Αρχική Blog Σελίδα 1963

Πώς θα τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία; – Αντικρουόμενες απόψεις

0
THE NEW YORK TIMES

Εμμεσες πιέσεις ασκεί η Δύση στην Ουκρανία, προκειμένου να πεισθεί η κυβέρνηση του προέδρου Ζελένσκι να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με το καθεστώς Πούτιν.

Τρεις μήνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους συζητούν το αναπόφευκτο ερώτημα: Πώς θα τελειώσει ο πόλεμος; Τις τελευταίες ημέρες, πρόεδροι και πρωθυπουργοί κάλεσαν για νίκη στην Ουκρανία. Κάτω από την επιφάνεια, όμως, βαθιές διαφοροποιήσεις εμφανίζονται γύρω από την ερμηνεία της «νίκης».

Στην καρδιά των διαφωνιών αυτών βρίσκεται το ερώτημα εάν η 30χρονη προσπάθεια ενσωμάτωσης της Ρωσίας στη διεθνή κοινότητα πρέπει να σταματήσει. Τη στιγμή που οι ΗΠΑ αποκαλούν τη Ρωσία «κράτος παρία», που πρέπει να αποκοπεί από την παγκόσμια οικονομία, άλλοι –κυρίως στην Ευρώπη– προειδοποιούν για τους κινδύνους που ενέχει η απομόνωση και ταπείνωση του Πούτιν. Το επιχείρημα αυτό χρησιμοποιείται ολοένα και πιο συχνά καθώς οι αμερικανικές φιλοδοξίες ενισχύονται. Η Ουάσιγκτον εκτιμά ότι διαθέτει τώρα ιδανική ευκαιρία προκειμένου να τιμωρήσει τη ρωσική επιθετικότητα, να εξασθενίσει τον Πούτιν και να στηρίξει το ΝΑΤΟ, στέλνοντας παράλληλα έμμεσο μήνυμα στο Πεκίνο για τους κινδύνους της εδαφικής προσάρτησης.

Διαφωνία για στόχους

Οι διαφωνίες για τους στόχους του πολέμου ήρθαν στην επιφάνεια αυτή την εβδομάδα στο Φόρουμ του Νταβός, όταν ο 99χρονος Χένρι Κίσινγκερ είπε ότι η Ουκρανία θα έπρεπε να παραχωρήσει κάποια εδάφη. Λίγα λεπτά αργότερα, ο Ουκρανός πρόεδρος Ζελένσκι κατηγορούσε τον Κίσινγκερ για προσπάθεια κατευνασμού της Μόσχας.

Ρωγμές εμφανίζονται στη δυτική συμμαχία, με φωνές να ζητούν παραχώρηση εδαφών από την Ουκρανία.

ΝΑΤΟ και Ε.Ε. υιοθέτησαν κοινή στάση στην ουκρανική κρίση. Η ενότητα αυτή, όμως, απειλείται. Η Ουγγαρία ασκεί βέτο σε εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο, ενώ οι Ευρωπαίοι δεν προσπαθούν καν να περιορίσουν τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου. Οι ηγεσίες κρατών της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, χάρη στην εμπειρία σοβιετικής κυριαρχίας που διαθέτουν, εκφράζουν σκληρές θέσεις, απορρίπτοντας ακόμη και το ενδεχόμενο συνομιλιών με τον Πούτιν. Γαλλία, Ιταλία και Γερμανία, οι πλουσιότερες και μεγαλύτερες χώρες της Ε.Ε., ανησυχούν με την προοπτική παρατεταμένου πολέμου και τις οικονομικές ζημίες του.

Μακρόν και Ντράγκι

Οι πλούσιες ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν τη Ρωσία σαν αναπόφευκτο γείτονα, ο οποίος δεν μπορεί να μένει για πάντα στην απομόνωση. Μετά την επανεκλογή του στη γαλλική προεδρία, ο Εμανουέλ Μακρόν άρχισε να κάνει λόγο για την προοπτική ειρήνης, η οποία δεν θα πρέπει να βασισθεί πάνω στην ταπείνωση της Ρωσίας και θα μπορούσε να περιλάβει εδαφικές παραχωρήσεις εκ μέρους της Ουκρανίας. Ο Ιταλός πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι κάλεσε πριν από δύο εβδομάδες σε εκεχειρία τις αντιμαχόμενες πλευρές. Ο Ντράγκι, που υιοθετούσε παραδοσιακά σκληρή αντιρωσική στάση, είπε ότι οι κυρώσεις είναι χρήσιμες για να προσέλθει η Ρωσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Παρότι ο Ζελένσκι υπήρξε προσεκτικός αποφεύγοντας να εκφέρει υπερβολικά αιτήματα ή να ζητήσει την καθυπόταξη του καθεστώτος Πούτιν, ζητάει επανειλημμένως την επιστροφή των Ρώσων στις γραμμές προ της 24ης Φεβρουαρίου. Μόνο τότε, λέει το Κίεβο, θα μπορέσει η Ουκρανία να διαπραγματευθεί σοβαρά με τη Μόσχα για εκεχειρία και συμβιβασμό.

“Καθημερινή”

Ο γαμπρός του Ερντογάν πουλάει πολεμικά drones σε κάθε πόλεμο

0

 

Του Μιχάλη Ψύλου
[email protected]

«Η Τουρκία εξελίσσεται σε πολύ ισχυρό προμηθευτή  όπλων», γράφει η βρετανική εφημερίδα «The Independent». Υπό τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, «η Άγκυρα αντικατέστησε μάλιστα την Κίνα ως τον μεγαλύτερο εξαγωγέα μαχητικών drones στον κόσμο, αλλάζοντας την την ισορροπία δυνάμεων σε αρκετές ένοπλες συγκρούσεις», τονίζει η βρετανική εφημερίδα. Σημειώνει με έμφαση πως δεν υπάρχει κανένας φραγμός: Σε διάφορες συγκρούσεις δεν διστάζει να παραδώσει μαχητικά drones και στις δύο αντιμαχόμενες πλευρές, ταυτόχρονα.

Το μη επανδρωμένο μαχητικό αεροσκάφος drone μπορεί να πετάξει χωρίς να γίνει αντιληπτό πολλές φορές από συστήματα ραντάρ και να εκτοξεύσει έως και τέσσερις πυραύλους 250 κιλών. Δεδομένου ότι είναι αρκετά φθηνό σε σύγκριση με άλλα όπλα, το μαχητικό drone είναι επίσης προσιτό για τις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου ο κίνδυνος κλιμάκωσης των συγκρούσεων είναι μερικές φορές υψηλός.

«Στον πόλεμο της Ουκρανίας, μακράν το πιο επικίνδυνο όπλο στο οπλοστάσιο του Κιέβου δεν προέρχεται από την ΕΕ ή τις ΗΠΑ, αλλά είναι το μαχητικό drone Baykar Bayraktar TB2 προέρχεται από την Τουρκία. Μια χώρα που δεν είναι γνωστή για τις εξαγωγές της υψηλής τεχνολογίας», γράφει το γερμανικό περιοδικό Stern.Σύμφωνα με πληροφορίες της Ουκρανίας, ένα TB2 έπαιξε επίσης καθοριστικό ρόλο στην επίθεση και στη βύθιση του ρωσικού καταδρομικού  Moskva.

Επταπλάσιες εξαγωγές

Τα drones έχουν συμβάλει πάντως στην απογείωση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.«Οι εξαγωγές της αμυντικής βιομηχανίας της Τουρκίας αυξήθηκαν από περίπου 250 εκατομμύρια δολάρια το 2002 σε πάνω από 3 δισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι και θα μπορούσαν να φτάσουν τα 4 δισεκατομμύρια δολάρια το 2022», δήλωσε ο Ισμαήλ Ντεμίρ, επικεφαλής της Τουρκικής Διεύθυνσης Αμυντικής Βιομηχανίας (SSB), πρόσφατα στην τουρκική τηλεόραση. Η εξαγωγή των τουρκικών drones υπόκειται σε ορισμένους νομικούς ελέγχους: η πώληση πρέπει να εγκριθεί από το Υπουργείο Άμυνας και το γραφείο του Τούρκου προέδρου Ερντογάν- αλλά δεν είναι ακριβώς γνωστό ποια ακριβώς κριτήρια πρέπει να πληρούν οι αγοραστές.

Οικογενειακή υπόθεση

Ειδικά από τη στιγμή που το μαχητικό drone αναπτύσσεται και κατασκευάζεται από τον Σελτζούκ Μπαϊρακτάρ, γαμπρό του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και την οικογένειά του.

Η μικρή εταιρεία που ιδρύθηκε το 1984 έγινε ένας πραγματικός γίγαντας στους εξοπλισμούς  κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Ερντογάν. Ο πατέρας του Σελτζούκ,ήταν ο Οζντεμίρ Μπαϊρακτάρ, πρώην Διευθύνων Σύμβουλος της τουρκικής εταιρείας κατασκευής drone Baykar, η οποία παράγει επίσης το Bayraktar TB2. Οταν απεβίωσε ο Οζντεμίρ, ο μεγαλύτερος γιος του Χαλούκ Μπαϊρακτάρ έγινε Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας και ο γαμπρός του Ερντογάν, Σελτζούκ, ανέλαβε τεχνικός διευθυντής.

Ανήκει στην οικογένεια Μπαϊρακτάρ, την οικογένεια του γαμπρού του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Τεχνικός διευθυντής της εταιρείας είναι και ο γαμπρός του Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ .

Η εταιρεία «Baykar» επταπλασίασε τις εξαγωγές της από το 2006 έως το 2021. Σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, μόνο το μαχητικό drone Bayraktar TB2 έφερε παραγγελίες από 16 χώρες: για παράδειγμα από την Ουκρανία, το Αζερμπαϊτζάν, το Μαρόκο, την Τυνησία, το Κατάρ, το Κιργιστάν και το Τουρκμενιστάν. Η Πολωνία ήταν επίσης το πρώτο μέλος του ΝΑΤΟ που ανακοίνωσε την παραγγελία για 24 drones πέρυσι.

Το φθηνότερο drone

Το Bayraktar TB2 έχει μήκος 6,50 μέτρα και άνοιγμα φτερών 12  μέτρων.Μπορεί να παραμείνει στον αέρα για περισσότερες από 24 ώρες και έχει μέγιστη ταχύτητα γύρω στα 220 χιλιόμετρα την ώρα. Και το κυριότερο : είναι φθηνότερο από τον δυτικό ανταγωνισμό, όπως αναφέρουν οι ειδικοί. Είναι φθηνότερο ακόμα και από τα αντίστοιχα κινέζικα drones.

Η τιμή του TB2 δεν ξεπερνά τα δύο εκατομμύρια ευρώ για το αεροσκάφος και συνολικά η τιμή του συστήματος είναι γύρω στα πέντε εκατομμύρια.

Για σύγκριση, ένα μη επανδρωμένο MQ-9 Reaper από τις ΗΠΑ κοστίζει περίπου 18 εκατομμύρια.

Με περισσότερες από 420.000 ώρες πτήσης και αποστολές στο Ιράκ και τη Συρία, στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ για το Αζερμπαϊτζάν κατά των Αρμενικών πολιτοφυλακών και στη Λιβύη, το Bayraktar TB2 έχει ήδη δοκιμασθεί με «επιτυχία» σε δράση. Πιο πρόσφατα, το drone λέγεται ότι χρησιμοποιήθηκε στην Αιθιοπία σε μια επίθεση τον Ιανουάριο που λέγεται ότι σκοτώθηκαν 58 άμαχοι.

Τα drones Bayraktar TB2 χρησιμοποιούνται ήδη σε συγκρούσεις, όπως στη Λιβύη, την Αιθιοπία, το Ναγκόρνο Καραμπάχ και τη Συρία. Η πώληση των πολεμικών drones αποφέρει εκατομμύρια δολάρια στην τουρκική οικονομία. Οι πελάτες περιλαμβάνουν το Μαρόκο, τη Νιγηρία, τη Σαουδική Αραβία, το Καζακστάν, το Τουρκμενιστάν και το Κατάρ.

Το Bayraktar TB2  χρησιμοποιήθηκε επίσης και μεθοριακή διαμάχη Κιργιστάν-Τατζικιστάν το 2021, όπου έχασαν τη ζωή τους εκατοντάδες άμαχοι, μεταξύ των οποίων και πολλά παιδιά. Σύμφωνα με την Independent, η Τουρκία πούλησε drones τόσο στο Κιργιστάν όσο και στο Τατζικιστάν -δηλαδή και στους δύο εμπολέμους.

Η βρετανική εφημερίδα λέει πώς είναι άγνωστο πόσα μαχητικά drones έχει πουλήσει η εταιρεία Baykar και πού ακριβώς στο εξωτερικό.

Σε δύο βάρκες στην Ουκρανία

Η τουρκική Αμυντική  Βιομηχανία (SSB) έχει μπει στη λίστα κυρώσεων των ΗΠΑ το 2020 λόγω της χρήσης του ρωσικού συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας S-400. Αλλά η  Τουρκία επιμένει να χρησιμοποιεί τους ρωσικούς πυραύλους και μετά την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες φοβούνται ότι η Ρωσία θα μπορούσε να έχει πρόσβαση σε δεδομένα του ΝΑΤΟ μέσω του συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας.Αλλά ο Ερντογάν συνεχίζει απτόητος το έργο του. Ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν διατηρεί καλές σχέσεις τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Ουκρανία εδώ και χρόνια. Ενώ η Τουρκία προμήθευε μαχητικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην Ουκρανία, ως μέλος του ΝΑΤΟ αγόρασε συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας S-400 από τη Ρωσία.

Με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αυτή η πράξη εξισορρόπησης έχει γίνει ακόμη πιο δύσκολη, λέει η Ντάρια Ισατσένκο, εμπειρογνώμονας για την πολιτική ασφάλειας και άμυνας στο Κέντρο Εφαρμοσμένων Μελετών (SWP). Σύμφωνα με την Ισατσένκο, ο Ερντογάν δεν έχει την πολυτέλεια να ευνοήσει μία από τις δύο πλευρές γιατί αυτό θα είχε σοβαρές συνέπειες για την Άγκυρα στην ασφάλεια και την οικονομία. «Η Ρωσία δεν είναι υποκατάστατο των σχέσεων της Άγκυρας με τη Δύση και η Δύση δεν είναι επίσης υποκατάστατο των σχέσεων της Τουρκίας με τη Ρωσία», λέει είπε στη DW.

Σε απάντηση στη ρωσική εισβολή, η Άγκυρα απέκλεισε τα τουρκικά στενά στα Δαρδανέλια και την πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα μέσω του Βοσπόρου για πολεμικά πλοία. Δεν προσχώρησε όμως στο καθεστώς κυρώσεων κατά της Μόσχας. «Επειδή μια απάντηση από τη Μόσχα θα μπορούσε να πλήξει σκληρά την οικονομία της Τουρκίας, ειδικά σε τομείς όπως ο τουρισμός, οι κατασκευαστικές υπηρεσίες και οι εισαγωγές σιταριού», τονίζει η Ισιτσένκο. Η Τουρκία προμηθεύεται άλλωστε το 70%  των εισαγωγών σιταριού της από τη Ρωσία.rr

naftemporiki.gr

Οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας στην «Κ»: Αύξηση τιμών 50% το 2022, μείωση 10% το 2023

0

Το βασικό σενάριο της Παγκόσμιας Τράπεζας για την ακρίβεια

Η ακρίβεια ήρθε για να μείνει, τουλάχιστον όσο κρατάει ο πόλεμος και μέχρι νεωτέρας. Το συμπέρασμα προκύπτει αβίαστα από την προσομοίωση της Παγκόσμιας Τράπεζας όπως την παρουσιάζει στην «Κ» ο ανώτερος οικονομολόγος της, αρμόδιος για τον τομέα εμπορευμάτων, Τζον Μπαφές. Πιο συγκεκριμένα, ο οργανισμός περιμένει αύξηση 50% το 2022 και μείωση 10% το 2023 σε ενέργεια και τρόφιμα. Η πρόβλεψη θα αναθεωρηθεί προς το καλύτερο αν ο πόλεμος τελειώσει μέχρι το τέλος του 2022. Γιατί η Κίνα συνιστά μεγαλύτερο ρίσκο από τη Ρωσία για τις τιμές και πώς η κρίση μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία για την Ελλάδα.

– Πόσο θα διαρκέσουν οι υψηλές τιμές; Ποιο είναι το βασικό σενάριο για το χρονοδιάγραμμα αυτής της κρίσης;

– Η αύξηση των τιμών της ενέργειας τα τελευταία δύο χρόνια ήταν η μεγαλύτερη από την πετρελαϊκή κρίση του 1973. Οι αυξήσεις των τιμών βασικών προϊόντων διατροφής –μεγάλοι παραγωγοί των οποίων είναι η Ρωσία και η Ουκρανία– και των λιπασμάτων, που βασίζονται στο φυσικό αέριο ως εισροή παραγωγής, ήταν οι μεγαλύτερες από το 2008. Οι τιμές της ενέργειας αναμένεται να αυξηθούν περισσότερο από 50% το 2022, προτού υποχωρήσουν το 2023 και το 2024. Οι μη ενεργειακές τιμές, συμπεριλαμβανομένων της γεωργίας και των μετάλλων, προβλέπεται να αυξηθούν σχεδόν κατά 20% το 2022 και θα μετριαστούν επίσης τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, οι τιμές των εμπορευμάτων αναμένεται να παραμείνουν πολύ πάνω από τον πιο πρόσφατο μέσο όρο της πενταετίας. Σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου ή πρόσθετων κυρώσεων στη Ρωσία, οι τιμές θα μπορούσαν να είναι ακόμη υψηλότερες και πιο ασταθείς απ’ ό,τι προβλέπεται επί του παρόντος.

– Υπάρχει εκτίμηση για τον ρυθμό με τον οποίο θα υποχωρήσουν οι τιμές το 2023;

– Υπολογίστε ένα -10%, τόσο στην ενέργεια όσο και στα τρόφιμα. Θα πρέπει όμως να δούμε ποιες ακριβώς θα είναι οι εξελίξεις κυρίως μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας, ιδίως στην ενέργεια.

– Το χρονοδιάγραμμα των υψηλών τιμών είναι ευθέως συνδεδεμένο με το χρονοδιάγραμμα του πολέμου; Τι λαμβάνετε υπόψη για την πρόβλεψη;

– Η πρόβλεψη αφορά το σενάριο στο οποίο ο πόλεμος θα συνεχιστεί και μέσα στο 2023.

– Επομένως, αν ο πόλεμος σταματήσει, για παράδειγμα στο τέλος του 2022, θα έχουμε ένα καλύτερο αποτέλεσμα στην αποκλιμάκωση των τιμών. Σωστά;

– Σωστά. Εδώ βέβαια θα πρέπει να επισημάνουμε ακόμη μία εξαιρετικά σημαντική παράμετρο που θα καθορίσει την εξέλιξη των τιμών, η οποία δεν έχει συζητηθεί όσο θα έπρεπε. Αναφέρομαι στα lockdownς της Κίνας, στο πλαίσιο της πολιτικής της για μηδενικά κρούσματα COVID. Αν αυτά συνεχιστούν, θα έχουμε σημαντικές επιπλοκές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στις οποίες η Κίνα παίζει καταλυτικό ρόλο.

Οι μη ενεργειακές τιμές, συμπεριλαμβανομένων της γεωργίας και των μετάλλων, προβλέπεται να αυξηθούν σχεδόν κατά 20%.

– Θα μπορούσε δηλαδή η Κίνα να αποτελέσει για τις τιμές ένα ρίσκο πιο σημαντικό και από τη ρωσική εισβολή;

– Κατά τη γνώμη μου, απολύτως.

– Πώς ακριβώς έχει η διάρθρωση του πληθωρισμού;

– Πριν απ’ όλα θα πρέπει να τονίσουμε ότι ο πόλεμος απλώς έκανε τα πράγματα χειρότερα, κυρίως στον τομέα της ενέργειας. Τη χρονιά πριν από τον πόλεμο υπήρξε πρόβλημα με τις καιρικές συνθήκες που έπληξαν περιοχές όπως η Κίνα και η Νότια Αμερική, οδηγώντας αφενός σε υψηλότερη ζήτηση, αφετέρου σε χαμηλότερη παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας. Επιπλέον, η επιλογή της πράσινης, βιώσιμης ανάπτυξης –ESG– είχε ως αποτέλεσμα μια μακρά αποεπένδυση στον τομέα των ορυκτών καυσίμων. Στο μεταξύ, πριν από τον πόλεμο η Ρωσία είχε μειώσει την προσφορά ενέργειας φυσικού αερίου στην Ευρώπη, σε μια φάση κατά την οποία η ζήτηση ήταν ιδιαίτερα αυξημένη λόγω της επιστροφής από την πανδημία. Επομένως, ο πληθωρισμός αφορά την ενέργεια, τα λιπάσματα –που παράγονται κατά βάση από φυσικό αέριο, με εξαίρεση την Κίνα η οποία χρησιμοποιεί λιγνίτη– και βασικά τρόφιμα όπως τα σιτηρά και τα λάδια. Αρκεί να σκεφθεί κανείς ότι από τους 20 εκατ. τόνους σιτηρών που εξάγει η Ουκρανία, φέτος θα μπορέσουν να βγουν στις διεθνείς αγορές μόλις 3 εκατ. τόνοι. Πάντως, ως προς τη Ρωσία, για την οποία υπάρχουν αναφορές ότι οικειοποιείται ποσότητες από τα σιτηρά της Ουκρανίας, στην πράξη δεν φαίνεται μέχρι στιγμής να έχουν σταματήσει ακριβώς οι εξαγωγές της σε σιτηρά και άλλες πρώτες ύλες.

– Ποια μέρη «πληρώνουν» περισσότερο τις επιπλοκές της ουκρανικής κρίσης στον τομέα των εμπορευμάτων;

– Περιοχές όπως η Βόρεια Αφρική, η Αίγυπτος και ο Λίβανος.

– Η Ελλάδα;

– Η Ελλάδα αντιμετωπίζει το μεγαλύτερο πρόβλημα φυσικά στην ενέργεια και στα μέταλλα. Αντιμετωπίζει όμως και μια σημαντική ευκαιρία: να αναδειχθεί με τις σωστές κινήσεις ως ένας εναλλακτικός κόμβος ενέργειας.

– Τι σημαίνει ο πόλεμος στην Ουκρανία για τη ρωσική οικονομία; Ποιες είναι οι προβλέψεις της Παγκόσμιας Τράπεζας;

– Δουλεύουμε ακόμη τη συγκεκριμένη πρόβλεψη. Αναμένεται σίγουρα σημαντική συρρίκνωση το 2022. Αλλά ακόμη πιο σημαντικός για τη ρωσική οικονομία είναι ο μακροπρόθεσμος αντίκτυπος, καθώς οι κυρώσεις των δυτικών χωρών είναι πολύ σημαντικές και θα της δημιουργήσουν παρατεταμένο πρόβλημα.

“Καθημερινή”

Μιχ. Κωσταράκος: να τραβήξει λουριά το ΝΑΤΟ

1

του Μιχαήλ Κωσταράκου*

«Δεν θα ανεχθούμε παραβιάσεις της κυριαρχίας μας και τις υπερπτήσεις πάνω από τα κατοικημένα νησιά, οι οποίες πρέπει να πάψουν άμεσα» τόνισε στην ομιλία του στο Κογκρέσο ο Κυριάκος Μητσοτάκης, χειροκροτούμενος από τους Αμερικανούς κοινοβουλευτικούς, δίνοντας ένα σαφές στίγμα κυβερνήτη που ενδιαφέρεται για την ασφάλεια του λαού του. 

Προκειμένου όμως να δώσουμε μια πραγματική διάσταση στην τουρκική αθλιότητα των υπερπτήσεων σας προσκαλώ να εστιάσετε στην παρακάτω εικόνα:  μέσα σε μια κλιματιζόμενη κλωβό ή ένα κλιματιζόμενο container , σε κάποια αεροπορική βάση της Μ.Ασίας ένας νεαρός Τούρκος αξιωματικός με μια στολή που προσομοιάζει με τη στολή των χειριστών αεροσκαφών χωρίς όμως να είναι ακριβώς ίδια,, κρατώντας ένα καφέ ή ένα τσάι, ή έχοντάς το αφημένο μπροστά του,  χειρίζεται μια κονσόλα με χειριστήριο( Joy stick)  περίπου σαν αυτές που έχουμε στα βιντεοπαιχνίδια. Μπροστά του είναι μια οθόνη που απεικονίζει σε βάθος εναλλασσόμενο έδαφος ( ξηρά- θάλασσα) και ένα κατωκημενο τόπο όπου οι στέγες κόκκινες κεραμοσκεπές και ταράτσες εναλλάσσονται διακοπτόμενες από ξαφνικά μη αναμενόμενα ψηλά δένδρα, τρούλους, καμπαναριά,  και ιστούς, με γαλανόλευκες και ίσως κάποιο ψηλότερο κτίριο.

Ο νεαρός Τούρκος αξιωματικός καθοδηγεί ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος ( drone) που κάνει μια απαγορευμένη υπέρ πτήση ενός ελληνικού κατωκημενου τόπου.

Πρόκειται για μια ξεκάθαρα απαγορευμένη ενέργεια που αγγίζει τα όρια της τρομοκρατίας γιατί απαγορεύεται από το παγκόσμιο αντί τρομοκρατικό πρωτόκολλο RENEGADE, γιατί στη πραγματικότητα πρόκειται για μια εξαιρετικά επικίνδυνη ενέργεια.

Αν αυτό το drone ( που είναι ένα μικρό αεροσκάφος στην πραγματικότητα) παρουσιάσει τεχνική βλάβη ( καθόλου δύσκολο), ή ο χειριστής ( που είναι πιστοποιημένος από ποιον άραγε πλην της Τουρκικής αεροπορίας) χάσει τον έλεγχο, ή του πέσει ο καφές στην κονσόλα, ή καταληφθεί από ανθελληνικό μένος ή πιεστεί ή πεισθεί στα πλαίσια μιας προσχεδιασμένης προβοκάτσιας, και το  drone  αυτό πέσει σε μια αγορά,  σε ένα σχολείο ή σε μια εκκλησία, , μπορεί να θρηνήσουμε εκατοντάδες θύματα με μιας,  θυσία στα νέο οθωμανικά όνειρα του κ Ερντογάν.

Νομίζω όμως ότι πρέπει να ξεκαθαρίσουμε σε φίλους και συμμάχους και στο ΝΑΤΟ που ανησυχεί για τη συνοχή του σε βάρος της ασφαλείας του έλληνα πολίτη όπως και σε όλους τους άλλους συμμάχους τους οποίους οφείλει να προστατεύει με τη συλλογική του άμυνα, από κάθε απειλή, ακόμα και αν αυτή προέρχεται από τους ίδιους τους συμμάχους.

Ίσως πλέον ήρθε η στιγμή,  να τραβηχτούν περισσότερα νήματα και γιατί όχι λουριά για να εξασφαλισθεί η συνοχή και η συνέχεια της νότιας πτέρυγας από όλους τους εμπλεκόμενους και όχι σε βάρος της ασφάλειας των Ελλήνων αμάχων.  

Αυτό που εξήγησε στο Κογκρέσο ο κ. Μητσοτάκης είναι ότι όταν ο Έλληνας πολίτης ακούει κινητήρες τζετ να διασχίζουν τον αέρα και σηκώνει το κεφάλι του  ψηλά θα πρέπει βλέπει μόνο  γαλανόλευκα φτερά και εμβλήματα.

Αν οι Τούρκοι θέλουν να επιδεκνύουν την αεροπορική ισχύ τους ας το κάνουν πετώντας πάνω από τούρκικα κεφάλια, για να αισθανθούν όλοι μαζί υπερηφάνεια και να δοξάσουν την αεροπορία τους. Οι Έλληνες θέλουν  ασφάλεια και πάνω από τα κεφάλια τους πρέπει  να αποφεύγονται και οι εμπλοκές και οι καταδιώξεις και οι αερομαχίες.

Δεν υπάρχει πόλεμος σε εξέλιξη. Αν υπάρξει ατύχημα υπό οποιεσδήποτε συνθήκες  σε περίπτωση εγγύτητας με κατωκημενο τόπο, οι απώλειες των αθώων αμάχων θα είναι δυσβάστακτες και ανεπίτρεπτες.

Οι διαφορές των επανδρωμένων ( κανονικών)αεροσκαφών με τα drones είναι βέβαια ότι ο χειριστής του αεροσκάφους «παίζει» τη ζωή του σε όλες του τις επιλογές, ενώ ο καθησυχασμένος  χειριστής του drone, παίζει με τη ζωή των συμπατριωτών μας.

Απορώ πραγματικά με αυτή την επιλογή της τουρκικής πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας του τουρκικού ΥΠΕΘΑ  που στα πλαίσια του νέο οθωμανικού αναθεωρητισμού δεν διστάζει να διακινδυνεύσει με τις υπερπτήσεις ενδεχόμενες από λάθος τους ( και δικιά τους απόλυτη ευθύνη) απώλειες δεκάδων Ελλήνων, για να δηλώσουν την πολιτική τους δυσαρέσκεια ή ενόχληση ή ενδεχομένως ισχυ(?).

Αν συμβεί κάτι τέτοιο , όπως λένε συχνά και οι ίδιοι κατά την προσφιλή τους έκφραση το ελληνικό αίμα δεν θα μείνει στο χώμα και η ΝΑΤΟική συνοχή όπως και νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ θα αποτελέσουν εκ των πραγμάτων ανάμνηση.

Ας συνετιστούν λοιπόν οι Τούρκοι αναθεωρητές όσο είναι καιρός και πριν να γίνει κάτι τραγικό και απευκταίο, , γιατί οι Έλληνες δεν είμαστε αναλώσιμοι για να δείχνει ο κ Ερντογαν τις ενοχλήσεις και την απαξία του προς το λαό μας και την κυβέρνηση μας.

Πιστεύω ότι οι τουρκικές ( από όσο τους ξέρω από το παρελθόν) στρατιωτικές ηγεσίες, όπως και οι  διπλωματικές μπορούν να τα καταλάβουν αυτά όλα ευκολότερα και να  τα εξηγήσουν πειστικά  όπου χρειάζεται.   

‘Για μια Ελλαδα υπερήφανη και ισχυρή’
Στρατηγός Μιχαήλ Δημητρίου Κωσταράκος
Επίτιμος Αρχηγός ΓΕΕΘΑ
π. Πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής της ΕΕ

Δημήτρης Μακροδημόπουλος: Η βάση στην Αλεξανδρούπολη και το LNG προωθούν την ανάπτυξη της Θράκης;

2

του Δημήτρη Μακροδημόπουλου

Μελέτη που εκπόνησε τον Απρίλη του 2013 η Εθνική Τράπεζα για τα λιμάνια διαχείρισης εμπορευματοκιβωτίων (Ε/Κ), αναδεικνύει τον αντίκτυπο για την εθνική οικονομία και την αγορά εργασίας από την αξιοποίηση ενός μεγάλου λιμένα με την ανάπτυξη των κύριων και παράλληλων οικονομικών δραστηριοτήτων του μέσω της δημιουργίας δικτύου επιχειρήσεων (cluster) στην περιοχή του λιμανιού, που περιλαμβάνει σημαντικές έμμεσες επιδράσεις. Ειδικότερα η έκθεση σημείωνε: «Τα ελληνικά λιμάνια έχουν σημαντικές προοπτικές όσον αφορά τη διέλευση Ε/Κ (transit) προς αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης. Βάσει των εκτιμήσεών μας, σημείωνε η έκθεση, για τις μελλοντικές ανάγκες διακίνησης Ε/Κ στη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη (3,3 εκατ. TEUs το 2015), και υποθέτοντας ότι τα ελληνικά λιμάνια θα λάβουν το μερίδιο που αντιστοιχεί στο σχετικό τους μέγεθος έναντι ανταγωνιστικών λιμανιών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, η διέλευση Ε/Κ μέσω ελληνικών λιμανιών θα φτάσει τα 1,2 εκατ. TEU το 2015 (από μόλις 45,000 TEU το 2012). Αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα δημιουργεί πολύ μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία σε σχέση με την μεταφόρτωση, καθώς συνοδεύεται από τις αντίστοιχες υπηρεσίες χερσαίων μεταφορών Ε/Κ».

Η διέλευση Ε/Κ (transit) αφορά το διαμετακομιστικό εμπόριο, το οποίο, όπως αποδεικνύεται από τα στοιχεία που αναφέρθηκαν, ήταν και παραμένει και σήμερα σε εμβρυώδη κατάσταση μέσω των ελληνικών λιμανιών, έχει δηλαδή τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης και είναι αυτό που ενδιαφέρει το λιμάνι της Αλεξ/πολης που είναι 100% λιμάνι διαμετακομιστικού εμπορίου. Σε αντίθεση με το λιμάνι του Πειραιά, που απευθύνεται κυρίως σε υπηρεσίες μεταφόρτωσης. Το 75% της δραστηριότητάς του αφορά τη μεταφόρτωση των Ε/Κ που έρχονται από την Ανατολή και μεταφορτώνονται προς άλλους λιμένες της Μεσογείου. Να σημειωθεί ότι η ένταξη  του άξονα Αλεξ/πολης – Ορμενίου στον Διευρωπαϊκό Άξονα ΙΧ που συνδέει την Αλεξ/πολη με το Ελσίνκι, διαπερνώντας από όλες τις πρώην Ανατολικές χώρες (Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία, Ρωσία, Λευκορωσία, Βαλτικές χώρες, Φινλανδία) αναδεικνύει τον προνομιακό ρόλο του λιμένα για μεταφορές προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη ενώ στην έκθεση δεν γίνεται καμιά αναφορά στην αναμενόμενη εκτροπή φορτίων από τα Στενά που αποτελεί ένα σημαντικότατο στοιχείο για την ανάπτυξη του διαμετακομιστικού εμπορίου και προς τις χώρες της Μαύρης Θάλασσας.

Για την οικονομική σημασία του λιμένα Αλεξανδρούπολης αρκεί νομίζω η ομολογία του ίδιου του αμερικανού πρεσβευτή Τζέφρι Πάιατ, καίτοι αντιφάσκει ως προς τις προθέσεις του, όπως αποδείχθηκε. Όταν στις 3 Οκτωβρίου 2018 επισκέφθηκε το λιμάνι είχε δηλώσει: «Είναι ένας φανταστικός οικονομικός πόρος. Βλέπεις αυτό το λιμάνι, βλέπεις τη γεωγραφική θέση του και συνειδητοποιείς πόσο αχρησιμοποίητο οικονομικό δυναμικό υπάρχει σε αυτές τις εγκαταστάσεις». Αρκούσε μια και μόνον μία ματιά στον χάρτη για να διαπιστώσει κανείς όλα αυτά.

Όμως αντί της αξιοποίησής του, το λιμάνι στρατιωτικοποιείται αφού σύμφωνα με τον Ν. 4660/2020 (ΦΕΚ 23Α) «…χορηγείται στην Κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών καθεστώς προτεραιότητας (ανεμπόδιστη πρόσβαση και χρήση) του λιμένα Αλεξανδρούπολης… », γεγονός που θα περιορίσει στο ελάχιστο την ολόπλευρη εμπορευματική του αξιοποίηση ακυρώνοντας τα οικονομικά οφέλη για την Αλεξανδρούπολη, τον Έβρο και τη Θράκη συνολικότερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι πρόσφατα ο κ. Δένδιας απέκλεισε κατά τη συζήτηση στη Βουλή για την συμφωνία αμυντικής συνεργασίας της χώρας μας με τις ΗΠΑ τον εμπορικό χαρακτήρα του λιμένα Αλεξανδρούπολης.

Αντ’ αυτού διαφημίζουν σήμερα τη μετατροπή της Αλεξανδρούπολης σε “ενεργειακό κόμβο” φυσικού αερίου, κυρίως αμερικανικού LNG. Όμως κανείς μέχρι σήμερα δεν έχει αποσαφηνίσει τί θα αποφέρει αυτό οικονομικά στην περιοχή, πέραν των αρνητικών περιβαλλοντικών και οικονομικών  επιπτώσεων (τουρισμός, αλιεία, ποιότητα ζωής).. Οι εκατοντάδες αγωγοί  που διατρέχουν τα κράτη της Μ. Ανατολής, του Καυκάσου, της Κεντρικής Ασίας δεν συνέβαλαν στην ευημερία και στην ασφάλεια των λαών αλλά αντίθετα τα κράτη αυτά χαρακτηρίζονται για την πολιτική, κοινωνική και οικονομική τους καθυστέρηση και αποτελούν πεδίο σύγκρουσης ανταγωνιστικών συμφερόντων. Παράδειγμα ο αγωγός Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης που μονοπώλησε το ενδιαφέρον τη δεκαετία του 1990 για να ακυρωθεί κατ’ απαίτηση της Ουάσινγκτον, του South Stream, του Turkish Stream, και πιο πρόσφατα του Nord Stream II. Εξάλλου η Θράκη εδώ και πολλά χρόνια διαθέτει φυσικό αέριο. Αρχικά με τον αγωγό ITGI που είχε εγκαινιαστεί τον Νοέμβριο του 2007 στους Κήπους από τους Καραμανλή – Ερντογάν αλλά και σχετικά πρόσφατα με τον ΤΑΡ, με αποτέλεσμα πολλές δημόσιες εγκαταστάσεις σε Κομοτηνή και Αλεξανδρούπολη να τροφοδοτούνται  με φυσικό αέριο ενώ τώρα επεκτείνεται το δίκτυο και στον αστικό ιστό των πόλεων της Θράκης. Είναι δηλαδή εφικτή η υλοποίηση οποιασδήποτε επένδυσης που θα προϋπόθετε την ύπαρξη φυσικού αερίου, κατά πολύ φθηνότερου μάλιστα του LNG. Με άλλα λόγια, η μετατροπή της Αλεξανδρούπολης σε “ενεργειακό κόμβο’ δεν θα προσθέσει κανένα κίνητρο για τη συσσώρευση επενδύσεων σε αντίθεση με την ολόπλευρη και απρόσκοπτη εμπορευματική αξιοποίηση του λιμένα.

Όλα αυτά καθορίζουν σήμερα αρνητικά το μέλλον της περιοχής διότι από το 1989 με τη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας και της ΕΣΣΔ οι κυβερνήσεις της πατρίδας μας απεδείχθησαν ανίκανες να αξιοποιήσουν το προφανές, δηλαδή τη γεωπολιτική και γεωοικονομική εκτόξευση της Αλεξανδρούπολης και της Θράκης και να ανταποκριθούν στο άμεσο τότε οικονομικό ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ενέταξε λιμάνι και σιδηροδρομικό άξονα στον Διευρωπαϊκό άξονα ΙΧ και χρηματοδότησε την αναβάθμισή τους χωρίς κανένα, μα κανένα αποτέλεσμα επί τριάντα και πλέον χρόνια

 

Μακροδημόπουλος Δημήτρης

Αλεξ/πολη – κιν. 6947-771412

28/5/2022

 

Lawmakers wary that Turkey is ‘playing double game’ in NATO, arms negotiations

0

Caitlin McFall – Thursday 
© AP Photo

EXCLUSIVE: Lawmakers on the Hill are increasingly wary that Turkish President Tayyip Erdogan is “playing a double game” as he looks to shore up political gains in exchange for European security, sources told Fox News Thursday.

Some in Congress have become increasingly hesitant of entering into a negotiation with Ankara after Erdogan took steps to block NATO’s expansion at a time when Europe is facing its greatest security threat since World War II.

President Biden earlier this month urged Congress to approve a $400 million arms deal that would bolster Turkey’s flagging F-16 fleet by providing missiles, radar and equipment, first reported the Wall Street Journal.

ERDOGAN DISRUPTS NATO UNITY AMID PUTIN’S THREAT TO EUROPEAN SECURITY

A second proposal is expected to be introduced that would replenish Ankara’s air fleets by supplying new F-16s later this year.

The move, which appeared to have at least been initially supported by lawmakers on both sides of the aisle, would help shore up Turkey’s air defenses.

It would also serve to improve Washington’s relationship with the NATO ally after relations cooled in 2019 when the U.S. blocked the sale of F-35 warplanes to Turkey following a deal Ankara also made to purchase Russian-made S-400 defense systems.

But less than two weeks after news of the Biden-endorsed proposal broke, Erdogan said Turkey would block the NATO bids issued by Sweden and Finland over allegations the two nations have housed individuals Turkey has deemed are “terrorists.”

A senior congressional staffer with knowledge of the proposal circulating through Congress told Fox News Thursday that the Biden administration is “being played” by Turkey.

“They are not an honest broker and they are not behaving like a NATO ally should,” the staffer said. “They are acting very aggressively in their own interests.”

MOSCOW, RUSSIA - MARCH 05: Russian President Vladimir Putin and Turkish President Recep Tayyip Erdogan shake hands during their talks at the Kremlin on March 5, 2020 in Moscow, Russia. Erdogan is having a one day visit to Russia to discuss the war conflcit in Syria. Photo by Mikhail Svetlov/Getty Images

© Mikhail Svetlov/Getty ImagesMOSCOW, RUSSIA – MARCH 05: Russian President Vladimir Putin and Turkish President Recep Tayyip Erdogan shake hands during their talks at the Kremlin on March 5, 2020 in Moscow, Russia. Erdogan is having a one day visit to Russia to discuss the war conflcit in Syria. Photo by Mikhail Svetlov/Getty Images

SWEDEN, FINLAND NATO BID: OFFICIALS TRAVEL TO TURKEY IN PUSH TO OVERCOME THEIR OBJECTIONS

Turkey has condemned Russia’s invasion of Ukraine, called for its removal from the UN Human Rights Council and attempted to facilitate peace talks between Russia and Ukraine.

But Erdogan has also refused to sanction Moscow and some view his NATO blockade as a win for Russian President Vladimir Putin.

While NATO security remains a top concern for some and as Russia’s war rages on for its third month, others on the Hill are not convinced expanding the military alliance is necessarily the best option.

A source familiar with the matter said negotiating with Turkey on allowing Sweden and Finland to join NATO was “short term thinking.”

“There are reservoirs of skepticism across the board,” the source added.

A spokesperson for Sen. Bob Menendez, Chairman of the Foreign Relations Committee, told Fox News the leading Democrat holds “serious concerns with the anti-democratic trajectory of Turkey under Erdogan – including its unbridled aggression outside of its borders, its stoking division in the eastern Mediterranean, the South Caucasus and NATO.”

WASHINGTON, DC - DECEMBER 18: The U.S. Capitol building in Washington, D.C. Photo by Samuel Corum/Getty Images

© Photo by Samuel Corum/Getty ImagesWASHINGTON, DC – DECEMBER 18: The U.S. Capitol building in Washington, D.C. Photo by Samuel Corum/Getty Images

A senior congressional staffer also pointed to the $40 billion aid package that Congress recently passed in support of Ukraine and said while there is overwhelming opposition to Putin’s invasion, there was also a fair amount of GOP “skepticism” surrounding the massive emergency appropriations bill.

“You have to look at the risks of expanding NATO,” the staffer said. “When the heat of this moment passes and we look at what the U.S. policy has been vis-à-vis Ukraine since 2014, one has to weigh these things in a sober matter.”

The White House did not respond to Fox News’ questions on whether Biden supported an arms deal with Turkey or if the administration would negotiate in an attempt to persuade Erdogan to expand NATO.

“Finland and Sweden are working directly with Turkey to address Ankara’s stated concerns,” a spokesperson for the National Security Council told Fox News. “We are confident Turkey’s concerns will be addressed and that we will reach consensus as an alliance on the entry process for Finland and Sweden.”

“The United States and Turkey have longstanding and deep bilateral defense ties, and Turkey’s continued NATO interoperability remains a priority,” the spokesperson added.

msn.com/

Φουκουγιάμα: ο φιλελευθερισμός να είναι εθνικός και όχι διεθνικός

0

Ο Φιλελευθερισμός χρειάζεται το έθνος. Έτσι τιτλοφορεί το εκτενές άρθρο του στο τεύχος Μαϊου- Ιουνίου 2022 του περιοδικού FOREIGN AFFAIRS ο Φράνσις Φουκουγιάμα. Πρόκειται για τον διάσημο και πολυδιαβασμένο Αμερικανό πολιτειολόγο και διεθνολόγο, καθηγητή στο  Πανεπιστήμιο Stanford και μέλος της Επιτροπής Ανασυγκρότησης της Ουκρανίας.

Ο Φουκουγιάμα θεωρεί ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία και ο σεβασμός των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων μπορούν κάλλιστα να συνυπάρξουν με την αξία του έθνους, με το εθνικό κράτος, με την εθνική ταυτότητα. Πιστεύει ότι οι φιλελεύθεροι δεν πρέπει να παρασύρονται από διεθνιστικές ιδεολογίες, αλλά να σέβονται το εθνικό κράτος ως ένα χρήσιμο πλαίσιο για την  ανάπτυξη της δημοκρατίας. Προβάλλει ως παράδειγμα τους Ουκρανούς που αγωνίζονται για την εθνική ταυτότητά τους.

Είναι δύσπιστος απέναντι στους υπερεθνικούς θεσμούς. Θυμίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κάποια  κοινή ταυτότητα και ιστορία, αλλά παρά ταύτα παρουσιάζει δυσλειτουργίες. Έχει ισχυρό ρόλο στη ρύθμιση της οικονομικής πολιτικής, αλλά είναι πολύ αδύναμη στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής. Σε τελευταία ανάλυση και η Ευρ. Ένωση βασίζεται στη σύγκλιση απόψεων και συμφερόντων των εθνικών κρατών. Αλλά και οι αμιγώς υπερεθνικοί  θεσμοί, όπως το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, βασίζονται στη βούληση των εθνικών κρατών για να επιτύχουν τους στοχους τους.

Ο Φράνσις Φουκουγιάμα έγινε γνωστός μετά την πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων όταν έγραψε το βιβλίο «Το τέλος της Ιστορίας» , όπου έκανε την πρόβλεψη για παγκόσμια επικράτηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας και για αποδυνάμωση των εθνικών κρατών. Πριν από λίγα χρόνια με το βιβλίο του «Ταυτότητα» ζήτησε συγγνώμην και παραδέχθηκε το λάθος του: Όχι δεν είναι νομοτέλεια η παγκοσμιοποίηση. Τα εθνικά κράτη και οι εθνικές ταυτότητες έχουν μέλλον. Είναι δικαίωμα κάθε λαού να διαφυλάξει την εθνική και θρησκευτική ταυτότητά του, αρκεί να σέβεται τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ουσιαστικά βλέπουμε ότι η αγωνία του είναι να συνδυάσει έθνος, εθνική ταυτότητα και δημοκρατία. Δεν συμφωνεί με τον ακραίο διεθνισμό ορισμένων φιλελευθέρων ούτε με τις αυταρχικές τάσεις ορισμένων εθνοκεντρικών. Απορρίπτει τα αυταρχικά καθεστώτα, αμφισβητεί όμως και την παγκοσμιοποίηση. Αρνείται πολιτεύματα τύπου Ρωσίας και Κίνας, αλλά αρνείται και την ισοπέδωση των εθνικών ταυτοτήτων στο όνομα του ατομοκεντρισμού.

Ο Φουκουγιάμα πιστεύει ότι το αδύναμο σημείο της φιλελεύθερης δημοκρατίας είναι η έλλειψη κάποιου ηθικού στόχου. Η απουσία μιας συνεκτικής δύναμης που θα δημιουργεί πνεύμα ομάδας, που θα συγκινεί το κοινωνικό σύνολο. Προτείνει, λοιπόν, να προβληθούν ενωτικά πρότυπα σε εθνικό επίπεδο, όπως είναι η κοινή ιστορία, η κοινή γλώσσα, η κοινή λογοτεχνία.

Αν μελετούσε τη Νεώτερη Ελληνική Ιστορία, ο Φουκουγιάμα θα διαπίστωνε ότι τα πρώτα Συντάγματα των Συνελεύσεων της Ελληνικής Επαναστάσεως πρωτοπορούν στον τομέα της σύνθεσης εθνικής ταυτότητας και φιλελεύθερης δημοκρατίας, με τα δεδομένα της εποχής εκείνης. Ιδίως το Σύνταγμα της Γ΄ Εθνοσυνελεύσεως της Τροιζήνας αποτελεί μία απόδειξη ότι οι αγωνιστές του 1821 είχαν την ωριμότητα να συνδυάσουν τις αξίες της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού με τα ιδανικά της δημοκρατίας και του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Το έθνος χρειάζεται τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Αλλά και η φιλελεύθερη δημοκρατία χρειάζεται το έθνος. Οι σύγχρονες ευρωπαϊκές κοινωνίες απορρίπτουν τα αυταρχικά καθεστώτα, όπως απορρίπτουν και την ισοπεδωτική παγκοσμιοποίηση.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ 28.5.2022

Γ. Τζογόπουλος στην «Κ»: Συνέχεια στις τουρκικές επιδιώξεις

0

Η τρέχουσα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις περισσότερο αποτελεί συνέχεια των επιδιώξεων της Αγκυρας παρά καινούργια τακτική.

Η τρέχουσα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις περισσότερο αποτελεί συνέχεια των επιδιώξεων της Αγκυρας παρά καινούργια τακτική. Η συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν στην Κωνσταντινούπολη τον Μάρτιο είχε γίνει υπό πρωτόγνωρες συνθήκες –λόγω του πολέμου στην Ουκρανία– και δύσκολα θα επηρέαζε δραματικά τις τουρκικές επιδιώξεις μεσοπρόθεσμα. Ετσι, μετά μια πολύ μικρή περίοδο σχετικής ηρεμίας, η κατάσταση επανήλθε γρήγορα στο προηγούμενο επικίνδυνο επίπεδο.

Η σύνδεση της στρατιωτικοποίησης ορισμένων νησιών του Αιγαίου με την αμφισβήτηση της κυριαρχίας τους από τη γειτονική χώρα είναι γνωστή εδώ και καιρό. Το ίδιο ακριβώς ισχύει με την ενίσχυση των αμυντικών δεσμών Ελλάδας – Ηνωμένων Πολιτειών, που προβληματίζει ιδιαίτερα την Αγκυρα. Από την οπτική της τελευταίας, υπάρχει ανησυχία πως η λειτουργία του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης ως στρατιωτικής βάσης ίσως επηρεάσει τους αμερικανικούς στρατηγικούς υπολογισμούς στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Στη δημόσια ρητορική η Τουρκία χαρακτηρίζεται μεν ως αναπόσπαστο μέλος της Συμμαχίας, αλλά είναι γνωστό πως η Ουάσιγκτον προσπαθεί να βρει αντίδοτο στην αυτονομία της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.

Αυτό που παρουσιάζει ενδιαφέρον είναι ότι η κυβέρνηση Ερντογάν εξακολουθεί να ρίχνει γέφυρες σε ορισμένες χώρες με τις οποίες είχε έλθει σε ρήξη στο παρελθόν, αλλά όχι με την Ελλάδα. Την ίδια στιγμή, για παράδειγμα, που ο υπουργός εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου βρίσκεται στην Ιερουσαλήμ προσπαθώντας να βρει έναν τρόπο συνεννόησης με το Ισραήλ, ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρει πως δεν επιθυμεί να ξανασυναντήσει τον Ελληνα πρωθυπουργό. Σίγουρα, η Τουρκία δεν διαβλέπει ουσιαστική αντίδραση από την Ευρωπαϊκή Ενωση, που καταπιάνεται μόνον με την ουκρανική κρίση. Υπολογίζει, παράλληλα, στη βελτίωση των σχέσεών της με τη Γαλλία, που ήταν εξαιρετικά προβληματικές το 2020. Προχθες ο Ερντογάν και ο Μακρόν είχαν μακρά τηλεφωνική επικοινωνία προς την κατεύθυνση αυτή.

Η Ελλάδα πρέπει να είναι προετοιμασμένη για το χειρότερο δυνατό σενάριο. Ακόμα και αν ο Ερντογάν χάσει τις επόμενες εκλογές, ο διάδοχός του δεν πρόκειται να αλλάξει πολιτική σε ό,τι αφορά τα ελληνοτουρκικά.

Επίσης, το γεγονός ότι η Τουρκία εισέρχεται σε προεκλογική περίοδο μπορεί να επηρεάζει –έως ένα βαθμό– την πολιτική της έναντι της Ελλάδας. Βέβαια, είναι αμφίβολο κατά πόσον η πλειονότητα των Τούρκων πολιτών, οι οποίοι αντιμετωπίζουν σημαντικά οικονομικά προβλήματα, ασχολούνται με ζητήματα εξωτερικής πολιτικής στην καθημερινότητά τους. Ακόμα και αν κάποιοι το πράττουν, τα ελληνοτουρκικά δεν είναι προτεραιότητά τους.

Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα πρέπει να είναι προετοιμασμένη για το χειρότερο δυνατό σενάριο. Ακόμα και αν ο Ερντογάν χάσει τις επόμενες εκλογές, ο διάδοχός του δεν πρόκειται να αλλάξει πολιτική σε ό,τι αφορά τα ελληνοτουρκικά. Παρά τις πολλές και μεγάλες δυσκολίες των τελευταίων ετών, η Toυρκία έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα, που είναι ο περισσότερο δυναμικός και νεανικός χαρακτήρας της κοινωνίας της συγκριτικά με την ελληνική. Η παράμετρος αυτή επηρεάζει τη γενικότερη γεωπολιτική προσέγγιση της γειτονικής χώρας και θα είναι χρήσιμο αν δεν την αγνοήσουμε.

* Ο δρ Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι senior fellow στο ΕΛΙΑΜΕΠ και στο Begin Sadat Centre του Ισραήλ. Την τρέχουσα περίοδο είναι λέκτωρ Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Luiss της Ρώμης.

“Καθημερινή”

Ποιός παρακολουθεί στην Αθήνα δημοσιογράφους;

0

To λογισμικό παρακολούθησης Predator εντοπίστηκε στο κινητό τηλέφωνο Έλληνα δημοσιογράφου. Ποιος ευθύνεται γι’ αυτό; Μέχρι τώρα τα ίχνη υποδεικνύουν υψηλά ιστάμενους.

    Σκάνδαλο παρακολούθησης δημοσιογράφων στην Ελλάδα

«Θανάση έχεις ασχοληθεί με αυτό το θέμα;». Αυτό το σύντομο μήνυμα έλαβε στο κινητό του στις 12 Ιουλίου 2021 ο ερευνητικός δημοσιογράφος και οικονομικός ρεπόρτερ Θανάσης Κουκάκης. Αποστολέας: άγνωστος αριθμός. Αυτό δεν είναι ασυνήθιστο στους δημοσιογράφους. Λαμβάνουν συχνά μηνύματα από αγνώστους, οι οποίοι εισφέρουν ενίοτε σημαντικές πληροφορίες. Έτσι ο Κουκάκης έκανε κλικ στον σύνδεσμο και άθελά του επέτρεψε στο λογισμικό παρακολούθησης Predator να αποκτήσει πρόσβαση στο κινητό του.

Θανάσης ΚουκάκηςΟ οικονομικός ρεπόρτερ Θανάσης Κουκάκης

Το λογισμικό Predator αναπτύχθηκε και διανέμεται από την start-up Cytrox στη Βόρεια Μακεδονία, μια λεγόμενη εταιρεία spyware-for-hire. Aντίστοιχες εταιρείες δεν προσφέρουν λογισμικά παρακολούθησης μόνο σε κυβερνήσεις αλλά τα διαθέτουν στην ελεύθερη αγορά. Η ερευνητική, αμερικανική ιστοσελίδα Crunchbase αναφέρει ότι η Cytrox είναι μια κερδοσκοπική εταιρεία «που παρέχει σε κυβερνήσεις λύσεις για το ντιζάιν, τη διοίκηση και την εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης αλλά και καινοτόμες μηχανές, που συλλέγουν πληροφορίες από συσκευές και εφαρμογές cloud».

To City Lab από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο, το οποίο ασχολείται με θέματα ασφάλειας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο των τεχνολογιών πληροφορικής, διαπίστωσε ότι το επίμαχο λογισμικό είχε εγκατασταθεί στο κινητό του Κουκάκη από το 2021 για δύο μήνες. Αλλά δεν σταματά εκεί η ιστορία. Έρευνα του ελληνικού δημοσιογραφικού δικτύου Reporters United απέδειξε τον Απρίλιο του 2022 ότι ο Κουκάκης παρακολουθείτο από τις ελληνικές μυστικές υπηρεσίες για λόγους εθνικής ασφάλειας, βάσει εγγράφων που είχε στη διάθεσή της η ερευνητική ομάδα. Την περίοδο που τον παρακολουθούσαν έκανε μια έρευνα για το τραπεζικό περιβάλλον. «Όταν έμαθα ότι παρακολουθούμαι, το ανέφερα στις αρχές. Και η παρακολούθηση τερματίστηκε αμέσως» ανέφερε ο ίδιος στην DW. Όταν στη συνέχεια ζήτησε από την κυβέρνηση πρόσβαση στα δεδομένα που είχαν συλλέξει γι’ αυτόν, o νόμος άλλαξε, έτσι ώστε η αρμόδια Ανεξάρτητη Αρχή για τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών δεν μπορούσε να του δώσει πληροφορίες.

Παρακολουθήσεις μεγαλύτερων διαστάσεων;

Ελίζα ΤριανταφύλλουΗ Ελίζα Τριανταφύλλου από το Inside Story

Η περίπτωση του Θανάση Κουκάκη δεν είναι μοναδική. Σύμφωνα με το ελληνικό ειδησεογραφικό πόρταλ Inside Story εντοπίστηκαν συνολικά 50 ιστοσελίδες Phishing – υποτίθεται από ΜΜΕ, την οργάνωση Vouliwatch, μια ποδοσφαιρική ομάδα κι έναν κατασκευαστή αυτοκινήτων. Ένα κλικ ανυποψίαστου χρήστη σε μια από αυτές τις ιστοσελίδες με παραπλανητικά γνήσια εμφάνιση αρκεί για να εγκατασταθεί το λογισμικό υποκλοπών στο κινητό τηλέφωνο. Ο Κουκάκης θεωρεί ότι πίσω από την επίθεση στην ιδιωτική του ζωή κρύβεται η κυβέρνηση. Η κυβέρνηση όμως αρνείται κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς του.

Η Ελίζα Τριανταφύλλου, ρεπόρτερ του Inside Story, διερωτάται ποιος άλλος μπορεί να ενδιαφέρεται για προσωπικά δεδομένα.«Δεν πρόκειται μόνο για δημοσιογράφους, αλλά ενδεχομένως και για στρατιωτικούς, διπλωμάτες, πολιτικούς και άλλα μέλη της κοινωνίας των πολιτών», παρατηρεί.

Ελένη ΤουλουπάκηΗ πρώην Εισαγγελέας Κατά της Διαφθοράς Ελένη Τουλουπάκη

Το καλοκαίρι του 2021 αποκαλύφθηκε ότι οι μυστικές υπηρεσίες παρακολουθούσαν τον δημοσιογράφο Σταύρο Μαλιχούδη. Σε δίκη έχουν παραπεμφθεί επίσης οι δημοσιογράφοι Γιάννα Παπαδάκου και Κώστας Βαξεβάνης. Και οι δύο είχαν ερευνήσει το γνωστό διεθνώς σκάνδαλο της φαρμακοβιομηχανίας Novartis για δωροδοκίες υψηλόβαθμων πολιτικών στην Ελλάδα. Ενώπιον της δικαιοσύνης έχει οδηγηθεί και η Ελένη Τουλουπάκη, πρώην Εισαγγελέας κατά της Διαφθοράς, που είχε διερευνήσει την υπόθεση. «Πρόκειται για την αόριστη κατηγορία ότι είμαι μέλος εγκληματικής οργάνωσης, μέλη της οποίας είναι όσοι τόλμησαν να αγγίξουν πολιτικούς μέσω της δικαστικής ή δημοσιογραφικής έρευνας» ανέφερε η Τουλουπάκη στη DW.  Στις ΗΠΑ η Novartis αποδέχθηκε αντίστοιχες κατηγορίες για δωροδοκία το 2018 και κατέβαλε εξωδικαστικά αποζημίωση. Ο υπ. Υγείας Θάνος Πλεύρης ανακοίνωσε με πρόσφατη δήλωσή του την πρόθεση διεκδίκησης αποζημίωσης από τη Novartis.  «Η δήλωση αυτή δόθηκε στη δημοσιότητα υπό την πίεση που ήρθε από το εξωτερικό, όπου παρακολουθούν τι μας κάνουν» αναφέρει η Τουλουπάκη.

Οπισθοδρόμηση της δημοκρατίας;

VouliwatchΣτέφανος Λουκόπουλος, Vouliwatch

Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας βλέπει πάντως την Ελλάδα σε καλό δρόμο. Όπως ανέφερε στην  DW, η καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα της κυβέρνησης. Η Ανεξάρτητη Αρχή επικρίθηκε πρόσφατα εξαιτίας έκθεσης, η οποία απέρριπτε τις επανειλημμένες αιτιάσεις εκ μέρους ΜΜΕ για παράνομες απωθήσεις αιτούντων άσυλο. Οι επικριτές της θεωρούν ότι πρόσκειται υπερβολικά στην κυβέρνηση, στη δε συγκεκριμένη περίπτωση των επαναπροωθήσεων είχε υποβάλει ερωτήσεις αποκλειστικά και μόνο σε μέλη της αστυνομίας και της ακτοφυλακής. Ο Στέφανος Λουκόπουλος από την ανεξάρτητη πρωτοβουλία Vouliwatch βλέπει δυνατότητες στην Αρχή Διαφάνειας, ωστόσο διακρίνει έλλειψη πράξεων: «Στα τρία χρόνια από την ίδρυσή της, η αρχή αυτή έχει κάνει πολύ λίγα για τα προβλήματα της χώρας. Οι βασικές αρχές της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου δοκιμάζονται ολοένα περισσότερο στην Ελλάδα».

«Οι προσπάθειες της κυβέρνησης να κατασκευάσει αφηγήματα και να διαστρεβλώσει την πραγματικότητα είναι πολύ προβληματικές», παρατηρεί ο ίδιος. Εξίσου προβληματικοί είναι οι περιορισμοί στην ελευθερία του Τύπου. «Ένας μικρός αριθμός πλούσιων εφοπλιστών κατέχει τα περισσότερα ΜΜΕ. Έχουν στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση».

Φλόριαν Σμιτς

Επιμέλεια: Δήμητρα Κυρανούδη

DW

Η “ΠΡΟΣ ΚΟΓΚΡΕΣΟ” ΟΜΙΛΙΑ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ (εργασία για το σπίτι… της “γενιάς μας” και όχι μόνο).

3

 

του Γιάννη Παπαδάκη*

Το κείμενο αυτό αντλεί την αφορμή γραφής του από την εξαιρετικά εύστοχη ομιλία του πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη προς την κοινή συνεδρίαση των δύο σωμάτων (Γερουσία και Βουλή) του Κογκρέσου των Ηνωμένων Πολιτειών, στις 17 Μαΐου 2022, δεν σκοπεύει όμως να επαναλάβει όσα (ήδη πολλά) έχουν γραφτεί ή λεχθεί για αυτή, σε ελληνικά η αμερικανικά μέσα, έντυπα και μη. Με αυτή την έννοια, το κείμενο στοχεύει αλλού: να συμβάλλει ώστε να προχωρήσει η συζήτηση αυτή ακόμη παραπέρα.

Αν και, όπως ήδη αναφέραμε, δεν θα εστιάσουμε την προσοχή μας σε όσα έχουν ήδη γραφεί, θα κάνουμε μια επισκόπηση-χαρτογράφησή τους, μια και με τον τρόπο αυτό ανακεφαλαιώνουμε τα ευρέως σχολιασμένα σημεία της ομιλίας του πρωθυπουργού και εξοικειωνόμαστε με το περιεχόμενό της.

Το πλήρες κείμενο της ομιλίας υπάρχει σε μορφή τηλεοπτικής μετάδοσης (βίντεο) στα αγγλικά [1], σε ταυτόχρονη μετάφραση στα ελληνικά [2], σε γραπτή μορφή στο αγγλικό πρωτότυπο [3] και σε ελληνική μετάφραση [1]. Ο λόγος διακρίνεται, κάτι που έχει ήδη εύστοχα σχολιαστεί, για την ρητορική, πολιτική, γεωστρατηγική, ιστορική και πολιτισμική του αξία. Στην «Καθημερινή» της 22/5, σε ξεχωριστά άρθρα, οι κ. Ανδρέας Δρυμιώτης [4] και Χαρίδημος Τσούκας [5] εκθειάζουν την ρητορική δομή της ομιλίας του πρωθυπουργού, εστιάζοντας στο Αριστοτελικό τρίπτυχο της πειθούς: ήθος, πάθος, λόγος. Συμπεραίνουν, σωστά κατά τη γνώμη μου, ότι η ομιλία χαρακτηριζόταν και από τα τρία αυτά στοιχεία σε αρμονική σύνδεση μεταξύ τους με το συγκεκριμένο ακροατήριο όσο και με τα πολιτικά, εθνικά, ιστορικά και πολιτισμικά σημεία που ήθελε να θίξει ο πρωθυπουργός. Γι’ αυτό καταλήγουν –πάλι σωστά κατά την κρίση μου– στο συμπέρασμα ότι η ομιλία κατόρθωσε να πείσει.

Ο πρωθυπουργός άδραξε την ευκαιρία και με αιχμή τις πρώτες 38 λέξεις του λόγου του, όπως εύστοχα επισημαίνει ο κ. Δρυμιώτης, έδωσε το στίγμα των διαπιστευτηρίων του και συνέδεσε ιστορικά και πολιτικά τις δύο χώρες, Ελλάδα και ΗΠΑ. Με λίγα λόγια, ο κύριος Μητσοτάκης κατανόησε και έκανε πράξη το γνωστό αμερικάνικο ρητό “you don’t have a second chance to make a first impression”, δηλαδή ότι δεν σου δίνεται δεύτερη ευκαιρία για να κάνεις την πρώτη εντύπωση.

Στην ομιλία του, ο κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, μίλησε για τον αγώνα της Ουκρανίας ενάντια στην αποτίναξη του Ρωσικού εισβολέα, αποσύνδεσε τους Ρώσους πολίτες από τις ολέθριες αποφάσεις του Κρεμλίνου και της κυβέρνησης Πούτιν, συνέδεσε την τραγωδία στην Μαριούπολη με την πολιορκία του Μεσολογγίου, αντιπαρέβαλλε το δημοκρατικό πολίτευμα με τα απανταχού απολυταρχικά καθεστώτα που καταργούν ελευθερία και ισονομία, καταδίκασε τον «ιστορικό αναθεωρητισμό», τις «ιστορικές φαντασιώσεις» και την «αυτοκρατορική νοσταλγία» με τα οποία αυτά τα καθεστώτα δικαιολογούν τις ολέθριες πράξεις και πρακτικές τους, εκθείασε την ιστορική σημασία της δημοκρατίας στην Ελλάδα και τις ΗΠΑ, τόνισε εμφατικά τις ενεργειακές, συμμαχικές και γεωπολιτικές στρατηγικές προτεραιότητες της Ελλάδας, σε σχέση και με την Τουρκία, και, τέλος, κατέστησε σαφές στους Αμερικάνους βουλευτές και γερουσιαστές ότι δεν έχουν την πολυτέλεια να μένουν στο περιθώριο ούτε να υποστηρίζουν έμμεσα ή άμεσα όσους υποδαυλίζουν τη δημοκρατία εντός και εκτός των συνόρων τους (πχ. με παράνομες υπερπτήσεις τουρκικών αεροσκαφών “made in USA” πάνω από ελληνικά νησιά…), διότι ο κόσμος χρειάζεται μια ισχυρή πολυσυνθετική δημοκρατία, όπως οι ΗΠΑ, να υπερασπίζεται με ενάργεια τα δημοκρατικά ιδεώδη, όπου αυτά απειλούνται.

Δεν διέφυγε της προσοχής του πρωθυπουργού να μνημονεύσει τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, τον Λίνκολν και τον Τζέφερσον, να συνδέσει την Αμερικανική και την Ελληνική δημοκρατία μέσω της ισονομίας και της αρχαίας ελληνικής ιδέας, μιας ιδέας άκρως επαναστατικής για την εποχή της και όχι μόνο: ότι ένας λαός μπορεί να αυτοκυβερνάται χωρίς να χάνει την αίσθηση της ελευθερίας του.  Το θαύμα της Δημοκρατίας, όπως τόνισε ο κ. Μητσοτάκης,  έγκειται στο ότι «η κοινωνία λειτουργεί καλύτερα αν όλοι οι πολίτες της είναι ίσοι και έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν στη διακυβέρνηση του κράτους τους». Συνέχισε, λέγοντας ότι «όλες οι  προηγούμενες κοινωνίες ήταν μια διαδοχή τυραννιών που βασίζονταν σε έναν ισχυρό κυβερνήτη, έναν βασιλιά, έναν Φαραώ, έναν αυτοκράτορα, που διασφάλιζε τη λειτουργία τους». Πραγματικά, ακόμα και σήμερα, η Δημοκρατία αποτελεί για πολλούς λαούς άπιαστο όνειρο ενώ, για άλλους, η απώλειά της τους έχει βυθίσει σε έναν σκοτεινό εθνικό εφιάλτη.

Εύλογα λοιπόν, η ομιλία του πρωθυπουργού έχει αποσπάσει θετικά σχόλια, όχι μόνο από κάθε καλόπιστο Έλληνα πολίτη ή ομογενή αλλά και από κάθε φιλέλληνα απανταχού γης. Η Nancy Pelosy, πρόεδρος της αμερικανικής Βουλής των Αντιπροσώπων, μια πολιτικός με λαμπρή και μακροχρόνια πολιτική σταδιοδρομία, δήλωσε ότι είχε να νιώσει ανάλογη συγκίνηση κατά την ομιλία ξένου ηγέτη από τότε που μίλησε ο πρώην πρόεδρος της Τσεχίας, Βάτσλαβ Χάβελ, πριν από 30 χρόνια. [6]

Κλείνοντας την επισκόπησή μας στα σχόλια σχετικά με την πρόσφατη ομιλία του πρωθυπουργού στο Αμερικανικό Κογκρέσο, παραπέμπουμε τον αναγνώστη στα τηλεοπτικά σχόλια των Α. Παπαχελά [7], Π. Τσίμα [8] και Α. Πορτοσάλτε [9], όσο και σε σχετικά δημοσιευμένα σχόλια για τις πολιτικές και αμυντικές προεκτάσεις όσων ανέφερε στην ομιλία του ο πρωθυπουργός [10-14]. Τέλος, δεν λείπουν και τα (διιστάμενα) σχόλια σχετικά με το ποιος έ(γ)ραψε τον λόγο του πρωθυπουργού στα μέτρα του ακροατηρίου του [15-16], αλλά και η ανεξήγητη έλλειψη οποιασδήποτε ουσιαστικής κάλυψης της ομιλίας του πρωθυπουργού από τους New York Times. Σχετικά με τους ΝΥΤ μάλιστα, ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι μια αναζήτηση του ονόματος “Mitsotakis” στους NYT για τις τελευταίες 30 ημέρες δεν παράγει κανένα αποτέλεσμα ενώ μια ιστορική αναζήτηση από το 1990 και μετά παραπέμπει –ανάμεσα σε πολλά και διάφορα άρθρα για την Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένου και του σημερινού πρωθυπουργού, άσχετα όμως με την πρόσφατη επίσκεψή του στις ΗΠΑ και την ομιλία του στο Κογκρέσο– και σε μια επίσκεψη-ομιλία του τότε πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, πατέρα του σημερινού πρωθυπουργού, που έγινε σε ένα συνεδριακό κέντρο στην Αστόρια της Νέας Υόρκης σχεδόν τριάντα δύο χρόνια πριν, στις 12 Ιουνίου 1990 [17].

Όπως αναφέραμε στην αρχή του κειμένου, κάναμε μια καταγραφή των σημείων της ομιλίας του πρωθυπουργού που έχουν ήδη σχολιαστεί, για να εξοικειωθούμε με το περιεχόμενό της, τον απώτερο σκοπό και τη δομή της. Κοινή αναφορά στα σχολιασμένα σημεία της ομιλίας είναι η διαχειριστική τους φύση: αποτελούν, ένα προς ένα, σημαντικά πεδία διαχείρισης πολιτικού, αμυντικού, γεωγραφικού, ενεργειακού, οικονομικού ρίσκου. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν αναφέρεται εδώ ως κριτική, συμβαίνει μάλιστα να ισχύει το αντίθετο, που αποτελεί και τον λόγο γραφής του κειμένου: στην ομιλία του ο Πρωθυπουργός τολμάει να θίξει και μη διαχειριστικά πεδία.

Εξηγούμαι: δύο φορές ο πρωθυπουργός αναφέρεται στην «γενιά μας». Στην πρώτη, αναφέρει ότι «το να καταστήσουμε τις Δημοκρατίες μας πιο ανθεκτικές αποτελεί μία πολύ σημαντική προτεραιότητα για τη γενιά μας» και στη δεύτερη δηλώνει εμφατικά, κλείνοντας μάλιστα την ομιλία του, ως εξής: «Ο επανασχεδιασμός της δημοκρατίας έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις του 21ου αιώνα μπορεί να ακούγεται δύσκολη υπόθεση. Αλλά αυτή είναι η αποστολή της γενιάς μας και είμαι βέβαιος ότι θα την φέρουμε εις πέρας.» (η έμφαση στα λόγια του πρωθυπουργού είναι δική μου).

Ίσως να ακούγεται παράξενο: ξόδεψα αρκετές παραγράφους σε προκαταρκτικά σχόλια για να φτάσω στο σημείο να πω ότι οι δύο αυτές αναφορές είναι που με ώθησαν να γράψω το κείμενο αυτό, κάτι που θα εξηγήσω αναλυτικά παρακάτω. Τα πολλά και ενδιαφέροντα που έχουν ήδη γραφτεί ή λεχθεί για το διαχειριστικό μέρος της ομιλίας, τα οποία περιέγραψα συνοπτικά, μας επιτρέπουν να εστιάσουμε την προσοχή μας σε αυτές τις δύο μη διαχειριστικές αναφορές, οι οποίες –για άγνωστους λόγους– έχουν μείνει ασχολίαστες. Επειδή, κατά ευτυχή σύμπτωση θα έλεγα, με έχουν απασχολήσει –και συνεχίζουν να με απασχολούν ακόμα και σήμερα– αυτά τα θέματα, για τα οποία έχω προβληματιστεί και γράψει στο παρελθόν, θεώρησα χρήσιμο να παραθέσω κάποια δικά μου κείμενα στο τέλος, ως παραπομπές. Ελπίζω αυτό να μην φανεί ως μια βολική ευκαιρία για αυτοπροβολή ή περιαυτολογία, κάτι που με αφήνει παντελώς αδιάφορο. Το τελικό αποτέλεσμα ας το κρίνει ο καλοπροαίρετος αναγνώστης.

Κάνω μια παρενθετική ιστορική αναδρομή εδώ, διότι θα μας βοηθήσει στα επόμενα. Ο κ. Μητσοτάκης εξελέγη πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας στις 10/1/2016. Στις 12/1/2016, ο απερχόμενος Αμερικανός πρόεδρος Ομπάμα μίλησε για τελευταία φορά στο Αμερικανικό Κογκρέσο. Στις 16 του ίδιου μήνα, ο κ. Μητσοτάκης –σε μια από τις πρώτες του δηλώσεις ως αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας– επέλεξε να απευθυνθεί προς την ελληνική ομογένεια των ΗΠΑ. Οι παραπάνω αναφορές στον πρόεδρο Ομπάμα και τον τελευταίο, εξίσου ιστορικό, λόγο του στο Κογκρέσο καθώς και την αναφορά του πρωθυπουργού στην ομογένεια είναι ουσιαστικές διότι εμπλουτίζουν το νόημα όσων ανέφερε ο πρωθυπουργός στην πρόσφατη ομιλία του για τη δημοκρατία και την αποστολή μιας ολόκληρης γενιάς να την επανασχεδιάσει για να την καταστήσει πιο ανθεκτική στις απειλές. Ας μου επιτραπεί εδώ, χάριν συντομίας, να παραπέμψω τον αναγνώστη σε σχετικό  άρθρο μου με τίτλο «Μια καταλυτική ευκαιρία» [18].

Όπως αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης, το θέμα βαθαίνει, ας πάρουμε λοιπόν τα πράγματα από την αρχή. Ποια είναι η «γενιά μας» για την οποία κάνει λόγο ο πρωθυπουργός ο οποίος, γεννηθείς το 1968, διανύει το 54ο έτος της ηλικίας του; Απαντώ στην ερώτηση με τον ίδιο τρόπο που είχα κάνει σε προηγούμενο άρθρο μου, όταν σε χρόνο ανύποπτο (2015) –και σε τόνο αυστηρά κριτικό– είχα κάνει έναν απολογισμό της δικής μου γενιάς [19], την οποία όρισα τότε ως «όσους και όσες γεννήθηκαν μέχρι και δέκα χρόνια πριν και μετά το 1965». Χωρίς απώλεια γενικότητας, όπως λέμε στα μαθηματικά, ας θεωρήσουμε ότι η πρωθυπουργική επίκληση στην «γενιά μας» αναφέρεται σε αυτό κυρίως το υποσύνολο των Ελλήνων.

Έχουμε κάθε λόγο να υποθέσουμε ότι ο πρωθυπουργός πιστεύει αυτά που λέει, οπότε εύλογα τίθεται το εξής ερώτημα: με ποιους τρόπους σκέψης και πράξης είναι δυνατόν η γενιά μας, όπως την ορίσαμε παραπάνω, να κατορθώσει τον «επανασχεδιασμό της Δημοκρατίας» όπως τον οραματίζεται ο πρωθυπουργός; Πώς μεταβαίνουμε από μια «Δημοκρατία 1.0» (ας πούμε στην σημερινή της εκδοχή) στην «Δημοκρατία 2.0»; Ποιες μη διαχειριστικές (πολιτισμικές-φιλοσοφικές-ηθικές) και διαχειριστικές (πολιτικές-οικονομικές-κοινωνικές) προτεραιότητες απαιτούνται για να μετουσιωθεί αυτό το όραμα-κάλεσμα σε πράξη; Που εντάσσονται το αναγκαίο και το ικανό, ως πεδία συλλογικής σκέψης και δράσης, για να υποστηριχθεί σωστά αυτή η μετάβαση; Οι όροι αναγκαίο/ικανό δεν αναφέρονται εδώ τυχαία, έχουν αντίκρισμα στην Τράπεζα Νοημάτων, κάτι που είχα αναπτύξει και παλαιότερα [20]: το αναγκαίο προϋποθέτει συμφωνία, συλλογικότητα, σοβαρότητα και αλληλοϋποστήριξη σε όσα θεωρούνται ως απαραίτητα συστατικά αυτής της μετάβασης, ενώ το ικανό επιτρέπει μεν διαδοχικές ιεραρχικές διαφοροποιήσεις, πάντα όμως με αλληλοσεβασμό και μια κοινή προσήλωση σε έναν απώτερο σκοπό που δεδηλωμένα (δηλαδή με την εκ των προτέρων παραδοχή μας) υπερβαίνει τον καθένα από εμάς ξεχωριστά.

Ένα οποιοδήποτε κείμενο δεν μπορεί να απαντήσει από μόνο του στα παραπάνω, μια και οι απαντήσεις στις ερωτήσεις αυτές, καθώς και η ίδια η διαδικασία διαμόρφωσης τους, προέρχεται από το σύνολο και όχι από το άτομο, διότι μόνον έτσι δοκιμάζεται στην πράξη η αλήθεια που εμπεριέχουν ως δυναμική της καθολικότητάς τους (Ηράκλειτος).

Επειδή όμως οφείλω στον αναγνώστη που έχει αντέξει να φτάσει ως εδώ να προχωρήσω τα παραπάνω όσο βαθύτερα μπορώ, θα διακινδύνευα την άποψη ότι μπορούμε να βασιστούμε στο θεμελιώδες τρίπτυχο ελευθερία-τόλμη-μέτρο της ελληνότροπης σκέψης για να διαμορφώσουμε μια πορεία αναβάθμισης της Δημοκρατίας για το μέλλον, αρχίζοντας και πάλι από την Ελλάδα. Άλλωστε αυτός είναι ο ρόλος που μόνο η Ελλάδα μπορεί να παίξει, όχι διότι οι άλλοι δεν είναι καλύτεροι από εμάς, αλλά επειδή ο ελληνικός πολιτισμός –ως τρόπος σκέψης, απόδοσης νοήματος από και προς τα φαινόμενα και ιεράρχησης προτεραιοτήτων– είναι ο μόνος που έχει δομηθεί εξαρχής με κέντρο τον Άνθρωπο και όχι το Άτομο. Πρόκειται δηλαδή για πολιτισμό ανθρωποκεντρικό και όχι ατομοκεντρικό. Αυτή η ταυτόχρονη δομική μοναδικότητα και θεμελιώδης διαφοροποίηση, επιτρέπει στην ελληνότροπη σκέψη, από την σύστασή της μέχρι σήμερα, να συνδυάζει αρμονικά τόλμη και μέτρο για να δημιουργεί νέους συνειδησιακούς προορισμούς σε ένα ερύ πεδίο ελευθερίας που να μαγνητίζουν σταθερά την ανθρώπινη συνείδηση στον χώρο και τον χρόνο. Αυτό άλλωστε έκανε με την Δημοκρατία, το Δίκαιο, τη Φιλοσοφία, τη Μουσική, το Θέατρο, την Τέχνη γενικότερα, την Ιστορία και την Επιστημονική Μέθοδο. Εν τέλει, μόνο ο ελληνικός τρόπος πολιτισμού έχει εξαρχής δομηθεί, και γλωσσικά ακόμα, έτσι ώστε να μπορεί να αναζητεί και να πειραματίζεται επάνω στην κυματική αρμονία που συνδέει –αλλά και ταυτόχρονα χωρίζει– χρήση και σχέση. Δεν θα επεκταθώ άλλο εδώ, παραπέμπω όμως τον ενδιαφερόμενο αναγνώστη σε τρία παλαιότερα άρθρα μου (2015) σχετικά με το θέμα [21-23].

Αν λοιπόν το κλειδί παραμένει ο «Άνθρωπος ως μέτρο» –σε αντιδιαστολή με το «Άτομο ως κέντρο»– η μετάβαση δεν θα είναι ούτε εύκολη ούτε –μιλώντας εντελώς μεταφορικά– αναίμακτη. Διότι αν ο δυτικός τρόπος σκέψης, με όχημα την αυξανόμενη αποτελεσματικότητα-παραγωγικότητα (βλ. κέρδος, επιρροή, αριθμός, δύναμη) οδηγεί μαθηματικά στην αποξένωση, την αδιέξοδη διαχείριση αντιθετικών ατομικοτήτων και σε μια –συστημικά πια– διαμεσολαβημένη βιωματική εμπειρία για τον άνθρωπο της εποχής μας, ο ελληνικός τρόπος προσπαθεί να ανυψώσει σύμμετρα χρήση και σχέση, έτσι ώστε ο αρμονικός τους συνδυασμός να υπερβαίνει κάθε δυνατή μονοδιάστατη εκδοχή τους, όσο φανταχτερή ή πολλά υποσχόμενη κι αν είναι αυτή στο παρόν. Να πώς τα είχα συνοψίσει όλα αυτά σε παλαιότερο άρθρο μου [24]: «Το ελληνότροπο καταφέρνει να υπάρχει και να συνθέτει νόημα επί χιλιετίες μέσα στο φως το ελληνικό, το μοναδικό φυσικό στοιχείο στο οποίο οφείλει ιστορικά την ύπαρξή του. Όποιος συνθέτει ελληνότροπα είναι ένας πειραματιστής, ασκούμενος στο φωτεινό εργαστήρι μιας «άλλης Ελλάδας», που διαθέτει νοητικό πλάτος και βάθος ικανό να μαγνητίζει συνειδησιακά, για να μας ανυψώνει αργά αλλά σταθερά από το «κατά τόπους καλό» στο «κατά τρόπους καλύτερο».

Τα παραπάνω ίσως ακούγονται αφηρημένα, άρα ακίνδυνα ή ανίσχυρα, όμως για όποιον έχει εμβαθύνει σε αυτές τις έννοιες και τις έχει δει πώς εξελίσσονται σε ιστορικό χρόνο, έχει πεισθεί ότι αποτελούν τα πιο πανίσχυρα όπλα που έχει κατακτήσει η συνείδηση του ανθρώπου.

Με φόντο τα όσα αναφέραμε παραπάνω, η μετάβαση σε μια πιο ισχυρή και υγιή Δημοκρατία που μπορεί να αντέξει στις προκλήσεις του μέλλοντος είναι συνάρτηση της τόλμης μας να επαναφέρουμε χρήση και σχέση σε μια νέα αρμονική ισορροπία, χωρίς στενά ιδεολογικές, κομματικές, φιλοσοφικές ή επιστημονικές παρωπίδες. Η προσπάθεια για κάτι τέτοιο μπορεί και οφείλει να αρχίσει από τα θεμέλια του αναγκαίου. Ας αναρωτηθούμε: μπορούμε να συνεννοηθούμε αν δεν έχουμε πρώτα αποκτήσει μια καλή γνώση της ελληνικής γλώσσας και αν δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε στα πολιτισμικά εκείνα χαρακτηριστικά που μας διαφοροποιούν διαχρονικά ως Έλληνες; Τολμούμε να καλέσουμε άλλους να μιμηθούν το παράδειγμά μας, αν πρώτα εμείς δεν έχουμε τολμήσει να οραματιστούμε μια Ελλάδα, μια Ευρώπη ή έναν πλανήτη βασισμένο σε αυτά τα διαχρονικά πολιτισμικά ιδεώδη, αν δηλαδή δεν έχουμε αρθρώσει μια πολιτι(σμι)κή πρόταση με την απαραίτητη καθολικότητα λόγου ικανή να μαγνητίσει συνειδήσεις και να μετασχηματίσει κοινωνίες; Έχει νόημα να θέτουμε όλα αυτά τα «υψηλά ερωτήματα» αν πρώτα δεν έχουμε λύσει βασικά διαχειριστικά θέματα με σύγχρονες δομές και τεχνολογίες στην ίδια μας τη χώρα –«in our own back yard» που λέμε στα αγγλικά– έτσι ώστε να μπορούμε να στρέψουμε κατόπιν, συλλογικά, την προσοχή μας σε αυτά;

Θα πρέπει να ξεφύγουμε από τα ασήμαντα και τετριμμένα του παρελθόντος για να ασκηθούμε πάνω στα αλφάβητα των προκλήσεων του μέλλοντος και να αρθρώσουμε Λόγο συνειδησιακά μετασχηματιστικό, με αξιώσεις καθολικότητας. Αυτό σημαίνει ότι παύουμε να εστιάζουμε την προσοχή μας στην κατάντια του Ελληνικού κράτους, του πολιτικού συστήματος, του πολιτισμού και της γλώσσας μας (όσο καλοπροαίρετη και θεμιτή και αν είναι η λύπη ή η απογοήτευσή μας γι’ αυτά) ή να αναλωνόμαστε σε άχρηστες (ανώφελες και μη μετασχηματιστικές) αντιπαραθέσεις προσωπικού χαρακτήρα, για να αφιερωθούμε ουσιαστικά προς έναν κοινό σκοπό που υπερβαίνει όλους, στην υπηρεσία του οποίου τόσο η λύπη μας (για την κατάντια) αλλά και οι οξυμένες διαφωνίες μας (για τους τρόπους που πρέπει να την ξεπεράσουμε), συγκλίνουν σε ένα κοινό σημείο-προορισμό που έχει την δύναμη να δράσει μετασχηματιστικά: να οραματιστούμε και να αγωνιστούμε για μια Ελλάδα που να είναι όχι μόνο κατοικήσιμη (χρήση, διαχείριση) αλλά και ερωτεύσιμη (σχέση, πάθος), διότι καλός και αναγκαίος μεν ο Αριστοτέλης (ζην) αλλά απαραίτητος και ο Πλάτων (ευ), μια και το ζητούμενο εύρος του πεδίου ελευθερίας της πολιτισμικής μας πρότασης, το οποίο επιτυγχάνεται με συνειδησιακή πυξίδα το ελληνότροπο δίπτυχο τόλμη-μέτρο, οφείλει να είναι τέτοιο ώστε ο υψηλού επιπέδου καταναλωτικός βιοπορισμός να συνυπάρχει αρμονικά με ένα εξίσου υψηλό υπαρξιακό νόημα ζωής [25].

Αντιλαμβάνεται ελπίζω ο αναγνώστης τα ενδιάμεσα σημεία που θα πρέπει να καλύψουμε πριν μας δοθεί η ευκαιρία να πειραματιστούμε με τον οποιοδήποτε επανασχεδιασμό της Δημοκρατίας. Διότι αν δεν υπάρξει η απαραίτητη σοβαρότητα σε αυτό το θέμα, όποιοι πειραματισμοί κι αν γίνουν ούτε χρονική βιωσιμότητα θα έχουν ούτε θα διακρίνονται από την καθολικότητα που είναι αναγκαία για γίνει οδηγός η οποιαδήποτε νέα ελληνική πρόταση πολιτισμού. Ο δρόμος είναι ανηφορικός, τραχύς, γεμάτος παγίδες, προκλήσεις και δυσκολίες σε κάθε ένα από τους τομείς που πρέπει μεθοδικά να επανασχεδιαστεί, πχ. κράτος, αγορά, κοινωφελής δράση, παιδεία, πολιτισμός, έρευνα κλπ. [26].

Οι καθοδηγητικές ερωτήσεις όμως υπάρχουν, είμαι δε βέβαιος ότι θα βρεθούν και οι κατάλληλες απαντητικές προσεγγίσεις. Εναπόκειται σε εμάς να αδράξουμε, ως γενιά, την πρόκληση που διατύπωσε ο πρωθυπουργός και να ανταποκριθούμε. Ας σηκώσουμε λοιπόν τα μανίκια κι ας πέσουμε με τα μούτρα στη δουλειά, αρχίζοντας από τα βασικά, όπως η βαθύτερη κατανόηση των αναγκαίων παραμέτρων του επανασχεδιασμού της Δημοκρατίας στην Ελλάδα, την οποία επικαλέστηκε ο πρωθυπουργός, ώστε να γίνει η απαρχή μιας εθνικής συλλογικής συνεννόησης για το θέμα. Αυτή άλλωστε είναι και η επείγουσα (προ)εργασία για το σπίτι, που ο πρωθυπουργός ανέθεσε στη γενιά μας με την ομιλία του.  Τα «τι», «γιατί» και «ποιος» απαντήθηκαν νομίζω, αυτό που μένει τώρα είναι το «πώς».

Αν δεν το προσπαθήσουμε αυτό, η γενιά μας θα μείνει στην Ιστορία ως η γενιά των Ελλήνων που εμπρόθετα δεν βοήθησε την Δημοκρατία να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του μέλλοντος. Και δεν θα έχουν άδικο μελλοντικά να μας χρεώσουν, Έλληνες και μη, την αποτυχία της, με ότι αυτή συνεπάγεται για τους ανθρώπους, τις κοινωνίες και τον πλανήτη γενικότερα. Αν τύχει να συμβεί αυτό –κάτι που απεύχομαι σφοδρά– θα προσδώσει στην γενιά μας, ως τραγική ειρωνεία πια, μια κάποια ελάχιστη μελλοντική χρησιμότητα.

* Ο Γιάννης Παπαδάκης είναι Ηλ/γος Μηχανικός (PhD). Ζει και εργάζεται στις ΗΠΑ.

Παραπομπές σε σχετικές πηγές πληροφοριών:

[1] «Ομιλία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Κοινή Σύνοδο της Γερουσίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ», Γραφείο Πρωθυπουργού, https://primeminister.gr/2022/05/17/29332.

[2] «Ομιλία σε Κοινή Σύνοδο της Γερουσίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ», ανάρτηση Γραφείου Πρωθυπουργού στο ΥουTube, https://www.youtube.com/watch?v=5bjaMa1eCh8.

[3] «Ομιλία σε Κοινή Σύνοδο της Γερουσίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ», Γραφείο Πρωθυπουργού, https://primeminister.gr/en/2022/05/17/29339.

[4] Ανδρέας Δρυμιώτης, «Αριστοτέλειο μάθημα Ρητορικής», «Καθημερινή», 22 Μαΐου 2022, προσβάσιμο στο https://www.kathimerini.gr/opinion/561871486/aristoteleio-mathima-ritorikis/.

[5] Χαρίδημος Τσούκας, «Η ρητορική του Κυρ. Μητσοτάκη στο Κογκρέσο», », «Καθημερινή», 22 Μαΐου 2022, προσβάσιμο στο https://www.kathimerini.gr/opinion/561871216/i-ritoriki-toy-kyr-mitsotaki-sto-kogkreso/.

[6] United States House of Representatives, «Kyriakos Mitsotakis Addresses Joint Meeting – Greek Prime Minister Delivers Speech to Congress», προσβάσιμο στο https://www.house.gov/feature-stories/2022-5-17-kyriakos-mitsotakis-addresses-joint-meeting, καθώς και άρθρο στο «Βήμα», στις 17 Μαΐου 2022, με τίτλο «Κυριάκος Μητσοτάκης στο Κογκρέσο: “Μοναδικής έμπνευσης ομιλία” δήλωσε η Νάνσι Πελόζι», προσβάσιμο στο https://www.tovima.gr/2022/05/17/politics/kyriakos-mitsotakis-sto-kogkreso-monadikis-empneysis-omilia-dilose-i-nansi-pelozi/.

[7] «Ιστορική ομιλία Κ. Μητσοτάκη- Το σχόλιο του Αλέξη Παπαχελά» στο βραδινό δελτίο SKAI.gr, 17/05/2022, προσβάσιμο στο https://www.youtube.com/watch?v=yCwkmSKSrZk.

[8] «Ιστορική ομιλία Κ. Μητσοτάκη – Το σχόλιο του Παύλου Τσίμα» στο βραδινό δελτίο SKAI.gr, 17/05/2022, 17/05/2022, προσβάσιμο στο https://www.youtube.com/watch?v=hLDqpPvHusc.

[9] «Ο Άρης Πορτοσάλτε για την ιστορική ομιλία του Κ. Μητσοτάκη στο Κογκρέσο» στο Σήμερα SKAI.gr, 18/05/2022, προσβάσιμο στο https://www.youtube.com/watch?v=O4JSR8kzsjU.

[10] «Η ιστορική ομιλία Μητσοτάκη στο Κογκρέσο και τα μηνύματα – Πήρε υποσχέσεις για συνέχιση εμπάργκο σε F-16 και F-35 στην Άγκυρα», άρθρο στον ιστότοπο «Πρώτο Θέμα», 18/05/2022, προσβάσιμο στο https://www.protothema.gr/politics/article/1244511/mitsotakis-edeixe-kai-sto-kogreso-hartes-tis-galazias-patridas/.

[11] «Greek leader tells Congress democracy is tested by Russia», άρθρο των Lisa Mascaro, Aamer Madhani και Zeke Miller στην Washington Post, 17/5/2022, προσβάσιμο στο https://www.washingtonpost.com/politics/greeks-leader-tells-congress-democracy-is-tested-by-russia/2022/05/17/a266336a-d5f9-11ec-be17-286164974c54_story.html.

[12] Σταύρος Παπαντωνίου, «Ομιλία Μητσοτάκη στο Κογκρέσο: Ο αναθεωρητισμός πρέπει να ηττηθεί – Τα 8 μηνύματα του πρωθυπουργού», «Καθημερινή», 18/5/2022, προσβάσιμο στο https://www.kathimerini.gr/politics/561864469/omilia-mitsotaki-sto-kogkreso-o-anatheoritismos-prepei-na-ittithei-ta-8-minymata-toy-prothypoyrgoy/

[13] «Μητσοτάκης στο Κογκρέσο: Να σταματήσουν άμεσα οι υπερπτήσεις στα ελληνικά νησιά», «Χανιώτικα Νέα», 17/5/2022, προσβάσιμο στο https://www.haniotika-nea.gr/i-omilia-toy-prothypoyrgoy-sto-kogkreso/.

[14] Παντελής Σαββίδης, «Σχόλια στην ομιλία του Πρωθυπουργού», Ανιχνεύσεις (anixneuseis.gr), 19/5/2022, προσβάσιμο στο https://tinyurl.com/yhxjnpzj.

[15] «Ποιος έγραψε την ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Κογκρέσο;- Η απάντηση», σχόλιο στον ιστότοπο TheTOC.gr, προσβάσιμο στο https://www.thetoc.gr/politiki/best-of-internet/poios-egrapse-tin-omilia-tou-kuriakou-mitsotaki-sto-kogkreso–i-apantisi/ και στο άρθρο του Σταύρου Παπαντωνίου στην «Καθημερινή», 19/5/2022, προσβάσιμο στο https://www.kathimerini.gr/politics/561866368/theoreio-to-pigadaki-toy-tsoyni/ (βλ. τελευταίες δύο ενότητες).

[16] «Ποιος έγραψε την ομιλία του Μητσοτάκη στο Κογκρέσο», άρθρο του Μανώλη Καλουδά στον ιστότοπο ieidiseis.gr, 19/5/2022, προσβάσιμο στο https://www.ieidiseis.gr/politiki/146513/poios-egrapse-tin-omilia-tou-mitsotaki-sto-kogkreso.

[17] «Greek Leader’s Visit: Diplomacy and Parties», άρθρο του Eric Pace στους New York Times, για την επίσκεψη του πρωθυπουργού Κων. Μητσοτάκη στην Αστόρια της Νέας Υόρκης, 12/6/1990, προσβάσιμο στο https://www.nytimes.com/1990/06/12/nyregion/greek-leader-s-visit-diplomacy-and-parties.html.

[18] «Μια καταλυτική ευκαιρία», εφημ. ΠΑΤΡΙΣ, Ηράκλειο Κρήτης, 11/2/2016, προσβάσιμο στο https://archive.patris.gr/articles/294507/.

[19] «Η γενιά που ξαστόχησε πιο πολύ από τις άλλες», εφημ. «ΠΑΤΡΙΣ» (17/3/2015), Ηράκλειο Κρήτης, προσβάσισμο στο https://archive.patris.gr/articles/278400/.

[20] «Τοπολογία του αναγκαίου και του ικανού», Ανιχνεύσεις (anixneuseis.gr), 26/3/2020, προσβάσιμο στο https://tinyurl.com/2p8mnj2j.

[21] «Ελληνότροπος σύνθεση νοήματος: Ο ελληνικός τρόπος σκέψης ως αιχμή διαφοροποίησης και επιτυχίας», εφημ. «ΠΑΤΡΙΣ» (27/3/2015), Ηράκλειο Κρήτης, προσβάσισμο στο https://archive.patris.gr/articles/278958.

[22] «Καιρός να διαπραγματευτούμε σοβαρά μεταξύ μας», εφημ. «ΠΑΤΡΙΣ» (27/2/2015), Ηράκλειο Κρήτης, προσβάσιμο στο https://archive.patris.gr/articles/277368/.

[23] «Ελλαδική “άνω οδός”», εφημ. «ΠΑΤΡΙΣ» (22/4/2015), Ηράκλειο Κρήτης, προσβάσιμο στο https://archive.patris.gr/articles/279353/.

[24] «Ελληνότροπη σύνθεση νοήματος: απόπειρα συνταγματικής κατοχύρωσης», Ανιχνεύσεις (anixneuseis.gr), 7/4/2019, προσβάσιμο στο https://tinyurl.com/2swm254t.

[25] «Ελευθερία και αποτελεσματικότητα», ιστοσελίδα «Αντίφωνο» (24/6/2015), προσβάσιμο στο https://tinyurl.com/2jvx959f.

[26] «Ελληνότροπη αριστεία και σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα», Ανιχνεύσεις (anixneuseis.gr), 6/6/2019, προσβάσιμο στο https://tinyurl.com/2p99vt35.

Σημείωση: Τα άρθρα των παραπομπών [18-26] θα εκδοθούν, μαζί με άλλα κείμενα, σε μορφή βιβλίου με τίτλο «Με απλωτές ελληνότροπες» από τις εκδόσεις Θερμαϊκός (2022). Επειδή δεν είναι εφικτό να συμπεριληφθεί και το παρόν άρθρο στο βιβλίο αυτό, το πλαισίωσα με όλες εκείνες τις αναφορές και παραπομπές που θα είχε αν το είχα συμπεριλάβει. Υπάρχει βαθύτερος λόγος γι’ αυτό, ο οποίος δικαιολογεί το «όχι μόνο» στον τίτλο του κειμένου, μια και το κείμενο δεν απευθύνεται μόνο σε μια συγκεκριμένη γενιά αλλά σε όλους τους Έλληνες, ανεξαρτήτως ηλικίας ή τόπου καταγωγής. Αν και καλό είναι να υπάρχουν όλα αυτά κάπου γραμμένα με μορφή οργανωμένη, για να αποτελούν εύχρηστες αφετηρίες μελέτης και αναφοράς, η ομιλία και η θεματική της προσφέρονται μοναδικά για άσκηση, κομμένη και ραμμένη στο εύρος αναζήτησης του καθενός. Μαθαίνετε αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ισπανικά ή ουγγαρέζικα, μόνοι σας ή με άλλους σε φροντιστήριο; Ασκηθείτε ατομικά ή ομαδικά στην μετάφραση του κειμένου. Μαθαίνετε καλύτερα ελληνικά στο σχολείο ή το πανεπιστήμιο; Μελετήστε τη γλώσσα της ομιλίας στο ελληνικό πρωτότυπο και μεταφράσετε το από το αγγλικό στα ελληνικά για σύγκριση. Σας ενδιαφέρει η ελληνική φιλοσοφία και ρητορική; Ανατρέξετε στο έργο του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, του Ηράκλειτου και άλλων μεγάλων Ελλήνων φιλοσόφων. Η συνταγματική δημοκρατία; Μελετήστε την αρχαία και σύγχρονη ελληνική ιστορία και την ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών. Η διαχείριση ρίσκου; Μελετήστε σύγχρονες επιστημονικές, πολιτικές και κοινωνικές μελέτες πάνω στο θέμα. Τα μη διαχειριστικά πεδία, η ελληνότροπη σκέψη και ο ελληνικός τρόπος πολιτισμού; Αναζητήστε τα, αρχίζοντας από τις παραπομπές όσο και τις ευρύτερες πηγές και δεξαμενές Λόγου από όπου αντλούν την συλλογιστική και τη θεματολογία τους. Η θεωρία επικοινωνίας; Μελετήστε την εκφορά του ξενόγλωσσου λόγου, τις εμπρόθετες παύσεις, την σύνολη επικοινωνιακή τακτική και συνομιλία με το ακροατήριο σε πραγματικό χρόνο. Θεωρείτε ότι όλα τα παραπάνω είναι βαρετά και ανούσια; Κεράστε τους φίλους σας έναν καφέ και συζητείστε μαζί τους ό,τι εσείς νομίζετε σωστό, εφικτό και πρακτέο. Όμως, αφού το κάνετε αυτό, τολμήσετε να κοινωνήσετε τις απόψεις σας, να τις υποβάλετε δηλαδή σε αξιοπρεπή δημόσιο διάλογο, διότι για τον ελληνικό τρόπο σκέψης, ο σοφός λόγος είναι εξορισμού κοινός, όχι ιδιάζων, η δε δυναμική της καθολικότητάς του, αν υπάρχει, υπάρχει όχι για άλλη αιτία, αλλά επειδή ακριβώς ο λόγος αυτός υποβάλλεται επίμονα και μεθοδικά σε κοινό έλεγχο. Έτσι κατορθώνεται η ελληνότροπη μετάβαση από την πληροφορία στην γνώση και τελικά στη σοφία, όχι την οποιαδήποτε σοφία, αλλά εκείνη που έχει την ισχύ να μαγνητίζει μετασχηματιστικά συνειδήσεις για αιώνες.

1941-1944: Η γερμανική Κατοχή του Αγίου Όρους – Η ανέκδοτη ιστορία

1

Η κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Γερμανούς στις 9 Απριλίου 1941

Κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, παρά την κατοχή της Αθωνικής Χερσονήσου από Γάλλους, Βρετανούς και Ρώσους αλλά και τις φοβερές μάχες στην περιοχή της Μακεδονίας και των Δαρδανελλίων, η ζωή στη μοναστική πολιτεία συνεχίστηκε χωρίς ιδιαίτερες εξάρσεις.

Η Κοινότητα έβλεπε τον Μπολσεβικισμό σαν το θηρίο της Αποκάλυψης. Μετά τις διώξεις της θρησκείας στην Σοβιετική Ένωση και την επιβολή του αθεϊσμού, επικράτησε στο Όρος έντονος αντιμπολσεβικισμός και κάποιος αντισημιτισμός γενικά, λόγω της συμμετοχής πολλών μαρξιστών Εβραίων στη σοβιετική νομεκλατούρα.

Επηρεασμένοι οι μοναχοί από την Αποκάλυψη του Ιωάννη διαισθάνοντο σημάδια επερχόμενης καταστροφής από τον άθεο Στάλιν. Αναπτύχθηκε λοιπόν υπό την επήρεια και της γερμανικής προπαγάνδας, ένας φιλογερμανισμός, το αντίπαλο δέος του «ερυθρού κινδύνου», χωρίς βέβαια να υπάρχει γνώση περί των αληθινών συνθηκών που επικρατούσαν στο Γ’ Ράιχ, σε αντίθεση με την πλήρη γνώση της κατάστασης από τον αθεϊσμό και τους διωγμούς κατά της Εκκλησίας στην Σοβιετική Ένωση

Οι Έλληνες μοναχοί εξάλλου, έβλεπαν με έντονη ανησυχία την αύξηση του σλαβικού στοιχείου στα Αθωνικά μοναστήρια. Είχαν όμως και έντονη ανησυχία για τη παραχώρηση εκ μέρους του Χίτλερ προς την σύμμαχό του Βουλγαρία, των ελληνικών ανατολικών εδαφών, της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης. Οι Βούλγαροι ποτέ δεν έπαψαν να εποφθαλμιούν τα εδάφη αυτά και την έξοδό τους προς το γαλανό Αιγαίο.

Τα γεγονότα πολύ σύντομα δικαίωσαν τους φόβους των μοναχών!

Στις 28 Οκτωβρίου 1940, οι Ιταλοί εισέβαλαν στην Ελλάδα. Μετά την ελληνική αντεπίθεση και τις συνεχείς ιταλικές ήττες, ο Χίτλερ προσέτρεξε εις βοήθεια του Συμμάχου του (Επιχείρηση Μαρίτα) και εισέβαλε στην Ελλάδα στις 6 Απριλίου 1941.

Παρά την γενναία ελληνική αντίσταση, οι Γερμανοί κατέλαβαν στις 9 Απριλίου την Θεσσαλονίκη και προχώρησαν νότια, καταλαμβάνοντας στις 27 του ίδιου μήνα την Αθήνα.

Όταν οι Ιταλοί επιχείρησαν να καταλάβουν την Οχρίδα, δημιουργήθηκαν ταραχές στην Βουλγαρία. Ο Χίτλερ, που είχε ιδιαίτερη αδυναμία στον τσάρο της Βουλγαρίας Βόρι, του έδωσε την άδεια στις 17 Απριλίου 1941 να εισβάλλει και να θέσει υπό βουλγαρική κατοχή την ελληνική Θράκη και το σερβικό τμήμα της Μακεδονίας (Σκόπια).

Όταν στις 19 Απριλίου 1941 ο Βόρις συνάντησε τον Φύρερ για να συζητήσουν τη διανομή του Βαλκανικού Νότου, η είσοδος βουλγαρικών στρατιωτικών τμημάτων στην πόλη της Θεσσαλονίκης ήταν προ των πυλών.

Στις 24 Απριλίου 1941, βουλγαρικά στρατεύματα εισβάλλουν στη Θράκη και προχωρούν μέχρι τη γραμμή που τους ορίστηκε, την ίδια που είχαν φτάσει και το 1913, τον ποταμό Στρυμόνα.

Από εκεί μπορεί κανείς σε ανέφελες μέρες να δει το βουνό του Άθου.

Την Θεσσαλονίκη την κράτησαν οι Γερμανοί. Η τύχη της πόλης θα αποφασιζόταν αργότερα. Η διακαής επιθυμία βεβαίως των Βουλγάρων ήταν να περιέλθει η πόλη κάτω από την κυριαρχία τους. Ο Βόρις, βασιζόμενος στη φιλική του σχέση με το Χίτλερ, έβλεπε την ιστορική ευκαιρία του βουλγαρικού ονείρου να πραγματοποιείται. Από αυτές τις εξελίξεις, μπορεί κανείς να κατανοήσει τις μετέπειτα ενέργειες των μοναχών.

Οι Ηγούμενοι των Μονών της Ιεράς Κοινότητας, σε μια σημαντική για το Άγιον Όρος σύναξη, συζήτησαν για τις επικείμενες απειλές και τις απαιτούμενες ενέργειες.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι έγινε το σωστό στον κατάλληλο χρόνο.

Οι Όσιοι Πατέρες, είχαν πάντα κατά νουν τις ενέργειες των προγόνων μοναχών μετά την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Αυτοί, τότε, είχαν ζητήσει και εξασφαλίσει την προστασία του σουλτάνου. Το ίδιο λοιπόν έπρεπε να γίνει και τώρα.

Στις 26 Απριλίου επισκέφτηκε κατά σύμπτωση το Άγιον Όρος ο Γερμανός διοικητής της Νέας Μαδύτου, με τους επιτελείς του.

Όταν οι μοναχοί του εκμυστηρεύτηκαν τους φόβους τους για την επικείμενη είσοδο των Βουλγάρων και τις λεηλασίες που θα επακολουθούσαν, αυτός τους παρότρυνε να γράψουν και να ζητήσουν την προστασία του Χίτλερ. Αυτό και έπραξαν.

Η επιστολή αυτή συντάχτηκε στην γερμανική γλώσσα και παραδόθηκε στον προαναφερθέντα Γερμανό αξιωματικό, ο οποίος την προώθησε περαιτέρω.

Το κείμενό της έχει ως εξής:

«Πρωτόκολλο Νο. 86
Στο Άγιον Όρος την 13/26 Απριλίου 1941

Προς Την Εξοχότητά Του

Τον Καγκελάριο του ενδόξου Γερμανικού Κράτους

Κύριον ΑΔΟΛΦΟΝ ΧΙΤΛΕΡ

ΕΙΣ ΒΕΡΟΛΙΝΟΝ

Εξοχώτατε,

Οι Βαθυσεβάστως υποσημειούμενοι Αντιπρόσωποι των είκοσιν Ιερών Βασιλικών, Πατριαρχικών και Σταυροπηγιακών Μονών του Αγίου Όρους Άθω, λαμβάνομεν την εξαιρετικήν τιμήν να απευθυνθώμεν προς την Υμετέραν Εξοχότητα και παρακαλέσωμεν Αυτήν θερμώς, όπως ευαρεστουμένη, αναλάβη υπό την υψηλήν προσωπικήν Αυτής προστασίαν και κηδεμονίαν τον Ιερόν τούτον Τόπον, του οποίου Ηγούμενοι και Αντιπρόσωποι τυγχάνομεν, διαδεχομένη εν τούτω τους ιδρυτάς και ευεργέτας του Ιερού τούτου Τόπου Βυζαντινούς Αυτοκράτορας και τους διαδόχους αυτών.

Το Άγιον Όρος, Εξοχότατε, συνέστη εις Πανορθόδοξον μοναχικήν πολιτείαν, εις ην ανέκαθεν διαβιούν εν αγαστή ομονοία μοναχοί ακωλύτως προερχόμενοι από διάφορα ορθόδοξα Έθνη, κατά τον Θ` μ.Χ. αιώνα, πνευματικώς μεν εξαρτώμενον από του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, πολιτικώς δε αυτοδιοικούμενον υπό της Ιεράς Συνάξεως των Αντιπροσώπων των Είκοσιν Ιερών και Κυριάρχων Μονών και πολιτειακώς υπαγόμενον υπό την προστασίαν και κηδεμονίαν των Βυζαντινών Αυτοκρατόρων και των διαδόχων αυτών.

Το αυτονομιακόν τούτο πολίτευμα περιεθριγκώθη δι` αλλεπαλλήλων Τυπικών και Χρυσοβούλων των ιδρυτών και ευεργετών των Ιερών Μονών Βυζαντινών αυτοκρατόρων, Βασιλείου του Μακεδόνος (882), Ιωάννου Τσιμισκή (972), Κωνσταντίνου Μονομάχου (1046), Μανουήλ Β` Παλαιολόγου (1046), Στεφάνου Δουσάν (1346) και άλλων Σλάβων, Ουγγροβλάχων Ηγεμόνων και των μετέπειτα Σουλτανικών Φιρμανίων, τελευταίως δε υπό του Καταστατικού Χάρτου του 1926, ούτινος δύο αντίτυπα εσωκλείομεν.

Το ουτωσί καθιερωθέν προνομιακόν και αυτοδιοίκητον καθεστώς του Ιερού τούτου Τόπου, αποτέλεσαν αντικείμενον συζητήσεων και επικυρώσεων διαφόρων Διεθνών συνθηκών, περιεθριγκώθη τέλος διά του 62ου άρθρου της Βερολινείου συνθήκης του έτους 1878 έχοντος ούτω “οι μοναχοί του Όρους Άθω οθενδήποτε και αν κατάγονται θα διατηρήσωσι τα κτήματα και τα πρότερα αυτών δικαιώματα και θ` απολαύσωσιν, άνευ ουδεμιάς εξαιρέσεως, πλήρους ισότητος δικαιωμάτων και προνομίων”.

Των εν Αγίω Όρει ενασκουμένων μοναχών, ανεξαρτήτως τόπου προελεύσεως και εθνικότητος, σκοπός και αποστολή καθ` όλον τον υπερχιλιετή βίον του Αγίου Όρους, υπήρξεν η διατήρησις, προαγωγή και εξασφάλισις των Ιερών αυτού σκηνωμάτων, η διά της ακαταπονήτου φιλεργίας των εν αυτώ ενασκουμένων μοναχών καλλιέργεια της τε Εκκλησιαστικής και κλασσικής φιλολογίας και καλλιτεχνίας, ο ασκητικός βίος και η διηνεκής προσευχή υπέρ της ειρήνης του σύμπαντος κόσμου.

Την διατήρησιν του καθεστώτος τούτου της αυτονόμου μοναχικής πολιτείας, ικανοποιούντος πλήρως άπαντας τους εν Αγίω Όρει ενασκουμένους, ανεξαρτήτως εθνικότητος ορθοδόξους μοναχούς και εναρμονιζομένου προς τον σκοπόν και την αποστολήν αυτών, παρακαλούμεν και ικετεύομεν θερμώς την Υμετέραν Εξοχότητα, όπως αναλάβη υπό την υψηλήν προστασίαν και κηδεμονίαν Αυτής.

Τον Βασιλέα των Βασιλευόντων και Κύριον των Κυριευόντων εξ όλης ψυχής και καρδίας ικετεύοντες, όπως επιδαψιλεύη τη Υμετέρα Εξοχότητι υγείαν και μακροημέρευσιν επ’ αγαθώ του ενδόξου Γερμανικού Έθνους,

Υποσημειούμενοι βαθυσευάστως

Οι Πληρεξούσιοι Αντιπρόσωποι της Εκτάκτου Διπλής Ιεράς Συνάξεως των Είκοσιν Ιερών και Ευαγών Μονών Του Αγίου Όρους Όρους Άθω».

Όπως προαναφέρθηκε, μία ομάδα από έξι Γερμανούς αξιωματικούς παρέλαβε στις 26 Απριλίου 1941 την επιστολή, την οποία ακολούθως ο προαναφερθείς ταγματάρχης και φρούραρχος της Νέας Μαδύτου προώθησε προς Βερολίνο. Αξιοσημείωτο είναι ότι την επιστολή υπέγραψαν και οι αντιπρόσωποι της βουλγαρικής Μονής, παρόλο που τα ελληνικά νησιά Θάσος και Σαμοθράκη κατελαμβάνοντο από τον βουλγαρικό Στρατό και δεκάδες χιλιάδες Έλληνες εξεδιώκοντο από τα πατρώα τους εδάφη.

Εν πάση περίπτωση, η θετική αυτή ενέργεια των Βούλγαρων αντιπροσώπων στην Ιερή Κοινότητα, Ευθυμίου και Ειρηνάρχου, ήταν σοφή και έσωσε την βουλγαρική παρουσία στο Όρος, όταν μετά τον πόλεμο αποκαταστάθηκε η ελληνική κυριαρχία.

Η ανταπόκριση του Χίτλερ προς το αίτημα των Άγιων Πατέρων ήταν άμεση και θετική. Απαγορεύτηκε ρητά η είσοδος των βουλγαρικών στρατευμάτων στο Όρος. Ένα βουλγαρικό τάγμα είχε ήδη στρατοπεδεύσει στην Ιερισσό από τις πρώτες μέρες της κατοχής, σκοπεύοντας να προωθηθεί στον Άθω.

Το αποτέλεσμα αυτής της επιστολής δεν περιορίστηκε μόνο στην απαγόρευση της καταπάτησης του Όρους από τους Βούλγαρους. Η ολιγάριθμη γερμανική παρουσία από λίγους στρατιωτικούς αστυνόμους της Feldgendarmerie και μερικούς παρατηρητές του γερμανικού πολεμικού ναυτικού, υπήρξε ειρηνική, χωρίς τριβές και βαρβαρότητες ή δυσάρεστα επεισόδια.

Βούλγαροι μοναχοί της Ιεράς Μονής Ζωγράφου υποδέχτηκαν στην Ιερισσό τους ομοεθνείς στρατιώτες τους με ιδιαίτερες τιμές. Ο γερμανικός Στρατός απαγόρευσε όχι μόνο την είσοδο Βουλγάρων στρατιωτών στο Όρος αλλά και Γερμανών που δεν θα είχαν ειδική άδεια από το Φρουραρχείο Θεσσαλονίκης. Το 1943 οι Βούλγαροι επανήλθαν με το αίτημά τους στους Γερμανούς να τους επιτραπεί η είσοδος στο Όρος, αλλά και πάλι εισέπραξαν άρνηση.

Οι Γερμανοί σε γενικές γραμμές σεβάστηκαν και προστάτεψαν την Αθωνική Πολιτεία. Η μοναδική δυσάρεστη εξαίρεση συνέβη στις 9 Ιουλίου 1942, όταν επτά Γερμανοί στρατιώτες με δική τους πρωτοβουλία, λήστεψαν την Μονή Ξενοφώντος.

Μέχρι το τέλος του 1941, το Άγιο Όρος υπαγόταν στο Φρουραρχείο Λαγκαδά (Kreiskommandantur 316) υπό την διοίκηση του Λοχαγού Χ. Γκρίσε. Μετά τη μεταφορά του ως άνω φρουραρχείου στο Κιλκίς στις 10 Ιανουαρίου 1942, περιήλθε υπό τις διαταγές του Φρουραρχείου 866 (Kreiskommandantur 866), με διοικητή τον Λοχαγό Κομπ, παράρτημα του Φρουραρχείου 808 της Θεσσαλονίκης.

Τον Λοχαγό Γκρίσε διαδέχτηκε ο Ταγματάρχης Γκ. Στέγκερ, γνώστης του βυζαντινού δικαίου. Παρέμεινε στη διοίκηση μέχρι τις 28 Ιουνίου 1944 οπότε μετετέθη στην Αθήνα, απ` όπου συνέχισε να φροντίζει θετικά για το Όρος. Διάδοχός του από Ιούλιο ως Οκτώβριο 1944 ήταν ο Ταγματάρχης Δρ. Γιάχερ.

Από την 1η Δεκεμβρίου 1941 και μετά, η πρόσβαση στο Όρος ήταν δυνατή μόνο κατόπιν αδείας του Φρουραρχείου 808. Το Φρουραρχείο αυτό είχε την έδρα του στη Θεσσαλονίκη επί της οδού Αγίας Σοφίας, στο παλιό ξενοδοχείο «Αστόρια».

Από τις 13 Ιουνίου 1942 η διαταγή αυτή καταργήθηκε και το ελεύθερο εισόδου χορηγούσαν οι ελληνικές Αρχές στην Αρναία. Μόνο τα μέλη του Γερμανικού Στρατού εξακολουθούσαν να υπόκεινται στη προηγούμενη διαταγή.

Το 1941 ορισμένοι μοναχοί στο Όρος, βοήθησαν Άγγλους στρατιωτικούς να διαφύγουν στην Μέση Ανατολή με υποβρύχια στα οποία τους επιβίβαζαν από ερημικές ακτές. Έγιναν αρκετές συλλήψεις και μερικοί μοναχοί καταδικάστηκαν από το γερμανικό στρατοδικείο Θεσσαλονίκης σε θάνατο και εκτελέστηκαν. Άλλοι στάλθηκαν σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας στην Ουγγαρία. Ο Ταγματάρχης Στέγκερ έσωσε αρκετούς από τον θάνατο.

Ο ανώτατος Γερμανός Διοικητής Θεσσαλονίκης-Αιγαίου, Υποστράτηγος Χάαρντε και ο γνωστός από το σκάνδαλο της αρπαγής εβραϊκών περιουσιών και χρημάτων, επιθεωρητής διοικήσεως Μαξ Μέρτεν, βοήθησαν με τρόφιμα τους Αγιορείτες στις δύσκολες εποχές της μεγάλης πείνας. Σημαντική βοήθεια είχαν επίσης από τον διοικητή της «υπηρεσίας προπαγάνδας Θεσσαλονίκης» Λοχαγό Βέκερ.

Στις 2 Αυγούστου 1943, μετέβη στο Όρος ο Ταγματάρχης Δρ. Γκ. Στέγκερ, ως «Διοικητής Περιφέρειας Μακεδονίας-Άθου». Ήδη από την 31 Ιουλίου 1943 μεταστάθμευσε στις Καρυές μια ομάδα στρατιωτικών αστυνόμων της Feldgendarmerie-Abteilung 674 από την Θεσσαλονίκη, υπό τον Αρχιλοχία Γιάρις.

Το Φεβρουάριο του 1944 η ομάδα αυτή μεταστάθμευσε στη Μονή της Σίμωνος Πέτρας όπου παρέμεινε ως την 28η Μαΐου 1944. Μετά το Μάιο, δεν υπήρχε πλέον Γερμανός στρατιώτης στο Όρος. Μέχρι τότε, σε ένα περιστατικό, ένδεκα Γερμανοί στρατιώτες είχαν απαχθεί από αντάρτες του ΕΛΑΣ, των οποίων η τύχη δεν έγινε γνωστή.

Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί η παρουσία στο Όρος του Ειδικού Κομμάντο Ρόζενμπεργκ (Sonderkοmmando Rosenberg) υπό τον Ανθυπολοχαγό Ίνγκραμ. Εμφανίστηκε στην Θεσσαλονίκη τον Ιούλιο του 1941 με αποστολή τη μεταφορά έργων τέχνης από τα κατεχόμενα εδάφη στη Γερμανία. Το Κομμάντο αυτό ευθύνεται για τη κλοπή πολλών εβραϊκών θρησκευτικών κειμηλίων της κοινότητας Θεσσαλονίκης και άλλων εβραϊκών κοινοτήτων της Ελλάδος.

Τον Ιούλιο του 1941, μια εξαμελής επιστημονική ομάδα του Κομμάντο Ρόζενμπεργκ υπό τον καθηγητή της Βυζαντινολογίας του Πανεπιστημίου του Μονάχου, Λοχαγού Δρ. Φραντς Ντέλγκερ, επισκέφτηκε το Όρος, μελέτησε και φωτογράφησε πολλά κειμήλια και Ιερά βιβλία. Παρέμεινε δε από τις 3 έως τις 30 Ιουλίου 1941.

Ένα μεγάλο μέρος των αγιορείτικων θησαυρών κατά την διάρκεια της γερμανικής κατοχής είχαν κρύψει οι μοναχοί στη Μονή Βλατάδων, στην Θεσσαλονίκη.

Στα βιβλία επισκεπτών των Ιερών Μονών υπάρχουν ακόμα και σήμερα χαρακτηριστικές εγγραφές Γερμανών στρατιωτικών από τον καιρό της Κατοχής, που εντυπωσιάζουν. Στις 4 Φεβρουαρίου 1944, στο βιβλίο επισκεπτών της Ιεράς Μονής Χιλανταρίου, έγραψε ένας δεκανέας της στρατιωτικής αστυνομίας τα εξής:

«Σ` αυτό το νησί της ειρήνης που περιβάλλεται από τα υψώματα του Αγίου Όρους, στο μοναστήρι Χιλανταρίου, βρήκα ύστερα από σκληρή εργασία και κόπωση, φιλόξενο καταφύγιο και ξεκούραση. Απευθύνω στους Πατέρες για την εγκάρδια και φιλόξενη προσφορά τους τις θερμότερές μου ευχαριστίες. Επιστρέφοντας στη πατρίδα μου θα διατηρήσω τις καλύτερες αναμνήσεις από τις ώρες που πέρασα κοντά τους».

Από τον Μάιο του 1943 βρέθηκε μια παρόμοια γραφή:

«Εύχομαι βαθύτατα, από την ένωση των Ιερών Μονών του Αγίου Όρους, να προκύψει μια Ένωση των λαών της Ευρώπης. Ευχαριστώ για την υπέροχη φιλοξενία που μου επετράπη να γευτώ. 24 Μαΐου 1944, Χάινριχ φον Χάιμενντορφ».

https://www.pronews.gr/thriskeia/agio-oros/1941-1944-i-germaniki-katoxi-tou-agiou-orous-i-anekdoti-istoria/

ΝΥΤ: Πώς μπορεί να τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία

0
THE NEW YORK TIMES
Οι δύο διαφορετικές απόψεις για την έξοδο από την ουκρανική κρίση

Καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται στην ανατολική Ουκρανία, η παγκόσμια προσοχή εστιάζει στο πώς θα μπορούσε να τελειώσει. Οι παγκόσμιοι ηγέτες διχάζονται ως προς την απάντηση, αναφέρουν οι New York Times, καθώς σε γενικές γραμμές, υπάρχουν δύο στρατόπεδα.

Ορισμένοι Ουκρανοί αξιωματούχοι και ηγέτες της Ανατολικής Ευρώπης έχουν δεσμευτεί ότι ο πόλεμος θα τελειώσει μόνο όταν απελευθερωθεί ολόκληρη η Ουκρανία από τα ρωσικά στρατεύματα.

Άλλες φωνές στη Δύση πιέζουν για έναν συμβιβασμό που θα έφερνε τις δύο πλευρές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και πιθανότατα θα υποχρέωνε την Ουκρανία να εκχωρήσει εδάφη στη Ρωσία ως μέρος μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.

Όσοι συνηγορούν υπέρ της πρώτης επιλογής υποστηρίζουν ότι η Ρωσία έδειξε με αυτόν τον πόλεμο ότι δεν μπορεί να εμπιστευτεί την τήρηση των συμφωνιών και ότι τυχόν παραχωρήσεις στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν απλώς θα επέτρεπαν περαιτέρω επιθετικότητα.

Ο Λετονός πρωθυπουργός Κρισιάνις Κάρινς δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι «η μόνη λύση σε αυτόν τον πόλεμο είναι η νίκη της Ουκρανίας και η ήττα της Ρωσίας». Ο πρόεδρος της Πολωνίας Αντρζέι Ντούντα αντέκρουσε τις «ανησυχητικές φωνές» που υποδηλώνουν ότι η Ουκρανία πρέπει να ενδώσει στις απαιτήσεις της Ρωσίας.

Στο στρατόπεδο συμβιβασμού βρίσκονται δυτικοί ηγέτες όπως ο Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν της Γαλλίας και ο πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι της Ιταλίας, οι οποίοι ζητούν διαπραγματεύσεις για τον γρήγορο τερματισμό των συγκρούσεων και αγωνιούν για έναν παρατεταμένο πόλεμο. Ο κ. Μακρόν έχει προειδοποιήσει ότι δεν πρέπει να ταπεινωθεί η Ρωσία.

Ο Χένρι Κίσινγκερ, ο 98χρονος πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, πρότεινε ευθαρσώς κατά τη διάρκεια της εμφάνισής του σε βίντεο στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός τη Δευτέρα ότι η Ουκρανία θα έπρεπε να παραχωρήσει εδάφη για την ειρήνη.

«Οι διαπραγματεύσεις πρέπει να ξεκινήσουν τους επόμενους δύο μήνες, προτού δημιουργηθούν ανατροπές και εντάσεις που δεν θα ξεπεραστούν εύκολα», είπε.

Το σημείο εκκίνησης για τις διαπραγματεύσεις, είπε, θα πρέπει να είναι η απόσυρση της Ρωσίας στα εδάφη που έλεγχε πριν από την εισβολή της 24ης Φεβρουαρίου, υποδηλώνοντας ότι η Κριμαία και τμήματα του Ντονμπάς θα παραμείνουν υπό τον έλεγχο της Μόσχας.

«Η συνέχιση του πολέμου πέρα ​​από αυτό το σημείο δεν θα αφορούσε στην ελευθερία της Ουκρανίας αλλά σε έναν νέο πόλεμο εναντίον της ίδιας της Ρωσίας», είπε.

Ο πρόεδρος Ζελένσκι έχει επιλέξει μια λεπτή γραμμή κάπου ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Σε συνέντευξη σε ουκρανικό τηλεοπτικό κανάλι την περασμένη εβδομάδα είπε ότι η προσπάθεια εκδίωξης της Ρωσίας από ολόκληρη την Ουκρανία θα μπορούσε να κοστίσει δεκάδες χιλιάδες ζωές. Πρόσθεσε ότι το καθεστώς του εδάφους που κατείχε η Ρωσία πριν από τις 24 Φεβρουαρίου θα πρέπει να αποφασιστεί μέσω διαπραγματεύσεων.

«Πιστεύω ότι το να φτάσουμε στη γραμμή που ήταν πριν από τις 24 Φεβρουαρίου χωρίς περιττές απώλειες θα ήταν μια νίκη για το κράτος μας σήμερα», είπε. «Ο πόλεμος είναι πολύ περίπλοκος και η νίκη θα είναι πολύ περίπλοκη. Θα είναι αιματηρό, θα έρθει σίγουρα στη μάχη, αλλά το τέλος θα έρθει σίγουρα στο τραπέζι της διπλωματίας».

Μολαταύτα φάνηκε να ακολουθεί αρκετά πιο σκληρή στάση όταν επέπληξε έντονα τον κ. Κίσινγκερ, συγκρίνοντάς τον με τους κατευναστές της ναζιστικής Γερμανίας στη διάσκεψη του Μονάχου το 1938. Ξεχώρισε επίσης τη συντακτική επιτροπή των New York Times, η οποία προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα ότι η Ουκρανία «θα πρέπει να πάρει τις οδυνηρές εδαφικές αποφάσεις» προκειμένου να τερματιστεί ο πόλεμος.

Η θέση των ΗΠΑ, που έχουν προσφέρει στην Ουκρανία 54 δισεκατομμύρια δολάρια από την έναρξη του πολέμου, έχει μετατοπιστεί, από το να βοηθήσουν την Ουκρανία να αμυνθεί στη διασφάλιση ότι ο ρωσικός στρατός δεν μπορεί πλέον να απειλήσει τους γείτονές της. Κάποιοι φοβούνται ότι αυτή η αλλαγή κινδυνεύει να διευρύνει τη σύγκρουση σε παγκόσμια.

Παραμένει ασαφές τι θα δεχόταν ο Βλαντίμιρ Πούτιν ως τέλος του πολέμου. Οι συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας σταμάτησαν αυτόν τον μήνα, με τις δύο πλευρές να σκληραίνουν τη στάση τους καθώς προσπαθούσαν να επιτύχουν στρατιωτικά κέρδη.

Ο κ. Πούτιν ήταν ασαφής δημοσίως σχετικά με το αν θα δεχόταν κάτι εκτός από τον πλήρη έλεγχο της Ουκρανίας. Οι ρωσικές κατοχικές αρχές στην ανατολική και νότια Ουκρανία έχουν δώσει σήμα ότι το Κρεμλίνο σχεδιάζει να αναλάβει μακροπρόθεσμο έλεγχο της κατεχόμενης γης, επισημαίνουν οι New York Times.

“Καθημερινή”