Κάθε φορά που ξεφυλλίζω τους τίτλους των γεωπολιτικών ειδήσεων και νιώθω την ανάγκη για μια νοσταλγική ανάπαυλα, σκέφτομαι την Αλσατία.

Μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η ιστορία αυτής της περιοχής κατά μήκος του Ρήνου αποτελούσε παράδειγμα όλων όσων δεν πήγαιναν καλά στην Ευρώπη. Στη συνέχεια, μετατράπηκε σε case study για οτιδήποτε μπορούσε να πάει σωστά σε ευρωπαϊκό επίπεδο – ενδεχομένως και σε παγκόσμιο.

Καθώς όμως το αναλογίζομαι αυτό, ένας “αναγνωριστικός” πόνος – αυτοί οι ίδιοι τίτλοι στους οποίους αναφέρθηκα στην αρχή – με ξυπνά από την ονειροπόλησή μου: ξεχάσαμε άραγε το μάθημα της Αλσατίας και επιστρέφουμε στον κακό παλιό κόσμο;

Το αίμα έφερε τα “αόρατα σύνορα”

Αυτό το μάθημα της Αλσατίας αφορούσε τα σύνορα – το ότι δεν πρέπει να τα αφήνει κανείς να διχάζουν τους ανθρώπους και ότι σίγουρα δεν πρέπει να χύνεται αίμα για να ξαναχαράσσονται. Ο καλύτερος τρόπος ήταν να γίνονται τα σύνορα ολοένα και λίγοτερο σημαντικά, στην πραγματικότητα σχεδόν αόρατα, έτσι ώστε οι άνθρωποι να μην ενδιαφέρονται πια από ποια πλευρά βρίσκονται σε κάθε δεδομένη στιγμή.

Θυμηθείτε ότι οι Αλσατοί, όπως και τόσοι άλλοι Ευρωπαίοι, πέρασαν μεγάλο μέρος του παρελθόντος τους περνώντας από τη μία στην άλλη πλευρά μεταξύ αντίπαλων δυνάμεων. Ομιλητές μιας γερμανικής διαλέκτου, έγιναν Γάλλοι τον 17ο αιώνα, Γερμανοί τον 19ο, μετά άλλαξαν πλευρά τρεις φορές κατά τον 20ό – κάθε φορά μετά από πόλεμο. Θα μπορούσατε να έχετε ζήσει όλη σας τη ζωή στο ίδιο σπίτι στο Στρασβούργο και να συνεχίζετε να αλλάζετε υπηκοότητα – καθώς και να θάβετε πεσόντες πατέρες, αδερφούς και γιους.

Στη δεκαετία του 1950, η Γαλλία και η Γερμανία, με την ένθερμη υποστήριξη της Ιταλίας και της Ολλανδίας, αποφάσισαν τελικά να βάλουν τέλος σε αυτή την παραφροσύνη. Έθαψαν τα τσεκούρια του πολέμου, συμφώνησαν να μην αμφισβητήσουν ποτέ ξανά τα σύνορα και μετά άρχισαν να τα κάνουν αόρατα. Ονόμασαν αυτή τη δυναμική “ολοένα και στενότερη ένωση”.

Με τον καιρό αυτή η ένωση οδήγησε σε κατακτήσεις όπως μια Κοινή και στη συνέχεια μια Ενιαία Αγορά. Μια Ευρωπαϊκή Κοινότητα και στη συνέχεια Ένωση. Έχει δημιουργήσει έναν χώρο εντελώς απεριόριστων μετακινήσεων (δεν χρειάζονται διαβατήρια), είτε για τουρισμό είτε για καθημερινές εξορμήσεις. Ακόμη και η Ελβετία, η οποία δεν είναι μέλος της ΕΕ, είναι μέρος αυτού του χώρου Σένγκεν.

Ως αποτέλεσμα, η Αλσατία βρίσκεται τώρα στην καρδιά μιας ευημερούσας υπερεθνικής υπερ-περιοχής η οποία απλώνεται σε περιφέρειες της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ελβετίας. Δεν διαφέρει ιδιαίτερα με την περιοχή των τριών αμερικανικών πολιτειών της Νέας Υόρκης, του Νιου Τζέρσεϊ και του Κονέκτικατ, εκτός από τη μεγαλύτερη εκπροσώπησή της στα Ηνωμένα Έθνη. Οι Ευρωπαίοι οι οποίοι ζουν κοντά στο Mulhouse, το Φράιμπουργκ ή τη Βασιλεία ζουν, εργάζονται και διασκεδάζουν στην κοινή τους Τριεθνική Μητροπολιτική Περιφέρεια του Άνω Ρήνου σαν να ήταν όλοι μέρος της ίδιας χώρας ή σε τελική ανάλυση κανενός κράτους.

Εξαγωγή

Ερωτευμένοι με τη μετα-εθνικιστική τους προσέγγιση, οι Ευρωπαίοι προχώρησαν σε προσηλυτισμό προς πάσα κατεύθυνση. Συχνά αυτό λειτούργησε θετικά. Σίγουρα βοήθησε στην ειρήνευση στη Βόρεια Ιρλανδία. Όσο η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν αμφότεροι μέλη της ΕΕ, οι φιλοβρετανοί Ενωτικοί και οι φιλικοί προς το Δουβλίνο Ρεπουμπλικανοί μπορούσαν να συνεχίζουν να αισθάνονται συνδεδεμένοι με την πατρίδα της επιλογής τους, δεδομένου ότι κανένα εμφανές σύνορο δεν χώριζε τις χώρες αυτές.

Η λογική Αλσατίας ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη όταν πολλές χώρες οι οποίες παλαιότερα βρίσκονταν πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα προσχώρησαν στην ΕΕ. Η Κεντρική Ευρώπη αποτελεί ένα χωνευτήρι εθνοτήτων και εθνικοτήτων, με τους Ούγγρους, τους Σλοβάκους, τους Βούλγαρους, τους Ρουμάνους και άλλους να απλώνονται και να αναμιγνύονται πολύ πέρα ​​από τα εδάφη των αντίστοιχων κρατών τους. Όμως, χάρη στα διαπερατά σύνορα, όλα αυτά δεν δημιουργούσαν πλέον μεγάλα προβλήματα.

Στη δεκαετία του 1990, όταν η Γιουγκοσλαβία διαλυόταν και έπεφτε στη δίνη πολλαπλών γύρων εθνοκάθαρσης και πολέμου, οι Ευρωπαίοι το είδαν αυτό ως μια αταβιστική επιστροφή στο παρελθόν. Με τη βοήθεια της αμερικανικής ισχύος, τελικά ειρήνευσαν τα Βαλκάνια και πρόσφεραν ξανά τη μέθοδο της Αλσατίας ως λύση σε Σέρβους, Βόσνιους, Μαυροβούνιους, Κοσοβάρους και άλλους. Ένας κορυφαίος ερευνητής το αποκάλεσε αυτό Pax Europeana.

Η σιωπηρή συμφωνία που προσέφερε η ΕΕ ήταν η εξής: εσείς οι Βαλκάνιοι θα συμπεριφέρεστε καλά σε όλους τους ανθρώπους σας, ανεξάρτητα από τις γραμμές αυτών των νέων συνόρων. Σε αντάλλαγμα, μια μέρα θα σας δεχθούμε στο κλαμπ μας, ώστε τα σύνορά σας, όπως και τα δικά μας, να μην έχουν πλέον σημασία.

Αισιόδοξη για την καλή πορεία της, η ΕΕ προσπάθησε να εξαγάγει ακόμη περισσότερο τη μέθοδο Αλσατίας. Το 2009, πρόσφερε τη λεγόμενη Ανατολική Εταιρική Σχέση σε έξι κράτη τα οποία είχαν ξεπηδήσει από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης – Λευκορωσία, Ουκρανία, Μολδαβία, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν και Γεωργία.

Εδώ το μήνυμα ήταν: δεν μπορούμε να σας κάνουμε μέλη, γιατί η Ρωσία θα αναστατωνόταν. Εάν ωστόσο αποδεχθείτε την Pax Europeana, μπορούμε να κάνουμε τη ζωή καλύτερη για όλους μας.

Φράχτες

Πόσο μακρινή φαίνεται σήμερα αυτή η ευρωπαϊκή σκέψη, λείψανο μιας αθώας – ή αφελούς – εποχής. Τα τελευταία χρόνια, οι παλιοί φράχτες των συνόρων, τα τείχη και τα συρματοπλέγματα επανέρχονται. Και ο ρυθμός του αταβισμού φαίνεται να επιταχύνεται.

Όταν περισσότεροι από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες εισέρευσαν το 2015, μέλη της ΕΕ όπως η Ουγγαρία έκλεισαν ενστικτωδώς τα σύνορά τους με αιχμηρό συρματόπλεγμα. Όταν η πανδημία χτύπησε πέντε χρόνια αργότερα, οι χώρες της ΕΕ έκλεισαν τα υπόλοιπα σύνορά τους. Η Σένγκεν δεν αποτελεί παρελθόν, ωστόσο συνεχίζει να μπαίνει συχνά στον πάγο.

Στα βορειοδυτικά, το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε από την ΕΕ, ανοίγοντας ξανά το ζήτημα σχετικά τα ιρλανδικά σύνορα. Στα νοτιοανατολικά, μια πολεμοχαρής Ρωσία έχει ήδη καταπατήσει τα σύνορα της Ουκρανίας και όλες οι χώρες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, έχουν αποχαιρετήσει την Pax Europeana. Η Λευκορωσία έχει μετατραπεί από λανθάνουσα σε ανοικτή δικτατορία η οποία χρησιμοποιεί κυνικά τα σύνορά της για να μετατρέψει τους πρόσφυγες σε ομήρους.

Στα Βαλκάνια, το φάσμα των εθνοτικών συγκρούσεων και των συνοριακών διαφορών επιστρέφει, εν μέρει λόγω της απογοήτευσης για την ανειλικρίνεια της ΕΕ σχετικά με τη μελλοντική ένταξη. Η Σερβία και το Κόσοβο συγκρούονται με πάθος και κορυφαίος απεσταλμένος της ΕΕ ανησυχεί ότι ακόμη και η εύθραυστη ειρήνη στη Βοσνία μπορεί να αποτελέσει σύντομα παρελθόν.

Μέσα στη διάρκεια της ζωής μου, η Ευρώπη νόμισε ότι είχε τελειώσει με τους παλιούς της δαίμονες. Αντίθετα, φαίνεται να τελειώνει με τους καλύτερους “αγγέλους” της. Δεν διαθέτω τις λύσεις στα προβλήματα, απλώς διαβάζω τους τίτλους. Κι έπειτα σκέφτομαι: τουλάχιστον θα έχουμε πάντα την Αλσατία.

Bloomberg, capital.gr

Τη Δευτέρα 15 Νοεμβρίου 2021 ο πρωθυπουργός, Νικόλ Πασινιάν συγκάλεσε το Συμβούλιο Ασφαλείας προκειμένου να συζητηθεί η κατάσταση στα ανατολικά σύνορα της χώρας.

Υπενθυμίζεται, ότι οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν στις 12-14 Μαίου εισέβαλλαν σε διαφορετικά σημεία στα σύνορα, στις περιοχές του Σιουνίκ και του Κεργακιουνίκ. Από τότε αρνούνται να υποχωρήσουν, ενώ σχεδόν 12 Αρμένιοι στρατιώτες έχουν χάσει τη ζωή τους από αζέρικα πυρά με ανάλογο αριθμό τραυματιών.

Το Υπουργείο Άμυνας της Αρμενίας αρνήθηκε την Κυριακή τις διαρροές που υπήρχαν στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, όπου φαίνονταν αζερικά τεθωρακισμένα οχήματα να εισέρχονται σε αρμενικό έδαφος. Ωστόσο, το συμβούλιο ασφαλείας, επιβεβαίωσε την είδηση τη Δευτέρα.

“Ως αποτέλεσμα της χθεσινής εξέλιξης, τέσσερις στρατιωτικές θέσεις των αρμενικών ενόπλων δυνάμεων περικυκλώθηκαν. Παρ ‘ όλα αυτά, μετά από διαπραγματεύσεις, ο εχθρός αποσύρθηκε μαζί με τον εξοπλισμό, αλλά οι αρμενικές μονάδες αποσύρθηκαν επίσης από τις τέσσερις θέσεις που αναφέρθηκαν», ανέφερε μεταξύ άλλων το συμβούλιο ασφαλείας.

Γι’αυτόν τον λόγο, ο Πασινιάν καρατόμησε τον υπουργό Εθνικής Αμύνης, Αρσάκ Καραπετιάν, τη θέση του οποίου αναλαμβάνει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Σουρέν Παπικιάν, μία απόφαση που υπεγράφη και από τον πρόεδρο της Αρμενίας, Αρμέν Σαρκισιάν.

«Ο σκοπός της συνάντησής μας σήμερα είναι να συνοψίσουμε τις συζητήσεις μας καθώς και να παραχωρήσουμε στο κοινό ολοκληρωμένη πληροφόρηση για τα περιστατικά που συνέβησαν», είπε ο Πασινιάν στο συμβούλιο, όπου τόνισε ότι προτάθηκε στον αρχηγό του στρατού, Στρατηγό Αρτάκ Νταβτιάν, να παραδώσει πλήρη αναφορά της κατάστασης.

«Θα αναλύσουμε την κατάσταση, θα προσπαθήσουμε να λάβουμ αποφάσεις σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις και οι προσπάθειές μας θα γίνουν για την προστασία της ασφάλειας,της εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας της Δημοκρατίας της Αρμενίας», πρόσθεσε ο Αρμένιος πρωθυπουργός.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας της Αρμενίας κάλεσε τη Ρωσία και τον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO) να δώσουν προσοχή στις “επιθετικές ενέργειες” των ενόπλων δυνάμεων του Αζερμπαϊτζάν στα ανατολικά της χώρας, απ’ όπου έχουν διαρρεύσει οπτικοακουστικό υλικό με Αζέρους να καταλαμβάνουν τις θέσεις Αρμενίων στρατιωτών.

Στη λιμνή Καραγκόλ μάλιστα οι Αρμένιοι εγκατέλειψαν όχημα με οπλισμό, όταν αντιλήφθηκαν ότι πλησιάζουν Αζέροι στρατιώτες.

Η ένταση επικεντρώνεται στην περιοχή του Καλμπατζάρ που ανήκει πλέον στο Αζερμπαϊτζάν και βρίσκεται στην κοιλάδα του ποταμού Ταρτάρ. Είναι η περιοχή στα νότια της οποίας βρίσκεται ο διάδρομος του Λατσίν.

Το Υπουργείο Αμύνης του Αζερμπαϊτζάν έκανε λόγο για πυρά από την αρμενική πλευρά (από τους οικισμούς Γιούκαρι Σορτζά, Ζερκέντ, Αζιζλί και Γερμούκ της περιοχής Μπαρσάκεχεγιάρ) προς τις αζέρικες θέσεις και συγκεκριμένα τους οικισμούς Ζεϊλίκ, Γελίντζχα του Καλμπατζάρ.

Μάλιστα κυκλοφόρησαν εικόνες από δύο στρατιωτικά φορτηγά Kamaz του Αζερμπαϊτζάν και έναν εκσκαφέα που υπέστησαν ζημιές από σφαίρες των αρμενικών δυνάμεων στην περιοχή Καλμπατζάρ.

infognomonpoltics.gr

Στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, ο ηγέτης των Σερβοβόσνιων, Milorad Dodik, απειλεί να οδηγήσει το κόμμα του εκτός των εύθραστα κατασκευασμένων κρατικών θεσμών της χώρας. Στη Βόρεια Μακεδονία, ο πρωθυπουργός Ζόραν Ζάεφ παραιτείται. Στο Μαυροβούνιο, τα μέλη του κυβερνώντος συνασπισμού βρίσκονται “στα μαχαίρια”. Στο Κοσσυφοπέδιο, το σερβικό κόμμα Srpska Lista μιλάει για έξοδο από τους κρατικούς θεσμούς. Και στη Σερβία, αφθονούν όλα τα δεινά, αυτή τη φορά αναφορικά με μια τοιχογραφία του Ράτκο Μλάντιτς στο Βελιγράδι.

Με εξαίρεση την περίπτωση της Βόρειας Μακεδονίας, η κοινή απειλή που διατρέχει όλα αυτά τα ζητήματα, είναι η ανάμειξη της σερβικής κυβέρνησης στις υποθέσεις των γειτόνων της μέσω της πολιτικής εκπροσώπησης των σερβικών μειονοτήτων. Αυτό έχει γίνει πρότυπο συμπεριφοράς από το Βελιγράδι, με αντανάκλαση τη δεκαετία του 1990. “Το καθήκον αυτής της γενιάς πολιτικών είναι να δημιουργήσουν τον σερβικό κόσμο, δηλαδή να ενώσουν τους Σέρβους, όπου και αν κατοικούν”, ανακοίνωσε ο υπουργός Εσωτερικών της Σερβίας Aleksandar Vulin τον Ιούλιο. Το επαναλαμβανόμενο θέμα μεταξύ των Σέρβων πολιτικών σε όλη την περιοχή, είναι η έκκληση για χειραφέτηση από τις διευθετήσεις που έγιναν μετά τους πολέμους της Γιουγκοσλαβίας. Μαζί με την υψηλή στήριξη των πολιτών στην περιοχή για απολυταρχικά καθεστώτα και για τη Ρωσία και την Κίνα, δημιουργείται ένα δηλητηριώδες μείγμα.

Η Σερβία είναι ουσιαστικά ένα αιχμάλωτο κράτος -“η κερδισμένη με κόπο ελευθερία μας από τον Μιλόσεβιτς έχει χαθεί”, μου είπε πρόσφατα ένας ντόπιος παρατηρητής. Έχει μια “αναντικατάστατη κυβέρνηση” παρά τις ελεύθερες (αλλά όχι δίκαιες) εκλογές. Βυθίζεται από βαθιά διαφθορά. Και το περιβάλλον στον χώρο των ΜΜΕ έχει επιδεινωθεί περαιτέρω. Σύμφωνα με αναλυτές των media, στο διάστημα Ιουλίου 2020 και τέλος Ιουνίου 2021, εκπρόσωποι της κυβερνώσας πλειοψηφίας έλαβαν μέχρι και το 93% του τηλεοπτικού χρόνου που αφιερώνεται σε πολιτικούς παράγοντες, ενώ η αντιπολίτευση ήταν παρούσα στο υπόλοιπο 7% του χρόνου. Μόνο τον Σεπτέμβριο, ο πρόεδρος Αλεξάντρ Βούτσιτς εμφανίστηκε -εκτενώς- στην τηλεόραση, όχι λιγότερο από 37 φορές, ενώ κάποιες από τις εμφανίσεις του διήρκησαν 2-3 ώρες. Και αυτό εκτείνεται πέρα από την προφανή σφαίρα της πολιτικής και των σκληρών ειδήσεων: μια πρόσφατη μελέτη ερεύνησε την αγορά από τη Serbian Telecom, των δικαιωμάτων για τη μετάδοση των ποδοσφαιρικών αγώνων της Αγγλικού Πρωταθλήματος σε χώρες ανά την περιοχή -μια κίνηση που έγινε, σύμφωνα με τον συγγραφέα, “για να κλειδώσει τα βαλκανικά ακροατήρια στα κανάλια της με αντί-δυτικές ρητορικές, που αντιστοιχούν στους αυξανόμενους δεσμούς της χώρας με κράτη όπως η Κίνα, η Ρωσία και η Ουγγαρία”.

Η Ρωσία και η Κίνα χρησιμοποιούν τη διαφθορά ως έναν τρόπο που να επηρεάζουν τους κρατικούς θεσμούς στην περιοχή. Όπως έχει δηλώσει επανειλημμένως ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, τα απολυταρχικά κράτη χρησιμοποιούν τη “στρατηγική διαφθορά” ως μέσο εξαναγκασμού, υπονομεύοντας το κοινωνικό συμβόλαιο και την εμπιστοσύνη του λαού στους θεσμούς -και καθιστώντας την κακή διακυβέρνηση στην περιοχή ακόμη χειρότερη. Για τους απλούς πολίτες των Βαλκανίων, η διαφθορά παραμένει το τρίτο πιο σημαντικό πρόβλημα στη χώρα τους, μετά την ανεργία και την οικονομική κατάσταση. Η αντιμετώπιση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος έχει γίνει ο λόγος ύπαρξης των κομμάτων της αντιπολίτευσης σε όλη την περιοχή, ανεξαρτήτως της ιδεολογίας τους, καθώς τα κράτη καταπατούν τα ΜΜΕ, τη δικαιοσύνη, την οικονομία και δημόσιες υπηρεσίες όπως την υγειονομική περίθαλψη. Ως αποτέλεσμα, η μετανάστευση από τα Δυτικά Βαλκάνια συνεχίζει να αυξάνεται.

Είναι προφανές ότι η διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ έχει κολλήσει και θα παραμείνει έτσι για κάποιο καιρό. Η ένταξη στην ΕΕ ήταν κάποτε ένας τρόπος να επιλυθούν, μεταξύ άλλων, τα ζητήματα κακής διακυβέρνησης που πλήττουν τα Δυτικά Βαλκάνια, καθώς και για να επιβεβαιώσουν την όχι και τόσο ήρεμη ειρήνη που επιτεύχθηκε πριν από ένα τέταρτο του αιώνα. Αλλά σημαντικός αριθμός των κρατών μελών της ΕΕ είναι τώρα εμφανώς απρόθυμα ακόμη και να κάνει αναφορά σε διεύρυνση, στα επίσημα έγγραφα του Συμβουλίου της ΕΕ. Τα πρόσφατα βέτο των κρατών-μελών για τις συνομιλίες ένταξης, δείχνουν την απροθυμία και την ανικανότητα της ΕΕ να ενσωματώσει τα Δυτικά Βαλκάνια -και φαίνεται ότι το μήνυμα το πήραν τόσο οι πολιτικοί όσο και οι πολίτες στην περιοχή. Το Βαρόμετρο για τα Βαλκάνια το 2021, έδειξε ότι το ένα τρίτο των Σέρβων, Βόσνιων, και κατοίκων της Βόρειας Μακεδονίας, δεν περιμένουν καν να συμβεί η ένταξη. Σε αυτό το κενό, οι εθνικιστικές ιδέες και άλλες δυνάμεις εισχωρούν εύκολα. Και οι έρευνες που διεξήχθησαν από το ECFR αυτό το καλοκαίρι, επιβεβαιώνουν ότι οι άνθρωποι στη Σερβία έχουν έντονα αρνητική άποψη για την ΕΕ. Βλέπουν σε μεγάλο βαθμό το πολιτικό σύστημα της ΕΕ ως κατεστραμμένο και την απάντηση της στην πανδημία ως ελλιπή. Και έχουν την ηγεσία της δικής τους χώρας σε μεγαλύτερη εκτίμηση, ενώ θεωρούν τη Ρωσία και την Κίνα ως βασικούς συμμάχους, με στήριξη 94% και 91% αντιστοίχως.

Σε αυτό το πλαίσιο, τι μπορεί να κάνει η ΕΕ διαφορετικά; και τι θα πρέπει να προσπαθήσει να πετύχει;

Σε ένα άκρως αμφισβητούμενο γεωπολιτικό περιβάλλον, οι τεχνικές διαδικασίες από μόνες τους δεν θα αρκούν πλέον. Η ΕΕ δεν μπορεί απλώς να ενισχύσει τις διαπραγματεύσεις ένταξης (εκτείνοντας για παράδειγμα, την πρόσβαση στην ενιαία αγορά) και να ελπίζει ότι η δυναμική θα αλλάξει. Θα χρειαστεί να γίνει πιο πολύ πολιτική. Για να τραβήξει την περιοχή πιο σφιχτά σε μια ευρωπαϊκή τροχιά, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει μια υφιστάμενη μορφή περιφερειακής συνεργασίας, όπως τη Διαδικασία του Βερολίνου. Η πρόσβαση στην ενιαία αγορά θα μπορούσε να είναι μέρος της ατζέντας της. Αλλά το ίδιο θα έπρεπε να είναι και μια πορεία προς τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων που θα συνάψουν τελικά πολιτικές συμφωνίες για την επίλυση μακροχρόνιων σημείων διαμάχης -όπως εκείνα που συνεχίζουν να εμποδίζουν τη σχέση Κοσσυφοπεδίου-Σερβίας ή τις σχέσεις της Βοσνία με τη Σερβία και την Κροατία. Τα κράτη που σημειώνουν τέτοια πρόοδο θα πρέπει να λαμβάνουν πρόσβαση στα ευρωπαϊκά κεφάλαια ως αντάλλαγμα.

Η ΕΕ θα πρέπει να προχωρήσει στην ενσωμάτωση των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στην Πράσινη Νέα Συμφωνία της, ανοίγοντας ευκαιρίες σε αυτές ώστε να εκσυγχρονίσουν τις υποδομές τους και να σημειώσουν ισχυρότερη πρόοδο στην απαλλαγή των οικονομιών τους από τον άνθρακα. Η διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας θα τους βοηθήσει επίσης να γίνουν λιγότερο εξαρτώμενα από τρίτους, όπως τη Ρωσία, για την ενεργειακή του προμήθεια και θα περιορίσει -αν όχι θα εξαλείψει- την διαφθορά από τον ενεργειακό τομέα.

Η απουσία αιχμηρών μέσων για να αντλήσει η ΕΕ από την εργαλειοθήκη της, σημαίνει ότι η Ευρώπη μένει εκτός βασικών στρατηγικών συνομιλιών στα Βαλκάνια. Η ετοιμότητα των ΗΠΑ να αναλάβουν δράση και να επιβάλλουν κυρώσεις αντί να προσφέρουν απλώς ένα καρότο, φαίνεται να καθιστά την αμερικανική στάση πολύ πιο επιτακτική και τη φωνή τους πιο δυναμική. Η ΕΕ έχει ένα ευρύ φάσμα πιθανών εργαλείων που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει και που θα μπορούσε να ενισχύσει με μερικές προσαρμογές. Για παράδειγμα, θα πρέπει να προσθέσει την κλεπτοκρατία στον ευρωπαϊκό νόμο Magnitsky, και να επεκτείνει τις διατάξεις του νόμου στα Δυτικά Βαλκάνια. Η δυνατότητα επιβολής προσωπικών κυρώσεων διαφθοράς κατά ατόμων, θα αύξανε τη μόχλευση της ΕΕ και θα άλλαζε την αντίληψη της υποκρισίας που υπάρχει, ότι είναι αρκετά χαρούμενη να συνεργάζεται με τους απολυταρχικούς ηγέτες όταν η κατάσταση τη βολεύει. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα μπορούσε να εξασφαλίσει μεγαλύτερο focus στις διασυνοριακές έρευνες που περιλαμβάνουν βαλκανικές αρχές. Μπορεί επίσης να αναπτύξει την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης σε υποθέσεις που σχετίζονται με κονδύλια της ΕΕ, τα οποία αποτελούν σημαντικό μέρος του ΑΕΠ των Δυτικών Βαλκανίων.

Τα σύνορα δεν θα χάσουν σύντομα το νόημα τους στα Βαλκάνια. Επομένως, η ΕΕ πρέπει να δώσει μεγαλύτερη προσοχή στην ασφάλεια της περιοχής και στην αμυντική αρχιτεκτονική, η οποία παραμελείται για την ώρα. Μια πιο αληθινή γεωπολιτική απάντηση από την ΕΕ θα απαιτήσει την επέκταση της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Ένωσης. Εάν τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων ενταχθούν στην Αμυντική Ένωση, θα είναι σε θέση να συμμετέχουν σε projects της PESCO, και η συμμετοχή στην Αμυντική Ένωση θα πρέπει να εστιάζει στην αυξημένη συμμόρφωση με την Ενιαία Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας. Η Σερβία για παράδειγμα, θέλει να εκσυγχρονίσει τις ικανότητες παραγωγής για όλες τις μεγάλες κρατικές εταιρίες κατασκευής όπλων. Αντί να την αναγκάσει ουσιαστικά να συνεργαστεί με χώρες όπως η Λευκορωσία, η Ρωσία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η ΕΕ θα πρέπει να προσκαλέσει τη Σερβία να συμμετέχει στα δικά της projects. Οι ομάδες μάχης της ΕΕ θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν τη συμμετοχή των Δυτικών Βαλκανίων σε τακτική βάση, αλλά επίσης θα πρέπει να τίθενται σε επιχειρησιακή υπηρεσία στην περιοχή εάν η κατάσταση επιδεινώνεται.

Εάν μπορεί να βγει κάτι θετικό από τις τρέχουσες αλληλένδετες κρίσεις των δυτικών Βαλκανίων, είναι η νέα προσοχή που δίνουν στην περιοχή Ευρωπαίοι και Αμερικανοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής. Αλλά η ΕΕ πρέπει επειγόντως να αλλάξει την προσέγγιση της -η επιλογή της “εποικοδομητικής ασάφειας” δεν λειτουργεί πλέον κι προκαλεί μόνο εκνευρισμό σε όλη την περιοχή. Το να βοηθήσει τους πολίτες να χαλαρώσει την επιρροή των διεφθαρμένων ελίτ και να επανακαθιερώσει την καλή διακυβέρνηση των θεσμών, θα συμβάλει καθοριστικά σε μια πιο πλήρη υποστήριξη των μεταρρυθμίσεων και στην ενίσχυση της μόχλευσης της ΕΕ σε μια περιοχή-κλειδί για την τόνωση της διεθνούς της αξιοπιστίας και διασφάλισης της σταθερότητας στη γειτονιά της.

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: ecfr.eu

infognomonpolitics.gr