Αρχική Blog Σελίδα 1996

Ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά στο σύμπαν η «μικρονόβα», ένα νέο είδος αστρικής έκρηξης

0

Οι αστρονόμοι παρατήρησαν για πρώτη φορά ένα νέο τύπο αστρικής έκρηξης που ονόμασαν «μικρονόβα», κατ’ αντιδιαστολή με τις «σουπερνόβα» και τις απλές «νόβα». Οι εκρήξεις αυτού του είδους συμβαίνουν στην επιφάνεια ορισμένων πυκνών άστρων, των λευκών νάνων, χωρίς να τα καταστρέφουν, και η κάθε μία τους μπορεί να «κάψει» μέσα σε λίγες ώρες αστρική ύλη που ισοδυναμεί με περίπου 3,5 δισεκατομμύρια Πυραμίδες της Γκίζας.

Η παρατήρηση του φαινομένου έγινε με τη βοήθεια του Πολύ Μεγάλου Τηλεσκοπίου (VLT) του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου (ESO) στη Χιλή και του αμερικανικού διαστημικού τηλεσκοπίου TESS. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον αστρονόμο Σιμόν Σκαρίνγκι του Τμήματος Φυσικής του βρετανικού Πανεπιστημίου του Ντάραμ, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature», ενώ θα ακολουθήσει δεύτερη δημοσίευσή τους στο περιοδικό «Monthly Notices» της βρετανικής Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας. Οι παρατηρήσεις των μικρονόβα έγιναν σε τρία άστρα σε αποστάσεις 1.680, 3.720 και 4.900 ετών φωτός από τη Γη αντίστοιχα.

Οι εκρήξεις μικρονόβα είναι υπερβολικά ισχυρά συμβάντα, αλλά μικρά από άποψη αστρονομικής κλίμακας, καθώς εκλύουν πολύ λιγότερη ενέργεια σε σχέση με τις γνωστές εδώ και αιώνες αστρικές εκρήξεις τύπου νόβα. Και τα δύο είδη εκρήξεων λαμβάνουν χώρα σε άστρα λευκούς νάνους, ψυχρά, αχνά και πυκνά άστρα με μάζα περίπου ανάλογη του Ήλιου μας, αλλά με μέγεθος μόνο όσο η Γη, τα οποία έχουν αστρικό σύντροφο και απαρτίζουν έτσι ένα διπλό σύστημα, σε τροχιά το ένα άστρο πέριξ του άλλου.

Ένας λευκός νάνος σε ένα τέτοιο διπλό αστρικό σύστημα μπορεί να «κλέψει» αστρική ύλη, κυρίως υδρογόνο, από τον πιο μικρό σύντροφό του που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση. Καθώς το αέριο υδρογόνο πέφτει πάνω στην πολύ καυτή επιφάνεια του «κλέφτη» λευκού νάνου, πυροδοτεί πυρηνικές αντιδράσεις, με τα άτομα υδρογόνου να μετατρέπονται σε ήλιο με εκρηκτικό τρόπο. Στις εκρήξεις νόβα αυτές οι θερμοπυρηνικές αντιδράσεις συμβαίνουν σε όλη την επιφάνεια του άστρου, με συνέπεια όλος ο λευκός νάνος να «καίγεται» και να λάμπει φωτεινά για αρκετές εβδομάδες ή και μήνες. Αυτές οι εκρήξεις νόβα είναι διαφορετικές από τις σουπερνόβα, όταν ένα άστρο μεγαλύτερο από τον Ήλιο καταρρέει βαρυτικά και εκρήγνυται τελείως.

Οι εκρήξεις μικρονόβα είναι παρόμοιες με τις νόβα, αλλά μικρότερες σε κλίμακα και πιο σύντομες, διαρκώντας μόνο μερικές ώρες (περίπου δέκα) και όχι εβδομάδες. Συμβαίνουν επίσης μόνο σε λευκούς νάνους με ισχυρά μαγνητικά πεδία, με την πυρηνική σύντηξη να λαμβάνει χώρα σε τοπικό επίπεδο στους μαγνητικούς πόλους του άστρου.

Αυτό, κατά τον αστρονόμο Πάουλ Γκρουτ του ολλανδικού Πανεπιστημίου Ράντμπουντ, «οδηγεί σε βόμβες μικρο-σύντηξης που εκρήγνυνται και έχουν περίπου το ένα εκατομμυριοστό της ισχύος μιας έκρηξης νόβα, εξ ου και ο όρος μικρονόβα». Όπως είπε, «μόνο ένα μικρό ποσοστό του λευκού νάνου συμμετέχει στην έκρηξη, περίπου το ένα εκατομμυριοστό της επιφάνειάς του. Αυτό μεταφρασμένο στη Γη, είναι μια περιοχή όσο περίπου το Λονδίνο». Αλλά μία τέτοια τοπική μικρονόβα είναι ικανή να κάψει περίπου 20.000.000 τρισεκατομμύρια κιλά ύλης, που ισοδυναμεί με τη μάζα ενός μεγάλου αστεροειδούς ή με 3,5 δισεκατομμύρια Πυραμίδες της Γκίζας.

Ο Σκαρίνγκι δήλωσε ότι «η ανακάλυψη ήταν μια απρόσμενη έκπληξη και δείχνει πόσο δυναμικό είναι το σύμπαν. Τέτοια γεγονότα όπως οι μικρονόβα μπορεί να είναι στην πραγματικότητα πολύ συνηθισμένα, αλλά επειδή είναι τόσο γρήγορα, είναι δύσκολο να παρατηρηθούν τη στιγμή που συμβαίνουν. Για να τα δει κανείς, πρέπει να κοιτάξει στο σωστό μέρος τη σωστή ώρα».

ΦΩΤΟ  ESO-M. Kornmesser, L. Calçada

Στράτος Σιμιτζής: The right man in the right place 

0

του Στράτου Σιμιτζή*
Είναι επιβεβλημένο στο γιγαντιαίο αυτό πρόγραμμα, γιατί έτσι θα πρέπει να είναι έρευνας για τον εντοπισμό φυσικού αερίου στην Ελληνική Επικράτεια, θα πρέπει να τεθεί επικεφαλής κάποιος λου να γνωρίζει το αντικείμενο και γενικά να έχει εντρυφήσει στο ενεργειακό ζήτημα.
Το άτομο αυτό δεν είναι απαραίτητο να βρίσκεται στις τάξεις του κυβερνώντος κόμματος. Κι αν δεν υπάρχει εκεί, ας αναζητηθεί σε άλλο κόμμα, μια και η υπόθεση αυτή και γενικά της ενέργειας, είναι μείζον εθνικό ζήτημα.
Ένας από τους πλέον ειδικούς στο αντικείμενο της ενέργειας είναι ο καθηγητής Ιωάννης Μανιάτης Υπουργός του ΠΑΣΟΚ, άτομο σοβαρό, καταρτισμένο και κυρίως χαμηλών τόνων.
Ένα άτομο με αυτές τις ιδιότητες, σ’ οποίο χώρο κι αν είναι, θα μπορούσε να παίξει σοβαρό ρόλο και να συνδράμει θετικά στην υπόθεση φυσικό αέριο.
Ο Πρωθυπουργός που έχει δώσει απτά δείγματα ευαισθησίας στους άξιους εξωκομματικούς παράγοντες, δεν θα αργήσει να επιλέξει the right man γιατί το ζήτημα είναι φλέγον και κρίσιμο.


Οι πύραυλοι “Neptune”
Αν η Ουκρανία στο οπλοστάσιο της διαθέτει αριθμό πυραύλων “Neptune” – ένας ή δύο έπληξαν και βύθισαν το καταδρομικό ναυαρχίδα του ρωσικού στόλου “Μοσκβά” και επιχειρήσει και άλλες επιθέσεις σε σκάφη του στόλου που ασφαλώς είναι εύκολος στόχος, μια και ναυλοχούν στο λιμάνι σε απόσταση εμβέλειας του πυραύλου, τότε ο Πούτιν θα σκεφθεί πολύ, αν θα συνεχίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Γιατί αν βληθούν ένα ή δύο ακόμη πολεμικά σκάφη, τότε το φρόνημα των Ρώσων θα έχει καταρρεύσει, όπως και το γόητρό τους.
Για την ιστορία το λατινικό “Neptune” σημαίνει στην αρχαία ελληνική “Ποσειδών”, ο θεός της θάλασσας.
Τελικά η υπόθεση θυμίζει το γνωμικό μας “πιάσαμε έναν κλέφτη, τον αφήνουμε και εκείνος δεν μας αφήνει”.
Σε τελευταία ανάλυση, η αναζήτηση μιας έντιμης λύσης και η απεμπλοκή από το διαφενόμενο αδιέξοδο, θα περιέσωζε μέρος από τι τρωθέν γόητρο των Ρώσων που σχεδίαζαν να κάνουν πολλά και προπαντός περίπατο με την εισβολή τους.
Πριν από πολλές δεκαετίες και ο Ντούτσε σχεδίαζε, να πάρει τον καφέ του στην Ακρόπολη, μόνο που πήρε καφέ σκέτο, αυτόν της παρηγοριάς.

Εκκλησιαστικά
Ο άνθρωπος ζει μια εποχή όπου τα πράγματα και οι καταστάσεις εναλλάσσονται με γοργό ρυθμό. Αυτό σημαίνει πως δεν έχει στη διάθεσή του, την χρονική άνεση που οι περιστάσεις απαντούν.
Από τους θρησκεύομενους συχνά παρατηρείται ότι η διάρκεια της θείας λειτουργίας της Κυριακής, πολλές φορές ξεπερνάει τα όρια, ενώ θα μπορούσε να συντομευθεί. Από τον Όρθρο μέχρι και το πέρας, η διάρκεια εγγίζει το τρίωρο, χρόνος μεγάλος.
Ακόμη ένα κρίσιμο ζήτημα είναι το κήρυγμα και η διάρκειά του.
Το θέμα του κηρύγματος θα πρέπει να είναι σε πλήρη αρμονία και ανάλογο του εκκλησιάσματος.
Δεν είναι δυνατόν ο μέσος όρος ηλικίας των εκκλησιαζομενων να είναι υψηλός, όπως συνήθως συμβαίνει και οι παραινέσεις του κήρυκος να είναι πως θα γίνουν καλοί Χριστιανοί και άνθρωποι. Αν είναι δυνατόν.
Το κήρυγμα για να έχει ενδιαφέρον θα πρέπει να κινείται γύρω από την φιλοσοφία του Χριστιανισμού, να περιλαμβάνει ένα θέμα βαθύ φιλοσοφικό, που απαιτεί ερμηνεία και όχι κάτι επιφανειακό και επιδερμικό.
Όσο για την διάρκειά του, όσο λιγότερα περιλαμβάνει το κήρυγμα, τόσο πιο εύκολα θα εντυπωθουν και θα μείνουν στους πιστούς, αυτό συνιστά μια βασική αρχή της ρητορικής τέχνης. Άλλωστε και ο Ιησούς Χριστός στα κηρύγματα του ήταν λυτός και σύντομος.


Το “ΜΕΓΑ Εμβολιαστικό Κέντρο”
Εφω και αρκετό καιρό η κοινωνία της Θεσσαλονίκης και γενικά οι Θεσσαλονικείς, ευχαρίστως γνωρίζουν μια ακόμη κοινωνική προσφορά των Ενόπλων Δυνάμεων, αυτή τη φορά στον ευαίσθητο τομέα της υγείας.
Το “Μεγα Εμβολιαστικό Κέντρο” που λειτουργεί στκ χώρο της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης τελεί υπό την οργάνωση, ευθύνη και διαχείριση του 424 ΓΣΝ και χαρακτηρίζεται από την τάξη, την πειθαρχία, την ευγενική συμπεριφορά και την προθυμία την στελεχών του 424 ΓΣΝ.
Είναι αλήθεια, πως το Μέγα Εμβολιαστικό Κέντρο μόνον κολακευτικά και ευμενή σχόλια έχει αποσπάσει από τους χιλιάδες εμβολιασθέντες σ’ αυτό.
Πρόκειται για ένα ακόμη απτό δείγμα της τεράστιας κοινωνικής προσφοράς των Ενόπλων Δυνάμεων.
Όμως, επειδή πρέπει πάντοτε να αποδίδουμε τα τον Καίσαρος του Καισαρί και τα του Θεού τω Θεω, στο σημείωμά μας θα ήταν σοβαρή παράλειψη να αγνοήσουμε την τεράστια προσφορά των Εμβολιαστικών Κέντρων που λειτούργησαν εντός των Νοσοκομείων της Θεσσαλονίκης και για ένα διάστημα “σήκωσαν” τον μεγαλύτερο φόρτο του προγράμματος του εμβολιασμού.
Ήταν όλοι τους υπέροχοι, ενώ το Μέγα Εμβολιαστικών Κέντρο συνεχίζει να εξυπηρετεί όλους όσοι θέλουν να εμβολιαστούν, π.χ. 4η αναμνηστική δόση και άλλες περιπτώσεις.

*Δημοσιογράφος, Συγγραφέας

Αποκάλυψη: «Έκλειψη» πάνω από την Ελλάδα με συστήματα μαζικών υποκλοπών και παρακολουθήσεων

0

Με απευθείας αναθέσεις στην ισραηλινή εταιρεία, NSO, η οποία καταγγέλθηκε για το διεθνές σκάνδαλο υποκλοπών με το λογισμικό, Pegasus, συζητούσε, ήδη από τον Ιούλιο του 2021, η κυβέρνηση να αποκτήσει τόσο το Pegasus όσο και νέο «παιχνιδάκι» της NSO, το αντι-drone σύστημα «Έκλειψη» (Eclipse). Οι προμήθειες για μαζικές υποκλοπές επαναφέρουν το μείζον ζήτημα του -ανύπαρκτου- ελέγχου της ΕΥΠ από το Κοινοβούλιο

Έχει προμηθευτεί η Ελλάδα το λογισμικό υποκλοπών που «φυτεύεται» από απόσταση, Pegasus; Το σύστημα έφτιαξε η ισραηλινή εταιρεία, NSO, η οποία έχει καταγγελθεί ότι το πούλησε σε πάμπολλες χώρες, όπου «κοριάστηκαν» πάνω από 50.000 τηλέφωνα πολιτικών, δημοσιογράφων, επιχειρηματιών, κ.ο.κ.

Έχει, επίσης, συμφωνήσει η κυβέρνηση να αγοράσει η χώρα μας το αντι-drone σύστημα, Eclipse, της ίδιας ισραηλινής εταιρείας, για την «προστασία» περίπου 140 κτιρίων και εγκαταστάσεων στην Ελλάδα;

Πρόκειται για δύο προμήθειες συνολικού ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ. Τα πενήντα από αυτά αφορούν το λογισμικό και τις εγκαταστάσεις του συστήματος υποκλοπών, Pegasus, και τα υπόλοιπα 250 εκ. το σύστημα Eclipse. Οι συζητήσεις για αυτές τις αγορές, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, έγιναν το καλοκαίρι του 2021.

Απευθείας αναθέσεις

Μάλιστα, τον Ιούλιο του 2021, εταιρεία – «ενδιάμεσος», με γραφεία στην Ελλάδα (Βόρεια Προάστια και Χαλάνδρι) και την Ελβετία, έστειλε επιστολή στην ΕΥΠ, με την οποία υποδεικνύεται (!) στην ελληνική πλευρά η διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί, δηλαδή με απευθείας αναθέσεις στην ισραηλινή εταιρεία, καθώς και ποιοι Έλληνες υπουργοί θα «πρέπει» (!) να υπογράψουν.

Συνέστεινε, δε, να υπογράψουν τις συμβάσεις, εκτός από τον επικεφαλής της ΕΥΠ, Παναγιώτη Κοντολέων, οι υπουργοί Άμυνας και Προστασίας του Πολίτη. Να σημειωθεί ότι τον Αύγουστο του 2021 έγινε μίνι κυβερνητικός ανασχηματισμός. Υπουργός Άμυνας παρέμεινε ο Νίκος Παναγιωτόπουλος, ενώ στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη αντικαταστάθηκε ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης με τον Τάκη Θεοδωρικάκο.

Εύλογα, βέβαια, γεννάται το ερώτημα: Πως είναι δυνατόν να επιτρέπεται σε μια ιδιωτική εταιρεία – «μεσάζοντα» με το Ισραήλ να «υπαγορεύει» στην Ελλάδα τους τρόπους και τις διαδικασίες αγορών.

Εν κρυπτώ

Να σημειωθεί ότι τα μηνύματα που στέλνονταν από το Τελ Αβίβ προς την Αθήνα το καλοκαίρι του 2021 ήταν να συνεργαστεί με «Οργανισμούς» (γνωστές ισραηλινές εταιρείες στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας), επειδή αυτές έχουν μεγάλη εμπειρία «σε διακυβερνητικές συμφωνίας (G2G) χωρίς (σ.σ. διεθνείς) διαγωνισμούς».

Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι ότι, ουσιαστικά, η συμφωνία για το Pegasus θα κλεινόταν μεταξύ της ΕΥΠ και της ισραηλινής μυστικής υπηρεσίας, Μοσάντ. Δηλαδή, υπό καθεστώς άκρας μυστικότητας και εν κρυπτώ, οι επικεφαλής των δύο μυστικών Υπηρεσιών είχαν το πράσινο φως να συμφωνήσουν ό,τι θέλουν, και οι υπογραφές των υπουργών θα ήταν μάλλον… διακοσμητικές.

Άκρως ενδιαφέρον είναι, μάλιστα, ότι στην περίπτωση της προμήθειας του Pegasus θα ακολουθείτο μια «περίεργη», αν και συνηθισμένη στις εν κρυπτώ συνδιαλλαγές, μέθοδος της χρηματοδότησης του συστήματος από την ισραηλινή πλευρά, και κατόπιν η Ελλάδα θα αποπλήρωνε το ποσόν των 50 εκατομμυρίων ευρώ σε βάθος πέντε ετών.

Ερωτηματικά, επίσης, γεννά και το γεγονός ότι το σύστημα Pegasus, το οποίο θα προμηθευόταν η ΕΥΠ, εκτός από την «Υπηρεσία Πληροφοριών», θα το προμηθευτεί και το ελληνικό υπουργείο Άμυνας, όπως αναφέρεται στη σχετική αλληλογραφία Αθήνας – Τελ Αβίβ. Αντίστοιχη διαδικασία απευθείας ανάθεσης θα ακολουθείτο και για το σύστημα Eclipse.

Από τα παραπάνω γεννώνται μείζονα ερωτηματικά:

-Γιατί αυτή εν κρυπτώ διαδικασία προμήθειας συστημάτων παρακολούθησης;

-Γιατί εξουσιοδοτείται εν λευκώ ο επικεφαλής της ΕΥΠ, Π.Κοντολέων, να προβαίνει σε μεγάλες αγορές, χωρίς μάλιστα να δίδει η ΕΥΠ κανέναν λογαριασμό για τα έξοδα από τον κρατικό κορβανά στη Βουλή; Οι υπουργοί Άμυνας και Προστασίας του Πολίτη, οι οποίοι έπρεπε να υπογράψουν τις συμφωνίες, θα κληθούν να δώσουν εξηγήσεις στη Βουλή;

-Γιατί ακολουθείται η μέθοδος των απευθείας αναθέσεων, με συνοπτικές μάλιστα διαδικασίες, και όχι των διεθνών διαγωνισμών;

-Γιατί η ΕΥΠ προμηθεύεται για λογαριασμό του υπουργείου Άμυνας το λογισμικό υποκλοπών; Εφόσον είναι η ΕΥΠ αρμόδια για θέματα ασφάλειας της χώρας, για ποιο λόγο χρειάζεται το Pegasus το υπουργείο Άμυνας; Διαθέτει, άραγε, το υπουργείο Άμυνας μια «παράλληλη ΕΥΠ»;

Το σκάνδαλο των υποκλοπών

Συνήθως, κυβερνήσεις και μυστικές υπηρεσίες, όταν προβαίνουν σε τέτοιου είδους αγορές συστημάτων υποκλοπών και παρακολουθήσεων, κρύπτονται κάτω από τον μανδύα του απορρήτου.

Ωστόσο, το «σκάνδαλο Pegasus» που αποκαλύφθηκε πέρυσι έδειξε ότι το λογισμικό αυτό που «φυτεύεται» στα τηλέφωνα εξ αποστάσεως, προκάλεσε ιδιαίτερα μεγάλο θόρυβο, αλλά και σοβαρούς προβληματισμούς ως προς τη δυνατότητα της μαζικής παρακολούθησης πολιτών.

Ειδικότερα, αποκαλύφθηκε ότι το λογισμικό της ισραηλινής NSO είχε «φυτευτεί» στα τηλέφωνα τουλάχιστον 180 δημοσιογράφων, σε 20 χώρες, και συνολικά 50.000 τηλέφωνα είχαν μολυνθεί από τον Pegasus.

Με δεδομένο ότι και στην Ελλάδα εσχάτως έχουν γίνει καταγγελίες για υποκλοπές, η κυβέρνηση, αλλά και η ηγεσία της ΕΥΠ, υποχρεούται να ξεκαθαρίσει ενώπιον της Βουλής τι συμβαίνει με τις παρακολουθήσεις των τηλεφώνων στη χώρα μας, καθώς και τι είδους συστήματα έχει προμηθευτεί η ελληνική Υπηρεσία πληροφοριών.

Από πότε κύριοι της κυβέρνησης η δημοσιογραφία είναι «ιδιωτική» υπόθεση; – Ποιος κάνει πλάτες στους ιδιωτικούς στρατούς υποκλοπών;

Πολύ περισσότερο, οι πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η ΕΥΠ (και το υπουργείο Άμυνας;) έχουν προμηθευτεί με συστήματα υποκλοπών, επαναφέρει με ιδιαίτερη ένταση το θέμα του ελέγχου της ΕΥΠ από το Κοινοβούλιο.

«Έκλειψη» πάνω από την Ελλάδα

Τον Ιούλιο του 2021, επίσης, κατά τις επαφές Αθήνας – Τελ Αβίβ, είχε προταθεί η προμήθεια του συστήματος αντι-drone προστασίας, «Έκλειψη» (Eclipse).

Ειδικότερα, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, είχε «υπαγορευθεί» από το Ισραήλ να υπογραφεί διακρατική συμφωνία, επίσης με απευθείας ανάθεση (!) στην NSO, αφού προηγουμένως γίνει συνάντηση του γενικού γραμματέα του πρωθυπουργού. Κατόπιν, θα ακολουθούσε η υπογραφή της από τον διοικητή της ΕΥΠ και τους υπουργούς Προστασίας του Πολίτη και Άμυνας, και από τον πρόεδρο της NSO, Shalev Hulio.

Η NSO διαφημίζει αυτό το σύστημα ως άκρως αποτελεσματικό στην «προστασία» κτιρίων και εγκαταστάσεων από τα drones. Χαρακτηριστικά, ως την «κορυφαία πλατφόρμα κυβερνοπροστασίας από τα drones».

Ωστόσο, με δεδομένο και το βεβαρημένο μητρώο της ισραηλινής εταιρείας, εξαιτίας του «σκανδάλου Pegasus», δεν είναι λίγοι εκείνοι οι ειδικοί, οι οποίοι είναι άκρως επιφυλακτικοί ως προς τις πληροφορίες και τα δεδομένα που μπορεί να συγκεντρώσει και να αποθηκεύσει ένα τέτοιο «εργαλείο», όπως το Eclipse, όταν αναπτυχθεί σε κτίρια και άλλες εγκαταστάσεις.

Όπως φαίνεται από τα εμπορικά – διαφημιστικά σποτάκια της NSO, το «βαλιτσάκι» με το Eclipse ανοίγει «ομπρέλα προστασίας» (από πιθανή «εισβολή» drone) μήκους τεσσάρων χιλιομέτρων. Μιας ιδιαίτερα μεγάλης έκτασης, δηλαδή.

Πάντως, το εντυπωσιακό, που παράλληλα προκαλεί εύλογους προβληματισμούς, είναι ότι το Eclipse σχεδιάζεται να αναπτυχθεί σε 140 σημεία σε όλη την Ελλάδα. Πρόκειται για τους ονομαζόμενους «κρίσιμους στόχους» (critical infrastructures).

Στο κέντρο της Αθήνας

Μάλιστα, τα πρώτα σημεία που προγραμματίζεται να λειτουργήσει, είναι μέσα στο κέντρο της Αθήνας. Ειδικότερα, στο Κοινοβούλιο, το κτίριο της Προεδρίας της Δημοκρατίας και το μέγαρο Μαξίμου. Άραγε, έχει παρουσιαστεί και αναλυθεί στους βουλευτές ένας τέτοιος σχεδιασμός;

Επίσης, θα αναπτυχθεί σε κτίρια των Περιφερειών, του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και στην ΕΥΠ, του υπουργείου Άμυνας και άλλων υπουργείων, φυλακές, στρατιωτικές εγκαταστάσεις (ακόμα και σε στρατιωτικά νοσοκομεία!), πολιτικά και στρατιωτικά αεροδρόμια, νοσοκομεία, Μετρό, αποταμιευτήρες υδάτων, φράγματα, εγκαταστάσεις της Αστυνομίας και Πολιτικής Προστασίας, κ.ο.κ..

antinews.gr

Το Ουκρανικό κλονίζει τον ευρωπαϊκό πόλο του διεθνούς συστήματος

0

Ανάγκη για μια «πολιτική τοποθέτηση από την πλευρά των λαών»

Είναι πολιτικά κρίσιμη η ευρωπαϊκή διάσταση της σύγκρουσης που εξελίσσεται ανάμεσα σε Ρωσία και Δύση-ΝΑΤΟ με επίκεντρο την Ουκρανία. Για δύο λόγους, όψεις του ίδιου νομίσματος. Από τη μια μεριά είναι οι αρνητικές συνέπειες που φέρνει ήδη η σύγκρουση για τους λαούς όλης της Ευρώπης. Για τις τρέχουσες συνθήκες της ζωής τους αλλά και για την επιβάρυνση των όρων της πάλης τους για κοινωνική χειραφέτηση. Από την άλλη μεριά, η συγκεκριμένη τεράστια συμπίεση του ευρωπαϊκού χώρου στο πλαίσιο αυτής της σύγκρουσης, η πολυδιάστατη κρίση στην οποία μπαίνει η «Ευρώπη» που πάει να τη μετατρέψει σε κλονιζόμενο κρίκο του διεθνούς συστήματος, δείχνει με δραματικό τρόπο την επείγουσα ανάγκη διατύπωσης μιας «πολιτικής τοποθέτησης από την πλευρά των ευρωπαϊκών λαών». Κινούμενοι στο έδαφος μιας πολύ σύνθετης και δύσκολης πραγματικότητας, πρέπει να προσπαθήσουμε να την κατανοήσουμε και να εντοπίσουμε περιεχόμενα που θα μπορούσαν να ανοίξουν δρόμους διεξόδου.

Πολλαπλές ευρωπαϊκές ενδορρήξεις. Οι ΗΠΑ επενδύουν σε παράταση του πολέμου

Μέσα σε 50 μέρες πολέμου δεν έχει πάψει να ενισχύεται η επιβολή που ασκεί ένα ανανεωμένο ευρωατλαντικό μπλόκ υπό την ηγεσία των ΗΠΑ (και με πρωταγωνιστικό τον ρόλο μέσα σε αυτό, των αγγλοσαξονικών δυνάμεων) για την ολοκληρωτική στρατοπέδευση της «Ευρώπης» στα κελεύσματά τους. Αυτό έχει σαν συνέπεια, μια σειρά από επαγόμενες ενδορρήξεις στον πυρήνα της Ε.Ε. που οξύνονται και είναι πολυεπίπεδες. Στο επίκεντρο βρίσκονται εκείνες μέσα στο γερμανικό κατεστημένο που σχετίζονται με τις πολυμέτωπες αφόρητες αμερικανικές πιέσεις για την απόλυτη ευρωατλαντική ευθυγράμμισή του. Μοχλός οι εντεινόμενες πιέσεις για πλήρη ενεργειακή απεξάρτηση από τη Μόσχα (και με συνεπαγόμενη αντίστοιχα την πλήρη εξάρτηση από τις ΗΠΑ). Με πιο πρόσφατο αποκαλυπτικό επεισόδιο (που λέει πολλά για το τι διαμείβεται πίσω από τις διπλωματικές κινήσεις) το χαστούκι που ήρθε από την Ουάσινγκτον μέσω Κιέβου με την απόρριψη της εκεί επίσκεψης, του Γερμανού προέδρου. Οι ενδορρήξεις που οδηγούν στον κατακερματισμό του ευρωπαϊκού χώρου είναι επίσης εντυπωσιακές. Για να μείνουμε μόνο στα δύο άλλα βασικά κέντρα: Ο ρόλος της Βρετανίας στον «ευρωατλαντικό καταμερισμό καθηκόντων» (ανάμεσα στ’ άλλα οι ζώνες επιρροής που πάει να στήσει το Λονδίνο με τις χώρες της Βαλτικής), και η ξεχωριστή ρότα της Γαλλίας που οι τριγμοί μέσα στο πολιτικό της σύστημα αλλά και εντός του γαλλογερμανικού άξονα θα απαιτούσαν ένα ξεχωριστό σημείωμα. Που πάντως θα έπρεπε να πάρει υπ’ όψιν την ιδιαίτερη θέση (και την κρίση προσανατολισμού) του γαλλικού ιμπεριαλισμού αλλά και τη συγκριτικά με άλλες χώρες πιό σημαντική επίδραση της κοινωνικής δυσφορίας και εξ αυτού την ανάγκη συστημικών ελιγμών για τη διατήρησή της υπό έλεγχο.

Οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται για την παράταση του πολέμου –με ανοιχτές τις όποιες τροπές και νέες μορφές μπορεί να λάβει αυτός– και παράλληλα προωθούν τη διεύρυνση των μετώπων: Με την προώθηση της ένταξης της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, το ρόλο της Πολωνίας, την όλο και μαζικότερη αποστολή βαρέος οπλισμού στην Ουκρανία, με απευθείας εμπλοκή και της Γερμανίας και την ανατίναξη διαύλων συνεννόησης και αποκλιμάκωσης με εργαλείο τη δαιμονοποίηση της ρωσικής ηγεσίας κ.λπ. Η Ρωσία απαντά ανάλογα και η σύγκρουση δεν παύει μέρχις ώρας να κλιμακώνεται.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους λαούς της Ευρώπης

Η κατάσταση οδεύει προς ένα νέο Ψυχρό Πόλεμο, πολύ επιθετικότερο του προηγούμενου, (και με ενισχυμένο τον κίνδυνο μετάδοσης μεγάλων αναφλέξεων). Με την Ευρώπη να τσαλακώνεται ανάμεσα στους ανταγωνισμούς των ΗΠΑ επικεφαλής ενός αναδομημένου ευρωατλαντικού μπλόκ και της Ρωσίας με το στρατηγικό βάθος που της δίνει ένα αναδυόμενο μπλόκ ευρασιατικών δυνάμεων. Οι ΗΠΑ πάνε να περιχαρακώσουν τον ευρωπαϊκό χώρο υψώνοντας ένα νέο «σιδηρούν παραπέτασμα» έναντι της Ρωσίας.και να τον μετατρέψουν σε ευρωατλαντικό βραχίονα της ισχύος τους για τις συγκρούσεις που προετοιμάζουν με την Ευρασία. Παράλληλα, επιχειρείται το ξεπέρασμα της καπιταλιστικής συστημικής κρίσης με την αύξηση των εξοπλιστικών δαπανών (μια κλασσική οδός συσσώρευσης κοινωνικών δεινών) και με την προώθηση με εφαλτήριο τον πόλεμο, καθεστώτων τεχνοδεσποτείας μέσω των ευρύτατων αναδιαρθρώσεων της «Τέταρτης Βιομηχανικής Επανάστασης» (ενεργειακά, τεχνολογίες επεξεργασίας πληροφορίας, τεχνοβιολογικές εφαρμογές κ.ά.).

Το βάρος που μετακυλίεται στους λαούς είναι τεράστιο: α). Μαζική φτωχοποίηση από τα κόστη της συσσώρευσης / απαξίωσης κεφαλαίου που απαιτείται για τις αναδιαρθρωτικές «μεταβάσεις». Ήδη (μήνες πριν από τον πόλεμο) με τα αλλεπάλληλα κύματα ανατιμήσεων πληρώνεται αδρά το κόστος της πολυεπίπεδης ενεργειακής αναδιάρθρωσης και της έκρηξης ανταγωνισμών που τη συνοδεύουν. β). Απολυταρχία – αντιδημοκρατία: επιχείρηση πειθάρχησης των κοινωνιών μέσω της υπαγωγής τους σε κατάσταση «πολεμικής οικονομίας», στρατοπεδεύσεις και βίαιος εξοστρακισμός των κριτικών απόψεων, ταύτισή τους με τον «εχθρό» γ). Ευρώπη προκεχωρημένο φυλάκιο και δυνητικό πεδίο βολής, πρώτη γραμμή πολεμικών επιχειρήσεων κάθε είδους.

Οι σημερινές «αρχικές συνθήκες» για την ανάδυση μιας δημοκρατικής προοπτικής των λαών είναι ασφαλώς δυσμενείς. Όμως τα δυναμικά των κοινωνικών αντιθέσεων συσσωρεύονται, η αντισυστημική κοινωνική δυσφορία αν και πολιτικά ανέκφραστη είναι υπολογίσιμη και βαθιά

Για μια Ευρώπη αυτονομημένη από τα κοσμοκρατορικά μπλόκ

1) Αυτός ο πόλεμος δεν είναι των λαών, λειτουργεί ενάντιά τους. Ο πόλεμος στην Ουκρανία ανοίγει μια περίοδο διαρκώς κλιμακούμενων ανταγωνισμών, πολέμων ανάμεσα σε κοσμοκρατορικές δυνάμεις. Οι σκληρές στρατοπεδεύσεις που προωθούνται είναι δυσμενέστατες για τους λαούς. Απειλείται η παγκόσμια ειρήνη. Η μετάδοση του πολέμου σε νέες εστίες και η εξελισσόμενη παράταση και κλιμάκωσή του αυξάνει σημαντικά τους κινδύνους χρήσης πυρηνικών. Απέναντι σε μια παρακμάζουσα Δύση που γίνεται όλο και επιθετικότερη και κοινωνικά αποκρουστική και σε μια περίοδο απουσίας μεγάλων κινημάτων και διαβημάτων, οι ανερχόμενες μεγάλες δυνάμεις που αναπαράγουν άλλωστε το ίδιο πλαίσιο καιταλιστικών σχέσεων, δεν έχουν να δώσουν ένα θετικό πρόταγμα για την κοινωνική χειραφέτηση. Γίνεται έτσι απόλυτα αναγκαία μια στάση αυτονόμησης απέναντι στα αντιμαχόμενα μπλόκ, η πάλη κατά της επιβολής στρατοπεδεύσεων.

2) Η ειδική θέση της Ευρώπης. Με βάση τα όσα είπαμε και παραπάνω, πολλά θα κριθούν από το σε ποιό βαθμό οι ευρωπαϊκοί λαοί θα μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τον επιχειρούμενο εγκλωβισμό τους σε μια Ευρώπη διχοτομημένη και στρατιωτικοποιημένη. Την πλήρη μετατροπή του ενός κομματιού της σε βραχίονα της αμερικανικής ισχύος και σε πρώτη γραμμή του πυρός για τις μελλοντικές συγκρούσεις των ΗΠΑ με το ευρασιατικό μπλόκ. Οι τρέχουσες εξελίξεις κάνουν φανερό ότι το εγχείρημα της ΕΕ ως αυτόνομος, ενοποιητικός πόλος μπαίνει σε φάση κορύφωσης της προϋπάρχουσας εδώ και καιρό υπαρξιακής του κρίσης. Οι ηγεσίες του (του γερμανικού του πυρήνα αλλά και των άλλων πόλων) υπεύθυνες για τη χρεοκοπία του, είναι εντελώς αδύνατον να του εμφυσήσουν ζωή. Το μετατρέπουν σε ΝΑΤΟικό προσάρτημα «με ολίγην» από γαλλικό ιμπεριαλισμό που παλεύει για μια σχετικά πιό αυτονομημένη του θέση. Η αποφυγή της σύνθλιψης και του κατακερματισμού του ευρωπαϊκού χώρου, η δυνατότητα ύπαρξής του με όρους αυτονομίας απέναντι στα μεγάλα μπλόκ είναι άμεσα συνδεμένη με τη δυνατότητα ανάδυσης ενός μεγάλου δημοκρατικού λαϊκού προτάγματος. Ικανού να φέρει σε πέρας και το αναγκαίο έργο της αποτίναξης της βαριάς κληρονομιάς των ευρωπαϊκών ιμπεριαλισμών. Τόσο εκείνων προς τρίτους, όσο και των εσωτερικών προς τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου.

3) Μια νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική πρέπει να συμπεριλαμβάνει και τη Ρωσία. Με τη Ρωσία πολιορκημένη ασφυκτικά από τη Δύση με σαφείς βλέψεις καθυπόταξής της, ο σημερινός φαύλος κύκλος ανταγωνισμών και κλιμάκωσης της σύγκρουσης είναι αδύνατον να σπάσει. Η συνέχιση αυτού του φαύλου κύκλου είναι ιδιαίτερα δυσμενής και για τις προοπτικές δημοκρατικής χειραφέτησης του ρωσικού λαού. Τον κρατάει παγιδευμένο, κάτω από αμείλικτα διλήμματα άμυνας, συνοχής και επιβίωσης, στην τροχιά των τυχοδιωκτισμών του άγριου καπιταλισμού μιας αδίστακτης ελίτ. Του όποιου μπλόκ η όποια «νίκη» (αν υποθέσουμε ότι τελικά μπορεί να υπάρξει τέτοια) δεν θα είναι νίκη για κανένα λαό.

4) Άμεσο σταμάτημα του πολέμου, ουδετερότητα και ακεραιότητα της Ουκρανίας. Πρώτη ζωτική ανάγκη να μην γίνουμε πεδίο βολής ούτε βίδες για το μηχανισμό μιας οικονομίας του πολέμου. Εξίσου ζωτικό θέμα (γενικότερου αλλά και ειδικότερου ελληνικού ενδιαφέροντος): όχι στους αναδασμούς και τις αλλαγές συνόρων, τις ανασχεδιασμούς / ανατινάξεις περιοχών. Σεβασμός των μικρότερων χωρών / λαών από την επιβολή δια της ισχύος μεγαλύτερων δυνάμεων.

Οι σημερινές «αρχικές συνθήκες» για την ανάδυση μιας δημοκρατικής προοπτικής των λαών είναι ασφαλώς δυσμενείς. Όμως τα δυναμικά των κοινωνικών αντιθέσεων συσσωρεύονται, η αντισυστημική κοινωνική δυσφορία αν και πολιτικά ανέκφραστη είναι υπολογίσιμη και βαθιά (εκδηλωμένη ήδη πολύ πριν τον πόλεμο και η αντιμετώπισή της από τις ελίτ έχει μετρήσει πολύ στην πολεμική στροφή τους). Απαιτείται η ζύμωση μέσα στην κοινωνία με την κατάθεση ουσιωδών προτάσεων –προταγμάτων– για μια δημοκρατική ευρωπαϊκή διέξοδο που φέρνει στο προσκήνιο την ανάγκη βαθιών κοινωνικών αλλαγών.

edromos.gr

ΠΕΡΙ ΦΑΣΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ

11

 του Θράσου Ευτυχίδη.

Υπάρχει Φασισμός στην Ουκρανία; Αν υπάρχει, είναι ο Ζελένσκι ο φασίστας δικτάτορας;

Έχει δικαίωμα ένα άλλο κράτος, να αποκαταστήσει τη δημοκρατική τάξη εισβάλοντας;

Το τελευταίο διάστημα και με αφορμή την εισβολή της Ρωσίας σε ένα κυρίαρχο κράτος – στην Ουκρανία, έχει ξεκινήσει μια σχετικά ανούσια πρακτικά συζήτηση για το εάν η Ουκρανία είναι φασιστικό κράτος. Ανούσια κύρια ως προς τους όρους με τους οποίους διεξάγεται, αλλά και ως προς το ζητούμενο που δεν είναι άλλο από την αιτιολόγηση της ρωσικής εισβολής.

Εδώ στη χώρα μας, αλλά και αλλού,  η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ΑΖΟΦ, λες και το εάν η ΑΖΟΦ είναι φασιστική αποτελεί δικαιολογία για να χαρακτηρισθεί ένα κράτος φασιστικό ή όχι. Προφανέστατα η ύπαρξη ενός ή και περισσότερων σχηματισμών τύπου ΑΖΟΦ δεν μπορεί να χαρακτηρίσει ένα ολόκληρο κράτος. Ναι η ΑΖΟΦ είναι φασιστική αλλά ίσως τα κριτήρια θα πρέπει να είναι πιο επιστημονικά. Αλλά για να φτάσουμε εκεί θα πρέπει να καθορίσουμε τι είναι φασισμός.

Και εδώ ακριβώς υπάρχει ένα τεράστιο μπέρδεμα και διχογνωμία ακόμη και σε αυτούς που προσπάθησαν να καθορίσουν τα χαρακτηριστικά του φασισμού και να δώσουν έναν πρακτικό, επιστημονικά θεμελιωμένο ορισμό.

Οι ορισμοί του Φασισμού

Ας ξεκινήσουμε από την ετυμολογία της λέξης. Ο ελληνικός όρος φασισμός, προέρχεται από την ιταλική λέξη fascismo που ετυμολογείτε από την λατινική λέξη “fasces” (φάσκες) που αποτελούσε ρωμαϊκό έμβλημα εξουσίας που απεικόνιζε ράβδους δεμένους με ένα πέλεκυ. Αποτελούσε σύμβολο εξουσίας των δικαστών στην αρχαία Ρώμη και συμβόλιζε την «ισχύ δια της ενώσεως».

Από τη χρήση της λέξης γίνεται αντιληπτό ότι ουσιαστικά το φαινόμενο αυτό ξεκίνησε ουσιαστικά από την Ιταλία του Μεσοπολέμου. Αρχικά, ο όρος «φασισμός» που υιοθέτησε ο Μπενίτο Μουσολίνι, αναφερόταν σε ένα πολιτικό κίνημα που συνδέθηκε με τον κορπορατισμό και επικράτησε  στην Ιταλία από το 1922 έως το 1943 υπό την ηγεσία του.

Από εκεί και πέρα εξελίχθηκε, μετασχηματίσθηκε, μεταλλάχθηκε, ώστε ανάλογα με την εποχή και τη χώρα που αναπτύχθηκε το εν λόγω κίνημα που συνδέθηκε κύρια με δικτατορίες να υπάρχουν διάφορα κατά περίπτωση χαρακτηριστικά, αλλά και κοινά σημεία.

Το 1995 ο νομπελίστας συγγραφέας, καθηγητής και διανοούμενος Ουμπέρτο Έκο που έζησε τον Ιταλικό φασισμό ως παιδί, στο δοκίμιο του «Αιώνιος Φασισμός» παραθέτει δεκατέσσερεις γενικές ιδιότητες της  φασιστικής ιδεολογίας.  Υποστηρίζει ότι  δεν είναι δυνατόν να οργανώσει αυτές τις ιδιότητες σε ένα συνεκτικό σύστημα, αλλά  ότι «αρκεί να υπάρχει μία από  αυτές  για να συμβεί η σύμπηξη του  φασισμού γύρω της». Χρησιμοποιεί τον όρο «Ur-φασισμός»  (πρωτογενής φασισμός) ως γενική περιγραφή των διαφόρων ιστορικών μορφών του φασισμού. Οι ιδιότητες αυτές είναι:

  1. Η «Λατρεία της Παράδοσης», που χαρακτηρίζεται από πολιτισμικό συγκρητισμό, ακόμη και με κίνδυνο  εσωτερικών αντιφάσεων. Όταν όλη η αλήθεια  αποκαλυφθεί από την Παράδοση, καμία νέα μάθηση δεν μπορεί να συμβεί, μόνο περαιτέρω ερμηνεία και  εκλέπτυνση.
  2. «Η Απόρριψη του μοντερνισμού»,  η οποία  θεωρεί στην ορθολογιστική ανάπτυξη του Δυτικού πολιτισμού, από τον Διαφωτισμό ως κάθοδο στην διαφθορά. Ο Eco διακρίνει αυτό από την απόρριψη της επιφανειακής τεχνολογικής προόδου, καθώς  πολλά φασιστικά καθεστώτα προβάλλουν  τη βιομηχανική τους ισχύ  ως απόδειξη της ζωτικότητας του συστήματός τους.
  3. «Η Λατρεία της Δράσης για τη Δράση», η οποία υπαγορεύει ότι η δράση είναι αξία από μόνη της, και θα πρέπει να γίνεται χωρίς να είναι  αντανάκλαση της διανόησης. Αυτό, λέει ο Eco, συνδέεται  με τον αντιδιανοουμενισμό και τον ανορθολογισμό  και συχνά εκδηλώνεται με επιθέσεις στο σύγχρονο πολιτισμό και την επιστήμη.
  4. «Η διαφωνία είναι προδοσία» – Ο φασισμός απαξιώνει την πνευματική συζήτηση και την κριτική συλλογιστική ως εμπόδια στη δράση, καθώς και από  φόβο ότι μια τέτοια ανάλυση θα εκθέσει τις αντιφάσεις που ενσωματώνονται σε μια συγκριτιστική  πίστη.
  5. «Ο φόβος της Διαφοράς», την οποία ο φασισμός επιδιώκει να εκμεταλλευτεί και να επιδεινώσει, συχνά με τη μορφή ρατσισμού ή επικλήσεις εναντίον των ξένων και των μεταναστών.
  6. «Έκκληση προς μια Απογοητευμένη Μεσαία Τάξη», φοβούμενη την οικονομική πίεση από τις απαιτήσεις και τις προσδοκίες των κατώτερων κοινωνικών ομάδων.
  7. «Η εμμονή με τη Συνωμοσία» και τη διόγκωση μιας απειλής από  εχθρό. Αυτό συχνά συνδυάζεται με  έκκληση προς την ξενοφοβία, με  φόβο για απιστία και σαμποτάζ από περιθωριοποιημένες  ομάδες  της κοινωνίας (όπως ήταν ο φόβος της  γερμανικής ελίτ  δεκαετίας του 1930  για τις επιχειρήσεις και την ευμάρεια των Εβραίων. Βλ. επίσης αντισημιτισμός). Ο Eco αναφέρει επίσης το βιβλίο του  Πατ Ρόμπερτσον  “Η Νέα Παγκόσμια Τάξη” ως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα εμμονής σε συνομωσία.
  8. Φασιστικές κοινωνίες ρητορικά εμφανίζουν τους εχθρούς τους ως «ταυτόχρονα πολύ ισχυρούς και πολύ αδύναμους». Από τη μία πλευρά, οι φασίστες υπερπροβάλουν τη δύναμη ορισμένων ελίτ σε δυσμενεια, για να ενθαρρύνουν στους οπαδούς τους  μια αίσθηση της αδικίας και ταπείνωσης. Από την άλλη πλευρά, δείχνουν  την παρακμή αυτών των ελίτ ως απόδειξη την απόλυτης αδυναμίας τους μπροστά στη συντριπτική λαϊκή βούληση.
  9. «Ο ειρηνισμός είναι συναλλαγή με τον Εχθρό» επειδή «η ζωή είναι ένας μόνιμος Πόλεμος» – πρέπει να υπάρχει πάντα ένας πολεμικός αντίπαλος.  Και η φασιστική  Γερμανία  υπό τον  Χίτλερ και η Ιταλία  του Μουσολίνι εργάστηκαν πρώτα για να οργανώσουν  και να καθαρίσουν  τις  χώρες τους και στη συνέχεια  οικοδόμησαν τις πολεμικές μηχανές που χρησιμοποίησαν αργότερα, παρ’ ότι η Γερμανία εμποδιζόταν από τη Συνθήκη των Βερσαλλιών να οικοδομήσει στρατιωτική δύναμη. Η αρχή αυτή οδηγεί σε μια θεμελιώδη αντίφαση εντός του φασισμού: η ασυμβατότητα του απόλυτου θριάμβου  με τον  διαρκή πόλεμο.
  10. «Περιφρόνηση για τους Αδύναμους», η οποία είναι προβληματικά συδυασμένη με τον σοβινιστικό λαϊκό ελιτισμό, κατά τον  οποίο κάθε μέλος της κοινωνίας είναι ανώτερο από τους ξένους, λόγω του ότι ανήκει στην ομάδα.  Ο Eco βλέπει σ’ αυτές τις στάσεις τη ρίζα της βαθιάς έντασης  στην ιεραρχική δομή των  φασιστικών  πολιτευμάτων, καθώς ενθαρρύνουν τους ηγέτες να περιφρονούν τους υφισταμένους τους, μέχρι τον απόλυτο Ηγέτη που έχει το σύνολο της χώρας σε περιφρόνηση επειδή  του επέτρεψε να πάρει την εξουσία με τη βία.
  11. «Ο καθένας έχει την παιδεία να γίνει Ήρωας», το οποίο οδηγεί στην αγκαλιά της λατρείας του θανάτου. Ο ήρωας του Ur-Φασισμού ανυπομονεί να πεθάνει. Στην ανυπομονησία του, πιο συχνά στέλνει άλλους ανθρώπους στο θάνατο.”
  12. «Ανδρισμός», που διοχετεύει το δύσκολο έργο του διαρκούς πολέμου και του ηρωισμού στην ερωτική σφαίρα. Έτσι, οι φασίστες υποτιμούν τις γυναίκες και ταυτόχρονα δεν ανέχονται τις μη καθιερωμένες σεξουαλικές συνήθειες, από την αγνότητα μέχρι την ομοφυλοφιλία.
  13. «Επιλεκτικός Λαϊκισμός» – Ο λαός, αντιληπτός μονολιθικά, έχουν μια κοινή βούληση, ξεχωριστή και ανώτερη από αυτή του κάθε ατόμου. Καθώς καμία  μάζα  ανθρώπων  δεν μπορεί ποτέ να είναι ομόφωνη, ο Ηγέτης προβάλει  ως ερμηνευτής της  λαϊκής βούλησης (αν και πραγματικά την υπαγορεύει). Οι φασίστες χρησιμοποιούν αυτή την ιδέα για να απονομιμοποιήσουν τους  δημοκρατικούς θεσμούς λέγοντας ότι «δεν αντιπροσωπεύουν πλέον τη φωνή του λαού.»
  14. «Νέα γλώσσα» (Newspeak) – ο φασισμός χρησιμοποιεί και προωθεί ένα φτωχό λεξιλόγιο, ώστε να περιοριστεί η κριτική σκέψη.

Πρακτικά μέρος αυτών των χαρακτηριστικών υπάρχουν σε όλες τις ιστορικές περιόδους αλλά και σε μια σειρά  χώρες, χωρίς όμως ποτέ κάποιος να διανοηθεί να κατηγορήσει αυτές τις χώρες ως φασιστικές. Και ακριβώς, ίσως εδώ βρίσκεται το πρόβλημα με τα χαρακτηριστικά του Έκο. Ότι ουσιαστικά δεν αποτελούν κοινά χαρακτηριστικά, ή ότι δε συμβαίνουν όλα μαζί. Αν δε, προσπαθήσουμε να αναγνωρίσουμε αυτά τα χαρακτηριστικά σε χώρες σήμερα, ίσως και να διαπιστώναμε ότι ο πρωτογενής φασισμός υπάρχει παντού.

Πέρα από τον Έκο όμως ενδιαφέροντες ορισμούς, έχουν δώσει και μια σειρά άλλων ιστορικών, ερευνητών πολιτικών κλπ. Μπορείτε κάλλιστα να τους αναζητήσετε ή να τους βρείτε συγκεντρωμένους στη Wikipedia.

Αδιαμφισβήτητα, ένας από τους πλέον ενδιαφέροντες και επιστημονικούς ορισμούς, είναι αυτός που δίνει ο γνωστός Βούλγαρος Κομμουνιστής ηγέτης Γκεόργκι Ντιμητροφ   και υιοθετεί η 3η Κομμουνιστική Διεθνής το 1935.

Σύμφωνα με αυτόν «Ο φασισμός είναι η μια φανερά τρομοκρατική δικτατορία των πιο αντιδραστικών, των πιο σοβινιστικών, των πιο ιμπεριαλιστικών στοιχείων του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου… Ο φασισμός δεν είναι ούτε η κυβέρνηση πέρα από τάξεις, ούτε η κυβέρνηση των μικροαστών ή των λούμπεν-προλεταρίων επί του οικονομικού κεφαλαίου. Ο φασισμός είναι η κυβέρνηση του ίδιου του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου. Είναι μια οργανωμένη σφαγή της εργατικής τάξης και του επαναστατικού κομματιού της αγροτιάς και της διανόησης. Ο φασισμός στην εξωτερική του πολιτική, είναι η πιο άγρια μορφή του σοβινισμού, που καλλιεργεί ζωώδες μίσος εναντίον άλλων λαών».

Αναλύοντας λοιπόν τον παραπάνω επιστημονικό ορισμό θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στο βασικό ερώτημα, υπάρχει φασισμός στην Ουκρανία; Θα δούμε τι πραγματικά συμβαίνει ξεκινώντας αναγκαστικά από το σημείο καμπής που είναι το 2014. Θα μπορούσαμε να πάμε και λίγο πιο πίσω στο 2005, αλλά επιλέγουμε το 2014 όπου η επιδιωκόμενη αλλαγή στέφθηκε με επιτυχία.

Ο φασισμός προϋποθέτει τον ανοιχτό τρόμο. Υπάρχει ή υπήρχε ανοιχτός τρόμος στην Ουκρανία; Ας δούμε τα γεγονότα:

Τον Φεβρουάριο του 2014, ένα πραξικόπημα πραγματοποιήθηκε στο Κίεβο. Ακόμη και οι υποστηρικτές του δεν διαφωνούν ιδιαίτερα με αυτό, απλά υποστηρίζουν ότι όλα έγιναν για το κοινό καλό.

Κατά μία εκδοχή υπήρξε προσπάθεια δολοφονίας του απόλυτα διεφθαρμένου μεν, εκλεγμένου δε Προέδρου, κατά μία άλλη απλά φοβισμένος έφυγε από τη χώρα. Το γεγονός σε κάθε περίπτωση είναι ότι μετά την φυγή του, ο Βίκτορας Γιανουκόβιτς απομακρύνθηκε με αντισυνταγματικό τρόπο.

Την αντισυνταγματικότητα αυτού του γεγονότος αναγνώρισε πρόσφατα ακόμη και ο σημερινός πρόεδρος Ζελένσκι, μιλώντας στο ICTV: «Πού γράφεται στο σύνταγμα ότι ο πρόεδρος στερείται τις εξουσίες του λόγω φυγής; Υπάρχει κάτι τέτοιο; Όχι. Αλλά το ανακοίνωσαν, η απόφαση πάρθηκε. Επιπλέον, προκηρύχθηκαν οι εκλογές. (αναφέρεται στις εκλογές του Μαίου του 2015) Και έπραξαν σωστά! Το υποστηρίζω”.

Το κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της αντισυνταγματικής αποπομπής του Γιανουκόβιτς όχι με πλήρη ισχύ (ορισμένοι από τους βουλευτές, όπως ο Τσάρεφ, ξυλοκοπήθηκαν βάναυσα, κάποιοι εγκατέλειψαν γρήγορα τη χώρα. Ποιος κατείχε την εξουσία μέχρι τις εκλογές που ανέφερε ο Ζελένσκι;

Μια αυτοαποκαλούμενη κυβέρνηση επιλεγμένη κύρια από τις ΗΠΑ (το γνωστό «fuck Europe” της Βικτόριας Νούλαντ) που στηριζόταν στις «ξιφολόγχες» των ταγμάτων εφόδου (εθελοντικών ταγμάτων) με τους αγκυλωτούς σταυρούς, τα τατουάζ τους, αλλά και στην παθητική συμμόρφωση των δυνάμεων ασφαλείας, που δεν ήθελαν να αναλάβουν την ευθύνη και απλώς περίμεναν να δουν τι θα συμβεί, ποιος θα επικρατήσει.

Ποιος νόμος της Ουκρανίας προέβλεπε την εξουσία της μεταβατικής κυβέρνησης Turchinov-Yatsenyuk; Κανένας.

Στην πορεία, σε μια σειρά από πόλεις του Ντονμπάς, κήρυξαν τη δημιουργία τοπικών συμβουλίων και ξεκίνησε η εξέγερση. Τα χαρακτηριστικά της οποίας θα είναι ένα επόμενο κείμενο. Σχηματίσθηκαν «λαϊκές ομάδες» (αρκετά συνταγματικές εκείνη την εποχή) για να προστατευτούν από τον πιθανό κίνδυνο του Δεξιού Τομέα και των παρακρατικών – παραστρατιωτικών.

Υπήρξε παρέμβαση της Ρωσίας στα ανατολικά αυτή την περίοδο; Ναι, θα αναγνωρίσω πως υπήρξε. Συγκεκαλυμμένη μεν, αλλά υπήρξε και αυτό ίσως είναι κατανοητό με δεδομένη την προϊστορία και την πληθυσμιακή σύνθεση της περιοχής.

Στις 11 Μαίου διενεργήθηκαν δημοψηφίσματα για την απόσχιση από την Ουκρανία. Το δημοψήφισμα, ως τρόπος αλλαγής της εδαφικής δομής εξακολουθεί να αναφέρεται στο σύνταγμα της Ουκρανίας και ο νόμος για το δημοψήφισμα υπήρχε μέχρι το 2018.

Τον Απρίλιο του 2014, το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας της Ουκρανίας ανακοίνωσε μια αντιτρομοκρατική επιχείρηση (ATΕ) στο Ντονμπάς. Για να ξεκινήσεις μια ΑΤΕ, είναι απαραίτητο σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζει ο ουκρανικός και όχι άλλος, νόμος, να υπάρξει απόφαση των δικαστηρίων, που θα καθορίζει και τους τρομοκράτες. Μέχρι σήμερα, δεν έχει υπάρξει δικαστική απόφαση για το θέμα.

Εναντίον ποιων λοιπόν και βάσει ποιου νόμου πραγματοποιήθηκε η ΑΤΕ; Μην αναζητήσετε, δε θα βρείτε απάντηση.

Παρακάτω, για την υλοποίηση της ΑΤΕ στάλθηκε στρατός κάτι που βάσει των νόμων της Ουκρανίας και όχι άλλου κράτους είναι αδύνατο. Ο στρατός δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αντιτρομοκρατική επιχείρηση, αλλά για επίσημα κηρυγμένο πόλεμο με άλλο κράτος. Πέραν του στρατού στάλθηκαν στα Ανατολικά και παραστρατιωτικά τάγματα μισθοφόρων με φανερές νεοναζιστικές απόψεις που χρηματοδοτήθηκαν από ολιγάρχες της χώρας. Άρχισαν να χτυπούν και να βομβαρδίζουν πόλεις της ίδιας της χώρας τους.

Μετά τα δημοψηφίσματα και τις διακηρύξεις της ανεξαρτησίας των αυτοαποκαλούμενων «Λαϊκών Δημοκρατιών του Λουγκάνσκ και του Ντονιέτσκ» ξεκίνησε μια μαζική στρατιωτική επίθεση. Η Ουκρανία ακύρωσε μέρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Donbass.

Απαγορεύθηκε η λειτουργία του Κόμματος των Περιφερειών (του Γιανουκόβιτς) και του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ουκρανίας.

Το 2018 ψηφίζεται ο νόμος «Για την επανένταξη του Ντονμπάς», όπου δεν υπάρχει λέξη για τρομοκράτες, αλλά εμφανίζεται ο όρος «ρωσική κατοχική διοίκηση». Ίσως ήταν μια προσπάθεια ετεροχρονισμένης νομιμοποίησης της χρήσης του στρατού, αλλά και πάλι, όπως είπαμε και πριν, ο στρατός μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο όταν κηρύσσεται πόλεμος ή επιβάλλεται στρατιωτικός νόμος. Δεδομένου ότι ο πόλεμος δεν έχει κηρυχτεί σε κανένα κράτος και οι τρομοκράτες εναντίον των οποίων κινήθηκε η ATΕ δεν έχουν εντοπιστεί, αλλά οι εχθροπραξίες πραγματοποιήθηκαν στο εσωτερικό της ίδιας της χώρας με βομβαρδισμό των δικών τους πόλεων από βαρύ πυροβολικό και με τη χρήση πολεμικών αεροσκαφών, μεταξύ άλλων με βομβαρδισμό πολιτικών στόχων, μπορούμε εύλογα να μιλάμε για ανοιχτό τρόμο που δεν βασίζεται σε κανέναν νόμο της Ουκρανίας.

Υπάρχει βέβαια και το άλλο κομμάτι ανοιχτής τρομοκρατίας εντός των εδαφών που ελέγχει το Κίεβο. Στις 2 Μαΐου 2014 σημειώθηκε μαζική άγρια ​​δολοφονία όσων διαφωνούσαν με την πολιτική των νέων αρχών στην Οδησσό. Τον Απρίλιο του 2015, ο συγγραφέας και δημοσιογράφος της αντιπολίτευσης Oles Buzina σκοτώθηκε. Την ίδια μέρα δολοφονείται και ένας βουλευτής της αντιπολίτευσης. Οι κατηγορούμενοι για τη δολοφονία – ακτιβιστές του Μαϊντάν και μέλη μιας από τις νεοναζιστικές οργανώσεις που χρηματοδοτούνται από τον δήμο του Κιέβου – είναι ελεύθεροι, η εκδίκαση δεν προχωράει ενώ δεν γίνεται καν αναφορά σε αυτούς που παρήγγειλαν τη δολοφονία. Διάφοροι Βουλευτές, επιχειρηματίες και άλλοι πολίτες της χώρας, εξαφανίζονται, αυτοκτονούν ακόμη και με δύο σφαίρες στο κεφάλι!!! Οι υποθέσεις φυσικά κλείνουν γρήγορα. Καμία ευθύνη δεν αποδίδεται σε κανένα.

Από την άλλη, με την κατηγορία της προδοσίας και της βοήθειας σε τρομοκράτες (αν και δεν υπάρχουν τρομοκράτες βάσει του νόμου), δεκάδες δημοσιογράφοι και εκατοντάδες πολίτες άλλων επαγγελμάτων συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν. Συμμορίες που ελέγχονται από την SBU και το Υπουργείο Εσωτερικών εισβάλλουν στα δικαστήρια εάν οι δικαστές πάρουν «λανθασμένες» αποφάσεις, δηλαδή εάν οι δικαστές προσπαθούν να καθοδηγούνται από νόμους και όχι από πατριωτικές σκοπιμότητες, επιτίθενται σε αντιπολεμικές συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις και συμμετέχουν σε επιδρομές.

Οι μυστικές φυλακές της SBU, όπου κρατούνταν άνθρωποι χωρίς κατηγορία και βασανίζονταν, δεν ανακαλύφθηκαν από τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, αλλά από την Διεθνή Αμνηστία και το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Φυσικά αυτά συνέβησαν και από την άλλη πλευρά στις περιοχές των αυτοαποκαλούμενων «ΛΔΛ» και «ΛΔΝ», κάτι που επίσης θα βρείτε στις εκθέσεις της Διεθνούς Αμνηστίας και του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Επομένως, ναι, η δικτατορία είναι ανοιχτή. δεν περιορίζεται από νόμους και δημοκρατικούς θεσμούς και έχει σαφώς τα χαρακτηριστικά της τρομοκρατικής δικτατορίας, καθώς ο πληθυσμός εκφοβίζεται και καταστέλλεται με τη βοήθεια δυνάμεων ασφαλείας και παραστρατιωτικών ομάδων.

Επόμενο στον ορισμό του φασισμού είναι ο σοβινισμός. Εδώ, δεν χρειάζεται πιστεύω να εξηγήσουμε κάτι. Ένα από τα κύρια συνθήματα της περιόδου είναι το «Ουκρανία – πάνω απ όλους» – η μετάφραση του γνωστού Deuchland Uber Alles. Ακόμη και ο χαιρετισμός «Δόξα στην Ουκρανία – στους ήρωες Δόξα», που  εμφυτεύθηκε στη σύγχρονη Ουκρανική κοινωνία είναι ο χαιρετισμός των Ουκρανών υπερεθνικιστών συνεργών και συμμάχων των ΝΑΖΙ στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αλλά τι να σχολιάσει κανείς όταν στην Ουκρανία του σήμερα έχουν ηρωοποιηθεί οι υπεύθυνοι ή εκτελεστές  του ολοκαυτώματος των Εβραίων στο Λβόφ και το Μπάμπι Γιαρ, οι σφαγείς των Πολωνών στο Βολίν. Στην Ουκρανία, του σήμερα, και φυσικά αναφέρομαι και στην περίοδο πριν την ρωσική εισβολή, τα περισσότερα μέσα ενημέρωσης προωθούν την εθνική μισαλλοδοξία προς τους Ρώσους, υιοθετήθηκαν νόμοι που εισάγουν διακρίσεις για τη γλώσσα, τα μέσα ενημέρωσης και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, μετατρέποντας τους ρωσόφωνους πολίτες της Ουκρανίας σε ανθρώπους δεύτερης κατηγορίας. Σε αντίθεση ακροδεξιοί ή και άλλοι πολίτες που επιτρέπουν στους εαυτούς τους να κάνουν δημόσιες δηλώσεις με λεξιλόγιο εθνικά μισαλλόδοξο δεν διώκονται ποινικά.

Θεωρητικά, στη βάσει της νέας Ουκρανικής Νομοθεσίας απαγορεύεται η χρήση τόσο των φασιστικών όσο και των κομμουνιστικών συμβόλων, αλλά υπάρχει ολόκληρο τμήμα του Ουκρανικού Στρατού – η γνωστή μας ΑΖΟΦ που διατηρεί ως Σύνταγμα Ειδικών Αποστολών πλέον του Υπουργείου Εσωτερικών, τα ναζιστικά σύμβολα και το γνωστό χαιρετισμό.

Τελευταίο δείγμα μιας σειράς νομοθετημάτων με σαφή στόχο να πληγεί η ρωσική μειονότητα της Ουκρανίας, ο Νόμος «Για τους αυτόχθονες λαούς» που ψηφίστηκε τον Ιούλιο του 2021!, όπου οι Ρώσοι δεν συμπεριλαμβάνονται σ αυτούς. Και εκεί θα βρούμε διακρίσεις υπέρ των αυτόχθονων λαών όπως π.χ. οι Τάταροι.

Τέλος, η εμφάνιση του φασισμού απαιτεί την παρουσία του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου και την οικονομική ολιγαρχία ως ενσάρκωσή του. Πολλοί εξισώνουν εσφαλμένα το τραπεζικό κεφάλαιο με το χρηματοοικονομικό κεφάλαιο, αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο είναι τραπεζικό κεφάλαιο συγχωνευμένο με βιομηχανικό κεφάλαιο με τέτοιο τρόπο ώστε το τραπεζικό κεφάλαιο να κυριαρχεί. Το βιομηχανικό μονοπώλιο χρειάζεται πίστωση. Τα παίρνει από την τράπεζα. Σε αντάλλαγμα, παρέχονται στην τράπεζα όλες οι πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες της επιχείρησης, γεγονός που οδηγεί αυτόματα στον έμμεσο έλεγχο της τράπεζας επί αυτής της επιχείρησης. Στη συνέχεια, η τράπεζα αγοράζει τις μετοχές του εργοστασίου υπό όρους και αρχίζει να το ελέγχει άμεσα. Πολύ απλά, ένας οικονομικός ολιγάρχης είναι ένας τραπεζίτης που έχει την παραγωγή.

Για παράδειγμα, ο Αχμέτοφ ή ο Καλαμόϊσκι, είναι οικονομικοί ολιγάρχες, αν και σε παγκόσμια κλίμακα είναι πολύ μικροί και ασήμαντοι.

Επιπλέον, για την εμφάνιση του φασισμού, το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο πρέπει επίσης να είναι ιμπεριαλιστικό. Δηλαδή να έχει τάσεις επέκτασης στο εξωτερικό.

Βασικό χαρακτηριστικό του ιμπεριαλισμού είναι η επικράτηση της εξαγωγής κεφαλαίου έναντι της εξαγωγής αγαθών. Ως εξαγωγή κεφαλαίου, οι επίσημες στατιστικές μας δίνουν την απόσυρση χρημάτων από ολιγάρχες σε offshore. Στην πραγματικότητα, η εξαγωγή κεφαλαίου είναι η αγορά ή η κατασκευή επιχειρήσεων από την οικονομική ολιγαρχία μιας χώρας σε μια άλλη χώρα. Αν μιλάμε για Στατιστική, τότε αυτή είναι η ενότητα «Άμεσες Επενδύσεις», μόνο όχι εντός της χώρας, αλλά εκτός.

Υπάρχει στην Ουκρανία οικονομική ολιγαρχία και χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο με τα παραπάνω χαρακτηριστικά;

Η οικονομική ολιγαρχία, φαίνεται πως υπάρχει. Οι Ουκρανοί ολιγάρχες, διαθέτουν ταυτόχρονα τράπεζες και βιομηχανική παραγωγή. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που χρηματοδοτούν και ελέγχουν πολιτικά κόμματα,  αλλά και παραστρατιωτικές ομάδες.

Εδώ και πάλι υπάρχει μια ένσταση όσον αφορά τις τράπεζες. Οι ουκρανικές τράπεζες είναι τέτοιες μόνο ως προς το όνομα, αλλά όχι στη λειτουργικότητά τους. Η τράπεζα είναι ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που παίρνει πλεονάζοντα χρήματα με τη μορφή καταθέσεων από έναν τομέα της οικονομίας και τα μεταφέρει με τη βοήθεια δανείων σε έναν άλλο όπου υπάρχει έλλειψη.

Δεδομένου ότι οι ουκρανικές τράπεζες δεν δανείζουν την παραγωγή στην Ουκρανία (λόγω των πολύ υψηλών προεξοφλητικών επιτοκίων και των πολύ χαμηλών περιθώριων κέρδους οι παραγωγικές επιχειρήσεις δεν μπορούν πρακτικά να παίρνουν δάνεια), στην πραγματικότητα μετατρέπονται σε τοκογλυφικά γραφεία που δίνουν καταναλωτικά δάνεια, αλλάζουν νομίσματα και παίζουν στα χρηματιστήρια. Στην πραγματικότητα, δεν είναι τράπεζες.

Το βασικό όμως είναι κάτι άλλο. Σύμφωνα και με τον ορισμό του φασισμού που δώσαμε, ένα υποχρεωτικό χαρακτηριστικό του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου είναι η επικράτηση της εξαγωγής κεφαλαίου έναντι της εξαγωγής αγαθών. Αν δούμε τα στατιστικά του υπουργείου Οικονομικών, οι άμεσες επενδύσεις από την Ουκρανία στο εξωτερικό είναι ασήμαντες σε όγκο σε σχέση με τις εξαγωγές αγαθών. Η αναλογία είναι τέτοια που ουσιαστικά αποδεικνύει ότι το ουκρανικό κεφάλαιο δεν αγοράζει περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό και δεν εκμεταλλεύεται ξένους εργάτες. Δεν είναι ιμπεριαλιστικό, δεν υπάρχει οικονομική ολιγαρχία στην Ουκρανία με την επιστημονική έννοια του όρου.

Φυσικά βέβαια, στην καθημερινή ζωή αποκαλούμε τους Παρασένκο, Αχμέτοφ, Πιντσούκ, Καλαμόισκι  και άλλους μεγάλους ιδιοκτήτες της παραγωγής και τραπεζών στην Ουκρανία, ολιγάρχες. Αλλά η λέξη ολιγάρχης στην Ουκρανία δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά πολλά χρήματα και μεγάλη πολιτική επιρροή.

Είναι λοιπόν δυνατόν να συμπεράνουμε ότι δεν υπάρχει φασισμός στην Ουκρανία; Αν λοιπόν  αποδεχθούμε ότι με την έλλειψη εθνικού κεφαλαίου δεν μπορεί να υπάρξει φασισμός, τότε θα ξεπλύνουμε από το στίγμα και μια σειρά δικτατορίες του τελευταίου αιώνα όπως στην Ελλάδα των Συνταγματαρχών ή στη Χιλή του Πινοσέτ, χώρες που επίσης δεν είχαν εθνικό κεφάλαιο.

Τότε ποιος είναι ο Δικτάτορας; Είναι ο Ζελένσκι φασίστας δικτάτορας;

Το να χαρακτηρίσεις τον Ζελένσκι φασίστα δικτάτορα είναι αστείο και παγκόσμια πρωτοτυπία … Εβραίος Ναζιστής Δικτάτορας!!! Ακούγεται σαν ανέκδοτο.

Επομένως … τι πραγματικά συμβαίνει; Όντως, η Ουκρανία δεν έχει δικό της, ουκρανικό, οικονομικό κεφάλαιο, αλλά υπάρχει κάποιου άλλου. Οι Cargill, Phillip Morris, Bunge, Kraft, Procter & Gamble, ADM, Pepsico, McDonald’s, Monsanto είναι οι μεγαλύτεροι Αμερικανοί ιδιοκτήτες περιουσιακών στοιχείων στην Ουκρανία με κέρδη δεκάδων δισεκατομμυρίων. Αυτό είναι το είδος του ιμπεριαλιστικού κεφαλαίου που λειτουργεί εδώ.

Έτσι, στην Ουκρανία δεν υπάρχει ουκρανικός φασισμός, γιατί δεν υπάρχει δικό του οικονομικό κεφάλαιο. Ωστόσο, όπως είδαμε παραπάνω, ασκήθηκε και ασκείται ανοιχτός τρόμος κατά του πληθυσμού στην Ουκρανία.

Αυτό το είδος φασισμού ονομάζεται φασισμός στην εξωτερική πολιτική. Μέσα στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχει μια αστική δημοκρατία, αλλά έξω, χωρίς συνέπειες, χωρίς διεθνείς κυρώσεις, βομβαρδίζουν ολόκληρα κράτη, αιχμαλωτίζουν και σκοτώνουν τους ηγέτες τους, αρπάζουν ανθρώπους χωρίς κατηγορία και τους βασανίζουν για χρόνια στη φυλακή του Γκουαντάναμο (εξω από τις Ηνωμένες Πολιτείες, πάντα). Οργανώνουν οικονομικά πραξικοπήματα. Δηλαδή, εξωτερικά οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιούν μια ανοιχτή τρομοκρατική δικτατορία και έχουν πλήρη στήριξη και σχέση με το οικονομικό κεφάλαιο.

Επομένως, το μόνο αληθινό συμπέρασμα που μπορούμε να βγάλουμε είναι ότι υπάρχει φασισμός στην Ουκρανία. Δεν είναι όμως ουκρανικός, αλλά ο αμερικανικός φασισμός στην εξωτερική πολιτική, που πραγματοποιείται διαμέσου της κυβέρνησης της Ουκρανίας που ελέγχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω του αμερικάνικου χρηματοπιστωτικού ιμπεριαλιστικού κεφαλαίου. Ο Ζελένσκι είναι το μέσο και όχι ο αυτουργός.

Αφού λοιπόν απαντήσαμε στο ερώτημα περί φασισμού στην Ουκρανία, ήρθε η ώρα να απαντήσουμε και στο τελευταίο ερώτημα.

Έχει δικαίωμα ένα άλλο κράτος, να αποκαταστήσει τη δημοκρατική τάξη εισβάλοντας;

Δεν γνωρίζω εάν και κατά πόσο η Ρωσία μπορεί να διεκδικεί δάφνες δημοκρατικότητας που να της επιτρέπουν να κρίνει τους άλλους. Ακόμη όμως κι αν είναι έτσι, δεν υπάρχει κάποιος διεθνής νόμος που να επιτρέπει τη χρήση όπλων για την επιβολή της «αποφασιστικοποίησης».

Επιχειρήματα του τύπου «αποναζιστικοποίηση» και αποφασιστικοποίηση» είναι εντελώς πλαστά και η απάντηση εδώ, είναι κάτι παραπάνω από προφανής. ΟΧΙ, ΟΧΙ, ΟΧΙ!!!

Σημείωση “Ανιχνεύσεων”: Οι “Ανιχνεύσεις” προσπαθούν να διαφωτίσουν τα γεγονότα απο όλες τις πλευρές. τα άρθρα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο εκφράζουν τους συντάκτες τους. Οι “Ανιχνεύσεις” παίρνουν θέση με δικά τους σχόλια στην ενότητα “Το σχόλιο της ημέρας”.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Άρθρο του Γ. Ν. Τζογόπουλου στην «Κ»: Η ιταλική ενεργειακή στρατηγική, ο αγωγός EastMed και η Ελλάδα

1

Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία οδηγεί κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, που εισάγουν διάφορες μορφές ενέργειας από τη Ρωσία, να εξετάζουν εναλλακτικές. Μία από αυτές είναι η Ιταλία

Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία οδηγεί κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, που εισάγουν διάφορες μορφές ενέργειας από τη Ρωσία, να εξετάζουν εναλλακτικές. Μία από αυτές είναι η Ιταλία. Συγκεκριμένα, η Ιταλία επεξεργάζεται οδικό χάρτη, ώστε να αντικαταστήσει σταδιακά τμήμα του φυσικού αερίου το οποίο αγοράζει από τη Ρωσία και που αποτέλεσε το 42% των συνολικών εισαγωγών της το 2021. Ηδη την εβδομάδα που πέρασε, η ιταλική Βουλή κάλεσε την κυβέρνηση του Μάριο Ντράγκι να εργαστεί για την ενδεχόμενη κατασκευή του αγωγού EastMed και να υποστηρίξει ενεργά το έργο. Αν ο EastMed υλοποιηθεί, αναφέρει το κείμενο της ιταλικής Βουλής, «τα οφέλη θα είναι πολλαπλά», καθώς, μεταξύ άλλων, θα ενισχυθεί η παρουσία της χώρας στη Μεσόγειο και η ενεργειακή της θέση σε περίπτωση νέων περιφερειακών κρίσεων.

Η ιταλική συμμετοχή στον αγωγό EastMed είναι απαραίτητη, ώστε το φυσικό αέριο από τη λεκάνη της Λεβαντίνης να μεταφέρεται από τη Δυτική Ελλάδα στα ανατολικά του Οτράντο και στη συνέχεια σε άλλες περιοχές της Ευρώπης. Ωστόσο, παρόλο που αρχικά η Ιταλία είχε εκφράσει ενδιαφέρον να συνεργαστεί με την Ελλάδα, το Ισραήλ και την Κύπρο, μετρίασε τον ενθουσιασμό της, ιδίως μετά το 2019. Γι’ αυτό, άλλωστε, δεν ήταν παρούσα στην τελετή του Ιανουαρίου του 2020 στην Αθήνα, όταν υπεγράφη το σχετικό μνημόνιο για τον EastMed. Λίγες ημέρες μετά, ο υπουργός Εξωτερικών Λουίτζι ντι Μάιο εξέφραζε δημοσίως επιφυλάξεις λόγω του υψηλού κόστους του εν λόγω αγωγού, ίσως λαμβάνοντας υπόψη και κάποιες αντιδράσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων. Ο τότε πρωθυπουργός Τζιουζέπε Κόντε, επίσης, εμφανιζόταν αρνητικός. Παρ’ όλα αυτά, άλλοι πολιτικοί, όπως ο ηγέτης της Λέγκας, Ματέο Σαλβίνι, παραμένουν υποστηρικτές του EastMed. Ο σημερινός πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί.

Εκτός από τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για τα ενεργειακά αποθέματα της Ανατολικής Μεσογείου, η Ιταλία αντιμετωπίζει την τρέχουσα ουκρανική κρίση, προσεγγίζοντας άλλες χώρες όπως το Κατάρ και η Αλγερία. O Λουίτζι ντι Μάιο μαζί με τον επικεφαλής του ενεργειακού κολοσσού ΕΝΙ επισκέφθηκαν πριν από λίγες εβδομάδες το Κατάρ, ώστε να αυξηθούν οι ιταλικές εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου από εκεί. Ακόμη πιο σημαντική ήταν η επίσκεψη, πριν από λίγες ημέρες, του Μάριο Ντράγκι στην Αλγερία, που κάλυψε πέρυσι το 31% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της Ιταλίας. Σύμφωνα με την επιτευχθείσα συμφωνία, η Ιταλία θα αγοράσει άμεσα τρία δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα επιπρόσθετου αλγερινού φυσικού αερίου μέσω του υφιστάμενου συστήματος αγωγών. Η ποσότητα αναμένεται να αυξηθεί το 2023. Πρέπει, βέβαια, να σημειωθεί πως η Αλγερία είναι ο πιο σημαντικός εταίρος της Ρωσίας στη βόρεια Αφρική –και σε στρατιωτικό επίπεδο–, ενώ έχει αποφύγει να καταδικάσει τη ρωσική εισβολή σε καίριες ψηφοφορίες στα Ηνωμένα Εθνη. Ενα ερώτημα που τίθεται είναι αν η Αλγερία χρησιμοποιήσει τα ιταλικά χρήματα για να αγοράσει ακόμη περισσότερα ρωσικά οπλικά συστήματα. Ισως αυτός είναι ο λόγος που ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Αντονι Μπλίνκεν βρέθηκε προσφάτως στο Αλγέρι.

Η Αθήνα πρέπει να εκμεταλλευθεί τη συζήτηση στην ιταλική Βουλή, προσπαθώντας να επηρεάσει τον πρωθυπουργό Μάριο Ντράγκι υπέρ του EastMed.

Επίσης, η ιταλική κυβέρνηση προσβλέπει σε στενότερη ενεργειακή συνεργασία με την Αίγυπτο, παρόλο που οι πολιτικές σχέσεις των δύο χωρών έχουν επιβαρυνθεί λόγω της δυσκολίας διαλεύκανσης της δολοφονίας του Ιταλού φοιτητή Τζούλιο Ρετζένι στο Κάιρο, το 2016. H ENI υπέγραψε μέσα στην εβδομάδα συμφωνία για εισαγωγή τριών δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων αιγυπτιακού υγροποιημένου φυσικού αερίου, εξέλιξη με την οποία διαφωνεί το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Ιταλίας, και ο αρχηγός του Ενρίκο Λέτα, για λόγους ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πέρα από το ευαίσθητο πολιτικό σκέλος των ιταλοαιγυπτιακών σχέσεων, η Ιταλία προσπαθεί να συμβάλει, στο μέτρο του δυνατού, στη σταθεροποίηση της κατάστασης στη Λιβύη, ώστε να αυξήσει και από εκεί τις εισαγωγές της, να επενδύσει περισσότερο σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να αξιοποιήσει τις 13 αποθήκες φυσικού αερίου που διαθέτει.

Βλέποντας τον οδικό χάρτη της Ιταλίας, η Ελλάδα αξίζει ενδεχομένως να αντλήσει ορισμένες ιδέες για την επόμενη ημέρα. Η ελληνοϊταλική ενεργειακή συνεργασία ήδη αναπτύσσεται αρμονικά λόγω της λειτουργίας του αγωγού TAP μέσω του οποίου η Ευρώπη προμηθεύεται φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν. Υπάρχει, ωστόσο, περιθώριο για περισσότερα. Το ιταλικό μοντέλο αποθήκευσης είναι χρήσιμο όχι μόνο για πιθανή κάλυψη έκτακτης ελληνικής ανάγκης στο εγγύς μέλλον, αλλά ως τρόπος επίτευξης ενεργειακής ασφάλειας μακροπρόθεσμα. Τέλος, η Ελλάδα μπορεί να διερευνήσει καλύτερο συντονισμό με την Ιταλία σε θέματα Αιγύπτου και Λιβύης, καθώς η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει ήδη προτείνει την ιδέα ενός πολυμερούς διαλόγου για το μέλλον της Ανατολικής Μεσογείου. Πάνω από όλα, χρειάζεται να εκμεταλλευθεί την πρόσφατη συζήτηση στην ιταλική Βουλή, προσπαθώντας να επηρεάσει τον πρωθυπουργό Μάριο Ντράγκι υπέρ του EastMed.

* Ο δρ Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι senior fellow στο ΕΛΙΑΜΕΠ και στο Begin Sadat Centre του Ισραήλ. Την τρέχουσα περίοδο είναι λέκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Luiss της Ρώμης.

“Καθημερινή”

Στάθης Κατσαρός: Το δικαστήριο της ιστορίας κι εμείς

0

Γράφει ο Στάθης Κατσαρός*

«Θα προδώσω όλον τον κόσμο, αρκεί ο κόσμος να μην προδώσει εμένα»
Τσιάο Τσιάο, από το κινέζικο κλασικό Μυθιστόρημα των Τριών Βασιλείων 

Συχνά τώρα τελευταία, ακούμε διάφορες μεγαλοστομίες από διάφορους συστημικούς για το μέλλον. Για παράδειγμα, η προφητεία του Κλάους Σουάμπ, του γραφειοκράτη του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, ότι «στο μέλλον δεν θα έχουμε καμμία ιδιοκτησία και θα είμαστε ευτυχισμένοι»: η περίφημη (και κακόφημη) Μεγάλη επανεκκίνηση. Αυτές τις μαντείες τις ακούω βερεσέ. Ο πυρήνας της οικονομίας και της πολιτικής είναι ο ανθρώπινος νους, δηλαδή ένα χαοτικό σύστημα, όπου πρόβλεψη δεν υπάρχει.

Βέβαια από όλα αυτά τα φαιδρά μεν αλλά επικίνδυνα, φαίνεται η τάση των κυβερνήσεων να προχωρήσουν σε ένα Back to the future, και να αντικαταστήσουν τον πάλαι ποτέ φιλελευθερισμό με έναν ένα ναζι-φιλελευθερισμό. Κι απ’ την άλλη, αν κρίνει κανείς κι από τις εκατοντάδες δυστοπικές ταινίες sci-fi, ο πλανήτης δεν φαίνεται να ελπίζει πια σε τίποτα καλό.

Μέσα σ’ αυτό το χάος, όμως, κάποια πράγματα μένουν σταθερά. Ένα, είναι η τέχνη της στρατηγικής. Το άλλο, είναι το διαζύγιο που έχει πάρει από την πολιτική, δηλαδή με την Πραγματικότητα, ένα κομμάτι της Αριστεράς. Ειδικά στην Ελλάδα, η Αριστερά έχει μεν γράψει στην Ιστορία λαμπρές σελίδες αγώνων, αλλά και μεγάλης πολιτικής βλακείας. Είναι γνωστό αυτό, από παλιά, ήδη από τα ηρωικά χρόνια της Αντίστασης.

Ο Στίνας και κάποιοι τροτσκιστές πίστευαν ότι η Αντίσταση στους Ναζί είναι περιττή. «Παιδιά εργατών είναι κι αυτοί, θα τους εξηγήσουμε και θα καταλάβουν». Σήμερα μας φαίνεται γελοίο, αλλά ξανασυνέβη. Γράφει ο Έρεμπουργκ, ότι, όταν η Γερμανία επιτέθηκε στη Σοβιετική Ένωση, πολλοί Ρώσοι εμποτισμένοι στα νάματα του Διεθνισμού, λέγανε το ίδιο: «Θα τους εξηγήσουμε και θα καταλάβουν». Όταν είδαν πόσο διψασμένοι για αίμα ήταν οι ναζί, τους έδωσαν και κατάλαβαν.

Αλλά, αν δεν υπήρχε ο Άρης, η μόνη ένοπλη αντίσταση της οποίας θα ηγείτο το ΚΚΕ, θα ήταν οι λιλιπούτειες ομαδούλες με σακάκια και τραγιάσκες στο στυλ της ΟΠΛΑ. Δεν ταίριαζαν στο φουτουριστικό και ριζωμένο στις πόλεις προλεταριακό τους όνειρο οι παπάδες, οι σταυροί και οι «μη-προλετάριοι» χωριάτες του ΕΛΑΣ.

Μα και ο Βελουχιώτης, παρά το σπάνιο πολιτικό κριτήριό του, την κρίσιμη στιγμή επεχείρησε να συναντήσει τον Ζαχαριάδη, την Κομιντέρν, τον Στάλιν, να «τους εξηγήσει». Και δεν κατάλαβε ότι αυτοί όλοι τον είχαν προδώσει. Κι αυτό επίσης το ξαναείδαμε. Γράφει πάλι ο Έρεμπουργκ ότι την εποχή της τρομοκρατίας των Δικών της Μόσχας, τον συναντούσαν διανοούμενοι φίλοι του στο δρόμο και του έλεγαν για τον Στάλιν: «Αχ, δεν του τα λένε…» Ο Πατερούλης όμως ο ίδιος είχε υπογράψει όλους τους καταλόγους με τις θανατικές καταδίκες, μία προς μία.

Αυτό που λέμε Ρωσική Επανάσταση ήταν τρία γεγονότα, δυο επαναστάσεις (η αστική και των Σοβιέτ) και ένα πραξικόπημα, εκείνο της πλειοψηφίας μέσα στα Σοβιέτ. Πάντως, οι Μπολσεβίκοι τον Οχτώβρη του 1917 είχαν πάρει το δρόμο της Πραγματικότητας και έτσι την εξουσία την πήραν με δύο συνθήματα: «Ειρήνη και Γη», που κανένα δεν περιλαμβανόταν στο πρόγραμμά τους. Η κωλοτούμπα αυτή ήταν μια πράξη υψηλής στρατηγικής σκέψης.

Αν δεν μπορούμε να αποτιμήσουμε σωστά και να διδαχτούμε από τις νίκες, τις ήττες και τα λάθη του παρελθόντος, πως θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε ένα τόσο χαοτικό, επικίνδυνο και αβέβαιο μέλλον που μας περιμένει;

Για να μη μιλήσουμε για τη στρατηγική του Μάο. Νομίζουμε ότι του έδωσε την εξουσία η βοήθεια των Ρώσων. Λάθος. Κυρίως την εξουσία του την έδωσαν οι Αμερικάνοι, με τη βλακεία τους. Τα στρατεύματά του είχαν αποδεκατιστεί στον Εμφύλιο και ο πανούργος πολιτικός κατέφυγε στη μπλόφα. Τα στοιχεία της διαφθοράς του καθεστώτος Τσανγκ Καισέκ είχαν φτάσει στις ΗΠΑ και οι αφελείς γιάνκηδες ανησυχούσαν. Ο Μάο έπεισε, λοιπόν, τους Αμερικάνους ότι τάχα… δεν ήταν κομμουνιστής, ότι η επανάστασή του ήταν αγροτική-δημοκρατική και ζήτησε να πάψουν να δίνουν βοήθεια στη διεφθαρμένη Κουόμινταγκ. Τα αρκούδια του Στέιτ Ντιπάρτμεντ τον πίστεψαν και σταμάτησαν την αποστολή στρατιωτικής βοήθειας στον Τσαγκ Καισέκ. Ο Μάο έτσι βρήκε ευκαιρία να προωθηθεί στη Μαντζουρία και μέσα σε τρεις μήνες έμπαινε θριαμβευτής στο Πεκίνο.

Ο Τιμονιέρης ήξερε από στρατηγική, που εκτός των άλλων την είχε μάθει κι από τα «Τρία Βασίλεια», το κλασικό κινέζικο μυθιστόρημα του τέλους της Δυναστείας των Χαν, με την ιστορία του πανούργου Τσάο Τσάο (που μ’ αυτόν οι Κινέζοι ταύτιζαν τον Μάο) και τον Ντογκ Τζουό, (που έψησε έναν υπουργό του και ανάγκασε το υπουργικό συμβούλιο να τον φάει). Όλοι οι Κινέζοι τα γνώριζαν αυτά, ο Μάο όμως είχε και την απαιτούμενη αναλγησία να τα εφαρμόσει. Όπως και ο Σιν Τζι Πινγκ σήμερα, πράγμα που κάνει την δυστοπική σφυροδρεπανηφόρο καπιταλιστική-ναζιστική Κίνα τον Δεύτερο κίνδυνο του Μέλλοντος, με πρώτο την καταστροφή του περιβάλλοντος.

Αυτό πάντως σημαίνει πολιτική σκέψη και στρατηγική. Τα άλλα τα δικά μας είναι να τα κλαίς. Όταν π.χ. στα Δεκεμβριανά όλα τα βουνά γύρω μυρμηγκιάζανε από αντάρτες, το κόμμα έμεινε πιστό στις εντολές του Στάλιν που μάλλον τις έφερνε από τη Μόσχα ο Ρούσος, μέλος της Κομμιντέρν και ίσως του ΚΚΣΕ, και έτσι ο ΕΛΑΣ δεν μπήκε στην πρωτεύουσα να πάρει την εξουσία. «Δεν μπορεί ο αρχηγός του Παγκόσμιου κομμουνισμού, να μη θέλει το καλό μας». Τόσο ήθελε το καλό μας ο Στάλιν, που την εισβολή των Βρετανών για να καταλάβουν την Αθήνα, την παρακολούθησε παρέα με τον Τσώρτσιλ, που εκείνες τις μέρες πήρε τον Ήντεν και πήγανε στη Μόσχα, ειδικά για να σιγουρέψουν την επιχείρηση. Οι αγράμματοι Κούτβηδες πώς να τα βάλουν με τον πανούργο Στάλιν και με τις αλεπούδες της Ιντέλιτζενς Σέρβις!

ΟΙ ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ της Αριστεράς είναι διαχρονικά πιο πονηροί. Έχουν οικογενειακή παράδοση στον ελιγμό: «Και Λαοκρατίαν θα έχομεν», «Τη Δευτέρα σοσιαλισμό» κ.λπ. Ο Μητσοτάκης ο Βους (όχι ο ίδιος, αλλά οι ακριβοπληρωμένοι επικοινωνιολόγοι και οι spin doctors του), ο Κούλης, λοιπόν, μας έδωσε ένα ρεσιτάλ εμπνευσμένης στρατηγικής μ΄αυτόν τον αντικειμενικά μεν γελοιοδέστατο δε, όμως πολύ χρήσιμο στo κόμμα του νέο δήθεν Μακεδονικό αγώνα. Έβαλε το ΣΥΡΙΖΑ να βγάλει τα Σκοπιανά κάστανα απ’ τη φωτιά, δηλαδή να υπερασπιστεί αυτό που ήταν πάντα η Εθνική θέση για το Σκοπιανό, μετά τον κατηγόρησε για «ανθέλληνα», συσπείρωσε την ακροδεξιά, έκανε κυβέρνηση, και κατόπιν, κύριος, εφάρμοσε στο ακέραιο τη Συμφωνία των Πρεσπών.

Για το ΚΚΕ και άλλους που στο Μακεδονικό συντάχθηκαν με τη Δεξιά, περιττό κάθε σχόλιο, αλλά και στο ΣΥΡΙΖΑ ορισμένοι θα σκέφτηκαν: «Ναι αλλά μακροπρόθεσμα…» Μακροπρόθεσμα, όπως έλεγε ο Κέινς, όλοι θα πεθάνουμε. Κοντοπρόθεσμα όμως, η Ν.Δ. πήρε την εξουσία, πέτσωσε τα ΜΜΕ, απαγόρευσε τις πολιτικές συζητήσεις στα κανάλια, έβαλε την αστυνομία στα Πανεπιστήμια, κατήργησε κάθε δημοκρατία και έφαγε και τα πόμολα. Και ο ΣΥΡΙΖΑ έμεινε εκτός εξουσίας. Το κακό είναι ότι πρέπει να έχει ο πολιτικός κάβλα με την εξουσία, αλλιώς γίνεται μέλος λέσχης συζητήσεων.

Σαν να ακούω τώρα πολλούς αναγνώστες να ψιθυρίζουν μέσα τους «Μα την εξουσία για την εξουσία;» Όντως, το τι θα κάνεις με την εξουσία είναι το σημαντικό, αλλά χρονικά έρχεται δεύτερο. Πρέπει πρώτα να πάρεις, έστω, την κυβέρνηση. Ο Χέγκελ κάπου είχε γράψει ότι «Δικαστήριο της Ιστορίας είναι το Θέατρο της πραγματικότητας». Ακόμα και σήμερα όμως, εποχή Μετώπων, όχι μόνο το ΚΚΕ αλλά και άλλα μικρά κόμματα κι ομαδούλες φοβούνται μην και μολυνθούν από πραγματικότητα.

Αυτό το φαινόμενο το συναντάμε σε όλη την Ιστορία της Ανθρωπότητας. Όταν τα πράγματα σφίγγουν πολύ και η πραγματικότητα γίνεται πολύ οδυνηρή για κάποιο λαό, κάποια ιδεολογία, κάποιον άνθρωπο, ανοίγονται πάντα δύο δρόμοι: Η Πραγματικότητα και το Όνειρο. Οι Εβραίοι γι αυτό περιμένανε τον Μεσσία. Όμως όλα τα ηττημένα έθνη και λαοί έχουν τον Μεσσία τους, που κάποτε «θα» έρθει. Οι Ρωμιοί είχαν το Μαρμαρωμένο Βασιλιά, οι Σιίτες τον Μάχντι, οι Κέλτες τον Βασιλιά Αρθούρο. Ακόμα και κάποιοι ψεκασμένοι ναζί, τώρα με την Κρίση, έφτιαξαν έναν φανταστικό ήρωα, που δεν τον βλέπουμε διότι… κρύβεται, τον «Πολέμαρχο» που θα φανερωθεί και οδηγήσει το περιούσιο πλην τσαλαπατημένο έθνος τους ποιος ξέρει που, στην Κόκκινη Μηλιά ή στο Θιβέτ.

ΕΙΝΑΙ ΓΕΛΟΙΟ, για να μην πούμε εγκληματικό, η Αριστερά να συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο. Να περιφρονεί το τώρα, επειδή δεν ταιριάζει με το Βιβλίο που έχουν στο κεφάλι τους οι ηγέτες της και να ονειρεύεται έναν μελλοντικό παράδεισο, που θα τα βρούμε «όλα ένα-ένα και τη Βαγγελιώ παρθένα». Και εν τω μεταξύ ο λαός να φτωχαίνει, να εξαθλιώνεται και να πεθαίνει.

Το να είσαι αριστερός σημαίνει να σκέφτεσαι «έξω από το κουτί». Δεν αρκεί όμως. Γιατί αν πρόσεξες, έξω από το κουτί, υπάρχει κι άλλο κουτί, που πρέπει να βγεις κι απ’ αυτό, και τα κουτιά είναι άπειρα.

Αλλιώς θα υπάρχεις σαν ένα niche-party, ένα μονοθεματικό κόμμα, και θα έχεις μια μηδαμινή απήχηση, σαν τις cult θρησκευτικές ομαδούλες. Διότι τι να τις κάνεις τις σωστές ιδέες, αν δεν έχεις εξουσία; Θα είσαι μια ζωή «ιδανικός κι ανάξιος εραστής» δηλαδή ο μαλάκας.

Βέβαια κι αυτή η συμπεριφορά είναι φυσική. Ο άνθρωπος κάτω από όλα , κατατάσσεται από τη Βιολογία στους Μεγάλους Πιθήκους. Και, όπως όλοι οι πίθηκοι, έχει στο DNA του την τάση να ανεβαίνει στο ψηλότερο κλαρί, δηλαδή να μάχεται για την Ιεραρχία (που δεν είναι δημιούργημα της κοινωνίας, είναι άλλο ένα φυσικό μας χαρακτηριστικό που η κοινωνία οφείλει να τιθασεύσει). Μόνο, που ο homo sapiens μπορεί να φτιάχνει ιδεατά δέντρα και να φαντασιώνεται, ότι όντως έχει κουρνιάσει στη ψηλότερη κορυφή. Ας πούμε, της ηθικής ή της γνώσης. Ή διότι μπορεί να καυχάται ότι ζει στο ίδιο αιώνιο δέντρο, που επάνω του κατοικούν οι ήρωες, ο Μεγαλέξαντρος, ο Αντρούτσος ή οι κόκκινοι στρατιώτες που μπήκαν στο Βερολίνο, ή ο Ζίγκφριντ. Συχνά όμως έτσι, στο τέλος ξυπνά ανάμεσα στους νεκρούς.

Και βέβαια ξεχνάμε το σημαντικό, τον πρωταγωνιστή του δράματος αυτού. Το λαό. Το κόμμα δεν φτιάχνει το λαό, αλλά ο λαός το κόμμα. Είτε για το καλό είτε για το κακό. Τον ναζισμό δεν τον δημιούργησε ο Χίτλερ. Ήταν φαινόμενο της ευρωπαϊκής κοινωνίας. Στην Κατοχή, οι εργατικές συνοικίες, η ορεινή Ελλάδα κι η χρυσή νεολαία της Αθήνας δεν χρειαζόντουσαν «διαφώτιση». Οργάνωση χρειαζόντουσαν. Στο Πολυτεχνείο οι φοιτητές, επίσης. Χωρίς εξωκομματικό κίνημα το κόμμα είναι μηδέν.

Όταν ο Αντρέας, σαν ξεσκολισμένος πολιτικός, έταξε σοσιαλισμό, ήταν ακόμα ζωντανό αυτό το αίτημα στην κοινωνία και το εκμεταλλεύτηκε. Σήμερα, αντίθετα, πολλοί νέοι βλακωδώς νομίζουν ότι όλοι θα γίνουν Έλον Μασκ. Δεν σηκώνονται από τις πολυθρόνες τους να βγουν στο δρόμο παρά όταν κερδίζει η Εθνική Ελλάδας. Καλώς ή κακώς, αυτό είναι το τερέν που πρέπει να δώσεις τη πολιτική μάχη, όχι η Μόσχα του ’17 ή η Αθήνα του «114». Ακόμα και ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει πάρει πρέφα το πως παίζεται το επικοινωνιακό παιχνίδι.

ΦΥΣΙΚΑ ΑΝ ΑΝΗΚΑ σε οποιοδήποτε κόμμα, δεν θα τα έλεγα αυτά ούτε σε στενό κύκλο. Θα τα κρατούσα για τον εαυτό μου, αλλιώς θα την πάταγα όπως ο Μακιαβέλι, που τον μίσησαν και ο Μέδικοι κι όλη η Ευρώπη, επειδή είπε μεν την αλήθεια, αλλά έτσι τους χάλασε την πιάτσα.

Θέλω να πω απλά, ότι, όποιος θέλει να ηγηθεί μιας όποιας αλλαγής στην κοινωνία, θα πρέπει να γνωρίζει την επιστήμη, την τέχνη μάλλον, της πολιτικής, της στρατηγικής, της επικοινωνίας. Είναι ένα πάρα πολύ δύσκολο σπορ, οι νόμοι του αρέσκονται να μεταμορφώνονται αενάως και να κρύβονται, δεν είναι για όλους, αλλά είναι το μοναδικό όπλο που έχουμε. Και αν δεν μπορούμε να αποτιμήσουμε σωστά και να διδαχτούμε από τις νίκες, τις ήττες και τα λάθη του παρελθόντος, πώς θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε ένα τόσο χαοτικό, επικίνδυνο και αβέβαιο μέλλον που μας περιμένει;

*Ο Στάθης Κατσαρός είναι σκηνοθέτης

edromos.gr

Αγώνας για μια “Παγκόσμια Τάξη” που να βασίζεται σε κανόνες.

0

Σε όλη την ιστορία, ο γεωγραφικός άξονας περιστροφής επικεντρώθηκε στην Ευρώπη, αλλά ο άξονας έχει μετατοπιστεί στην Ασία την τελευταία δεκαετία. Η μεταφορά του παγκόσμιου οικονομικού πλούτου οδήγησε στον «Ασιατικό Αιώνα». Επίσης, δεν μπορεί κανείς να αγνοήσει τις αυξανόμενες εντάσεις στην Ασία-Ειρηνικό που έχουν τραβήξει τη διεθνή προσοχή. Περισσότερη πολυπλοκότητα προσθέτει μια εξασθενιμένη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο παγκόσμια τάξη που ήταν σε μεγάλο βαθμό μονοπολική, ανοίγοντας χώρο για την πολυπολική παγκόσμια τάξη, δίνοντας αφορμή για έναν επαυξημένο ρόλο οργανισμών όπως η Ένωση Εθνών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN), οι BRICS για να αναφέρουμε μερικές. Οι συνέπειες αυτής της οικονομικής αλλαγής φαίνονται επίσης στον πολιτικό τομέα. Υπό το πρίσμα της φθίνουσας ισχύος των ΗΠΑ και των Ευρωπαίων συμμάχων τους, η οικονομική ισχύς της Κίνας, μαζί με τη στρατιωτική της δύναμη, θεωρείται απειλή από τον δυτικό κόσμο. Μένει να δούμε αν ο ανταγωνισμός ΗΠΑ-Κίνας στην Ασία-Ειρηνικό μπορεί να μηδενιστεί με μια αλλαγή ισχύος ή μια ανταγωνιστική συνύπαρξη.

Ο πόλεμος των αφηγήσεων
Ο όρος Ασία-Ειρηνικός χρησιμοποιείται για τα κράτη γύρω από τον Ειρηνικό Ωκεανό που διαμόρφωσαν την Οικονομική Συνεργασία Ασίας-Ειρηνικού (APEC), έναν διακυβερνητικό οργανισμό. Είναι ένας πολυμερής οργανισμός που στοχεύει κυρίως στην οικονομία αντί να εστιάζει στην ασφάλεια. Ωστόσο, η οικονομική άνοδος της Ινδίας και της Κίνας στην Ασία και η κυριαρχία της Κίνας στην περιοχή ώθησαν τις Ηνωμένες Πολιτείες να διευρύνουν γεωπολιτικά την έννοια της Ασίας-Ειρηνικού. Διευρύνοντας την έννοια, οι ΗΠΑ ενσωμάτωσαν τις παράκτιες πολιτείες του Ινδικού Ωκεανού και τόνισαν τη σημασία της Ινδίας στην περιοχή. Ο Ινδο-Ειρηνικός έχει αποκτήσει δυναμική, ενισχύοντας τις πολιτικές, οικονομικές φιλοδοξίες και τις φιλοδοξίες ασφαλείας της περιοχής.

Το Τόκιο και η Ουάσιγκτον έβλεπαν την Ινδία ως εξισορροπητική δύναμη έναντι της Κίνας στην περιοχή. Ο Ινδικός Στρατός είναι η δεύτερη μεγαλύτερη εν ενεργεία ένοπλη δύναμη και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση της Κίνας μέσω ενός εύρους στρατιωτικών ικανοτήτων. Επιπλέον, οι αντιλήψεις της Ουάσιγκτον και του Νέου Δελχί για την Κίνα στον Ινδο-Ειρηνικό είναι παρόμοιες. Και οι δύο βλέπουν την Κίνα ως μια χώρα που επιδιώκει να επισκιάσει την παρουσία άλλων παραγόντων στην περιοχή και είναι πάντα επιρρεπής να αψηφά τους διεθνείς κανόνες σε μια αναζήτηση τέτοιας κυριαρχίας – ωστόσο η Ινδία και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα κλίνουν προς μια στρατηγική που αναγκάζει την Κίνα σε συνοχή με τα διεθνή πρότυπα σε αντίθεση με την αναζήτηση στρατιωτικής αντιπαράθεσης.

Από την άλλη πλευρά, το Πεκίνο δεν αναγνωρίζει τη δυνατότητα της έννοιας του Ινδο-Ειρηνικού. Παρόλο που πρόκειται για μια εξελισσόμενη έννοια, δείχνει μια μετατόπιση ισχύος από τη Δύση στην Ανατολή. Η γεωπολιτική που εκτυλίσσεται στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού παρουσιάζει μια σκοτεινή εικόνα αφού η Ινδία είναι χώρα της Νότιας Ασίας ενώ η Κίνα θεωρείται έθνος της Ανατολικής Ασίας. Επιπλέον, η ύπαρξη πολυμερών οργανισμών σε συνδυασμό με τις φιλοδοξίες των παγκόσμιων δυνάμεων έχει κάνει τον Ινδο-Ειρηνικό μια περιοχή με πολύπλοκη δυναμική ισχύος αντί για έναν παραδοσιακό κόσμο πολλών δυνάμεων όπου διάφοροι παράγοντες αγωνίζονται να υπερασπιστούν και να διευρύνουν τις σφαίρες επιρροής τους.

Γεωγραφία και σύγκρουση αντιλήψεων στον Ινδο-Ειρηνικό
Τι συναγωνίζονται οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα στον Ινδο-Ειρηνικό; Υπάρχουν πολλά θέατρα διαμάχης: η Θάλασσα της Νότιας Κίνας, η Ταϊβάν και η Θάλασσα της Ανατολικής Κίνας. Ενώ η Ταϊβάν παραμένει το πιο πιθανό σημείο ανάφλεξης μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας, οι ρεβιζιονιστικές τάσεις της Κίνας και η εντολή του Κομμουνιστικού Κόμματος για την επανένωση της Ταϊβάν με την ηπειρωτική χώρα έχουν προκαλέσει εντάσεις στην περιοχή.

Η Θάλασσα της Νότιας Κίνας είναι μια άλλη περιοχή όπου οι δύο δυνάμεις βρίσκονται σε διαμάχη. Βρίσκεται ανατολικά του Βιετνάμ, δυτικά των Φιλιππίνων, ανατολικά της Ταϊβάν και της Μαλαισίας και νότια της Κίνας. Η περιοχή είναι σημαντική για πολλούς λόγους:

Είναι μια εστία για την αλιεία, και εάν οι χώρες χρησιμοποιούν προσαρμόσιμες τεχνολογίες για την αλιεία, υπάρχει δυνατότητα για τεράστιο κέρδος.
Η Θάλασσα της Νότιας Κίνας είναι επίσης μια από τις πιο πολυσύχναστες ναυτιλιακές διαδρομές. Η περιοχή γεμίζει επιπλέον ως λεωφόρος για τα κινεζικά συμφέροντα στην Αφρική, η οποία διέρχεται από τον Ινδικό Ωκεανό. Αυτή η περιοχή έχει επίσης γίνει εξαιρετικά σημαντική στο εμπόριο με τα έθνη του ASEAN.
Επιπλέον, υπάρχουν εκτιμήσεις για πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην περιοχή, αυξάνοντας την πιθανότητα σύγκρουσης.
Ως εκ τούτου, η συζήτηση σχετικά με τη διεκδίκηση της εξηουσίας και τις διάφορες διεκδικήσεις των εθνών σε αυτήν την περιοχή δεν φαίνεται περίεργη λαμβάνοντας υπόψη τι φέρνει στο τραπέζι οικονομικά και στρατιωτικά.

Σύμφωνα με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το όραμά τους στον Ινδο-Ειρηνικό βασίζεται στη διατήρηση της περιφερειακής ελευθερίας και στη διασφάλιση της ασφάλειας και της σταθερότητας. Από την άλλη πλευρά, το κινεζικό όραμα είναι ένα κινεζοκεντρικό όραμα που επεκτείνει τη δύναμή τους και ενθαρρύνει μεγαλύτερη περιφερειακή ολοκλήρωση και εξάρτηση από την Κίνα. Επικεντρώνεται επίσης στον περιορισμό του ρόλου των δυνάμεων που βρίσκονται μακρυά και, ως εκ τούτου, στο να φέρει τις οικονομίες της Νοτιοανατολικής Ασίας κάτω από την ομπρέλα του Πεκίνου. Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι ασυμβίβαστες αξίες, στόχοι και φιλοδοξίες οδηγούν τον ανταγωνισμό ΗΠΑ-Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό. Το Μόνιμο Διαιτητικό Δικαστήριο του ΟΗΕ, στην απόφαση του 2016, ματαίωσε τις κινεζικές αξιώσεις για την περιοχή, επικαλούμενο ότι δεν υπήρχε νομική βάση. Απέρριψε επίσης την ιστορική έννοια της «Γραμμής των Εννέα Παυλών», μέσω της οποίας έχει διεκδικήσει αξιώσεις στην περιοχή. Το Πεκίνο επέπληξε κατηγορηματικά την σκληρή απόρριψη της εδαφικής του αξίωσης από το διεθνές δικαστήριο. Οι κινεζικές εφημερίδες προειδοποίησαν για μια στρατιωτική κλιμάκωση υπό το πρίσμα αυτού που κατηγόρησαν ως τέχνασμα των ΗΠΑ για να εμποδίσουν την άνοδο της Κίνας. Το Xinhua δημοσίευσε τη λευκή βίβλο των 13.900 λέξεων όπου το Πεκίνο ισχυριζόταν ότι οι Φιλιππίνες που είχαν ασκήσει την υπόθεση είχαν παραποιήσει γεγονότα, βρήκαν κενά στους νόμους και δημιούργησαν ένα σωρό κραυγαλέα ψέματα για να υπονομεύσουν τα κινεζικά συμφέροντα.

Ένα δίλημμα για τα έθνη της Νοτιοανατολικής Ασίας;
Η ρεαλιστική σχολή σκέψης στις διεθνείς σχέσεις υπονοεί ότι το παγκόσμιο πλαίσιο είναι άναρχο και ότι δεν υπάρχει περίπτωση το ένα κράτος να γνωρίζει την πρόθεση του άλλου με βεβαιότητα. Αυτή η ευπάθεια ωθεί τα κράτη να αυξήσουν τη δύναμη και την ασφάλειά τους για να κυριαρχήσουν και να προβλέψουν τις προκλήσεις από άλλα κράτη. Η φιλοδοξία μιας χώρας να γίνει υπερδύναμη σήμερα είναι σχεδόν πέρα απο κάθε άλλη σκέψη. Ίσως αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο τα κράτη επιδιώκουν την περιφερειακή ηγεμονία. Η Κίνα έχει αποκτήσει πρόσφατα το καθεστώς ενός περιφερειακού ηγεμόνα στην Ασία και επίσης ενισχύει τις στρατιωτικές της ικανότητες για να το υποστηρίξει. Αυτός είναι ένας από τους κύριους λόγους που τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και η Κίνα θεωρούν η μια την άλλη απειλή.

Στην προσπάθειά τους για επιρροή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα χρησιμοποιούν προσβάσιμα μέσα για να διαμορφώσουν τη συμπεριφορά και τις προτιμήσεις τρίτων χωρών για να ευθυγραμμιστούν με τα συμφέροντά τους. Και οι δύο αναζητούν ευθυγράμμιση εταίρων και υποστήριξη σε σημαντικά ζητήματα στην περιοχή. Το αποτέλεσμα ήταν ένα δίλημμα για τα έθνη της Νοτιοανατολικής Ασίας, αφού αναγκάστηκαν να επιλέξουν μια πλευρά – είτε την Κίνα είτε τις ΗΠΑ.

Όσον αφορά τη διπλωματική και στρατιωτική επιρροή στην περιοχή, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν το πάνω χέρι. Ωστόσο, η Κίνα έχει πιο σημαντική οικονομική επιρροή στην περιοχή. Η οικονομική πτυχή είναι υψίστης σημασίας διότι οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας κατατάσσουν την οικονομική ανάπτυξη ως προτεραιότητά τους. Έχουν εκφράσει με συνέπεια ανησυχίες για την κινεζική οικονομική επιρροή ως επί το πλείστον. Η Κίνα μπορεί να χρησιμοποιήσει την οικονομική της επιρροή ως διαπραγματευτικό χαρτί για μια ποικιλία στόχων, συμπεριλαμβανομένου της υπονόμευσης της στρατιωτικής επιρροής των ΗΠΑ. Αντίθετα, υπάρχουν ελάχιστες αποδείξεις ότι τα έθνη της Νοτιοανατολικής Ασίας αποδέχονται ότι η παρουσία του αμερικανικού στρατού μπορεί να εξουδετερώσει την οικονομική επιρροή των Κινέζων. Επιπλέον, οι Κινέζοι έχουν περισσότερα όργανα και είναι πρόθυμοι να τα χρησιμοποιήσουν στη γειτονιά τους, συμπεριλαμβανομένης της προσέγγισης με καρότα και μπαστούνια.

Οι χώρες της περιοχής καταφεύγουν σε αντιστάθμιση κινδύνου, συνεργάζονται με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε ό,τι αφορά θέματα ασφάλειας και, ως εκ τούτου, εξισορροπούν την Κίνα. Από την άλλη πλευρά, συνεργάζονται με την Κίνα όταν πρόκειται για θέματα που σχετίζονται με το εμπόριο και την οικονομία. Αυτό βοήθησε σε μεγάλο βαθμό τα έθνη της Νοτιοανατολικής Ασίας να εξασφαλίσουν τα συμφέροντά τους, αλλά τα οδήγησε να περπατούν πάνω στα τσόφλια αυγών.

Ο ανταγωνισμός ΗΠΑ-Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό
Τρεις κρίσιμες πτυχές επιβαρύνουν συνεχώς τις σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ στη μεταψυχροπολεμική περίοδο: το εμπόριο, η ασφάλεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ενώ ζητήματα ασφάλειας ανακύπτουν από τα μέσα της δεκαετίας του ’90, τέτοια ζητήματα έχουν όλα τα χαρακτηριστικά της κύριας μεταβλητής που επηρεάζει τις διμερείς σχέσεις. Βασικά, λόγω των διαφορών στις προοπτικές, τις εμπειρίες και τις δυνατότητές τους, η Κίνα και οι ΗΠΑ έχουν αντικρουόμενες ιδέες για την ασφάλεια, γεγονός που έχει οδηγήσει σε διαφορετικές πρακτικές ασφαλείας τους.

Η αυξανόμενη σημασία της περιοχής Ινδο-Ειρηνικού οδήγησε τον πρώην Πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα να κυκλοφόρησε μια άλλη στρατηγική για την Ασία το 2011, «Πυλώνας στην Ασία.» Η νέα στρατηγική σχεδιάζεται να ενισχύσει τις οικονομικές, διπλωματικές, πολιτικές και σχέσεις ασφαλείας της περιοχής και στις δύο διμερείς σχέσεις και σε πολυμερή επίπεδα. Το «Pivot to Asia» αποκατέστησε επίσης την εμπιστοσύνη των εταίρων των ΗΠΑ και άλλων ότι οι ΗΠΑ δεν είχαν επεκταθεί υπερβολικά λόγω των συγκρούσεων στο Αφγανιστάν και το Ιράκ. Η νέα πολιτική ονομάστηκε στη συνέχεια στρατηγική «επανεξισορρόπησης», καθώς πρότεινε ότι θα περιόριζε τη στρατιωτική της παρουσία στη Δυτική Ασία και σε άλλες περιοχές ενώ θα αύξανε τις επενδύσεις της στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού. Η κυβέρνηση Ομπάμα προσπάθησε να προωθήσει μια ευρεία δομή για το εμπόριο και τις επενδύσεις, ενώ ενθαρρύνει την ευθυγράμμιση μεταξύ των μεγάλων περιφερειακών οικονομιών για να αντισταθμίσουν την Κίνα στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού.

Το Pivot to Asia θεωρείται κυρίως ως μια στρατηγική των ΗΠΑ που έχει αναφορές στην περίοδο πριν από την 11η Σεπτεμβρίου, καθώς τα φώτα της δημοσιότητας εστιάζονται σε έναν κρατικό παράγοντα, στην προκειμένη περίπτωση, την Κίνα. Ωστόσο, κατά την κινεζική άποψη, ο άξονας ήταν μια «ενοχλητική» πολιτική που θα μπορούσε να υποκινήσει άλλες γειτονικές χώρες να προβάλουν τις εδαφικές τους διεκδικήσεις. Έτσι, οι Κινέζοι αντιλήφθηκαν το Pivot στην Ασία ως μια στρατηγική περιορισμού: για τον περιορισμό του εκτεταμένου αντίκτυπου της Κίνας στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού.
Όπως υποδεικνύει ο Mearsheimer, δύο στοιχεία ωθούν την Κίνα προς την εχθρότητα:

1.-Είναι αδιανόητο οποιαδήποτε χώρα που έχει αποκτήσει δύναμη και έχει επιρροή στην περιοχή να μην αποδεικνύεται διεκδικητική στην εξωτερική της πολιτική.
2.-Ο περιορισμός της Κίνας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους στην περιοχή με το Pivot στην Ασία. Αυτό οδήγησε σε μια έμμεση αντιπαράθεση: οι Αμερικανοί και οι Ασιάτες σύμμαχοί τους στέκονται ενάντια στην Κίνα, ενώ ήταν αυτή που απαντούσε.
Υπό την κυβέρνηση Τραμπ, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχώρησαν από τη Συνεργασία Trans-Pacific (TPP), η οποία μείωσε την παγκόσμια θέση και τον οικονομικό τους δείκτη.

Ταυτόχρονα, η οικονομική ευημερία των κρατών του Ινδο-Ειρηνικού συνδυάζεται με τις προσπάθειες για περιφερειοποίηση και περιφερειακή ολοκλήρωση. Παρά την αποκήρυξη των πολιτικών της κυβέρνησης Ομπάμα στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού, η κυβέρνηση Τραμπ δεν μπορούσε να αποχωρήσει πλήρως από την περιοχή. Ωστόσο, με την απόρριψη της οικονομικής συνιστώσας της πολιτικής Asia Pivot, όπως το TPP, η κυβέρνηση Τραμπ αναγκάστηκε να εξαρτηθεί από μια στρατιωτική προσέγγιση. Αυτό δείχνει γιατί η υλοποίηση του Τετραμερούς Διαλόγου για την Ασφάλεια (QUAD) έχει γίνει τόσο κρίσιμη για τις Ηνωμένες Πολιτείες. παρόλο που δεν έχει χαρακτηριστεί ως συμμαχία για την ασφάλεια, πρόκειται έμμεσα να περιορίσει έναν επιτιθέμενο στην περιοχή με τη βοήθεια των συμμάχων του. Ενώ το Πεκίνο έχει αντιταχθεί σθεναρά στην ομάδα QUAD, η οποία αντιπροσωπεύει έναν ελεύθερο και ανοιχτό Ινδο-Ειρηνικό, έχει λάβει μια αντεπίδραση σχηματίζοντας μια de facto στρατηγική συμμαχία αυταρχικών καθεστώτων CRIP (Κίνα, Ρωσία, Ιράν και Πακιστάν).

Για να αντιμετωπίσουν τις εμπορικές ανισορροπίες και να μειώσουν την αναπτυσσόμενη πολιτικοοικονομική επιρροή της Κίνας στην Ασία και την Αφρική, οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση πιέζουν δυναμικά τα εμπορικά και επιχειρηματικά τους συμφέροντα. Από τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Σιντζιάνγκ μέχρι την παράβαση των κανονισμών εργασίας στα κινεζικά εργοστάσια παραγωγής και την παραβίαση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας από τις κινεζικές πολυεθνικές, η Δύση συνδέει αμφιλεγόμενα τις οικονομικές πτυχές με τις κοινωνικοπολιτικές πτυχές για να αντιμετωπίσει την Κίνα όσον αφορά το εμπόριο. Το 2019 το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ εξέφρασε επισήμως ότι οι ΗΠΑ θα είναι μια χώρα Ινδο-Ειρηνικού… οι χώρες (στη γειτονιά) αντιμετωπίζουν εκπληκτικές δυσκολίες στην κυριαρχία, την ευημερία και την ειρήνη τους. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι σύμμαχοι του Quad: οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία και η Αυστραλία, έθεσαν σε κίνηση το Δίκτυο Blue Dot (BDN) για να αντιταχθούν στη φιλόδοξη Πρωτοβουλία Belt and Road (BRI) του Πεκίνου.

Τον τελευταίο καιρό, με την αύξηση της έντασης στην περιοχή, οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Μπάιντεν τόνισαν τις προθέσεις τους να βοηθήσουν την Ταϊβάν να στηρίξει τον εαυτό της. Το PLA έχει επιταχύνει την προβολή ισχύος του μέσω στρατιωτικών ελιγμών στα στενά της Ταϊβάν. Ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ πρόσθεσε: «Για τους Κινέζους, η επίτευξη της πλήρους επανένωσης της Κίνας είναι μια ιστορική τάση και κανένα πρόσωπο ή δύναμη δεν μπορεί να το σταματήσει». Το κρίσιμο σημείο για τις Ηνωμένες Πολιτείες θα ήταν μια στρατιωτική εκστρατεία κατά της Ταϊβάν και δεν μπορεί να αποκλειστεί, σε μια τέτοια περίπτωση, η εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών στη σύγκρουση. Η πρωταρχική εξήγηση για έναν πόλεμο που δεν ξεσπά παρόλες τις προειδοποιήσεις στην περιοχή είναι το αναμφισβήτητο επίπεδο οικονομικής ολοκλήρωσης εντός της περιοχής. Εκτός από αυτό, η πυρηνική αποτροπή έχει επίσης λειτουργήσει στην περιοχή, καθώς τα περισσότερα έθνη που επιδιώκουν να προβάλουν ισχύ διαθέτουν πυρηνικά όπλα.

Παραγγελία βάσει κανόνων;

Η φθίνουσα δύναμη των Ηνωμένων Πολιτειών οδήγησε σε αμφισβήτηση του παγκόσμιου καθεστώτος τους ως υπερδύναμης τελευταία. Αντιμετωπίζει αυξανόμενες οικονομικές δυσκολίες λόγω της στασιμότητας στο εσωτερικό, ενώ το ΑΕΠ στα ασιατικά κράτη αυξάνεται συνεχώς. Τα τελευταία είκοσι χρόνια, η ανοδική οικονομική ανάπτυξη της Κίνας θα μπορούσε να προκαλέσει την οικονομική και πιθανώς πολιτική διοίκηση, ειδικά στο πλαίσιο πολυμερών οργανισμών. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι αντιλήψεις για την απειλή στην Ουάσιγκτον βρίσκονται στο αποκορύφωμά τους, και έχει βρει τρόπους να αντιμετωπίσει την Κίνα με κάθε μέσο. Για παράδειγμα, η νέα εταιρική σχέση ασφάλειας, η AUKUS (Αυστραλία, Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ), έχει προκαλέσει κυματισμούς από την Ασία στην Ευρώπη, καθώς είναι εξαιρετικά ασύνετη. Ωστόσο, οι χώρες της AUKUS επαίνεσαν τις «προσπάθειές» τους να υποστηρίξουν την ειρήνη και τη σταθερότητα στον Ινδο-Ειρηνικό προμηθεύοντας πυρηνικά υποβρύχια στην Αυστραλία, παρόλο που γνωρίζουν ότι η περιοχή θεωρείται ως πεδίο γεωπολιτικής αναμέτρησης μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας. Η συμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια κούρσα εξοπλισμών στην περιοχή κάνοντας το περιβάλλον ασφαλείας εύθραυστο.

Εκτός από την κούρσα των εξοπλισμών, τα έθνη του Ινδο-Ειρηνικού είναι ήδη επιφυλακτικά στην επιθετική συμπεριφορά της Κίνας. Προβάλλει ισχύ τόσο στο στρατιωτικό όσο και στο οικονομικό μέτωπο. Η ληστρική φύση της οικονομίας έχει οδηγήσει πολλές χώρες όπως η Ινδονησία, οι Φιλιππίνες, με την προσθήκη, τελευταία, της Σρι Λάνκα και του Πακιστάν να έχουν γίνει θύματα της διπλωματίας της παγίδας χρέους. Από την άλλη πλευρά, έχει καταλάβει επίσης τις νησιωτικές αλυσίδες και έχει κατασκευάσει ναυτικές βάσεις στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας. Πέρασαν οι εποχές που οι Ηνωμένες Πολιτείες διέθεταν μόνο ορισμένες τεχνολογίες. Αυτό που θα αλλάξει σημαντικά τη φύση του πολέμου είναι το Anti-Access και Area-Denial (σσ: αντιπρόσβαση /άρνηση περιοχής, με τα όπλα που διαθέτω στην περιοχή που ελέγχω ο αντίπαλος δεν μπορεί να εκτελέσει καμία επιχείρηση). Και οι υπερηχητικές δυνατότητες που βρίσκονται επίσης στη διαδικασία ανάπτυξης των Κινέζων.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μια θαλάσσια δύναμη που βασίζεται στους ωκεανούς για την επιβίωσή της. Εμπορεύματα αξίας δισεκατομμυρίων αποστέλλονται από τα λιμάνια των ΗΠΑ κάθε χρόνο. η αλιεία έφερε και πάλι πωλήσεις δισεκατομμυρίων. Οι ωκεανοί γίνονται όλο και πιο θεμελιώδεις για τους Αμερικανούς καθώς το διεθνές εμπόριο αυξάνεται. Επιπλέον, η πρόοδος στην τεχνολογία και την καινοτομία θα ενισχύσει την πιο σημαντική χρήση των περιουσιακών στοιχείων και των πόρων στον πυθμένα του ωκεανού, υπονοώντας ότι τα ερωτήματα θα ανακύψουν σύντομα για τα χωρικά ύδατα και θα γίνουν ακόμη πιο σημαντικά στο μέλλον. Για την επίλυση τέτοιων ζητημάτων, το μόνο διεθνές νομικό πλαίσιο που διέπει το δίκαιο των θαλασσών είναι η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι η μόνη χώρα που την έχει υπογράψει αλλά δεν την έχει επικυρώσει ακόμη.

Ένας από τους κλασικούς ισχυρισμούς των Ηνωμένων Πολιτειών κατά της επικύρωσης της UNCLOS ήταν ότι η σύμβαση παραβίαζε την κυριαρχία της κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, καθώς ευνοούσε κομμουνιστικά κράτη όπως η Σοβιετική Ένωση. Ο Πρόεδρος Ρίγκαν αναγνώρισε αργότερα την πλειοψηφία του περιεχομένου της σύμβασης ως «εθιμικό διεθνές δίκαιο» και η Γερουσία εμπόδισε αξιόπιστα την επικύρωση σε πολλές περιπτώσεις. Επί του παρόντος, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ εξαρτάται από το εθιμικό διεθνές δίκαιο, το οποίο είναι σιωπηρό και εξαρτάται από τις αντιλήψεις των ξένων χωρών και δεν διαθέτει σύστημα δικαστηρίων για διαιτησία. Αντίστοιχα, οι ΗΠΑ έχουν την πεποίθηση ότι η ικανότητά τους να πλοηγούνται ανεμπόδιστα σε αποστολές και περιπολίες θα εξασφαλιζόταν εάν εξαρτώνται από τις ρυθμίσεις της UNCLOS και αναμένουν ότι διαφορετικά έθνη τηρούν επίσης το ίδιο μοτίβο. Επιπλέον, οι επόμενες προεδρικές διοικήσεις -συντηρητικοί και φιλελεύθεροι- ​​εξαρτήθηκαν από το προηγούμενο του Ρίγκαν για να νομιμοποιήσουν και να κατευθύνουν το Πρόγραμμα Ελευθερίας Πλοήγησης (FONOP) σε ευάλωτες περιοχές όπως η Νότια και η Ανατολική Θάλασσα της Κίνας. Μέσω του FONOP, οι ΗΠΑ προβάλλουν ισχύ στον Ινδο-Ειρηνικό ενώ εγγυώνται ασφάλεια στους συμμάχους τους.

Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ θα εξακολουθούσαν να εξαρτώνται από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την ασφάλεια, αν λάβουν υπόψη την αδιαφορία τους για την κρίση Ρωσίας-Ουκρανίας και πώς εγκατέλειψαν την Ουκρανία σε μια στιγμή ανάγκης; Δεύτερον, εάν η Ρωσία μπορούσε να αποδείξει ότι ο κόσμος δεν εξαρτάται από την παγκόσμια τάξη πραγμάτων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ πραγματοποιώντας στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Ουκρανία, τι θα εμπόδιζε την Κίνα να κάνει το ίδιο στην Ταϊβάν; Ο κόσμος έχει δει ένα κύμα ρεαλισμού λόγω των τάσεων στις διεθνείς σχέσεις: η Κίνα έχει καταστήσει φανερό ότι τα συμφέροντά της είναι υψίστης σημασίας ανεξάρτητα από το κόστος που συνεπάγεται για τους άλλους παράγοντες. Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπό το ένδυμα του «Ελεύθερου και ανοιχτού Ινδο-Ειρηνικού», προωθούν τα συμφέροντά τους. Δεν έχουν επικυρώσει την UNCLOS επειδή δεν θέλουν να λογοδοτήσουν στο μέλλον για την εξερεύνηση της στα βαθιά και ως θαλάσσια δύναμη.

Είναι, λοιπόν, η «τάξη που βασίζεται σε κανόνες στον Ινδο-Ειρηνικό” απλώς ένα παιχνίδι αντικρουόμενων συμφερόντων δύο δυνάμεων, ενώ οι άλλες χώρες είναι απλά πιόνια, που ισορροπούν μεταξύ των δύο;»

[Φωτογραφία από τον Glenn Fawcett, Public domain, μέσω Wikimedia Common]

Οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτό το άρθρο είναι του συγγραφέα.

thegeopolitics.com

Οι προσδοκίες και τα «αγκάθια» για το ελληνικό αέριο – Ο χάρτης με τα πιθανά κοιτάσματα

1

Πού υπάρχουν πιθανά κοιτάσματα και πώς επηρεάζουν οι γεωπολιτικές διαφορές την αξιοποίησή τους

Η επανέναρξη των ερευνών υδρογονανθράκων στο Ιόνιο αποτελεί μια εξαιρετικά θετική εξέλιξη. Η υπερκομματική διαχρονική και ανεξήγητη στασιμότητα συναρτάται άμεσα με το εύρος των χωρικών υδάτων και την οριοθέτηση ΑΟΖ στο Ιόνιο (Ιταλία, Αλβανία), στο Αιγαίο (Τουρκία) και την Ανατολική Μεσόγειο (Κύπρος, Τουρκία, Αίγυπτος και Λιβύη). Ειδικά για το Αιγαίο, επικρέμεται το casus belli.

Δεν είναι τυχαίο, ότι πριν από την εξαγγελία των ερευνών από τον πρωθυπουργό προηγήθηκε η επέκταση των χωρικών υδάτων από τους Οθωνούς μέχρι το Ταίναρο και οριοθετήθηκε η ΑΟΖ με Ιταλία και μερικώς με Αίγυπτο.

Την επανεκκίνηση επηρέασε ο πόλεμος στην Ουκρανία και η ανάγκη υποκατάστασης ρωσικού φυσικού αερίου από ευρωπαϊκό. Ωστόσο, η αναπτυσσόμενη Ελλάδα με αύξηση 77% στην προσέλκυση το 2020 άμεσων ξένων επενδύσεων (FDI), δεν είχε την πολυτέλεια να προσπεράσει μια δυνητική πηγή πλούτου, σύμφωνα με δηλώσεις (Οκτώβριος 2021) του επικεφαλής της κρατικής Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων. Με την ευκαιρία, υπενθυμίζεται ο ορισμός των δυνητικών κοιτασμάτων (possible reserves) που είναι: εκείνα με 10% πιθανότητες να παραχθούν, με εύλογο κόστος, με τη διαθέσιμη τεχνολογία και με την άδεια του κράτους που ασκεί κυριαρχία σε αυτά.

Ωστόσο, υπάρχουν νομικές εκκρεμότητες προς επίλυση, ακόμα και στις εξαγγελθείσες παραχωρήσεις του Ιονίου.

Οι προσδοκίες και τα «αγκάθια» για το ελληνικό αέριο – Ο χάρτης με τα πιθανά κοιτάσματα-1

Ιόνιο Πέλαγος

Διαφορές με την Αλβανία, ιδιαιτέρως στον προσδιορισμό του τριεθνούς σημείου επαφής των ΑΟΖ Ελλάδος, Ιταλίας και Αλβανίας βορείως της Κέρκυρας. Επίσης στον βαθμό επήρειας των Διαπόριων νήσων. Ολα αυτά, ενδεχομένως επηρεάζουν το τεμάχιο 1 (βλέπε σχήμα). Τον Οκτώβριο του 2020, Ελλάδα και Αλβανία συμφώνησαν να παραπέμψουν τη διαφορά στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Μέχρι σήμερα δεν εκδηλώθηκε σπουδή από την αλβανική πλευρά ούτε ασκήθηκε αποτελεσματική πίεση από την ελληνική. Το πιθανότερο είναι το τεμάχιο 1 να παραμείνει ανενεργό, όπως εξάλλου παραμένει για 40 χρόνια ανενεργή η παραχώρηση ανατολικά της Θάσου, στον Πρίνο, μέχρι την επίλυση της διαφοράς με την Τουρκία.

Σε αντίθεση, στο τεμάχιο 2 δυτικά της Κέρκυρας, δραστηριοποιούνται η Energean και τα ΕΛΠΕ. Μεταξύ των τεμαχίων 2 και 4 εντοπίστηκε μεγάλο σε έκταση κοίτασμα, ο «Αχιλλέας». Επίσης, στο τεμάχιο 2 υπάρχει ακριβώς πάνω στην οριογραμμή των δύο ΑΟΖ (Ελλάδος – Ιταλίας) το κοίτασμα «Πύρρος», που όποτε η Ελλάδα προχωρήσει σε εκμετάλλευση, θα το μοιραστεί με την Ιταλία (κλασική περίπτωση συνεκμετάλλευσης). Αθροιστικά, τα δύο έχουν εκτιμώμενο δυναμικό 50-100 bcm. Η Ελλάδα καταναλώνει τον χρόνο περίπου 6-7 bcm.

Στον νότο του Ιονίου ενοποιήθηκαν τα τεμάχια του Ν.4001/2011 σε ένα ενιαίο σύνολο που απαρτίζει την παραχώρηση της Δυτικής και Νοτιοδυτικής Κρήτης. Η χάραξη έγινε προσεκτικά, ώστε να μην παραχωρηθούν θαλάσσιες εκτάσεις ανατολικά της νήσου Γαύδου, για την οποία υπολογίστηκε πλήρης επήρεια, γεγονός που αμφισβητεί η Λιβύη. Υπενθυμίζεται ότι ο Ν.4001/2011 χάραξε τα 20 τεμάχια, του 2ου γύρου παραχωρήσεων, σε ένα είδος οιονεί ελληνικής υφαλοκρηπίδας, με εφαρμοστέα αρχή τη μέση γραμμή με τα όμορα κράτη και την πλήρη επήρεια των νήσων. Ουσιαστικά, όμως, εκκρεμεί η διαπραγμάτευση με τη Λιβύη για τον από κοινού προσδιορισμό των ορίων της μεταξύ τους ΑΟΖ.

Ανατολική Μεσόγειος

Ωστόσο, ο ελέφαντας στο δωμάτιο είναι η οριοθέτηση ΑΟΖ με την Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο, που εκτιμάται πως έχει δυναμικό, τάξεως μεγέθους μικρότερο από της Μεσογείου, διαθέτοντας περισσότερο πετρέλαιο, παρά φυσικό αέριο.

Η Αίγυπτος παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις τουρκικές θέσεις και δεν επιθυμεί προς το παρόν να οριοθετήσει ΑΟΖ με την Ελλάδα στο ύψος της Ρόδου.

Η Τουρκία, που συνεχώς εγείρει αξιώσεις σε βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, δεν επέλεξε τυχαία τη ζώνη που τη συνδέει με τη Λιβύη, όπως περιγράφεται στο μνημόνιο της 8ης Δεκεμβρίου 2019. Στο Νότιο Αιγαίο μεταξύ Κάσου και ανατολικής Κρήτης υπάρχει σε μεγάλο σχετικά βάθος μια πολλά υποσχόμενη γεωλογική λεκάνη στον άξονα και βορείως μιας επωθημένης ζώνης, με κατεύθυνση νότια – νοτιοανατολικά – βόρεια – βορειοανατολικά, που θα μπορούσε να περιέχει αξιόλογα δυνητικά αποθέματα, ισοδύναμα πιθανώς μερικών «Πρίνων». Η λεκάνη εμπεριέχεται στην τουρκολιβυκή ζώνη, που τέμνει επικαλύπτοντας μέρος της καθ’ όλα νόμιμης μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδος και Αιγύπτου (βλ. σχήμα).

Παράλληλα, στη Γαύδο και νοτιότερα υπάρχουν αξιόλογοι γεωλογικοί σχηματισμοί υφαλογενών ασβεστόλιθων και βιογενούς αερίου, που εκλύουν τα λασποηφαίστεια. Αυτοί είχαν αρχικά περιληφθεί στα τεμάχια της χάραξης του Ν.4001/2011, αλλά δεν έχουν δημοπρατηθεί έκτοτε, ενδεχομένως λόγω του τουρκολιβυκού μνημονίου και της άσκησης διπλωματίας κατευνασμού.

Η αυθαίρετη μονομερής τουρκική χάραξη στην Ανατολική Μεσόγειο, με την τεράστια έκταση της «Γαλάζιας πατρίδας», «καταπίνει» κυριολεκτικά το σύμπλεγμα του Καστελλορίζου, συρρικνώνει την ΑΟΖ της Κύπρου και αποστερεί την Ελλάδα από την εξαιρετικά σημαντική λεκάνη του Ηροδότου, με το τεράστιο πάχος ιζημάτων που εκτείνεται νοτίως του Καστελλορίζου, μεταξύ Κρήτης, Κύπρου και Αιγύπτου. Με βάση το UNCLOS τη λεκάνη του Ηροδότου φυσιολογικά μοιράζονται κυρίως Ελλάδα, Τουρκία και Αίγυπτος σε διαφορετικό ποσοστό εκάστη.

Η Τουρκία επιδιώκει ώστε η ΑΟΖ της να εφάπτεται με της Αιγύπτου, απαλείφοντας εντελώς την ενδιάμεση ΑΟΖ της Ελλάδος. Η Αίγυπτος παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις τουρκικές θέσεις και δεν επιθυμεί, προς το παρόν, να οριοθετήσει ΑΟΖ με την Ελλάδα ανατολικότερα του 28ου μεσημβρινού, στο ύψος της Ρόδου. Το κλειδί είναι ο βαθμός επήρειας του συμπλέγματος του Καστελλορίζου και η εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας. Οποιαδήποτε ουσιαστική ελληνική διαπραγμάτευση με την Τουρκία θα κατέληγε ενδεχομένως εκεί.

Αιγαίο Πέλαγος

Στο Αιγαίο, η Τουρκία διεκδικεί ένα κοίτασμα στον άξονα Ικαρίας – Φούρνων – Σάμου, εξ ου και οι συνεχείς υπερπτήσεις πάνω από τους Φούρνους, την κυριότητα των οποίων, όπως και της Παναγιάς, Οινουσσών, κ.λπ. αμφισβητεί εμπράκτως με τη θεωρία των γκρίζων ζωνών και «Γαλάζιας πατρίδας». Εχει αξιώσεις στο Θρακικό πέλαγος, ανατολικά της Θάσου και στο κεντρικό Αιγαίο, ανατολικά του 25ου μεσημβρινού.

Αργά ή γρήγορα, Ελλάδα και Τουρκία θα πρέπει να διαπραγματευτούν το αντικείμενο των διαφορών τους ως προς την οριοθέτηση ζωνών ή να καταφύγουν σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, τη Χάγη ή το Αμβούργο.

Ο χρόνος δουλεύει υπέρ της Τουρκίας, που συνεχώς αθροίζει απαιτήσεις εις βάρος της Ελλάδος δημιουργώντας de facto καταστάσεις, που σε βαθος χρόνου, εξαλλάσσονται σε de jure. Κλασικό παράδειγμα το Κυπριακό, όπου ισχύει η ευαγγελική ρήση: μακάριοι οι κατέχοντες.

* Ενεργειακός αναλυτής και ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ από το 2003.

Καθημερινή

Θύμα η Ουκρανία, «καρπαζοεισπράκτορας» η Γερμανία;

0

Ένα ιδιότυπο «μπάσινγκ» της Γερμανίας εξαπλώνεται στην Ουκρανία- και όχι μόνο. Δεν είναι δίκαιο, η Γερμανία συνεισφέρει στον αγώνα της Ουκρανίας περισσότερο από πολλούς άλλους, σχολιάζει ο Μάρκο Μίλερ.

    Ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς σε πρόσφατες δηλώσεις του για το Ουκρανικό

Απαιτήσεις, προσβολές και στη συνέχεια νέες απαιτήσεις. Αυτή τη μέθοδο φαίνεται να ακολουθεί η Ουκρανία όταν μιλάει με τη Γερμανία ή απλώς για τη Γερμανία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η άρνησή της να υποδεχθεί τον πρόεδρο της Γερμανίας Φρανκ Βάλτερ Στάινμαϊερ μετά την κριτική για την πολιτική που  ακολουθούσε παλαιότερα απέναντι στη Ρωσία, και ενώ ο ίδιος είχε παραδεχθεί ότι έκανε σφάλματα. Η μέθοδος γνωρίζει επιτυχία και συμπαρασύρει τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης. Δεν περνάει μέρα που να μην δέχεται κριτική η κυβέρνηση του Βερολίνου, που να μην ερωτηθεί κάποιο μέλος της κυβέρνησης πότε επιτέλους θα αποκηρυχθεί το ρωσικό πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο και γιατί η Γερμανία δεν έχει στείλει στους Ουκρανούς όλα τα όπλα που έχουν ζητήσει. Πρόκειται για μία θεατρική παράσταση, η οποία αρχίζει να γίνεται εκνευριστική και, αν μη τι άλλο, είναι περιττή.

Και αυτό για τους εξής λόγους: Πρώτον, από τη ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 μέχρι σήμερα η Γερμανία παραμένει ο μεγαλύτερος χρηματοδότης της Ουκρανίας, μαζί με τις ΗΠΑ. Δεύτερον, η Γερμανία είναι μία από χώρες που υποδέχονται τους περισσότερους πρόσφυγες- αν εξαιρέσουμε τις χώρες εκείνες που μοιράζονται κοινά σύνορα με την Ουκρανία. Τρίτον, η Γερμανία είναι μία από τις χώρες που έχουν δώσει τα περισσότερα χρήματα στην Ουκρανία για την αγορά όπλων. Μόλις πρόσφατα ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς εξήγγειλε οικονομική βοήθεια δύο δισεκατομμυρίων ευρώ για εξοπλισμούς.

Πρέπει να βοηθήσουμε την Ουκρανία στον πόλεμο που διεξάγει με τη Ρωσία, περί αυτού δεν υπάρχει αμφιβολία. Αλλά πόσο έξυπνο είναι για την Ουκρανία να εκτοξεύει αιτιάσεις και απαιτήσεις προς την πλευρά της γερμανικής κυβέρνησης; Όταν η Γερμανία προμηθεύει μερικά από τα όπλα που έχουν ζητηθεί, αυτό δεν είναι αρκετό. Όταν εξαγγέλλει νέα ενεργειακή πολιτική, με προοπτική να απομακρυνθεί από το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον λιγνίτη της Ρωσίας, η απάντηση είναι ότι ναι μεν η εξαγγελία είναι θετική, αλλά πρέπει να υλοποιηθεί αμέσως.

Η Γερμανία έχει κάνει στροφή 180 μοιρών

Ο Μάρκο ΜίλερΟ σχολιαστής Μάρκο Μίλερ

Ξεχνούν, όσοι ισχυρίζονται όλα αυτά, ότι η Γερμανία πραγματοποιεί μία πρωτοφανή στροφή 180 μοιρών. Τερματίζει τον αγωγό φυσικού αερίου Nord Stream 2. Ενισχύει τον γερμανικό στρατό, την Μπούντεσβερ, με εκατό δισεκατομμύρια ευρώ. Καταβάλλει χρήματα στην Ουκρανία για αγορά όπλων. Αναθεωρεί παραδοσιακές εμπορικές σχέσεις για την προμήθεια πρώτων υλών, ενώ ο υπουργός Οικονομίας εξετάζει μία παράταση λειτουργίας για λιγνιτωρυχεία και πυρηνικούς αντιδραστήρες στην ίδια τη Γερμανία. Όλα αυτά αποτελούν ριζική στροφή σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Ποια άλλη χώρα στην Ευρώπη έχει αναθεωρήσει την πολιτική της με τόσο ριζοσπαστικό τρόπο και κυρίως με τόσο υψηλό κόστος;

Μεγαλύτερη ακόμη σύγχυση από την αντίδραση του Κιέβου προκαλεί η στάση ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών. Η Γαλλία του Εμμανουέλ Μακρόν επενδύει χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία στην τηλεφωνική διπλωματία, αλλά δεν δείχνει την ίδια αποφασιστικότητα για την υποδοχή προσφύγων, ενώ παρεμπιπτόντως έφερε και στο Παρίσι τον τελικό του Champions League, που επρόκειτο να διεξαχθεί σε ρωσικό έδαφος. Η Ιταλία επιδίδεται σε μεγαλόστομες εξαγγελίες, λέγοντας ότι η ίδια μπορεί να αποδεσμευθεί αμέσως από το ρωσικό φυσικό αέριο, υπονοώντας κατά συνέπεια πως η Γερμανία είναι εκείνη που μπλοκάρει ένα ευρωπαϊκό ενεργειακό εμπάργκο κατά της Ρωσίας. Η Πολωνία, χωρίς οποιαδήποτε προσυνεννόηση, πιέζει για την αποστολή πολεμικών αεροσκαφών στην Ουκρανία, αλλά μόνο μέσω των αμερικανικών βάσεων στη Γερμανία. Όσο για την Ουγγαρία, συνεχίζει ανενόχλητη να ακολουθεί φιλορωσική πολιτική, αγοράζοντας φυσικό αέριο σε προνομιακή τιμή και πληρώνοντας σε ρούβλια, εάν χρειαστεί.

Προκαλείται η εντύπωση ότι κάποιες ευρωπαϊκές χώρες θα ήθελαν να δουν τη Γερμανία να χάνει μέρος της οικονομικής της ισχύος και της ευημερίας της. Μήπως από χαιρεκακία; Δεν αποκλείεται. Αλλά είπαμε: Πρόκειται για μία περιττή θεατρική παράσταση. Στην ουσία όλοι έχουν τον ίδιο στόχο και αυτός δεν είναι άλλος από τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Η διχόνοια δεν ωφελεί παρά μόνο έναν: τον Βλάντιμιρ Πούτιν.

Μάρκο Μίλερ

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

DW

Η εικόνα αλυτρωτισμού της Τουρκίας προκαλεί ανησυχία

0

Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγει δημοσκόπηση για θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας του Ιδρύματος Φρίντριχ ΄Εμπερτ. Τα ευρήματα συνοψίζει ο Ρόναλντ Μαϊνάρντους.

    Παρέλαση τουρκικών στρατευμάτων στην κατεχόμενη Κύπρο

Οι δημοσκοπήσεις αποτελούν χρήσιμα εργαλεία για την καλύτερη κατανόηση των πολιτικών εξελίξεων. Μας προσφέρουν πληροφορίες για τάσεις και προτιμήσεις ενός ευρύτερου κοινού. Στις χώρες όπου οι κυβερνήσεις εκλέγονται με δημοκρατικές εκλογές, οι συφγμομετρήσεις αποτελούν σημαντικό πολιτικό βαρόμετρο. Ιδιαίτερα δημοφιλείς είναι οι δημοσκοπήσεις για τη δημοτικότητα των πολιτικών κομμάτων. Όμως το φάσμα των θεμάτων που καλύπτουν οι δημοσκόποι είναι πολύ πιο μεγάλο. Το Ίδρυμα Friedrich Ebert (FES) παρουσίασε πρόσφατα μια έρευνα με τίτλο “2022 Security Radar”, η οποία καταγράφει τις απόψεις της κοινής γνώμης σε 14 κράτη, ανάμεσά τους και στην Τουρκία, σε βασικά ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αλλά μπορούμε να υποθέσουμε ότι ο πόλεμος, ο οποίος άλλαξε ριζικά το πολιτικό τοπίο στον κόσμο, άλλαξε και τις διαθέσεις των ανθρώπων.

Το 56% των Τούρκων πιστεύει ότι τους ανήκουν εδάφη άλλων χωρών

Ωστόσο, η έρευνα περιέχει πολύ ενδιαφέροντα αποτελέσματα ακόμα και για την Ελλάδα ή ειδικά για την Ελλάδα. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν είναι μία από τις 14 χώρες που μελετήθηκαν. Την ίδια ώρα, η Τουρκία καταλαμβάνει ευρύ χώρο στη μελέτη. Ως γνωστόν σε ό,τι αφορά στην εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας της Ελλάδας, η Τουρκία παίζει κυρίαρχο ρολο. Και για αυτόν τον λογο τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης και τα συμπεράσματα των ερευνητών έχουν μεγάλο ενδιαφέρον και από ελληνική οπτική γωνία. Μετά από πρόσκληση του γερμανικού Ιδρύματος, ομάδα Ελλήνων ειδικών παρακολούθησε την παρουσίαση της έρευνας στην Αθήνα. Τα δημοσκοπικά ευρήματα για την στάση των Τούρκων σε καίρια ζητήματα εξωτερικής πολιτικής κάθε αλλο παρά χαροποίησαν τους παρευρισκομένους. Η έκθεση επιβεβαιώνει την εικόνα – διαδεδομένη όχι μόνο στην Ελλάδα – της Τουρκίας ως μιας χώρας που δεν είναι ικανοποιημένη με το σημερινό status quo, το οποίο η κυβέρνηση Ερντογάν προσπαθεί να αναθεωρήσει.

“Η συντριπτική πλειονότητα των Τούρκων ερωτηθέντων (82%) είναι δυσαρεστημένη με τη διεθνή θέση της χώρας της”, αναφέρει η μελέτη. Ακόμα πιο ανησυχητικό – η λέξη αυτή χρησιμοποιήθηκε αρκετές φορές στην παρουσίαση στην Αθήνα – είναι το ακόλουθο εύρημα: “Πολλοί Τούρκοι ερωτηθέντες, το 56%, πιστεύουν ότι ορισμένα εδάφη πέρα από τα σύνορα (της Τουρκίας) ανήκουν στην πραγματικότητα στην Τουρκία”, αναφέρεται επί λέξει στη μελέτη. Μόνο στην Αρμενία υπάρχει μεγαλύτερη στήριξη σε μια αλυτρωτική εξωτερική πολιτική από ό,τι στην Τουρκία, γράφουν οι Γερμανοί ειδικοί. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι οι Τούρκοι ερωτηθέντες ξεχωρίζουν για τη θετική τους στάση απέναντι στο στρατό. Τέσσερις στους πέντε πιστεύουν ότι η Άγκυρα πρέπει να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στον κόσμο και το 56% πιστεύει ότι ο τουρκικός στρατός πρέπει να έχει ρόλο σε αυτόν. Το ποσοστό αυτό είναι “μακράν” το υψηλότερο και στις 14 χώρες που εξετάστηκαν, σημειώνει η μελέτη.

Το 55% των Τούρκων θεωρεί τις ΗΠΑ κίνδυνο για την ασφάλεια

O Ρόλαντ ΜαϊνάρντουςO Ρόλαντ Μαϊνάρντους

Στις χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων η Γαλλία, η Γερμανία, η Ρωσία, η Σερβία, η Ουκρανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Δεδομένης της υψηλής αποδοχής του ρόλου του στρατού στην εξωτερική πολιτική, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι σύμφωνα με την έρευνα το 61% των Τούρκων πιστεύει ότι η κυβέρνηση θα έπρεπε να δαπανήσει ακόμη περισσότερα χρήματα σε εξοπλισμούς. Και σε αυτό το θέμα η Τουρκία βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των 14 χωρών μετά την Αρμενία. Η έγκριση των υψηλών στρατιωτικών δαπανών συμπίπτει με μια εποχή που μία μεγάλη πλειονότητα των ερωτηθέντων ανησυχεί για το οικονομικό μέλλον της Τουρκίας. Δεν είναι μόνο οι προοπτικές της οικονομίας που αναστατώνουν πολλούς ανθρώπους στη γειτονική χώρα. “Σε σύγκριση με άλλες χώρες της έρευνας, οι Τούρκοι (ένα 84%) ανησυχούν πολύ περισσότερο από τους άλλους ότι οι πόλεμοι κι άλλες διενέξεις θα επηρεάσουν άμεσα τη χώρα τους” αναφέρεται στην μελέτη.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία για τη στάση απέναντι στις ΗΠΑ. Μια πλειoνότητα στην Τουρκία (55%) θεωρεί τη χώρα κίνδυνο για την ασφάλεια. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, η δημόσια στήριξη για την εμβάθυνση των σχέσεων με τη Ρωσία και την Κίνα είναι υψηλότερη από ό,τι για τη βελτίωση των σχέσεων με την Ουάσινγκτον. Η ανάθεση της δημοσκόπησης σε ένα γερμανικό ίδρυμα με στενούς δεσμούς με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, το κόμμα του καγκελαρίου, προσδίδει στην έρευνα προστιθέμενη αξία.

Εν κατακλείδι οι αριθμοί φανερώνουν ότι η επιθετική εξωτερική πολιτική του Ερντογάν και η δράση του στρατού πέραν των τουρκικών συνόρων βρίσκουν σύμφωνη μια μεγάλη μερίδα του πληθυσμού. Πιθανή κυβέρνηση μετά τον Ερντογάν ίσως να καθοδηγείται το ίδιο από αυτά τα αισθήματα και τις θέσεις των Τούρκων. Στην αρχή της μελέτης των 100 σελίδων, οι συγγραφείς κάνουν λόγο για “μια εικόνα που προκαλεί μεγάλη ανησυχία”. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε ότι οι ανησυχίες είναι δικαιολογημένες. Ο ρωσικός αλυτρωτισμός αποτελεί την κύρια αιτία του πολέμου. Βέβαια η μελέτη του Ιδρύματος Φρίντριχ ΄Εμπερτ δεν απαντά στο ερώτημα, εάν ο τουρκικός αλυτρωτισμός αποτελεί κίνδυνο για τις γειτονικές χώρες και συγκεκριμένα για την Ελλάδα.

Δρ. Ρόναλντ Μαϊνάρντους*

*Ο Δρ. Ρόναλντ Μαϊνάρντους είναι πολιτικός αναλυτής, σχολιαστής και κύριος ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 διετέλεσε διευθυντής της Ελληνικής σύνταξης της Deutsche Welle.

DW

Επιχειρησιακά διδάγματα του Ρωσο-Ουκρανικού πολέμου

2

του Δημήτρη Τσαϊλά*

Στον απόηχο της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο Ελληνισμός θα μπορούσε να επωφεληθεί από τα επιχειρησιακά διδάγματα αυτού του πολέμου, για μια παρόμοια ασύμμετρη αμυντική στρατηγική, με σκοπό, να αποτρέψει ή να νικήσει μια ενδεχόμενη τουρκική επίθεση.

Η ικανότητα της αεράμυνας της Ουκρανίας, να αρνηθεί την αεροπορική υπεροχή της Ρωσίας εκτιμάται ως μια από τις σημαντικότερες επιτυχίες της στη σύγκρουση. Παρά τις δηλώσεις του Ρώσου προέδρου Πούτιν ότι οι πολεμικές επιχειρήσεις εξελίσσονται όπως τις σχεδίασε, όλες οι αναλύσεις κατατείνουν στο συμπέρασμα ότι τα ευρύτερα πολεμικά σχέδια της Ρωσίας έχουν διαταραχθεί σοβαρά από την ισχυρή αεράμυνα της Ουκρανίας. Στερούμενη την αεροπορική υπεροχή για να καλύψει τις επίγειες δυνάμεις της, πρώτον η Ρωσία έχει υποστεί πολύ ταχύτερη φθορά από ό,τι περίμενε. Δεύτερον, τα βομβαρδιστικά της επιχειρούν στη δυτική Ουκρανία και στο Κίεβο, με υψηλό κίνδυνο κατάρριψης. Και τρίτον, η Ρωσία έχει εξαντλήσει μεγάλο μέρος του αποθέματος πυρομαχικών στη μάταιη προσπάθεια να εξουδετερώσει την αεράμυνα της Ουκρανίας. Αυτά όλα έχουν ως συνέπεια τη μειωμένη επιχειρησιακή ευελιξία καθώς οι μάχες συνεχίζονται.

Αντιλαμβανόμαστε ότι η αεράμυνα της Ουκρανίας δεν μπορεί από μόνη της να αλλάξει την πορεία του πολέμου. Όμως η Ουκρανία επωφελήθηκε καθώς δεν κατάφερε η Ρωσική Πολεμική Αεροπορία να πραγματοποιήσει επιχείρηση απαγόρευσης μεγάλης κλίμακας. Βέβαια αυτή την αποτυχία μπορούμε να την αποδώσουμε και στις τριβές του πολέμου (τύχη), ωστόσο, η αεράμυνα της Ουκρανίας αγόρασε πολύτιμο χρόνο, επιτρέποντας στους δυτικούς εταίρους της χώρας να δώσουν μια ισχυρή και συντονισμένη απάντηση για να αντιμετωπίσουν τη Ρωσία και να υποστηρίξουν την ουκρανική πολεμική προσπάθεια. Αυτό μπορεί να μην είχε συμβεί αν η Ρωσία είχε επιτύχει αεροπορική υπεροχή στις πρώτες 72 ώρες της μάχης και παρουσίαζε τη νίκη ως τετελεσμένο γεγονός.

Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις (ΕΕΔ) εδώ και καιρό, έχουν εξετάσει τα νέα δεδομένα που δημιουργήθηκαν εξ’ αιτίας του τουρκικού αναθεωρητισμού και του στρατηγικού της σχεδιασμού περί γαλάζιας πατρίδας, με το φακό των περιορισμών της γεωγραφίας και της γεωπολιτικής που αναδύθηκαν, προκειμένου να προσαρμόσει μια αποτελεσματική αποτρεπτική δύναμη.

Το Αιγαίο είναι ένα δύσκολο επιχειρησιακό περιβάλλον λόγω των περιορισμένων γεωγραφικών χαρακτηριστικών του και της πολυνησίας. Μια ανάλυση της ιστορικής εξέλιξης προσφέρει μια εικόνα για το πώς μια στρατιωτική δύναμη μπορεί να ακυρώσει έναν επιθετικό αντίπαλο αρνούμενη την πρόσβαση στα παράλια και τα σημεία ελέγχου, κατορθώνοντας να κυριαρχήσει σε ολόκληρο το θαλάσσιο περιβάλλον με εξασφάλιση των θαλασσίων γραμμών επικοινωνίας (SLOC). Έτσι η επιχειρησιακή ανάγκη της Ελλάδας απαιτεί εξαιρετικά βιώσιμα δίκτυα ακριβείας, κατά μήκος της αλυσίδας των νησιών απέναντι από τις τουρκικές ακτές, με αυξημένες δυνατότητες επίγειων όπλων και αεράμυνας. Αυτά τα δίκτυα πρέπει να είναι λειτουργικά αποκεντρωμένα και γεωγραφικά κατανεμημένα κατά μήκος του αρχιπελάγους του Ανατολικού Αιγαίου επιτρέποντας στις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις (ΕΕΔ) να διατηρήσουν δυνατότητες Αντί-Πρόσβασης/Άρνησης Περιοχής (A2/AD Anti-Access/Area Denial) έναντι του αντιπάλου που θα προσπαθήσει να περιορίσει την ελευθερία δράσης των ημετέρων δυνάμεων ή τη πρόσβαση σε ζωτικές πλωτές οδούς και εναέριο χώρο. Έτσι οι ΕΕΔ ανέπτυξαν τις πρώτες θαλάσσιες δυνατότητές σε περιορισμένα υδάτινα θέατρα επιχειρήσεων, όπως το Αιγαίο, και το πιο σημαντικό, από μια θέση σχετικής αδυναμίας σε αριθμό πλοίων και αεροσκαφών, σε σύγκριση με τους Τούρκους αντιπάλους.

Αυτό που αποκαλούμε στρατηγική Αντί-Πρόσβασης/Άρνησης Περιοχής (A2/AD Anti-Access/Area Denial) δεν είναι παρά ένας περιγραφικός όρος για το αποκορύφωμα της αρχικής αμυντικής προσπάθειας να αρνηθούμε στον αντίπαλο τη χρήση του περιβάλλοντος χώρου, κοντά στις ακτές. Παλαιότερα, γι’ αυτό το σκοπό, χρησιμοποιήθηκαν ναρκοπέδια, πυροβολικό παράκτιας άμυνας, άμεση τακτική αεροπορική υποστήριξη για προστασία των ημετέρων δυνάμεων, υποβρύχια για βολή τορπιλών, ώστε να προστατεύσουν τα στρατεύματα από αμφίβια επίθεση και ναυτικό βομβαρδισμό. Τελικά, καθώς η νέα τεχνολογία εμφανίστηκε, οι ΕΕΔ αποκτήσαν αντιπυραυλικά συστήματα τα οποία ανέπτυξαν στην ξηρά, σε μικρά σκάφη επιφανείας, και τελικά σε αεροσκάφη ή ελικόπτερα. Με αυτήν την ικανότητα, μπορούμε να αρνηθούμε τον εγγύς θαλάσσιο χώρο και προοδευτικά όλο και πιο μακρύτερα από την ακτή. Σήμερα, η προσπάθεια είναι να αναπτύξουμε την ικανότητα να χτυπήσουμε σχεδόν οτιδήποτε απειλεί τις ημέτερες δυνάμεις. Οι νέες φρεγάτες Belhara του στόλου με δυνατότητα άμυνας περιοχής και δικτυοκεντρικού πολέμου, τα νέα υποβρύχια και τα νέα ελικόπτερα προσθέτουν βάθος και πλεονασμό σε αυτήν την βασική αμυντική προσπάθεια άρνησης της περιοχής, ενώ η προηγμένη πυραυλική ομπρέλα επιφανείας/αέρος των νήσων και τα νεοαποκτηθέντα μαχητικά αεροσκάφη Rafale προστατεύουν αυτό το περίπλοκο σύστημα από αεροπορικές επιθέσεις.

Στη Μεσόγειο θάλασσα όπως και στο Αιγαίο, το Πολεμικό Ναυτικό με την Πολεμική Αεροπορία θα αποτελέσουν τους κύριους πρωταγωνιστές με ένα κρίσιμο ρόλο σε περίπτωση εντάσεως ή πολέμου. Όπως οραματιζόμαστε, κάθε πλοίο αναμένεται να είναι σε θέση να καταστρέψει τους στόχους επιφανείας του εχθρού από μεγάλες αποστάσεις. Όπως και στην ξηρά στο μέτωπο του Έβρου και των νήσων, οι Τούρκοι θα πρέπει να ανησυχούν για την παρουσία ενός μεγάλου αριθμού σκαφών στο θέατρο επιχειρήσεων στην ώρα μηδέν. Οι φρεγάτες θα πρέπει να βρίσκονται συνεχώς στις “αμφισβητούμενες”, από την Τουρκία περιοχές, όπως η θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κρήτης και Λιβύης, με ετοιμότητα ανάληψης δράσης. Μόλις ξεκινήσουν οι πολεμικές επιχειρήσεις, φυσικά τα υποβρύχια θα διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο στην απαγόρευση ανάπτυξης του στόλου του εχθρού και στη βύθιση όποτε και όταν κριθεί αναγκαίο.

Εννοείται, οι επιχειρήσεις απαγόρευσης των στόχων του αντιπάλου θα στηριχθεί σε μεγάλο βαθμό στην αεράμυνα και τις αεροναυτικές δυνάμεις επιφανείας. Οι δυνάμεις επιφανείας του Πολεμικού Ναυτικού, σε συνεννόηση με την Πολεμική Αεροπορία, θα είναι η πρώτη και κύρια γραμμή άμυνας στην ανοικτή θάλασσα. Εναπόκειται στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής ασφαλείας να διασφαλίσουν ότι θα έχουμε την εμβέλεια και την ικανότητα να είναι οι ελληνικές αεροναυτικές δυνάμεις προστατευμένες από την αεράμυνα και αποτελεσματικές.

Συμπεράσματα

Ενώ η ανάλυση των στρατιωτικών διδαγμάτων του Ρωσο-Ουκρανικού Πολέμου θα διαρκέσει για χρόνια, η αρχική ανάλυση δείχνει ότι η ουκρανική αεράμυνα ήταν ο κρίσιμος παράγοντας για τη διασφάλιση της επιβίωσης της χώρας και για την αποτελεσματική κινητικότητα του στρατού της, στα θέατρα των επιχειρήσεων. Αυτό το βασικό δίδαγμα έχει άμεσες επιπτώσεις στην επιχειρησιακή σχεδίαση για τον Ελληνισμό. Εννοώ ότι πρέπει να οικοδομήσουμε μια εξαιρετική ικανότητα αεράμυνας, μαθαίνοντας από τις επιχειρησιακές επιτυχίες της Ουκρανίας και ταιριάζοντάς τις με το χαρακτηριστικό δόγμα μάχης και τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Τουρκίας, η οποία μας απειλεί. Ιδιαίτερα αξίζει να εξεταστούν τρεις επιλογές:

  • ενίσχυση και εκσυγχρονισμός συστημάτων αεράμυνας κυρίως στον νησιωτικό αλλά και ηπειρωτικό χώρο,
  • χρηματοδότηση εγχώριων προγραμμάτων αεράμυνας της Ελλάδας και
  • ανάπτυξη ολοκληρωμένης τεχνολογίας αεράμυνας στα πρότυπα της ισραηλινής για την αντιμετώπιση βαλλιστικών πυραύλων.

Οι ΕΕΔ αντιμετωπίζουν τις γεωγραφικές και τεχνολογικές προκλήσεις των θεάτρων επιχειρήσεων στη διαφαινόμενη στρατιωτική απειλή από τη σύμμαχο χώρα, Τουρκία. Η αεράμυνα δεν είναι η ασημένια σφαίρα, αλλά η Ουκρανία έχει αποδείξει ότι είναι ένα πολύτιμο ασύμμετρο εργαλείο. Διασφαλίζοντας στις ΕΕΔ να οικοδομήσουν ένα ανθεκτικό και πολυεπίπεδο δίκτυο αεράμυνας, αποκτούμε όχι μόνο την ικανότητα να κερδίσουμε χρόνο σε μια άμεση σύγκρουση, αλλά εκτιμάται ότι θα συμβάλει επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αποτροπή μιας τέτοιας αντιπαράθεσης εξαρχής.

Εν κατακλείδι, ο επιχειρησιακός χώρος όπου καλούνται να δράσουν οι ΕΕΔ παρουσιάζει στρατηγικά προβλήματα που η κληρονομιά των ναυμάχων του περασμένου αιώνα δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίσει. Η στρατηγική σκέψη των ΕΕΔ έχει εξελιχθεί σε δικτυοκεντρικό πόλεμο, από το να επιδιώκει να κυριαρχήσει στις ανοικτές θάλασσες με μεγάλους, συγκεντρωμένους στόλους σύγχρονων πολεμικών πλοίων με σκοπό την εξασφάλιση των θαλάσσιων γραμμών επικοινωνίας και την προβολή της ισχύος στην ξηρά. Βελτιώνοντας επίσης την ιδέα της Αντί-Πρόσβασης/Άρνησης Περιοχής A2AD και στη συνέχεια στρέφοντάς την ενάντια στην τουρκική απειλή, μπορεί να οικοδομηθεί μια αποτελεσματική άμυνα και η στρατηγική σταθερότητα στην περιοχή μπορεί να διατηρηθεί έως ότου η ατμόσφαιρα του τουρκικού αναθεωρητισμού καθαρίσει ή τουλάχιστον να δημιουργήσει μια αξιόπιστη αποτροπή.

*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού. Είναι επιστημονικός συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security (INIS). Δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου.

“Μακεδονία”