κατά των Νούρκα Σέρβανη και Νταΐραγά Κόνιτσα. Επί αποδίστρια έλαβε τον βαθμό της Χιλιαρχίας και το 1831, επι Όθωνο,  διετέλεσε Συνταγματάρχης – Νομοεπιθεωρητής Αττικής και Βοιωτίας. Πέθανε το 1853 από πνευμονία. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στην κοινωνία της μετεπαναστατικής Ελλάδος.

 Σπύρος Δραΐνας

Στο μάλλον αμήχανο κλείσιμο ενός πρόσφατου βιβλίου του, ένας από τους πιο ανελέητους επικριτές του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ γράφει: «Ο ελληνικός πολιτικός βίος δεν γνώρισε άλλο φαινόμενο ανάλογο με τον Ανδρέα Παπανδρέου» (Θ. Βερέμης). Αυτή η διαπίστωση ίσως εξηγεί τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει όποιος προσπαθεί να χαρακτηρίσει συνοπτικά την καριέρα ενός ηγέτη, ο οποίος κατά την διάρκεια τριών δεκαετιών, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση της σύγχρονης Ελλάδας. Για αυτό, το σύντομο αυτό δοκίμιο εστιάζεται σε μόνο μια, αλλά εν τούτοις ουσιώδη διάσταση της πολιτικής του υπόστασης.

 Είναι κοινά αποδεκτό ότι η αφηγηματική δεινότητα του Παπανδρέου λειτούργησε καθοριστικά στην ανάδειξή του ως χαρισματικού ηγέτη και την ραγδαία άνοδο του ΠΑΣΟΚ που οδήγησε, εντέλει, στις νικηφόρες εκλογές του 1981. Αυτό το ταλέντο ήταν έκδηλο όταν, στις 31 Γενάρη του 1982, ο νέο-εκλεγμένος πρωθυπουργός απευθύνθηκε στα περίπου 4000 στελέχη του ΠΑΣΟΚ που συγκεντρώθηκαν στο Σπόρτιγκ για να πανηγυρίσουν το εκλογικό θρίαμβο που συντελέστηκε κάπου 100 μέρες πριν. Σε μία ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα, ο Παπανδρέου χαιρέτησε την «αγωνιστική παρουσία» των στελεχών ως επιβεβαίωση ότι «βρισκόμαστε σε τάξη μάχης» για την συνέχεια του αγώνα για την «μεγάλη Αλλαγή.» Και αφού επισήμανε ότι η εκλογική νίκη του περασμένου Οκτώβρη «είναι μόνο το εισιτήριο για το μεγάλο αγώνα,” προσδιόριζε την φυσιογνωμία του ΠΑΣΟΚ με τρόπο που θα γίνει εμβληματικό. «Το ΠΑΣΟΚ ενσαρκώνει πραγματικά μια ανεπανάληπτη, λαογέννητη, μαζική πρωτοβουλία,” δήλωσε. «Στο ΠΑΣΟΚ…συμπορεύτηκαν, συνεκφράστηκαν και ενοποιήθηκαν τρία ρεύματα και τρεις γενιές. Η γενιά της Εθνικής Αντίστασης με κύριο φορέα το ΕΑΜ, η γενιά των Ανένδοτων Αγώνων—που έθεσαν τα θεμέλια για την πορεία που ακολούθησε—και η αντίσταση στην ξενοκίνητη δικτατορία των συνταγματαρχών με σύμβολο τον αγώνα της νέας γενιάς, τον αγώνα της γενιάς του Πολυτεχνείου.»

Αυτός ο λόγος περί «ενσάρκωσης» των τριών ρευμάτων και γενεών είχε μία συγκεκριμένη πολιτική στόχευση. Η έκβαση της πρόσφατης αναμέτρησης, συνέχισε ο Παπανδρέου, «ανέτρεψε τις παλιές παγιωμένες ισορροπίες της πολιτικής ζωής της χώρας». Μέσα από τις «κύριες επιλογές» που «σφράγισαν τα 7 χρόνια της ζωής» του ΠΑΣΟΚ, «…κατορθώσαμε να μετατρέψουμε την κοινωνική πλειοψηφία των μη προνομιούχων, σε πολιτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού.» Και εδώ βρίσκεται η πολιτική στόχευση του αφηγήματος. Με τις αναφορές στους ανεκπλήρωτους λαϊκούς αγώνες του παρελθόντος, φιλοδοξούσε να μεταμορφώσει την αναζήτηση δικαίωσης που τροφοδοτούσε πολλούς από τους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ σε μία συλλογική υπόθεση ιστορικών διαστάσεων. Μέσα στις συγγένειες και ταυτίσεις που υπονόησε το αφήγημα, ο Παπανδρέου επιδίωξε να επισφραγίσει τη νέα αυτή ισορροπία, μετουσιώνοντας τους ψηφοφόρους της πλέον πλειοψηφικής, αλλά και ετερόκλητης λαϊκής βάσης, σε μονίμους κατοίκους του νεότευκτου χώρου μίας ιδιόμορφης ελληνικής Κεντροαριστεράς.

Ωστόσο, θα ήταν λάθος να αντιμετωπιστεί αυτός ο λόγος περί «ενσάρκωσης» ως ένα πρόσκαιρο λεκτικό τέχνασμα. Αντιθέτως, αποτελούσε το αποκορύφωμα ενός αφηγηματικού νήματος που μας παραπέμπει, όχι στην ίδρυση του ΠΑΣΟΚ το 1974, όπως ίσως θα αναμενότανε, αλλά στην πρώτη κιόλας εμφάνιση του Ανδρέα Παπανδρέου στο πολιτικό στίβο. Στις αρχές του 1964, όταν κατέβηκε ως υποψήφιος στην Αχαΐα στις θριαμβευτικές για την Ένωση Κέντρου εκλογές, εκδόθηκε μία αφίσα για την εκλογική του καμπάνια. Η αφίσα, που σχεδιάστηκε σε συνεργασία με το επιτελείο του, τον δείχνει να χαιρετάει τον θεατή και φέρνει την εξής αξιοσημείωτη λεζάντα: «ο Ανδρέας Παπανδρέου ενσαρκώνει το πνεύμα, τους πόθους και τα ιδανικά της αγωνιστικής γενιάς του 1940».

Η διατύπωση εγείρει εύλογα ερωτήματα. Γιατί, στα εγκαίνια της πολιτικής του καριέρας, επέλεξε ο Παπανδρέου να προβληθεί ως την «ενσάρκωση της αγωνιστικής γενιάς του 1940»; Τι μήνυμα αποσκοπούσε να περάσει στους υπό αναζήτηση ψηφοφόρους; Απ΄όσα ξέρω, δεν υπάρχουν ρητές απαντήσεις σ΄αυτά τα ερωτήματα. Άλλωστε, είναι αμφίβολο εάν η ταύτισή του με «το πνεύμα, τους πόθους και τα ιδανικά» της «αγωνιστικής γενιάς του 1940» συνέβαλε αισθητά στην εντυπωσιακή απόδοσή του στις κάλπες, κάτι που οφείλεται σε πολλούς άλλους παράγοντες, και πιθανόν πιο σημαντικά στην οικογενειακή του συνάφεια. Εντούτοις, το ενδιαφέρον του συμβάντος δεν βασίζεται στη ενδεχόμενη ψηφοθηρική αποτελεσματικότητά του. Γιατί, λοιπόν, αξίζει την προσοχή του ιστορικού;

Να θυμηθούμε ότι, ναι μεν έχαιρε «name recognition” από τους ψηφοφόρους, αλλά λόγω της απουσίας του στις ΗΠΑ από το 1940, δεν είχε αφήσει, στο χρόνο που μεσολάβησε, κανένα αποτύπωμα στα πολιτικά δρώμενα της Ελλάδας. Βέβαια, ενθαρρυμένος από την δίψα για αλλαγή που φανέρωσε το μαζικό ρεύμα που είχε αναπτυχθεί κάτω από την ηγεσία του πατέρα του, ο Ανδρέας εισέβαλε στην πολιτική σαν αναμορφωτής, με τον εκδημοκρατισμό και εκσυγχρονισμό των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών θεσμών της χώρας ως τη βασική αναφορά και την σοσιαλδημοκρατία τύπου Σουηδίας και Δανίας ως μακρινό όραμα. (Δες το σύντομο βιβλίο του Γεώργιου Μίρκου, Ανδρέας Παπανδρέου: Τα πρώτα βήματα στην πολιτική, όπου, ύστερα από 40 χρόνια, ο διευθυντής της πρώτης του καμπάνιας δημοσίευε το Προγραμματικό Κείμενο που έγραψε ο Παπανδρέου για να κατατοπίσει το επιτελείο του για της πολιτικές θέσεις που ήθελε να προβάλλει.) Ωστόσο, η παρατεταμένη παραμονή του στις ΗΠΑ άφησε τον φιλόδοξο αναμορφωτή χωρίς ζωντανές ρίζες στην κοινωνία που φιλοδοξούσε, εάν κατάφερνε μελλοντικά να αναδειχθεί πρωθυπουργός της χώρας, να αναμορφώσει. Για τον πολύ κόσμο, ήταν ένα «άγνωστο ποσόν».

Παραδόξως, αυτό το μειονέκτημα εμπεριείχε και ένα πλεονέκτημα. Του έδωσε μία σπάνια ευκαιρία. Σαφώς ο πολιτικός του λόγος προσανατολίστηκε από τις λαϊκές προσδοκίες για περισσότερη δημοκρατία, κοινωνική δικαιοσύνη, και οικονομική ευμάρεια που είχαν αφυπνίσει ο Ανένδοτος Αγώνας του Γέρου. Αλλά η μη συμμετοχή του στα πολιτικά δρώμενα των δύο προηγουμένων δεκαετιών του έδωσε την άδεια να διαμορφώσει τη δική του ταυτότητα απέναντι στο λαό της Αχαΐας σχεδόν από το μηδέν. Η προβεβλημένη ιδιότητα του την «ενσάρκωση» του πνεύματος, των πόθων και των ιδανικών της «αγωνιστικής γενιάς του 1940» προσφέρει μια σαφή ένδειξη για το πως σκόπευε να θεμελιώσει το κτίσιμο αυτής της ταυτότητας. Καταρχήν, αναφέρεται στο πανηγυρικό πνεύμα της εθνικής ενότητας γύρο από ένα κοινό αγώνα που εκφράστηκε με το «Όχι» του 1940. Αυτό το πνεύμα διαπότισε μετέπειτα την μαζική ένταξη του κόσμου στην αντίσταση, όπου θα κυριαρχούσε το ΕΑΜ. Στη συνέχεια, όμως, αυτή η πρωτοφανής έκφραση εθνικής ενότητας κλονίστηκε και τελικά εξανεμίστηκε, καθώς, με την Ελλάδα στην δίνη της απόφασης των ΗΠΑ να κατοχυρώσει τα «σύνορα» της Δύσης στις απαρχές του Ψυχρού Πολέμου, αναπτύχθηκε μία μοιραία πόλωση που οδήγησε στον αδελφοκτόνο Εμφύλιο Πόλεμο και την μετεμφυλιακή περιθωριοποίηση των ηττημένων.

Με την προχρονολόγηση αυτής της μοιραίας πόλωσης, η αφίσα του 1964 λύνει με επιδεξιότητα το ζήτημα σχετικά με τη θέση του Παπανδρέου για το Εμφύλιο Πόλεμο και τα επακόλουθα συμβάντα που ξετυλίχθηκαν κατά την απουσία του. Με αυτή την έννοια, είναι πολιτικά ουδέτερη. Δεν τάσσεται ούτε υπέρ ούτε κατά των εμπλεκομένων δυνάμεων. Αντιθέτως, επικαλείται μια στιγμή εθνικής ενότητας που είχε υποσκελίσει τέτοιες διακρίσεις. Μία απ’ τις θεμελιώδης κινήσεις που έκανε ο Ανδρέας όταν πρωτοεμφανίστηκε στα δρώμενα της χώρας ήταν να ταυτιστεί με ένα χαμένο πνεύμα και με ματαιωμένους πόθους και ιδανικά—προσδοκίες που είχαν διαστρεβλωθεί η εξοβελιστεί απ’ την επίσημη μετεμφυλιακή αφήγηση η οποία επιβλήθηκε απ’ τους νικητές του Εμφυλίου Πολέμου. Άρα στα πρώτα του βήματα στον πολιτικό στίβο, ο Παπανδρέου υιοθέτησε μια στάση που θεμελίωνε την πολιτική του ταυτότητα ως φορέα ενός νέου, εναλλακτικού αφηγήματος, απαλλαγμένου από τα τραύματα και αμαρτήματα του παρελθόντος.

Οι πολιτικοί λόγοι που έδωσε κατά την διάρκεια της καμπάνιας επιβεβαίωναν αυτή την πρόθεση. «Την Ένωση Κέντρου και τους μαχητές της κατέχει όχι το πάθος της αντίθεσης και του παρελθόντος αλλά το πάθος της δημιουργίας και του μέλλοντος,» έλεγε στο τελευταίο του προεκλογική ομιλία. «Ολόκληρος ο ορίζων, ολόκληρο το οπτικό μας πεδίο γεμίζει από το όραμα ενός μέλλοντος που θα στηρίξουμε όχι στο μίσος αλλά στη λήθη, όχι στην αντιδικία αλλά στην πειθώ.» Βέβαια, μια πολιτική ταυτότητα δεν υπάρχει ερήμην των ακροατών που την προσλαμβάνουν. Υφίσταται στην σχέση μεταξύ του πολιτικού και των πολιτών στους οποίους απευθύνεται. Έτσι, στην ίδια ομιλία, ο Παπανδρέου, καθόρισε τους όρους που οραματίζεται για τις σχέσεις του με τους ψηφοφόρους. «Στις στιγμές αυτές της κοσμογονίας,» τους έλεγε, «όλοι έχουμε το μερίδιο των ευθυνών μας. Η δική μας ευθύνη είναι να συλλάβουμε το νόημα των στιγμών και να τις εκφράσουμε. Η δική σας είναι να μας παράσχετε τη δύναμη για να το κατορθώσουμε. Να δώσετε τη δύναμη στις νέες και άφθαρτες δυνάμεις, τις μόνες που μπορούν να γίνουν οι γνήσιοι φορείς της ανανέωσης και της αλλαγής.»

Η διατύπωση προϊδεάζει το «συμβόλαιο με το λαό» που αποτελέσει ένα ακόμα δομικό στοιχείο στο χτίσιμο του «αφηγήματος της Αλλαγής». Υποδήλωνε την δέσμευση να δώσει σάρκα και οστά στην υποσχόμενη «ανανέωση και αλλαγή» με πράξεις. Από αυτή την αφετηρία, λοιπόν, ξεκίνησε η πορεία του Έλληνα πολιτικού που, όπως έλεγε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, εμφανίστηκε στη σκηνή σαν «αστραπή εξ ουρανού». Και όπως εξελίχθηκαν τα πράγματα, η πορεία αυτή ήταν μάλλον πιο περιπετειώδης από ό,τι ο ίδιος ανέμενε. Οι συγκρούσεις του με τους Αμερικανούς, το Παλάτι και το Στρατό τον ανέδειξαν σταδιακά σε ρόλο πρωταγωνιστή στις ταραχώδεις εξελίξεις που κατέληξαν στο πραξικόπημα της 21^ης Απριλίου. Ακολούθησε φυλάκιση και έξι χρόνια εξορίας και αντίστασης. Με την κατάρρευση της Χούντας και την άφιξη του Καραμανλή στην Αθήνα, γύρισε και ο Ανδρέας για να ιδρύσει το ΠΑΣΟΚ, ουσιαστικά την μετεξέλιξη της Κεντροαριστερής «τάσης» τις προδικτατορικής Ένωσης Κέντρου σ’ έναν μαζικό, ριζοσπαστικό φορέα. Η απόσυρση του πολιτικά τραυματισμένου Στρατού στους στρατώνες, η νομιμοποίηση του ΚΚΕ και η απόρριψη της Μοναρχίας από το λαό αφαίρεσαν τις κύριες αιτίες φαλκίδευσης της δημοκρατίας στη μετεμφυλιακή περίοδο, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για τις φιλοδοξίες του Καραμανλή να κατοχυρώσει ένα σταθερό δημοκρατικό πολίτευμα πάνω στα ερείπια της Χούντας. Κατά μία έννοια, όμως, η πραγματική επικύρωση του έργου του Καραμανλή ήρθε με το ειρηνικό πέρασμα της εξουσίας από την Νέα Δημοκρατία στο ΠΑΣΟΚ μετά τις εκλογές του 1981.

Και εδώ επιστρέφουμε στο αφήγημα της Αλλαγής, με το οποίο ο Παπανδρέου προσδιορίζει τη νίκη του ΠΑΣΟΚ ως την δικαίωση ανεκπλήρωτων αγώνων των τριών ρευμάτων και γενεών. Σημειώνω ότι, στην προεκλογική καμπάνια του 1985, όπου το ΠΑΣΟΚ ζήτησε την ανανέωση της λαϊκής εντολής, επανήρθε ο Παπανδρέου στο ίδιο αφήγημα με μία τροποποίηση. Στις τρείς γενιές προσθέτει και «τη γενιά της μεταπολίτευσης και της αλλαγής, που μπορεί να αμφισβητεί, αλλά ταυτόχρονα εμπνέεται και πιστεύει σ’ έναν καλύτερα κόσμο.» Αυτή η προσθήκη αποτελεί μια διακριτική αναγνώριση της δοκιμασίας που υπέστησαν οι προσδοκίες για Αλλαγή με το πέρασμα του Παπανδρέου από την αναζήτηση της εξουσίας στην άσκησή της. Στην καμπάνια του 1985, το κεντρικό σύνθημα ήταν μετριοπαθές («Για ακόμα καλύτερες μέρες») και το φωτεινό πράσινο στις αφίσες της καμπάνιας του 1981 αντικαταστάθηκε από ένα πράσινο πιο σκούρο. Ωστόσο, παρά τις δυσκολίες και αστοχίες της πρώτης θητείας, η κυβέρνησή του είχε σημαντικά επιτεύγματα—αναμεσά τους, την ίδρυση του ΕΣΥ, την αισθητή ανακατανομή του εισοδήματος, τον εκσυγχρονισμό του οικογενειακού δικαίου και την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης. Και ήταν αρκετά να διαμορφώσει μια παράδοση που μένει ζωντανή.

TA ΝΕΑ (στο ένθετο «Η Ώρα της Δημοκρατικής Παράταξης»)

Οκτώβριος 2017

Δημοσίευμα στην τουρκική εφημερίδα Τζουμχουριέτ αναφέρεται στη μυστική συμφωνία που υπέγραψε το καθεστώς Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ με την ηγεσία της Αλβανίας στη διάρκεια του λεγόμενου ‘τουρκικού εθνικού αγώνα’. Μάλιστα, το δημοσίευμα σημειώνει ότι  το σχετικό κείμενο βρέθηκε σε ελληνικές πηγές.

Ο αναπληρωτής καθηγητής στο πανεπιστήμιο Başkent, Χαλίλ Οζτζάν, ανέφερε ότι  η Τουρκία και η Αλβανία υπέγραψαν μυστική συμφωνία κατά τη διάρκεια του τουρκικού εθνικού αγώνα και η συμφωνία περιελάμβανε  και ένα άρθρο για το καθεστώς που θα είχε η Αλβανία:

«Το ζήτημα του καθεστώτος θα καθοριστεί στο αλβανικό κοινοβούλιο που θα δημιουργηθεί και θα ληφθεί κάθε μέριμνα για τη διασφάλιση της λαϊκής εξουσίας», σημειώνονταν χαρακτηριστικά.

«Όταν ο Μουσταφά Κεμάλ ξεκίνησε τον αγώνα, ήθελε να ιδρύσει ένα πλήρως ανεξάρτητο τουρκικό εθνικό κράτος βασισμένο στην εθνική κυριαρχία στη χώρα του.

Στην πραγματικότητα, το όνομα του πολιτικού συστήματος που βασιζόταν στην εθνική κυριαρχία ήταν η δημοκρατία.

Μάλιστα, την ανεξαρτησία και την εθνική κυριαρχία που ήθελε ο Ατατούρκ για το έθνος του, δηλαδή τη Δημοκρατία,  ήθελε και  για μια άλλη καταπιεσμένη χώρα (την Αλβανία), «κοιτάζοντας τα γεγονότα από μια οικουμενική οπτική».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Οζτζάν δήλωσε ότι η δημοκρατία ανακηρύχθηκε στην Αλβανία στις 21 Ιανουαρίου 1925 και ο  Αχμέτ Ζόγκου εξελέγη πρόεδρος στις 31 Ιανουαρίου 1925, προσθέτοντας: «Καθώς προχωρούσε ο καιρός, ο Ζόγκου, ο οποίος έλαβε περισσότερη υποστήριξη από την Ιταλία, συγκέντρωσε την εξουσία στα χέρια του και προχώρησε σε αλλαγή καθεστώτος. Το αλβανικό κοινοβούλιο ανακήρυξε τον Ζόγκου Βασιλιά την 1η Σεπτεμβρίου 1928.

Σημειώνοντας ότι ο τουρκικός Τύπος αντέδρασε έντονα  στην ανακήρυξη του Ζόγκου ως βασιλιάς,  ο Οζτζάν είπε:

«Ο πρεσβευτής της Τουρκίας στα Τίρανα, Ταχίρ Λουτφι Μπέης, κλήθηκε αμέσως στην Άγκυρα». Ο Ατατούρκ μίλησε στη γαλλική εφημερίδα «Petit Parisen» μια μέρα αργότερα και σύμφωνα με τον Οζκάν:

«Ο Ατατούρκ κατηγόρησε τον Ζόγκου ότι παραβίασε τον προεδρικό του όρκο και πρόδωσε τον λαό του. Μέρη της συνέντευξης δημοσιεύτηκαν σε τρεις εφημερίδες στην Αγγλία στις 8 Οκτωβρίου 1928. Αυτή η συνέντευξη δημοσιεύτηκε επίσης στην εφημερίδα Vakit στις 11 Οκτωβρίου.

Ο Ατατούρκ είχε πει τότε: Δεν θα τον αναγνωρίσω ποτέ ως βασιλιά, ίσως όλος το κόσμος να τον εγκρίνει. Ό, τι και αν συμβεί δεν θα εγκρίνω το βασίλειο αυτού του ανθρώπου», είπε.

Ο Τούρκος ιστορικός θα επισημάνει ότι το Αλβανικό Υπουργείο Εξωτερικών ζήτησε διάψευση σχετικά με τη δήλωση Ατατούρκ, αλλά καμία διάψευση δεν δημοσιεύτηκε, αντίθετα, συνεχίστηκε η αποφασιστική στάση και κριτική του Ατατούρκ, καθώς και του τουρκικού Τύπου κατά του Αχμέτ Ζόγκου», όπως σημειώνεται.

cumhuriyet.com.tr

https://www.echedoros-a.gr

«Για να έχει τη βουλγαρική υποστήριξη για την ευρωατλαντική πορεία της , η Βόρεια Μακεδονία, πρέπει να συμπεριλάβει τους Βούλγαρους στο Σύνταγμα ως εθνική μειονότητα», δήλωσε ο πρώην πρωθυπουργός της Βουλγαρίας και ηγέτης του GERB Μπόικο Μπορίσοφ σε συνάντηση με εκπροσώπους βουλγαρικών οργανώσεων της Βόρειας Μακεδονίας.

«Για να προχωρήσουμε, χρειάζονται συγκεκριμένα βήματα, με απόφαση της Βουλής να γίνουν αλλαγές στους Βούλγαρους, στους Σέρβους, στους Βόσνιους και σε όλους τους άλλους στο Σύνταγμα, οπότε συνεχίζουμε να συζητάμε σημαντικά θέματα. Είναι υποχρεωτικό. Δεν ξέρω γιατί δεν το συζητάμε καθόλου. «Αν και ο Μίτσκοσκι και ο Ζάεφ δεν το καταλαβαίνουν αυτό”, είπε ο Μπόικο Μπορίσοφ.

«Τόσο ο Μίτσκοσκι όσο και ο Ζάεφ μιλούν πολύ ειλικρινά όταν έρχονται σε εμάς, υπόσχονται τα πάντα, αλλά όταν επιστρέφουν στα Σκόπια…»

«Και να τι πετυχαίνουν» «Είπαμε «ΟΧΙ», χωρίς αυτόν τον όρο», προσθέτει ο Μπόικο Μπορίσοφ.

Μετά τη συνάντηση, ο Μπορίσοφ έγραψε στο Facebook ότι «η Βόρεια Μακεδονία δεν έχει πιο στενό φίλο από τη Βουλγαρία» και ότι ήταν σημαντικό για αυτούς να ενταχθεί η χώρα στην ΕΕ.

Προσθέτει ότι οι εκπρόσωποι της βουλγαρικής μειονότητας στη Βόρεια Μακεδονία διαμαρτύρονται ότι νιώθουν φαντάσματα, γιατί ο Πρόεδρος και ο Πρωθυπουργός τους αντιμετωπίζουν σαν να μην υπάρχουν.

Βουλγαρικές οργανώσεις συναντήθηκαν επίσης χθες με τον Πρόεδρο της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ, ο οποίος διεκδικεί δεύτερη θητεία ως αρχηγός κράτους.

«Κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν προκειμένου η φίλη χώρα, η πλησιέστερη χώρα, η Βόρεια Μακεδονία, να γίνει μέλος της ΕΕ το συντομότερο δυνατό, αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει εις βάρος ούτε της βουλγαρικής πολιτιστικής κληρονομιάς ούτε των συμφερόντων σας,  και των δικών μας» », είπε ο Ρούμεν Ράντεφ στους εκπροσώπους των Βουλγάρων της Βόρειας Μακεδονίας, σύμφωνα με το τηλεοπτικό κανάλι των Σκοπίων tv21.tv.

https://www.echedoros-a.gr

Μία εξαιρετική και συγχρόνως εξαιρετικά αποκαλυπτική ανάλυση της κατάστασης του Τουρκικού Στρατού, δείχνει την αιτία για την εμμονή της Τουρκίας να αναβαθμίσει με κάθε τρόπο τα F 16 που διαθέτει, όπως έκανε η Ελλάδα έγκαιρα πριν από χρόνια. Το αίτημα της Τουρκίας για την αγορά 40 νέων μαχητικών αεροσκαφών F-16 και τον εκσυγχρονισμό επιπλέον 80 μαχητικών, είναι μία κίνηση απόγνωσης διότι οι Τούρκοι γνωρίζουν πως την συγκεκριμένη στιγμή βρίσκονται στο έλεος των Ελληνικών όπλων. Και αυτό είναι κάτι που η Ελλάδα πρέπει να το αξιοποιήσει πάσει θυσία, διεκδικώντας ό,τι της ανήκει και μην επιτρέποντας στην Τουρκία να δημιουργήσει κανένα τετελεσμένο στην Ανατολική Μεσόγειο.

Είναι η πρώτη φορά, για την ακρίβεια, που η Ελλάδα μπορεί να επιβάλει στο πεδίο, ό,τι δικαιούται στον χάρτη.

Η Τουρκία, όπως αποκαλύπτει ο Ο Δρ. Can Kasapoglu στρέφεται προς τις Ηνωμένες Πολιτείες ως μία απέλπιδα προσπάθεια να αγοράσει μια παρτίδα νέων μαχητικών αεροσκαφών F-16V. Αυτή η κίνηση, είναι μια κίνηση δίχως αύριο.

Ο Kasapoglu, δεν είναι τυχαίο πρόσωπο. Εκτός από διευθυντής του Ερευνητικού Προγράμματος Ασφάλειας & Άμυνας στο EDAM και συνεργάτης στις «Ευρασιατικές Στρατιωτικές Υποθέσεις» στο Ίδρυμα Jamestown, ο Δρ. Kasapoglu είναι κάτοχος Ph.D. από το Τουρκικό Κολέγιο Πολέμου και διαθέτει M.Sci. πτυχίο από την Τουρκική Στρατιωτική Ακαδημία. Προηγουμένως ήταν υπότροφος του Αϊζενχάουερ στο Κολλέγιο Άμυνας του ΝΑΤΟ στη Ρώμη και είχε μια ερευνητική θέση στο Κέντρο Αριστείας στον Κυβερνοχώρο του ΝΑΤΟ στο Ταλίν.

Μιλάμε λοιπόν για έναν επιστήμονα ο οποίος γνωρίζει όσο λίγοι την πραγματικότητα για τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις αλλά και την γεωπολιτική διάσταση μίας περιφερειακής σύγκρουσης στην οποία ενδέχεται να εμπλακεί η ακόμα να προκαλέσει η Τουρκία. Η γνώμη του λοιπόν έχει εξαιρετική βαρύτητα.

Τα γεγονότα που ανατρέπουν τις ισορροπίες για την Τουρκία
Από τότε που η Τουρκία αγόρασε το Ρωσικό σύστημα αεράμυνας S-400, έχει αποβληθεί από το πρόγραμμα F-35 Joint Strike Fighter και αναγκάστηκε να παρακολουθήσει τους γεωπολιτικούς ανταγωνιστές της να βελτιώνουν τις δυνατότητές τους στην Πολεμική Αεροπορία. Η Τουρκία πιστεύει ότι η προμήθεια των F-16V είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της αεροπορικής της δύναμης στην επόμενη δεκαετία.

Διακυβεύονται όμως πολύ περισσότερα από τα βραχυπρόθεσμα σχέδια της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας. Με τη Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν να κοιτάζει τους διατλαντικούς δεσμούς της Τουρκίας, μια άρνηση του Κογκρέσου για τη συμφωνία για τα F-16V θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια αλλαγή στον στρατηγικό προσανατολισμό της Τουρκίας ως σύμμαχου του ΝΑΤΟ. Το αποτέλεσμα της συμφωνίας F-16V θα μπορούσε να ενδυναμώσει ή να σπάσει τη συμμαχία της Τουρκίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες!

Η Τουρκία χρειάζεται πολύ την αναβάθμιση F-16V. Η ανάλυση λοιπόν αυτή του καθηγητή που ουσιαστικά αποτελεί τελεσίγραφο της Τουρκίας προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, φανερώνει τον τουρκικό πανικό που φτάνει στο σημείο να εκβιάζει την Αμερική ακόμα και να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ εάν δεν πάρει το συμβόλαιο.

Η τουρκική Πολεμική Αεροπορία έχει τεχνολογικές ελλείψεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μεγάλες αποτυχίες εάν δεν αντιμετωπιστούν επαρκώς. Ελλείψεις που θα αποδειχτούν καίριες σε ενδεχόμενη σύρραξη.

Η ευκαιρία της Τουρκίας να αγοράσει F-35 Lightning II χάθηκε μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400. Η αποβολή της από το πρόγραμμα διέλυσε τις πιθανότητες της Τουρκίας να πετάξει με αεροσκάφη πέμπτης γενιάς μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2020. Ακόμη χειρότερα, το τουρκικό εγχώριο μαχητικό αεροσκάφος Milli Muharip Uçak (MMU, πρώην TF-X) αντιμετωπίζει κρίσιμες δυσκολίες, ειδικά στον τομέα των κινητήρων. Η Τουρκία θα πετάξει το πρώτο αεροσκάφος με κινητήρες που θα αποκτηθούν «από το ράφι», ενώ ελπίζει να αναπτύξει έναν εγχώριο κινητήρα για τις μεταγενέστερες παρτίδες.

Τα προβλήματα του τουρκικού μαχητικού MMU δεν περιορίζονται στον κινητήρα. Τα μοντέλα πρώιμης παραγωγής θα είναι πλατφόρμες 4++ γενιάς και όχι μαχητικά πέμπτης γενιάς. Αυτά τα αεροπλάνα δεν θα φτάσουν σε σημαντικό αριθμό μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2030 ή αργότερα, οπότε τα αεροσκάφη έκτης γενιάς θα τεθούν σε υπηρεσία από τις κορυφαίες αεροπορικές δυνάμεις του κόσμου. Δηλαδή, ότι και να γίνει, ακόμα και δικό της κινητήρα να αναπτύξει η Τουρκία για τα αεροσκάφη της, θα βρίσκεται πάντα μια γενιά πίσω.

Σήμερα, η Τουρκική Αεροπορία βασίζεται στα F-16 Fighting Falcons τέταρτης γενιάς χωρίς αναμενόμενες αναβαθμίσεις 4,5 γενιάς, όπως σοφά έπραξε η Ελλάδα το 2016. Ενώ η Τουρκία αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις, οι γεωπολιτικοί της αντίπαλοι σημειώνουν μεγάλη πρόοδο. Η Ελλάδα έχει οριστικοποιήσει μια Συμφωνία για το αεροσκάφος Rafale με τη Γαλλία, μαζί με προηγμένες λύσεις για το Πολεμικό Ναυτικό.

Η Αθήνα συνεργάζεται επίσης με τη Lockheed Martin για τον εκσυγχρονισμό περισσότερων από ογδόντα F-16 στην παραλλαγή F-16V. Η Ελλάδα θα αποκτήσει και μαχητικά stealth F-35. Η Τουρκική Πολεμική Αεροπορία μπορεί κάλλιστα να βρεθεί να πετάει με απαρχαιωμένα F-16 τέταρτης γενιάς τη δεκαετία του 2030 εναντίον μιας εκσυγχρονισμένης Ελληνικής Αεροπορίας.

Κατά τα άλλα, η κοντόφθαλμη απόφαση εξωτερικής πολιτικής της Άγκυρας να ευθυγραμμιστεί με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και τη Χαμάς στη Μέση Ανατολή έχει φέρει την Ελλάδα σε γεωπολιτική θέση ισχύος. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ισραήλ και η Αίγυπτος τάχθηκαν στο πλευρό της Ελλάδας μέσω αμυντικών συνεργασιών. Η Τουρκία βρίσκεται σε δύσκολη θέση.

Οι S-400 δεν αρκούν
Ακόμη και το ισχυρό Ρώσικο σύστημα εδάφους-αέρος S-400 (SAM) έχει περιορισμένη ικανότητα αντιστάθμισης των ελλείψεων της Τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας. Πρώτον, το S-400 της Τουρκίας είναι ένα «αυτόνομο» σύστημα χωρίς δικτυωμένη αρχιτεκτονική αεράμυνας. Σε αντίθεση με τις διαμορφώσεις SAM της Ρωσίας, δεν υπάρχει συστοιχία πυραύλων SA-17 ή Pantsir για να υποστηρίξει το σύστημα, καθιστώντας το εξαιρετικά ευάλωτο στην καταστολή των εχθρικών χτυπημάτων αεράμυνας (SEAD) από πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και εκτοξευόμενους πύραυλους κρουζ.

Δεύτερον, λόγω διαφόρων ασυμβατοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των αναντιστοιχιών συνδέσμων δεδομένων, τα S-400 της Τουρκίας δεν μπορούν να λειτουργήσουν παράλληλα με τα αεροσκάφη πληροφοριών που κατασκευάζονται από την Τουρκική Αεροπορία ή ακόμα και τα F-16. Αφού και οι δύο τύποι είναι προσανατολισμένοι να συνεργάζονται με τα Νατοϊκά συστήματα.

Πρακτικά, οι S-400 της Τουρκίας μπορεί να έχουν λίγες πιθανότητες να επιβιώσουν σε μια σύγκρουση, εάν οι ανταγωνιστές της Τουρκίας χρησιμοποιήσουν αεροσκάφη πέμπτης γενιάς.

Το Τουρκικό Ναυτικό σε μία Ελληνο-Τουρκική σύγκρουση
Η Τουρκία διατηρεί ένα σαφές πλεονέκτημα έναντι της Ελλάδας στη ναυτική ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Τέσσερις γηγενείς κορβέτες έχουν τεθεί σε υπηρεσία τα τελευταία χρόνια, ενώ σύντομα θα ακολουθήσουν τέσσερις προηγμένες φρεγάτες κατηγορίας I με αντιαεροπορικές δυνατότητες.

Το Τουρκικό Ναυτικό πρόκειται επίσης να παραλάβει σύντομα το διαμάντι του, το αποβατικό TCG Anadolu Amphibious Assault Vessel. Ο Τούρκος κατασκευαστής των μη επανδρωμένων drones Baykar εργάζεται τώρα πάνω στο Bayraktar TB-3, ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος μάχης με διπλωμένα φτερά και μεγαλύτερη χωρητικότητα ωφέλιμου φορτίου μάχης από το Bayraktar TB-2. Το MIUS, μια πιο φιλόδοξη πλατφόρμα με κινητήρα τζετ και αεροδυναμικά σχεδιαστικά χαρακτηριστικά χαμηλής διατομής ραντάρ, θα ξεκινήσει τις αρχικές πτητικές του δοκιμές το 2023. Προκειμένου να μπορούν να μεταφέρονται με τα Τουρκικά πολεμικά πλοία.

Η Τουρκία θα λάβει επίσης έξι υποβρύχια κλάσης Reis, τα επόμενα πέντε χρόνια. Η κατηγορία βασίζεται στη σχεδίαση τύπου 214 της Γερμανίας. Τέλος, το Ναυτικό ξεκίνησε πρόσφατα τη λειτουργία του μη επανδρωμένου εναέριου συστήματος Aksungur της Turkish Aerospace Industries (TUSAŞ). Το Aksungur θα συμμετάσχει σε αποστολές ανθυποβρυχιακού πολέμου και θαλάσσιας περιπολίας.

Σε αντάλλαγμα, το Παρίσι θα ενισχύσει το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό με νέες φρεγάτες τα επόμενα χρόνια. Οι πλατφόρμες των φρεγατών θα είναι εξοπλισμένες με πολλαπλασιαστές δύναμης όπως το σύστημα αεράμυνας και πυραυλικής άμυνας Aster-30 Block-1, αντιπλοϊκούς πυραύλους Exocet MM40 Block 3C και υπερσύγχρονο ραντάρ SeaFire της Thales. Ωστόσο, μερικές σύγχρονες φρεγάτες δεν μπορούν να αλλάξουν τον ναυτικό συσχετισμό δυνάμεων, ειδικά λαμβάνοντας υπόψη τον εδραιωμένο ναυπηγικό τομέα της Τουρκίας και την εγχώρια ικανότητα παραγωγής πυρομαχικών. Σε αντίθεση με τα Ελληνικά Ναυπηγεία και την Ελληνική Αμυντική Βιομηχανία η οποία απαξιώνεται συνεχώς, αντί να αποτελεί πρώτη προτεραιότητα για εμφανείς πλέον λόγους.

Ωστόσο, η απουσία επαρκούς Τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας θα υπονόμευε κάθε ναυτική επιχείρηση. Σε περίπτωση που οι ανταγωνιστές της Τουρκίας διεκδικήσουν τους ουρανούς κατά την έναρξη μιας εναέριας-θαλάσσιας μάχης, τα πλοία του Τουρκικού Ναυτικού θα εκτεθούν επικίνδυνα στις πυραυλικές επιθέσεις των αντιπάλων. Η τεχνολογική υπεροχή της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας είναι αδιαμφισβήτητη και το Τουρκικό Ναυτικό δεν μπορεί να ξεφύγει από αυτή.

Η προσπάθεια της Τουρκίας να παρακάμψει τις κυρώσεις CAATSA
Παρά το νόμο για την αντιμετώπιση των αντιπάλων της Αμερικής μέσω των κυρώσεων (CAATSA), η Άγκυρα μπορεί ακόμα να εξασφαλίσει νομικά τη συμφωνία για τα F-16V. Η Τουρκία έχει δύο μεγάλες οδούς προμηθειών. Το Γραφείο Προμηθειών του Υπουργείου Άμυνας που επιβλέπει τις ξένες στρατιωτικές πωλήσεις παρέχει την πρώτη διέξοδο. Η Προεδρία των Αμυντικών Βιομηχανιών (SSB) ελέγχει τις στρατιωτικές-βιομηχανικές θυγατρικές και διαχειρίζεται κυρίως έργα στα οποία εμπλέκεται η αμυντική τεχνολογία και η βιομηχανική βάση της Τουρκίας. Το SSB τελεί υπό τις κυρώσεις της CAATSA λόγω της απόκτησης των S-400. Ωστόσο, η οδός για την προμήθεια του νέου «πακέτου» F-16V δια μέσου του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας είναι ανοιχτή.

Ωστόσο, το Κογκρέσο των ΗΠΑ έχει τη νομική εξουσία να εμποδίσει την πώληση. Εάν η Τουρκία αντιμετωπίσει την άρνηση του Κογκρέσου, τότε η Τουρκική Πολεμική Αεροπορία θα πρέπει να αντιμετωπίσει την καταιγίδα της επόμενης δεκαετίας από μειονεκτική θέση. Θα πρέπει να χρησιμοποιήσει έναν γηρασμένο στόλο μαχητικών αεροσκαφών ενάντια σε αντιπάλους που εκσυγχρονίζονται.

Στο χειρότερο σενάριο, το Κρεμλίνο θα δει πιθανώς ένα ιστορικό παράθυρο για να κεφαλαιοποιήσει τη δυσαρέσκεια της Τουρκίας εάν το Κογκρέσο μπλοκάρει την πώληση. Η Τουρκία, στην περίπτωση που δεν θα μπορέσει να αποκτήσει τα νέα F 16, πιθανότατα θα επιλέξει να προμηθευτεί αμέσως τη δεύτερη παρτίδα των ρωσικών S-400. Μια δεύτερη αγορά θα περιλάμβανε πιθανότατα μεταφορά τεχνολογίας και βιομηχανική παραγωγή στην Τουρκία και όχι ένα απλό συμβόλαιο αγοράς όπως έγινε με την πρώτη παρτίδα. Η Τουρκία μπορεί ακόμη και να επιλέξει να αγοράσει αεροσκάφη από τη Ρωσία. Ο επικεφαλής προμηθειών της Τουρκίας, Ισμαήλ Ντεμίρ, δήλωσε δημόσια ότι τα Su-35 και ακόμη και τα μαχητικά Su-57 δεν έχουν αποκλειστεί.

Μπορεί αυτές οι δηλώσεις να εκλαμβάνονται ως εκβιασμός προς τις ΗΠΑ, ουδείς όμως μπορεί να αμφισβητήσει την «ειλικρίνεια» των τουρκικών προθέσεων, ειδικά μετά την τετελεσμένη απόκτηση των S 400.

Η Ρωσία παρακολουθεί επίσης το πρόγραμμα παραγωγής των μαχητικών αεροσκαφών της Τουρκίας εδώ και αρκετό καιρό για να προσφέρει τον κινητήρα RD-33MK που τροφοδοτεί τα μαχητικά αεροσκάφη MiG-35 και MiG-29 M/M2. Αυτό πιθανότατα θα οδηγούσε σε μεγάλους Τούρκους κατασκευαστές άμυνας, όπως η TUSAŞ, η Aselsan και η Roketsan, να αποτελέσουν νέο στόχο των κυρώσεων της CAATSA εάν εμπλέκονταν σε σημαντικές συναλλαγές με τους Ρώσους.

Στο χειρότερο σενάριο, περαιτέρω κυρώσεις θα μπορούσαν να βλάψουν τη μοναδική εναπομείνασα οδό εξαγοράς μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Γραφείου Προμηθειών του Υπουργείου Άμυνας της Τουρκίας. Εάν συμβεί αυτό, το αμυντικό σύστημα της Τουρκίας θα αποκοπεί από το ΝΑΤΟ.

Το αίτημα εκσυγχρονισμού των F-16V της τουρκικής διοίκησης υπερβαίνει κατά πολύ τη σφαίρα μιας απλής συμφωνίας εξοπλισμών. Κατά ειρωνικό τρόπο, ήταν το F-16 Fighting Falcon που κάποτε επισφράγισε την «ειδική» στρατιωτική συμμαχία μεταξύ Τουρκίας και Ηνωμένων Πολιτειών. Δεκαετίες αργότερα, οι νέες πωλήσεις F-16 μπορεί να σφραγίσουν τη μοίρα των τουρκοαμερικανικών στρατηγικών δεσμών, καθώς και τον γεωπολιτικό προσανατολισμό της Τουρκίας.

Καθίσταται λοιπόν αυτοσκοπός για την Ελλάδα η παρεμπόδιση της απόκτησης των νέων αεροσκαφών από την Τουρκία, τόσο για γεωπολιτικούς όσο και για καθαρά αμυντικούς λόγους. Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα έχει το πάνω χέρι και θα πρέπει να το κρατήσει.

Home