του Δημήτρη Βερδελή, Δικηγόρου

Έχει ειπωθεί ότι η σύγχρονη Τουρκία ιδρύθηκε το 1923 προκειμένου να μην έχει στο ιστορικό της τις ήττες που υπέστη με την επιβολή της Ελληνικής ανεξαρτησίας το 1830 που προέκυψε από την νικηφόρα έκβαση της Ελληνικής παλιγγενεσίας του 1821 αλλά και τις ήττες που υπέστη στους Βαλκανικούς πολέμους.

Η σύγχρονη Τουρκία λοιπόν θέλει να ξεχάσει τις ήττες της που οδήγησαν στην δημιουργία του νεότερου Ελλαδικού κράτους  αλλά μαζί με αυτές θέλει να αδρανοποιήσει και τα νομικά τετελεσμένα που καθιέρωσαν αυτές οι ήττες. Ο «επιτήδειος ουδέτερος» στην συνθήκη ειρήνης των Παρισίων 1947 ‘’πλήρωσε’’ την στάση του με το να χάσει τα Δωδεκάνησα «εν πλήρει κυριαρχία» όπως λέγει στο άρθρο 14.1 η παραπάνω συνθήκη.

Η παράγραφος 2 που επικαλείται η Τουρκία αναφέρει ότι τα Δωδεκάνησα «θα αποστρατιωτικοποιηθώσι και θα παραμείνωσι αποστρατιωτικοποιημέναι.»

Τι είναι όμως η κρατική κυριαρχία;

Η κρατική κυριαρχία στο διεθνές δίκαιο είναι ταυτισμένη με την αποκλειστικότητα της δικαιοδοσίας με άλλα λόγια το κράτος για τις υποθέσεις του κάνει ο, τι θέλει εντός των ορίων του.

Η αποστρατιωτικοποίηση που επέβαλλε η συνθήκη ειρήνης των Παρισίων θα έπαυε σταδιακά καθ’ ότι ο σκοπός της ήταν η εμπέδωση της ειρήνης τότε και όχι η μονιμοποίηση του καθεστώτος της αποστρατιωτικοποιήσεως και αυτό είναι μια πρακτική που συνηθίζετο μετά την λήξη των πολέμων και εφόσον στην πληρότητα της κυριαρχίας υπάρχει η δυνατότητα του εξοπλισμού αυτή εφαρμόζεται σε όλη την επικράτεια του κράτους.

Ιδιαίτερο δε ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι η Τουρκία υπερασπίζεται τη νομιμότητα της συνθήκης μη όντας συμβαλλόμενο μέρος και άρα μη έχουσα δικαιώματα ή υποχρεώσεις κατοχυρωμένα υπέρ ή εις βάρος της.

Επιπλέον των παραπάνω νομίζω πως πρέπει να αναφερθεί το δικαίωμα της νόμιμης άμυνας των κρατών όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 51 του καταστατικού χάρτη του Ο. Η. Ε. αλλά και της επικείμενης απειλής την οποία υφίσταται ο Ελληνισμός από την εποχή της εισβολής και κατοχής του 37% της Κύπρου και συνεχίζεται με τις παραβιάσεις των χωρικών υδάτων και του εναερίου χώρου όπως και με κινήσεις σαν αυτή της υπογραφής του νομικά ανυπόστατου Τουρκό-Λιβυκού μνημονίου αλλά και των προκλήσεων στα Βαρώσια.

Όταν δε μιλάμε για επικείμενη απειλή θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε στο αντισυνταγματικό, σύμφωνα με το Τουρκικό συνταγματικό δίκαιο, casus belli το οποίο αποφασίστηκε μετά την θέση σε ισχύ της UNCLOS και το οποίο ακόμα ισχύει ενισχύοντας το επιχείρημα για τον εξοπλισμό των νησιών όπως και ακόμα ένα επιχείρημα αποτελεί η λεγόμενη Στρατιά του Αιγαίου η οποία έχει ως έδρα τη Σμύρνη και εκπαιδεύει τους στρατιώτες της με προφανή στόχο την κατάληψη των νησιών του Αιγαίου.

Το Αιγαίο, όπως γράφει και ο καθηγητής γεωπολιτικής της ΣΣΕ κύριος Κωνσταντίνος Γρίβας, είναι όρος γεωπολιτικής επιβίωσης για την Ελλάδα. Πρέπει λοιπόν να το προστατεύσουμε για να επιβιώσουμε γιατί η μη προστασία του ισοδυναμεί με εθνική αυτοκτονία.

Δημήτριος Βερδελής, δικηγόρος Ναυπλίου, συμπαρουσιαστής Έρως Ελευθερίας

Αμερικανικό μεταγωγικό αεροσκάφος το οποίο μετέφερε στρατιωτικό εξοπλισμό και πυρομαχικά προσγειώθηκε στο Κίεβο την Τρίτη.

Πρόκειται  για το τρίτο φορτίο πακέτου ασφαλείας 200 εκατομμυρίων δολαρίων για την υποστήριξη της Ουκρανίας καθώς προετοιμάζεται σε μια πιθανή ρωσική εισβολή.

«Οι εταίροι μας αυξάνουν το ποσό της στρατιωτικής βοήθειας», είπε ο υπουργός Άμυνας  Ολέκσιι Ρεζνίκοφ στους δημοσιογράφους πριν από την προσγείωση του αεροπλάνου.

«Σήμερα δεχόμαστε το τρίτο αεροπλάνο από την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών ως μέρος αυτής της βοήθειας».

Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο ισχυρότερος υποστηρικτής της Ουκρανίας σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί μια νέα επίθεση από τη Ρωσία, η οποία έχει συγκεντρώσει τις δυνάμεις της κοντά στα ουκρανικά σύνορα.  Παρόλο που η Μόσχα συνεχίζει να αρνείται ότι σχεδιάζει επίθεση.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες διέθεσαν περισσότερα από 650 εκατομμύρια δολάρια σε βοήθεια ασφαλείας στην Ουκρανία πέρυσι και περισσότερα από 2,7 δισεκατομμύρια δολάρια συνολικά από το 2014, όταν η Ρωσία προσάρτησε τη χερσόνησο της Κριμαίας της Ουκρανίας.

Η Ουκρανία εξέφρασε την ευγνωμοσύνη της για τη βοήθεια, αλλά επέκρινε τη μερική απόσυρση του προσωπικού της πρεσβείας των ΗΠΑ και του λοιπού προσωπικού της πρεσβείας, χαρακτηρίζοντάς την ως «πρόωρο» βήμα.

Al Ghad

http://www.echedoros-a.gr

 του Δημήτρη Μακροδημόπουλου

Οι υπερβολές της φιέστας με την οποία η κυβέρνηση υποδέχθηκε τα έξη πρώτα μαχητικά Ραφάλ, πρωτόγνωρη στα χρονικά αγοράς πολεμικού εξοπλισμού, απέδειξε πόσο χρειάζεται η κυβέρνηση έναν εχθρό στη σημερινή συγκυρία. Σήμερα που οι νεκροί από την πανδημία διατηρούνται σε τρομακτικούς αριθμούς, σήμερα που ισοπεδώνεται αντί να αναβαθμίζεται το ΕΣΥ παρά τη διετή εμμονή της πανδημίας, σήμερα που το “επιτελικό” κράτος της κυβέρνησης χρεοκόπησε με την “Ελπίδα” για πολλοστή φορά στα δυόμιση χρόνια που κυβερνά, για να μπορεί να νομοθετεί χωρίς αντιδράσεις και το κράτος να αποκαθηλώνεται βορά στο ιδιωτικό κεφάλαιο. Διότι όπως μας λέει ο Ούλριχ Μπεκ ” Εν όψει της απειλής του εχθρού όλες οι αντιθέσεις και οι αντιφάσεις διαλύονται…. Οι εικόνες του εχθρού έχουν απόλυτη προτεραιότητα στις συγκρούσεις, υπερβαίνουν τις ταξικές συγκρούσεις….”. Γράφει όμως και άλλα που ερμηνεύουν τις μεθοδεύσεις με τις οποίες πολιτεύεται η κυβέρνηση:

“Στην εσωτερική πολιτική, οι εικόνες του εχθρού δημιουργούν, εμπεριέχουν, ανοίγουν πηγές εξωδημοκρατικής, αντιδημοκρατικής συναίνεσης…Οι εικόνες του εχθρού καθιστούν δυνατή την ανεξαρτητοποίηση από τη δημοκρατία με τη συναίνεση της δημοκρατίας… Η αμυντική συναίνεση λοιπόν είναι μια συναίνεση που δίνει ισχύ” Πώς διαμορφώνεται η συναίνεση στην κατασκευή του εχθρού; “Διαμορφώνεται με βάση την παλιά “αρχή”: Φταίει ο άλλος! Ο εχθρός έκανε την αρχή. Αυτός με απειλεί και όχι αντίστροφα, μια αντίληψη που ωστόσο κυριαρχεί και στις δύο πλευρές. Γιατί η εικόνα του εχθρού δεν είναι ο ίδιος ο εχθρός αλλά απλώς μια εικόνα που φτιάχνουμε για το ίδιο τον εχθρό.

Όμως, σύμφωνα με τη “λογική” της εικόνας του εχθρού, μπορώ να νίψω τας χείρας μου στην αθωότητα”. Αλλά ο εχθρός που πραγματικά προτίθεται να επιτεθεί, αν πραγματικά προτίθεται να το πράξει, γιατί να περιμένει πρώτα να εξοπλιστείς με τα Ραφάλ και με τις φρεγάτες και δεν επιτίθεται τώρα; Γιατί δεν το έπραξε η Τουρκία;

Όμως οι εξοπλισμοί δεν προσφέρουν τίποτα επί της ουσίας. Για δύο λόγους: Πρώτον, διότι οι βελτιώσεις στην τέχνη της καταστροφής θα ακολουθούν τον ρυθμό της επιστημονκής προόδου και κάθε χρόνο που περνάει θα χρειάζεται να δεσμεύονται όλο και περισσότερα χρήματα στις πολυδάπανες πολεμικές μηχανές.

Δεύτερον: Όπως έγραφε ο Μαρξ για τα σύνορα: «Αν πρόκειται τα στρατιωτικά συμφέροντα να θέσουν τα όρια, τότε οι διεκδικήσεις δεν θα έχουν τελειωμό, γιατί τα στρατιωτικά σύνορα είναι κατ’ ανάγκη λανθασμένα σύνορα και δεν βελτιώνονται παρά με προσάρτηση καινούργιων εδαφών και επί πλέον δεν είναι δυνατόν να χαραχτούν οριστικά και δίκαια, διότι τα επιβάλλει ο κατακτητής στον κατακτημένο και φέρουν, επομένως, μέσα τους το σπέρμα καινούργιων πολέμων». Τελευταίο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πρόσφατη σύγκρουση Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας που άλλαξε για άλλη μια φορά το χάρτη του Νοτίου Καυκάσου. Στον προηγούμενο πόλεμο, το 1992 – 1994, η Αρμενία είχε κατορθώσει να αποσπάσει όχι μόνο τον έλεγχο του Ναγκόρνο Καραμπάχ που αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο έδαφος του Αζερμπαϊτζάν, αλλά και επτά γειτονικών αζερικών επαρχιών, μέσω των οποίων εξασφάλιζε την εδαφική συνέχεια με το Ναγκόρνο Καραμπάχ. Με τη τελευταία σύρραξη οι επτά επαρχίες επέστρεψαν στο Αζερμπαϊτζάν, το οποίο κατέλαβε και ένα τμήμα του Ναγκόρνο Καραμπάχ. Και ασφαλώς έπεται συνέχεια μελλοντικά. Τί είναι αυτό που μετέβαλε για άλλη μια φορά τα σύνορα των δύο κρατών; Ασφαλώς ο συσχετισμός δυνάμεων των δύο εμπόλεμων που διαφοροποιήθηκε έναντι του πολέμου το 1992 1994. Διότι οι ξένες δυνάμεις που θέλουν να προωθήσουν τα συμφέροντά τους στην περιοχή, σε κάθε περιοχή, αξιοποιούν τις τοπικές διαφορές ως φορέα διείσδυσης των συμφερόντων τους. Γιαυτό οι χώρες που γειτονεύουν είναι καταδικασμένες να βρουν μόνες τους τρόπο να ζήσουν ειρηνικά. Δεν έχουν άλλη επιλογή πέραν της επίλυσης των διαφορών με προσφυγή στη Χάγη.

Ποιές είναι οι συνέπειες της συντήρησης της ελληνοτουρκικής κρίσης για την οποία οι εξοπλισμοί προοιωνίζονται ότι θα έχει μακρόχρονη συνέχεια; Η ενεργειακή κρίση τις ανέδειξε ξεκάθαρα εν μέσω οικονομικής κρίσης και πανδημίας. Επί χρόνια ακούμε για τον υποθαλάσσιο πλούτο μας, των υδρογονανθράκων στην Ανατολή Μεσόγειο και στο Αιγαίο. Σήμερα μεσούσης της ενεργειακής κρίσης, κάνοντας τον απολογισμό της πολιτικής της τελευταίας δεκαετίας με τη γείτονα, μπορούμε να αντιληφθούμε πόσο αποτυχημένη είναι. Διότι σε αυτό το χρονικό διάστημα, αν υπήρχε ηγεσία που θα αγνοούσε το πολιτικό κόστος  και προσέφευγε στη Χάγη, τα προβλήματα της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ θα είχαν επιλυθεί στη βάση του Διεθνούς Δικαίου. Μάλιστα η ενεργειακή κρίση ανέδειξε και την αδυναμία των κυβερνητικών στελεχών που διαμορφώνουν την εξωτερική πολιτική της χώρας μας, να “διαβάσουν’ τις επερχόμενες εξελίξεις, Παράδειγμα;; Ο  ΥΠΕΞ κ. Δένδιας κατά την επίσκεψή του στη Σαουδική Αραβία τον περασμένο Απρίλιο είχε δηλώσει στην εφημερίδα Arab News: «Η Ελλάδα πιστεύει στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Δεν πρόκειται να ξεκινήσει να σκάβει τον πυθμένα της Μεσογείου Θάλασσας για να βρει αέριο, για να βρει πετρέλαιο, για έναν πολύ απλό λόγο. Χρειαζόμαστε 10 ή 20 χρόνια για να το βρούμε και να το εκμεταλλευτούμε κι από άποψη κόστους-οφέλους θα είναι πολύ πιο ακριβό απ’ ό,τι, για παράδειγμα, στη Σαουδική Αραβία. Άρα από οικονομική άποψη δεν οραματίζομαι ότι η Ελλάδα θα γίνει μια χώρα παραγωγής πετρελαίου». Εκτός πραγματικότητας δηλαδή! Σε ποιόν θα πρέπει να αποδοθεί η ολιγωρία της αξιοποίησης του υποθαλάσσιου πλούτου μέχρι σήμερα αν όχι στην πολιτική μας έναντι της γείτονος και στην εμπλοκή των εθνικών μας συμφερόντων με ξένα συμφέροντα στην περιοχή;

Μακροδημόπουλος Δημήτρης

Αλεξ/πολη – κιν. 6947-771412

22/1/2022

Δημήτρης Μάρδας

Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών ΑΠΘ, π. Αν. Υπουργός Οικονομικών

-Όποιος πιστεύει ότι αλλάζοντας ανά τριετία τον επενδυτικό νόμο της χώρας μπορεί να προσελκύσει σοβαρούς και ιδίως μεγάλους επενδυτές πλανάται πλάνη οικτρά. Το παρελθόν της χώρας το αποδεικνύει!

Αναρωτήθηκαν ποτέ οι υπουργοί, που θεωρούν ότι οι αναπτυξιακοί τους νόμοι θα προκαλέσουν τσουνάμι επενδύσεων, γιατί το ΔΝΤ εκτιμά ότι η ετήσια αύξηση του Ακαθαρίστου Εγχωρίου Προϊόντος (ΑΕΠ) μας θα κείται στο 1% για τα επόμενα χρόνια; Λάθος για τις φτωχές μας επιδόσεις κάνει το ΔΝΤ  ή η αντιαναπτυξιακή κουλτούρα της χώρας ;

Όταν ένας επενδυτικός νόμος προαναγγέλλεται σε ανύποπτο χρόνο, ενώ καθυστερεί να υιοθετηθεί 2,5 χρόνια, τι αναμένεται να προκαλέσει στο μεσοδιάστημα; Στασιμότητα ή έκρηξη των επενδύσεων; Μάλλον το δεύτερο!

Φιλοεπενδυτικές πολιτικές που αυξάνουν τη γραφειοκρατία και υιοθετούν πρακτικές εις βάρος και των Μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην Ελλάδα, δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν ως τέτοιες! Σημειώνονται ακολούθως κάποια κύρια σημεία του προς ψήφιση αναπτυξιακού νόμου, που μάλλον αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα εκτιμάται ότι θα φέρει.

-Ποτέ ξανά στην Ελλάδα, δεν έχει γίνει τόσο παράλογη διάκριση των μεσαίων και των μικρών επιχειρήσεων. Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και του Κανονισμού 651/2014, βάσει του οποίου χορηγούνται οι περιφερειακές ενισχύσεις στα κράτη-μέλη, αντιμετωπίζει τις μεσαίες και τις μικρές επιχειρήσεις ως μια κατηγορία, διαχωρίζοντας τις τελευταίες από τις μεγάλες.

Στο προς ψήφιση σχέδιο νόμου όμως, οι μεσαίες επιχειρήσεις αντιμετωπίζονται όπως οι μεγάλες –ως ένα σύνολο– όσον αφορά στη μη δυνατότητα χρήσης του κινήτρου της επιχορήγησης. Συγκεκριμένα, στα δώδεκα από τα δεκατρία καθεστώτα του νέου νόμου και ειδικότερα στα άρθρα που αναφέρονται στα είδη, τις εντάσεις της ενίσχυσης και τα ποσά των ενισχύσεων επαναλαμβάνεται η φράση «Για τις μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις η ενίσχυση περιλαμβάνει όλα τα ανωτέρω κίνητρα πλην της επιχορήγησης».

Από την άλλη, δεν έχει γίνει η σχετική πρόβλεψη τουλάχιστον για  τις νησιωτικές, τις ορεινές – μειονεκτικές, τις παραμεθόριες και τις περιοχές που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές, με σκοπό τη χρήση στις εκεί επιχειρήσεις του κινήτρου της επιχορήγησης.

To θέατρο του παραλόγου συνεχίζεται όταν με το Άρθρο 10 του Νόμου 4864/2021 περί στρατηγικών επενδύσεων, η κυβέρνηση δίνει τη δυνατότητα στα επενδυτικά σχέδια πολύ μεγάλων επιχειρήσεων –των εμβληματικών επενδύσεων– να λαμβάνουν κατ’ εξαίρεση από τα προβλεπόμενα, και το κίνητρο της επιχορήγησης, ενώ το στερεί από τις μεσαίες με τον προς ψήφιση νόμο!

Επισημαίνεται ότι σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι Μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην ελληνική εμπορική μη χρηματοπιστωτική οικονομία, αφού παράγουν το 63,6% της προστιθέμενης αξίας και αντιπροσωπεύουν το 87,9% της απασχόλησης, υπερβαίνοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (56,4% και 66,6% αντίστοιχα). Επιπλέον, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΕ για το 2019, οι μεσαίες επιχειρήσεις την Ελλάδα απασχολούν  σχεδόν 250.000 εργαζομένους συμμετέχοντας με περίπου 10% στο συνολικό εργατικό δυναμικό των ιδιωτικών επιχειρήσεων.

-Επίσης, σύμφωνα με τον προς ψήφιση νόμο, οι μεσαίες μαζί με τις μεγάλες επιχειρήσεις μπορούν να λάβουν έως το 80% των προβλεπομένων ανωτάτων ορίων του Χάρτη Περιφερειακών Ενισχύσεων (ΧΠΕ).

Πώς λοιπόν η Ελληνική οικονομία καλείται να ανταγωνιστεί τη διεθνή όταν δεν παρέχεται η δυνατότητα, ιδίως στις μεσαίες επιχειρήσεις, να εξαντλούν ανεξαρτήτως κινήτρου, τα ανώτατα όρια του ΧΠΕ που η ίδια η ΕΕ ενέκρινε για εμάς, έτσι ώστε να επέλθει η περιφερειακή σύγκλιση;

Και οι στρεβλώσεις συνεχίζονται. Εκεί που ο προηγούμενος νόμος χρειαζόταν απλώς μια Υπεύθυνη Δήλωση για την πρόθεση δανειοδότησης, τώρα όσα έργα πρόκειται να λάβουν δάνειο πρέπει να προσκομίσουν μια εκτίμηση του εύλογου κόστους και της βιωσιμότητας τους στην τράπεζα κατά την υποβολή της αίτησης υπαγωγής.

Επομένως, ο νόμος αναγκάζει τους επίδοξους επενδυτές να μπουν σε διαδικασίες και έξοδα προέγκρισης δανεισμού πριν την εξασφάλιση της έγκρισης των επενδυτικών τους σχεδίων.  Παράλληλα αυξάνει τον όγκο των δικαιολογητικών που πρέπει να συγκεντρωθούν καθυστερώντας σημαντικά τη διαδικασία υποβολής των επενδυτικών σχεδίων, καθώς οι τράπεζες δεν θα ανταποκριθούν στα αιτήματα εκατοντάδων επενδυτών μέσα σε διάστημα λίγων ημερών.

Ταυτόχρονα, πέραν της αξιολόγησης με σκοπό τη βιωσιμότητα και το κόστος του έργου από την τράπεζα, ο νέος νόμος απαιτεί οι αιτήσεις άνω των 700.000 ευρώ να συνοδεύονται από έκθεση πιστοποίησης από μέλος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, εγγεγραμμένο στο Εθνικό Μητρώο Πιστοποιημένων Αξιολογητών (ΕΜΠΑ).

Ακόμη, με το Άρθρο 19, «Η αξιολόγηση πραγματοποιείται από την Επιτροπή Αξιολόγησης του άρθρου 118 ή από μέλος του ΕΜΠΑ ή από μέλος του Μητρώου Ορκωτών Ελεγκτών στις περιπτώσεις της παρ. 3 ή δύναται να ανατίθεται… στον Ενδιάμεσο Φορέα του Επιχειρησιακού Προγράμματος “Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα” ή σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα…» Άρα οι τράπεζες, οι ορκωτοί κ.ά, θα αποφασίζουν ποιοι θα λάβουν επιχορήγηση και ποιοι όχι.

Δημιουργείται λοιπόν πελατειακή σχέση μεταξύ του επενδυτή και του αξιολογητή, κάτι που ταλάνιζε τον επιχειρηματικό κόσμο τόσα χρόνια. Σημειώνεται ότι ο προηγούμενος νόμος κατάφερε μέσω της ανωνυμίας του αξιολογητή και του Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων να την εξαλείψει.

-Για πρώτη φορά σε αναπτυξιακό νόμο εξαιρούνται από τη λήψη οποιασδήποτε μορφής ενίσχυσης οι ξενοδοχειακές μονάδες τριών αστέρων.  Με βάση τα στοιχεία του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων (ΙΤΕΠ) στην κατηγορία των τριών αστέρων, λειτουργούν 2.784 ξενοδοχειακές μονάδες οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 27,70% του συνολικού ξενοδοχειακού δυναμικού της χώρας.

Τέλος, ο προηγούμενος αναπτυξιακός νόμος έδινε τη δυνατότητα χορήγησης επιδότησης, ανεξαρτήτως μεγέθους σε όσες εταιρείες ανήκαν στις ειδικές κατηγορίες ενισχύσεων. Ο νέος αναπτυξιακός νόμος όχι απλώς δεν εμπεριέχει αυτή την πρόβλεψη, αλλά μειώνει τις ειδικές κατηγορίες ενισχύσεων που προέβλεπε ο Νόμος 4399/2016.

Συγκεκριμένα, δε γίνεται η παραμικρή μνεία για  τις εταιρείες που αύξησαν την απασχόληση τους τα τελευταία χρόνια, ούτε για όσες κάνουν εξαγωγές, ούτε για εκείνες που έχουν προστιθέμενη αξία μεγαλύτερη του μέσου όρου της αγοράς, ούτε καν για άλλες που ανήκουν σε κλάδους προτεραιότητας όπως η αγροδιατροφή και οι τεχνολογίες πληροφορικής.

Θεωρείται σκόπιμο, πλην των ανωτέρω, να συμπεριληφθούν και όσες έχουν αναλάβει τη δέσμευση για αύξηση του προσωπικού τους κατά 10% – 20% μετά την ολοκλήρωση του επενδυτικού σχεδίου. Έτσι δίνεται κίνητρο για προσλήψεις προσωπικού.

Επίσης, είναι επιβεβλημένο να συμπεριληφθούν στις εν λόγω ειδικές κατηγορίες, επενδυτικά σχέδια που έχουν εξασφαλισμένη εξωτερική χρηματοδότηση είτε μέσω προέγκρισης δανείου, είτε μέσω ιδίων κεφαλαίων.

-Ο Νόμος 4399/2016 όπως και οι προγενέστεροι αυτού, όριζαν ως ανώτατο χρονικό διάστημα μακροχρόνιων υποχρεώσεων τα τρία ως πέντε έτη από την ολοκλήρωση της επένδυσης. Ο παρόν νόμος αυξάνει αυτό το χρονικό διάστημα στα έξι έτη ανεξαρτήτως μεγέθους επιχείρησης. Μήπως λοιπόν με τα όσα προτείνει ο προτεινόμενος νόμος και στο εν λόγω θέμα λειτουργεί ως τροχοπέδη;

Συμπερασματικά, οι μεγάλες επενδύσεις σε εμπορεύσιμα αγαθά και υπηρεσίες είναι άκρως απαραίτητες για να μειωθεί το εταιρικό επενδυτικό κενό των 130 δις ευρώ της χώρας. Αυτό καθ’ ουδένα όμως τρόπο σημαίνει ότι οι Μικρομεσαίες επιχειρήσεις πρέπει να εγκαταλειφθούν στην τύχη τους, ιδίως στο χώρο της μεταποίησης. Μια τέτοια επιλογή αποτελεί τραγικό λάθος αναπτυξιακής στρατηγικής!

του Αθανάσιου Μπούνταλη*

ΣΗΜΕΙΩΣΗ “ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΩΝ“: Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια πολύ ενδιαφέρουσα προσέγγιση σε ένα θέμα που, ήδη, κυριαρχεί στον προβληματισμό της ελληνικής κοινωνίας. Το να πει κανείς ότι συμφωνεί ή διαφωνεί είναι πρόωρο. Βρισκόμαστε στην φάση της εμβάθυνσης και του προβληματισμού. Ο συντάκτης του κειμένου το αντμετωπίζει με εξαιρετική σοβαρότητα και υπευθυνότητα. Ο διάλογος είναι ανοικτός

…κάποιες σκέψεις από την παρέμβαση του κου Καπουτζίδη

Σε πρόσφατη εκδήλωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης, προσκεκλημένος ήταν ο γνωστός ηθοποιός και σεναριογράφος Γιώργος Καπουτζίδης. Σε τοποθέτηση που έκανε, μίλησε για ρατσισμό, αναφερόμενος στην δυσφορία που αισθάνεται για το ότι δεν γίνεται αποδεκτός για αυτό που είναι από ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, ακόμη και μετά την επαγγελματική του επιτυχία: «Τι άλλο πρέπει να κάνω, να αποικήσω τον Άρη;», ρώτησε.

Πέραν της κοινωνίας, ο κ. Καπουτζίδης έβαλε στο στόχαστρο και την Πολιτεία: «Σε αυτήν την αίθουσα είμαι ο άνθρωπος με τα λιγότερα δικαιώματα» δήλωσε σε εκδήλωση του ελληνικού Κράτους. Δεν ξέρω πώς συγκρίνονται τα δικαιώματα του κου Καπουτζίδη με εκείνα των άλλων προσώπων σε εκείνη την αίθουσα, αλλά σε σχέση με τον μέσο πολίτη είναι μάλλον προνομιούχος από πλευράς πρόσβασης και δημόσιας έκφρασης στα ΜΜΕ. Σαφώς και αυτή η πρόσβαση δεν του χαρίστηκε, αλλά κερδήθηκε από την εργασία του. Αλλά, σε κάθε περίπτωση, πόσο αξιόπιστο είναι ένας άνθρωπος με τέτοιο δημόσιο λόγο να θεωρεί εαυτόν πολίτη δευτέρας κατηγορίας;

Για την ουσία της τοποθέτησης, να σημειώσω ότι η παρακάτω συζήτηση δε επικεντρώνεται στο πρόσωπο του κου Καπουτζίδη. Παίρνει απλώς αφορμή από την παρέμβασή του, καθώς σε λίγες σύντομες φράσεις, και με πολύ εύγλωττο τρόπο, συμπύκνωσε μια σειρά ιδεών που χρειάζονται συζήτηση.

Λάθος χώρα;

Κατ’ αρχάς, μάλλον ο κ. Καπουτζίδης νομίζει ότι βρίσκεται στην Βρετανία ή στις ΗΠΑ του 19ου-20ου αιώνα, ή σε μια σημερινή Ισλαμική χώρα.

Στην Ελλάδα, τόσο η κοινωνία όσο και το κράτος, επεδείκνυαν μια συντηρητική ανοχή στην ομοφυλοφιλία: ούτε πλήρη και ανοιχτή αποδοχή, αλλά ούτε και οργανωμένο κυνήγι. Ο κ. Καπουτζίδης είναι το πολλοστό παράδειγμα δημοσίου προσώπου που η ελληνική κοινωνία αγκάλιασε, και του οποίου το έργο αναγνώρισε, έχοντας πλήρη γνώση ότι είναι ομοφυλόφιλος, και αδιαφορώντας για αυτό.

Και δεν μιλάω για τις τελευταίες δεκαετίες. Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, για να αναφερθώ σε λίγα μόνον παραδείγματα, δημιούργησαν πολύ πριν ο αγγλοσαξονικός κόσμος απενοχοποιήσει την ομοφυλοφιλία. Όχι μόνον αγκαλιάστηκαν για το έργο τους από την ελληνική κοινωνία, αυτήν την κοινωνία που ο κ. Καπουτζίδης κατακεραυνώνει, αλλά αντιμετωπίσθηκαν με σεβασμό και από το ελληνικό κράτος.

Ο Καβάφης τιμήθηκε με το «Τάγμα του Φοίνικος» από την Κυβέρνηση Παγκάλου το 1926, ο Μ. Χατζιδάκις υπηρέτησε σε υψηλές θέσεις της κρατικής ραδιοφωνίας και της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, και προσφάτως η Ακαδημία Αθηνών επεχείρησε να βραβεύσει τον Ντίνο Χριστιανόπουλο.

Ακόμα και όταν με το έργο τους προκαλούσαν τα συντηρητικά ήθη άλλων εποχών, τα κρατικά μάλλον προσπαθούσαν να συγκαλύπτουν ό,τι ζήτημα ανέκυπτε. Το 1950 ο Τσαρούχης αναγκάστηκε από την Αστυνομία να κατεβάσει τον πίνακα «Ναύτης και γυμνό» από έκθεση, για να μην γίνουν φασαρίες από το Πολεμικό Ναυτικό. Ο δε Χριστιανόπουλος, όταν το 1952 δημοσίευσε το ποίημα «Βρασίδας ο μεταφραστής», υποχρεώθηκε τελικώς από την Ασφάλεια να παραδώσει τα αντίτυπα χωρίς άλλη συνέπεια.

Προφανώς και τα παραπάνω συνιστούσαν λογοκρισία αλλά, για όποιον ξύπνησε μόλις χτες, εκείνη την εποχή αυτός ήταν ο κανόνας. Π.χ. άγρια λογοκρισία–επί ηθικής βάσης–υφίσταντο και τα ρεμπέτικα. Λογοκρισία έπεφτε–για διπλωματικούς λόγους–και σε τραγούδια με αναφορές σε Γερμανούς στην Κατοχή και Τούρκους στην Τουρκοκρατία.

Όπως αναγνώρισε αργότερα και ο Χριστιανόπουλος: «Ο νόμος στην Ελλάδα είναι πιό ελαστικός απ’ ό,τι σ’ άλλα μέρη. Μην προκαλείς τη δημόσια αιδώ και κανείς δεν πρόκειται να σε πειράξει». Πράγματι, το διαβόητο άρθρο 347 του Ποινικού Κώδικα περί Ασέλγειας παρά φύση καταδίκαζε πράξεις που καταδικάζονταν και σε ετερόφυλες συνευρέσεις (κατάχρηση σχέσης εξάρτησης που στηρίζεται σε υπηρεσία, αποπλάνηση προσώπου ανηλίκου) και όχι την ομόφυλη συνεύρεση επί τούτου.

Για σύγκριση με τον «φιλελεύθερο» αγγλοσαξονικό κόσμο, εκείνη ακριβώς την χρονιά, στην Βρετανία, ο Άλαν Τιούρινγκ καταδικαζόταν ως ομοφυλόφιλος, όχι για το δημόσιο έργο του, αλλά για ό,τι έκανε στους τέσσερις τοίχους του σπιτιού του. Η ποινή του; Χημική στείρωση, που επέλεξε ως εναλλακτική στην φυλάκιση. Τελικώς, η φαρμακευτική αγωγή με ορμόνες τον οδήγησε στην αυτοκτονία. Ο Τιούρινγκ είχε πρωτοστατήσει στην αποκωδικοποίηση του γερμανικού κωδικού Enigma με τον υπολογιστή Colossus και είχε μεγάλο μερίδιο της νίκης κατά των Ναζί, όμως κανένας οίκτος δεν του δόθηκε.

Πριν από αυτόν, τα ίδια τράβηξε ο Όσκαρ Ουάιλντ, καθώς και 50.000 άλλοι καταδικασθέντες στην Βρετανία. Απροσδιόριστος δε είναι ο αριθμός των προσαγωγών και καταδικών που έγιναν βάσει των «Sodomy Laws» που ίσχυαν στις ΗΠΑ μέχρι και το 2003, και μέσω των οποίων η Αστυνομία εξαπέλυε συχνούς διωγμούς, ενίοτε κατασκοπεύοντάς τους μέσα από την κλειδαρότρυπα! O Καθηγητής Νομικής W. N. Eskridge τους είχε υπολογίσει σε αρκετές χιλιάδες ετησίως μόνο το διάστημα 1946-1961.

Τίποτα που έστω και να πλησιάζει στα παραπάνω δεν γνωρίσαμε στην Ελλάδα. Δεν είναι τυχαίο που ο Πουριτανισμός, που εφευρέθηκε στην Αγγλία και που θεμελίωσε τις ΗΠΑ, για αιώνες δεν είχε βρει χώμα να ριζώσει σε μια χώρα με Ορθόδοξη ιδιοπροσωπεία.

Στερεότυπα

Για να στηρίξει την έκκλησή του ο κ. Καπουτζίδης φτιάχνει μια καρικατούρα βασισμένη στο χείριστο δυνατό παράδειγμα συζύγου και πατέρα, εκείνου που μπορεί «να δέρνει τη γυναίκα του, και να δέρνει τα παιδιά του και να μην έχει δουλέψει ποτέ και να ζει από τη σύνταξη της μάνας του και του μπαμπά του γιατί απλά βαριότανε», και διερωτάται γιατί να μην έχει και ο ίδιος δικαίωμα τεκνοποιίας.

Αφενός, με μια τέτοια ανάγνωση, η πατρότητα και η μητρότητα καθίστανται αναγνώριση καλού χαρακτήρα και επαγγελματικής επιτυχίας. Τα δε παιδιά μετατρέπονται σε έπαθλα.

Αφετέρου, είναι εξαιρετικά προσβλητικό για εκατομμύρια πατεράδες–δεν αναφέρεται σε μητέρες–να κατηγοριοποιούνται βάσει αυτού του χειρίστου στερεοτύπου.

Και είναι μάλλον παράταιρο ένα προσβλητικό και γενικευτικό στερεότυπο να αναπαράγεται σε αντιρατσιστική εκδήλωση!

Πράγματι, ο συλλογισμός υπονοεί ότι το θλιβερό προνόμιο τέτοιας συμπεριφοράς το έχουν μόνον ετεροφυλόφιλοι πατέρες. Αν ήταν τα πράγματα τόσο απλά… Η Βρετανίδα Σαβάνα Μπονκτσίλ δολοφόνησε μετά από επανειλημμένους ξυλοδαρμούς την 16 μηνών κόρη της συντρόφου της.

Οι ικανότητες αγριότητας δεν περιορίζονται μόνον στους ετεροφυλόφιλους άνδρες. Εκτείνονται και στα δύο φύλα και αφορούν όλες τις ερωτικές προτιμήσεις.

Δικαιώματα ή προνόμια;

Τέλος, και εδώ είναι η ουσία της υπόθεσης, ο κ. Καπουτζίδης δεν ζητά για τον εαυτό του ίσα δικαιώματα. Ζητά για τον εαυτό του ένα ιδιαίτερο προνόμιο. Το προνόμιο να επαναπροσδιορίσει έναν θεσμό χιλιετιών (της οικογένειας) για να μπορέσει να παρακάμψει τους φυσικούς περιορισμούς που του επιβάλλουν οι περιστάσεις (οι ερωτικές προτιμήσεις του) ώστε τελικώς να ικανοποιήσει μια επιθυμία του (της πατρότητας).

Γιατί το αποκαλώ προνόμιο;

Πρώτον, διότι για να παρακαμφθούν μέσω τεχνικής υποβοήθησης οι φυσικοί περιορισμοί που θέτει στα ομόφυλα ζευγάρια η πράξη της τεκνοποιίας, απαιτείται να θεσμοθετηθούν και να νομοθετηθούν διαδικασίες που καθιστούν το ανθρώπινο σώμα εμπόρευμα: σπέρμα προς πώληση και μήτρες προς ενοικίαση. Εάν κάτι τέτοιο γίνει αποδεκτό στην περίπτωση αυτή, δεν θα χρησίμευε ως πάτημα για να ζητήσει κάποιος άλλος σταδιακές επεκτάσεις αυτής της δυνατότητας; Πώληση αίματος, πώληση οργάνων προς μεταμόσχευση, πώληση έτοιμων παιδιών.

Και να σημειώσουμε ότι τα ομόφυλα ζευγάρια δεν είναι τα μόνα που υπόκεινται σε τέτοιους περιορισμούς: και ένα ετερόφυλο ζευγάρι που καταφεύγει στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, πρέπει ή να είναι παντρεμένο, ή ο άνδρας να υπογράψει δήλωση αναγνώρισης των τέκνων. Οι δε απαιτήσεις για χρήση παρένθετης μητέρας είναι εξαιρετικά αυστηρές.

Από την στιγμή που η φύση μόνη της δεν αρκεί και ζητάμε ιατρική βοήθεια από την κοινωνία, ούτε οι ετεροφυλόφιλοι έχουν πλήρη ελευθερία.

Δεύτερον, διότι ο θεσμικός επαναπροσδιορισμός που ζητά ο κ. Καπουτζίδης ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω επαναπροσδιορισμούς στο μέλλον. Επί του παρόντος το αίτημα είναι να επαναπροσδιορισθεί ο ορισμός της οικογένειας ως προς τα φύλα των γονέων, ώστε γονείς να μπορούν να είναι δύο άνδρες ή δύο γυναίκες.

Δύο.

Αν όμως ξεκινήσουμε τους επαναπροσδιορισμούς, και αν όντως πρόκειται περί «δικαιώματος», γιατί να σταματήσουμε στα φύλα; Γιατί όχι και στον αριθμό; Γιατί να μείνουμε στα ζευγάρια και να μην μπορούν να γίνουν γονείς μέσω υποβοήθησης μεμονωμένα άτομα–ομοφυλόφιλα ή ετεροφυλόφιλα; Δεν υπάρχουν άλλωστε μονογονεϊκές οικογένειες λόγω εγκατάλειψης ή θανάτου;

Αλλά γιατί να μην πάμε και προς την αντίθετη κατεύθυνση, π.χ. σε τριάδες ερωτικών συντρόφων; Ή τετράδες; Και αυτοί κάποια στιγμή μπορούν να διεκδικήσουν αυτό το «δικαίωμα».

Αν πρόκειται περί «δικαιώματος», γιατί να μην επεκτείνουμε το «δικαίωμα» σε όλες τις σχέσεις συγγένειας; Γιατί να μην μπορούν να τεκνοποιήσουν αδέρφια; Θα μπορούσαν να καταφύγουν στις ίδιες τεχνικές υποβοήθησης με ξένο σπέρμα ή ωάρια για να αποφύγουν την αιμομιξία. Αλλά, στο τέλος-τέλος, γιατί να την αποφύγουν; Γιατί να μην διεκδικήσουν ως δικαίωμά τους να κάνουν οικογένεια όπως όλοι οι άλλοι;

Τα παραπάνω δεν τα λέω για να προκαλέσω, αλλά παραθέτω επιχειρήματα που θα μπορούσε με κάθε σοβαρότητα να παραθέσει μελλοντικά ένας νομικός. Όσο προκλητικές–ή και προβοκατόρικες–κι αν φαίνονται σήμερα αυτές οι υποθετικές απαιτήσεις, ακόμα και σε ακτιβιστές του χώρου, ας υπενθυμίσω ότι το ίδιο αδιανόητη θα φάνταζε η ιδέα των γονέων ιδίου φύλου πριν λίγες δεκαετίες, ακόμα και σε ομοφυλόφιλους.

Ο ορισμός της οικογένειας ήταν ανέκαθεν τόσο αυτονόητος που ποτέ στην ιστορία δεν χρειάστηκε να προσδιορίσουμε ότι ο γάμος αφορά σε δύο γονείς, αντίθετων φύλων, και χωρίς εξ αίματος συγγένεια. Μήπως, για να είμαστε απόλυτα συγκεκριμένοι, πρέπει να προσδιορίσουμε ότι αφορά δύο ανθρώπους;

Ιστορικά, οποιαδήποτε παρέκκλιση από τον συμβατικό ορισμό της οικογενείας υπήρξε ως προνόμιο. Π.χ. το προαναφερθέν–και παγκόσμιο–ταμπού της αιμομιξίας γινόταν ανεκτό μόνον κατ’ εξαίρεση, ως ειδικό προνόμιο των βασιλικών τάξεων (βλ. π.χ. American Ethologist, 1980 και National Geographic, 2010).

Τρίτον, διότι ο κ. Καπουτζίδης εστιάζοντας στις προσωπικές του επιθυμίες ξεχνά τα δικαιώματα του άλλου αντισυμβαλλόμενου: του παιδιού. Διότι το παιδί έχει δικαίωμα να μεγαλώσει και με πατέρα και με μητέρα, κάτι που θα στερηθεί σε ένα ομόφυλο ζευγάρι. Για τα δικαιώματα αυτού του παιδιού αφιέρωσε έστω και λίγο χρόνο σκέψης;

Ακόμα και η υιοθεσία δεν θεσμοθετείται για να μπορούν να ικανοποιήσουν την γονεϊκή επιθυμία άτεκνα ζευγάρια: αυτό είναι απλώς το ευτυχές παρελκόμενο. Σκοπός της υιοθεσίας είναι να ικανοποιήσει την ανάγκη του παιδιού για οικογένεια. Προτεραιότητα έχουν οι ανάγκες του απροστάτευτου μέλους της κοινωνίας. Όταν γνώμονας γίνεται η επιθυμία των ενηλίκων, τότε τα αδύναμα μέλη παύουν να είναι προστατευόμενα.

Συνοπτικά λοιπόν, ο κ. Καπουτζίδης, για να ικανοποιήσει μια επιθυμία του, ζητά μια μαζική και ριζική αναδιάταξη θεμελιωδών και πανάρχαιων κοινωνικών θεσμών, η οποία θα οδηγήσει στην εμπορευματοποίηση του ανθρωπίνου σώματος. Και τούτο ποιών καθόλου δεν λαμβάνει υπόψη στους υπολογισμούς του τα ίδια τα παιδιά.

Θεωρώ λοιπόν ότι ζητά την θεσμοθέτηση ενός νέου προνομίου και όχι την ικανοποίηση ενός υπάρχοντος δικαιώματος.

Όσο κι αν σέβομαι την επιθυμία του–αν όντως έχει μια τέτοια επιθυμία και δεν μπαίνει απλώς στον ρόλο της avant garde ενός κινήματος–θα πρέπει να κατανοήσει και ο ίδιος ότι η ζωή είναι πλήρης ανικανοποίητων επιθυμιών για όλους μας. Όλοι φέρουμε έναν σταυρό, άλλοι βαρύτερο, άλλοι ελαφρύτερο. Όλοι έχουμε ανεκπλήρωτα όνειρα και απωθημένες επιθυμίες. Αλλά είναι άλλο να ζητάμε αλληλεγγύη σε μια ανάγκη μας, και άλλο είναι να ζητάμε να ανατραπούν τα πάντα και οι πάντες γύρω μας για να ικανοποιήσουμε μια επιθυμία μας.

Αξιοπρέπεια

Ο κ. Καπουτζίδης ζητά για τους ομοφυλόφιλους «το δικαίωμα να φύγουν κρατώντας το χέρι του συντρόφου τους» και όχι ξεχασμένοι σε ένα διαμέρισμα. Εδώ θα συμφωνήσω απόλυτα μαζί του. Από την στιγμή που αντισυμβαλλόμενοι σε μια σχέση είναι δύο υπεύθυνοι ενήλικες που αποφασίζουν να μοιραστούν την ζωή τους, το θεωρώ ανθρώπινο οι θεσμοί να τους το επιτρέπουν. Να μπορούν να αποκτούν κοινή περιουσία, να κληρονομεί ο ένας τον άλλον και να είναι ο καθένας ιατρικός πληρεξούσιος του άλλου σε ώρα ανάγκης.

Να εκχωρεί κανείς νομική και διοικητική αρμοδιότητα στον σύντροφο που επιλέγει και που εμπιστεύεται, και όχι σε οποιονδήποτε τυχαίο πλησιέστερο συγγενή.

Αυτό όμως έχει ήδη ρυθμιστεί με την επέκταση του Συμφώνου Συμβίωσης σε ομόφυλα ζευγάρια με τον ν. 4356/2015. Όταν λοιπόν ο κ. Καπουτζίδης, εν έτει 2021, ζωγραφίζει αυτήν την μακάβρια εικόνα με πτώματα που σαπίζουν μέσα στην μοναξιά, το κάνει διαστρεβλώνοντας την πραγματικότητα.

Μακάρι αυτή η νομική ρύθμιση να μειώσει στο ελάχιστο αυτές τις περιπτώσεις, αλλά είναι δεδομένο ότι η μοναξιά πάντα θα μας απειλεί όλους ανεξαρτήτως ερωτικής προτίμησης·  χήρους, χήρες, ανύπαντρους και διαζευγμένους, ομοφυλόφιλους και ετεροφυλόφιλους. Χρησιμοποιώντας το σχήμα του Τσόμσκι, μήπως υπάρχουν «άξια» και «ανάξια» θύματα της μοναξιάς;

Εισαγόμενες ενοχές

Εκτίμησή μου είναι ότι η ελληνική κοινωνία δεν είχε πρόβλημα με τις ερωτικές προτιμήσεις του κου Καπουτζίδη όπως τις ανακάλυψε με τις ερμηνείες του στις «Σαββατογεννημένες» ή στο «Παρά πέντε». Τον αποδέχθηκε διότι σατίριζε με αγάπη τους χαρακτήρες της: την στριμμένη δασκάλα, τον πολυγαμικό ερωτύλο, την χαζή ξανθιά, την θρησκευάμενη και αμόρφωτη χωριάτα, την ξιπασμένη Κολωνακιώτισσα, τον κουλτουριάρη θεατράνθρωπο, τον μοναχικό ανέραστο. Ακόμη και ο δολοφόνος τελικά βρίσκει κάθαρση.

Η κοινωνική αποδοχή περιορίστηκε όταν το δάκτυλο σηκώθηκε, όταν το ύφος έγινε κατηγορητικό και όταν στόχος έγινε η επιμόρφωση/αναμόρφωση του «Ελληνάρα». Στράτευση, μανιχαϊσμός, χαρακτήρες-καρικατούρες με «καλά θύματα» και «κακούς θύτες», αφ’ υψηλού κριτική στην «σάπια» ελληνική κοινωνία, εργαλειοποίηση των ενοχών σε έναν πόλεμο των «καλών μειοψηφιών» ενάντια στην «κακή πλειοψηφία».

Έκτοτε, ο κ. Καπουτζίδης πρέπει να έχει διαπιστώσει ότι η πολιτική των ταυτοτήτων μπορεί να στεγνώσει και τον πιο ταλαντούχο καλλιτέχνη, ιδιαίτερα κωμικό, αφού καθιστά την ελεύθερη έκφραση δύσκολη, την δε σάτιρα σχεδόν αδύνατη (βλ. «Η πολιτική των ταυτοτήτων στην Ελλάδα»). Ο ίδιος ζήτησε συγγνώμη για «τρανσφοβικά αστεία στο “Παρά πέντε”», σε πλήρη διαφωνία με τον Γιώργο Χρονά που ρωτούσε: «Εδώ έβριζε ο Αριστοφάνης τον Ευριπίδη και τον Σωκράτη. Δεν μπορεί να βρίσει ο Σεφερλής δυο τραβεστί; Δεν τον βρίζει. Τον περιγράφει».

Μελλοντικά ίσως ζητήσει συγγνώμη και για τα αστεία του με κοντούς, χοντρούς, άσχημους, αμόρφωτους, γέρους, χαζούς, καραφλούς, περιορίζοντας έτι περαιτέρω το σατιρικό του ρεπερτόριο. Ίσως ζητήσει συγγνώμη από τους μισούς Έλληνες που μιλούν με «ννι» και «λλι», παρότι οι ίδιοι μπορεί και να απόλαυσαν την σάτιρα. Όπως ερωτήθηκε με παράπονο ο Trevor Noah από έναν κουφό: «γιατί δεν λες αστεία για κουφούς;».

Εκτός όμως από αντιδημιουργική, αυτή η εισαγωγή ξένων σχημάτων είναι και εκτός τόπου. Δεν έχουμε το παρελθόν του αγγλοσαξωνικού κόσμου στους διωγμούς των ομοφυλοφίλων. Ούτε ποτέ αγκαλιάσαμε τον αγέλαστο Πουριτανισμό και την εμμονή του με τις ενοχές απέναντι στο γέλιο και την ηδονή. Κανείς Αγγλοσάξονας και Προτεστάντης δεν θα έγραφε στίχο: «Στου Παράδεισου την πόρτα σε ρωτάνε πρώτα, κι αν δε γλέντησες ποτέ σου μέσα δεν θα μπεις» («Ο λαός τραγούδι θέλει»). Όπως μας είναι αβάσταχτα ξένος και ο στίχος: «Hanging on in quiet desperation is the English way» (Pink Floyd, «Time»).

Είμαστε μεν κοινωνία συντηρητική απέναντι στον έρωτα, αλλά όχι πουριτανική. Προσποιούμαστε, έστω και υποκριτικά, ότι αγνοούμε το τι συμβαίνει στην κρεβατοκάμαρα του δίπλα, και διστάζουμε να κοιτάμε μέσα από την κλειδαρότρυπα όπως οι αγγλοσάξονες.

Παράλληλα είμαστε ελευθεριάζοντες, με τις σατιρικές ερωτικές αναφορές, χωρίς αυτές να γίνονται πορνογραφικές. Δεν είναι τυχαίο που εμείς έχουμε τα αποκριάτικα σκωπτικά τραγούδια, ενώ οι αγγλοσάξονες έχουν το Penthouse και το Playboy.

Δεν έχουμε λοιπόν κανέναν λόγο να εισάγουμε ανεπεξέργαστα τα σχήματα αυτού το κόσμου, έστω κι αν αποτελούμε τμήμα της Αυτοκρατορίας του.

Οίκτο ή σεβασμό;

Κλείνοντας, να σημειώσω, πολύ κοινότοπα, ότι όλοι έχουμε τα περιστασιακά ή μακροχρόνια βάσανά μας: υγείας, σχέσεων, καριέρας, χρημάτων. Όλοι έχουμε αδικηθεί και πληγωθεί. Το ερώτημα είναι αν θέλουμε να προσδιοριζόμαστε από αυτά που μας συμβαίνουν, ή από αυτά που επιτυγχάνουμε. Αν υιοθετούμε την στάση του θύματος ή του δρώντος. Αν επιζητούμε τον οίκτο ή τον σεβασμό.

Ο κ. Καπουτζίδης είναι ένας ικανότατος και δυνατός άνθρωπος, που ό,τι έχει καταφέρει το έχει καταφέρει με την εργασία και τις ικανότητές του. Δεν έχει ανάγκη τον οίκτο κανενός, και έχει πορευθεί διεκδικώντας εκτίμηση και σεβασμό. Το να υιοθετεί λοιπόν την στάση του θύματος δεν τον τιμά, όπως και δεν τιμά και κανέναν άλλο ομοφυλόφιλο, αν υποτίθεται ότι μιλάει και για λογαριασμό τρίτων.

*Ο κ. Αθανάσιος Μπούνταλης είναι Χημικός-Ερευνητής.