Από το βήμα της κοινοβουλευτικής συνέλευσης του ΝΑΤΟ στην Κωνσταντινούπολη, αν και «οικοδεσπότης», ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Χουλουσί Ακάρ άφησε στην άκρη κάθε έννοια συμμαχικής ενότητας και επιτέθηκε στην Ελλάδα. Άμεση ήρθε ωστόσο η απάντηση από τους Έλληνες βουλευτές που ήταν παρόντες.
Ο Χουλουσί Ακάρ (AP Photo/Virginia Mayo)
Από το βήμα της κοινοβουλευτικής συνέλευσης του ΝΑΤΟ που έλαβε χώρα σήμερα στην Κωνσταντινούπολη, ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Χουλουσί Ακάρ άφησε στην άκρη κάθε έννοια συμμαχικής ενότητας και επιτέθηκε στην Ελλάδα σαν σε «εχθρό», επαναφέροντας ενώπιον των Συμμάχων όχι μόνο τις μονομερείς τουρκικές διεκδικήσεις (βλ. αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών) αλλά και κακόβουλες τουρκικές καταγγελίες (βλ. περί στήριξης τρομοκρατών).
Ο Τούρκος ΥΕΘΑ στοχοποίησε την Ελλάδα επιχειρώντας να εκμεταλλευτεί τη θέση «οικοδεσπότη» που ο ίδιος είχε στη σημερινή νατοϊκή συνάντηση. Ο ίδιος επιχείρησε, με άλλα λόγια, να μετατρέψει μια νατοϊκή – συμμαχική εκδήλωση σε εφαλτήριο προβολής μονομερών τουρκικών θέσεων, προκαλώντας όμως έτσι την άμεση αντίδραση των Ελλήνων βουλευτών που ήταν παρόντες.
O Χουλουσί Ακάρ δεν έχασε την «ευκαιρία» να παρουσιάσει κατά τη διάρκεια της ομιλίας του – με δική του πρωτοβουλία και χωρίς να έχει προηγουμένως δεχθεί κάποια σχετική ερώτηση ή κάποιο σχετικό σχόλιο – τις τουρκικές αιτιάσεις επί των ελληνοτουρκικών, θέτοντας θέμα χωρικών υδάτων και αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών, ενώ παράλληλα κατηγόρησε την Ελλάδα πως υποστηρίζει τρομοκράτες. Και όλα αυτά, ενώπιον βουλευτών των χωρών μελών του ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με τον ανταποκριτή της «Καθημερινής» και του ΣΚΑΪ στην Κωσταντινούπολη, Μανώλη Κωστίδη, κατά την ομιλία του, ο Τούρκος υπουργός Άμυνας επανέλαβε τις αιτιάσεις της Άγκυρας για τα ελληνικά νησιά, ενώ παράλληλα κατηγόρησε την Ελλάδα και για υποστήριξη της τρομοκρατίας.
Οι Έλληνες βουλευτές που βρίσκονταν στην Κωνσταντινούπολη (Σπήλιος Λιβανός, Μανούσος Βολουδάκης, Θεοδώρα Τζάκρη, Ανδρέας Λοβέρδος) πήραν τον λόγο, απαντώντας ότι δεν μπορεί να μιλά η Τουρκία για σεβασμό της κυριαρχίας εδαφών άλλων χωρών από την στιγμή που εκείνη έχει εισβάλει στην Κύπρο και που αμφισβητεί την κυριαρχία ελληνικών νησιών.
Όταν ο Χουλουσί Ακάρ άνοιξε τη βεντάλια των παράνομων τουρκικών διεκδικήσεων, τον λόγο πήρε ο βουλευτής της ΝΔ και αντιπρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ΝΑΤΟ Σπήλιος Λιβανός, απαντώντας στις προκλήσεις του Τούρκου υπουργού.
«Πουθενά στον κόσμο, στην ιστορία, δεν υπάρχει σύμμαχος που εκφοβίζει σύμμαχο με απειλή πολέμου για δεκαετίες»
«Τούρκοι πολιτικοί αναφέρονται συστηματικά τις τελευταίες ημέρες στο αναθεωρητικό σχέδιο της “Γαλάζιας Πατρίδας“. Θυμάστε ότι για δεκαετίες, αν και σύμμαχοι μας, είμαστε σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, έχετε το casus belli εναντίον μας. Πουθενά στον κόσμο, στην ιστορία, δεν υπάρχει σύμμαχος που εκφοβίζει σύμμαχο με απειλή πολέμου για δεκαετίες. Και έχουμε συνεχείς παραβιάσεις χωρικών υδάτων, εθνικού εναέριου χώρου και υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά. Και αν αυτό δεν είναι σε αντίθεση με όσα λέγατε και συμφωνήσαμε για τις σχέσεις καλής γειτονίας, τότε πιστεύω ότι πατάτε σε δύο βάρκες», δήλωσε ο κ. Λιβανός.
Ο κ. Ακάρ ωστόσο θα συνέχιζε κατηγορώντας την Ελλάδα για παραβιάσεις και επιθετική συμπεριφορά.
«Στις 27 Απριλίου, τα αεροσκάφη σας, τα ελληνικά αεροσκάφη παραβίασαν τον εναέριο χώρο στο Ντάλαμαν του Ντιντίμ και του Ντάντσα. Μετά από αυτό, τι περιμένετε να κάνουμε; Έρχεστε από τόσες εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, από την ενδοχώρα της Ελλάδας στην ενδοχώρα της Τουρκίας, παραβιάζετε τον εναέριο χώρο μας και περιμένετε να κάτσουμε έτσι. Όχι, εμείς παραβιάσαμε τον εναέριο χώρο σας στις 28 Απριλίου», ανέφερε.
«Εσείς το κάνετε αυτό εδώ και χρόνια», απάντησε στον Τούρκο υπουργό ο βουλευτής της ΝΔ, Μανούσος Βολουδάκης.
«Σας έχουμε σε εικόνες από ραντάρ. Σε εικόνα του ραντάρ. Και στείλαμε αυτή την εικόνα σε όλες τις γειτονικές χώρες. Αυτή είναι η κατάσταση. Έτσι δεν μπορούμε να λύσουμε το πρόβλημα», υπογράμμισε ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας.
«Αντιμετωπίζουμε μια κλιμάκωση των παραβιάσεων των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων και των συνόρων μας»
Άμεση ήταν όμως και πάλι η απάντηση του κ. Βολουδάκη:
«Δεν περνάει έστω και μία ημέρα χωρίς μια απειλή πολέμου από την Τουρκία εναντίον της Ελλάδας. Από τους αξιωματούχους της Τουρκίας εναντίον της Ελλάδας συνολικά. Και για την ακρίβεια αυτές δεν είναι μόνο ρητορικές απειλές, αντιμετωπίζουμε μια κλιμάκωση των παραβιάσεων των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων και των συνόρων μας αρκετά συχνά. Με την πιο ακραία από αυτές να είναι οι υπερπτήσεις μαχητικών αεροσκαφών της Τουρκίας πάνω από κατοικημένα ελληνικά νησιά. Απαιτείτε η Τουρκία να ενεργεί ελεύθερα έξω από τα σύνορα της για να εγγυηθεί την ασφάλεια της, έχετε στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ιράκ, τη Συρία και τη Λιβύη. Την ίδια στιγμή, ισχυρίζεστε ότι η Ελλάδα πρέπει να περιορίζει τον στρατό της ακόμα και μέσα στα σύνορα της. Αντιλαμβάνεστε φαντάζομαι το ολίσθημα της λογικής. Και δυστυχώς πιστεύω ότι η λογική πίσω από αυτό το αίτημα είναι παρόμοια με τη λογική που είδαμε να προτάσσει η Ρωσία σχετικά με την εισβολή στην Ουκρανία.»
Ο Χουλουσί Ακάρ δεν έκρυψε τον εκνευρισμό του όταν ο Σπήλιος Λιβανός μίλησε για εισβολή και κατοχή τμήματος της Κύπρου.
«Έχουμε ακόμη, την εισβολή και κατοχή στο βόρειο τμήμα μιας κυρίαρχης χώρας, της Κύπρου», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Λιβανος.
Η αντιπαράθεση αυτή κράτησε για 12 με 13 λεπτά. Στη συνέχεια, ο κ. Ακάρ αποχώρησε εκνευρισμένος από την αίθουσα επικαλούμενος το ταξίδι του στις Βρυξέλλες, ενώ τον λόγο πήρε ο κ. Βολουδάκης.
«Αναρωτιέμαι γιατί δεν συμφωνείτε να ξεκινήσουν διερευνητικές συζητήσεις και αν υπάρχει θετικό αποτέλεσμα να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις. Και αν δεν υπάρχει αποτέλεσμα να συμφωνήσουμε και οι δύο να απευθυνθούμε στο Διεθνές Δικαστήριο ή στη Χάγη. Τι φοβάστε; Και επιτρέψτε μου να ρωτήσω πότε επιτέλους θα αναγνωρίσετε τη δικαιοδοσία των διεθνών δικαστηρίων;», δήλωσε ο τομεάρχης Εξωτερικών του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ Ανδρέας Λοβέρδος.
«Οι κατηγορίες για δήθεν υποχρέωση αποστρατικοποίησης των ελληνικών νησιών είναι απαράδεκτες, ειδικά όταν προέρχονται από μία χώρα που απειλεί ενεργά τα ελληνικά νησιά με παραβιάσεις κάθε μέρα», ανέφερε η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Θεοδώρα Τζάκρη, στην παρέμβασή της στην συνεδρίαση της υποεπιτροπής της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ΝΑΤΟ για την Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Η κυρία Τζάκρη παρενέβη κατά την συζήτηση του ειδικού θέματος της ενεργειακής πολιτικής της Τουρκίας, μια συζήτηση που είχε ως κεντρικό ομιλητή τον Τούρκο υπουργό Ενέργειας και Φυσικών Πόρων Φατίχ Ντονμέζ, ο οποίος επίσης προκάλεσε την ελληνική αντιπροσωπεία, κάνοντας λόγο «για το αμφισβητούμενο μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας θέμα των νησιών».
«Oι κατηγορίες για δήθεν υποχρέωση αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών είναι απαράδεκτες»
Στην παρέμβασή της, η κυρία Τζάκρη υπογράμμισε: «Oι κατηγορίες για δήθεν υποχρέωση αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών είναι απαράδεκτες, ειδικά όταν προέρχονται από μια χώρα που απειλεί ενεργά τα ελληνικά νησιά με παραβιάσεις κάθε μέρα. Την στιγμή που στα παράλια της Τουρκίας υπάρχει η 4η στρατιά του Αιγαίου, η οποία διαθέτει και αποβατικό στόλο και εκτελεί κάθε χρόνο ασκήσεις στα παράλια της Τουρκίας, αντιλαμβανόμαστε όλοι μας, ότι η Ελλάδα πρέπει να είναι προετοιμασμένη για κάθε πιθανό σενάριο νόμιμης άμυνας στη βάση του άρθρου 51 του ΟΗΕ. Επιπλέον είναι απολύτως απαράδεκτο η Τουρκία να απειλεί την Ελλάδα ότι, σε αυτήν την εξωφρενική βάση, θα θέσει θέμα κυριαρχίας νησιών.»
Συνεχίζοντας η κα. Τζάκρη ανέφερε: «Δυστυχώς η Τουρκία επιδίδεται σε μια πολιτική υπερπτήσεων και παραβιάσεων του εθνικού εναέριου χώρου μας, που συνιστούν κάθετη παραβίαση του διεθνούς δικαίου, είναι επικίνδυνες και για την αεροπλοΐα πάνω από Αιγαίο Πέλαγος, ενώ δημιουργούν ένταση στις σχέσεις των δύο χωρών και υπάρχει πιθανότητα κλιμάκωσης. Υπάρχουν δίαυλοι συνομιλιών όπως οι διερευνητικές συνομιλίες και ο διάλογος για στρατιωτικά Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, οι οποίες όμως υπονομεύονται με αυτές τις ενέργειες και την επιθετική ρητορική. Υποστηρίζουμε τις διερευνητικές συνομιλίες για τον καθορισμό της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της υφαλοκρηπίδας με την προοπτική να προσφύγουμε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Όμως είναι απαράδεκτο οι συνομιλίες να λαμβάνουν χώρα υπό τις απειλές και τις παραβιάσεις από την Τουρκία της εδαφικής μας ακεραιότητας και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Ο καθένας αντιλαμβάνεται ότι αυτό υπονομεύει τη συζήτηση ανάμεσα στις δύο χώρες και αποδεικνύει ότι η Τουρκία δεν σέβεται το διεθνές δίκαιο.»
«Σήμερα στη Κωνσταντινούπολη δώσαμε μια κατηγορηματική απάντηση στην επιθετικότητα της Τουρκίας», δήλωσε εκ των υστέρων, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο αντιπρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ΝΑΤΟ, Σπήλιος Λιβανός.
«Ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας, με απρεπή τρόπο και με σαφή διάθεση να επιτεθεί στην Ελλάδα, μετέτρεψε μια πολυμερή ΝΑΤΟϊκή κοινοβουλευτική συνάντηση σε συζήτηση για τα ελληνοτουρκικά», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο τομεάρχης Εξωτερικών του ΠΑΣΟΚ- ΚΙΝΑΛ Ανδρέας Λοβέρδος.
Όπως τόνισε ο κ. Λοβέρδος, ο Χουλουσί Ακάρ «επανέλαβε, χωρίς να προκληθεί, τα απαράδεκτα και αστήρικτα επιχειρήματα που αρθρώνει η τουρκική πλευρά την τελευταία περίοδο, και όταν άρχισε να παίρνει τις τεκμηριωμενες απαντήσεις από μέλη της ελληνικής αντιπροσωπείας, διέκοψε τη συνεδρίαση και αποχώρησε από την αίθουσα».
Γίνεται και από αυτό το συμβάν προφανές, πως η τουρκική ηγεσία λειτουργεί υπό καθεστώς απώλειας ψυχραιμίας, υπογράμμισε ο Ανδρέας Λοβέρδος. «Τετοιες συμπεριφορές όμως δεν την βοηθούν. Τα μέτωπα που διαρκώς ανοίγει είναι μεγάλα και την ξεπερνούν», συνέχισε ο κ. Λοβέρδος, αναφερόμενος στην τουρκική ηγεσία.
Πολύ καλά κάνει όλο το σύστημα στη χώρα μας στρατιωτικό και πολιτικό και αντιδρά σεμνά λεκτικά στον «ντελίριο» του Ερντογάν. Για τον λεκτικό πόλεμο των εξελίξεων που κήρυξε ο Τούρκος πρόεδρος χαίρομαι γιατί επιβεβαιώνει αυτό που επικαλούμαστε εδώΗ επαναχάραξη της στρατηγικής των ΗΠΑ απαιτεί επαναχάραξη της ελληνικής στρατηγικής και το οποίο θα συνεχίζει να εμφανίζει την μεγάλη εικόνα. Δεν θα σταματήσουμε να αναφέρουμε ότι η επαναχάραξη της στρατηγικής των ΗΠΑ εξελίσσεται και κάποιοι το αντιλήφθηκαν μεταξύ αυτών και ο τούρκος πρόεδρος. Αναφέραμε, «όσον αφορά τη χώρα μας οι ΗΠΑ την έχουν επιλέξει να αποτελέσει τον ανατολικότερο σταθμό «ελέγχου» της Μέσης Ανατολής και της Ευρασίας. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αναβάθμισή της σε όλους τους τομείς που θα σχετίζονται με τον προαναφερόμενο έλεγχο. Με το πέρασμα του χρόνου η ΕΕ και η Γερμανία θα αποδεχθούν την θέση αυτή. Επιπρόσθετα όλοι θα έχουν παρατηρήσει ότι ο αντιαμερικανισμός στην Ελλάδα είναι μικρός, οι διμερείς σχέσεις με τις ΗΠΑ ενισχύονται με την στρατηγική συμφωνία μεταξύ των δύο κρατών και οι ΗΠΑ μαζί με όλα τα άλλα γεωπολιτικά – γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα έχουν ξεχωρίσει την χώρα μας. Οι στρατηγικές διμερείςαλλά και οι τριεθνείς συμφωνίες που έχει υπογράψει η χώρα μας, με αραβικές χώρες, χώρες της Αφρικής και Ευρασίας, σχετίζονται με όλα τα παραπάνω».
Όσον αφορά την Τουρκία είναι ένα μεγάλο κράτος, μια μεγάλη δύναμη, ανήκει στο ΝΑΤΟ και θα ενταχθεί καθαρά στα κράτη της Μέσης Ανατολής. Είναι σίγουρο ότι θα της δοθεί ρόλος και παράλληλα θα προσπαθήσει να τον αναβαθμίσει, ταυτόχρονα δε θα προσπαθεί να αναδειχθεί γεωπολιτικά ως περιφερειακή δύναμη.
Ο Ερντογάν αντιλαμβανόμενος την νέα στρατηγική η οποία είναι ξεκάθαρη, μία στρατηγική που δεν αποκρύπτεται πλέον από τις ΗΠΑ, έχει εκνευριστεί και αντιδρά με τον συγκεκριμένο τρόπο. Το γεγονός ότι η Τουρκία βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο και το γεγονός ότι η οικονομία της βρίσκεται σε δραματική κατάσταση, αναγκάζει τον Τούρκο πρόεδρο στην προεκλογική του ατζέντα να βρίσκεται πρώτα η εξωτερική πολιτική, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η Ελλάδα αγνοώντας την οικονομία. Όσον αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία προσπαθεί να φανεί και τα κάνει όλα. Πουλάει μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην Ουκρανία, μεσολαβεί για την ειρήνευση, μεσολαβεί για την εξαγωγή των ουκρανικών δημητριακών. Για την χώρα μας έχει επιλέξει τα άκρα με τον λεκτικό παροξυσμό να προεξέχει. Απειλές για δήθεν παραβιάσεις των συνθηκών, απειλές για νησιά που πρέπει να είναι αποστρατικοποιημένα, γαλάζιες θάλασσες…… Στο πλάι του έχει και την τουρκική αντιπολίτευση η οποία προφανώς δεν θέλει να αφήσειστον Ερντογάν να μονοπωλεί το θέμα Ελλάδα. Η εικόνα όμως αυτή που εκπέμπεται προς τα έξω ξεπέρασε τα όρια δημιουργώντας σοβαρές ανησυχίες στον κύριο αποδέκτη που είναι η χώρα μας αλλά και στην ΕΕ και τις ΗΠΑ. Το παράδοξο μέχρι εδώ είναι ότι ενώ από την ΕΕ και τις ΗΠΑ υπάρχουν δηλώσεις που καταδικάζουν την τουρκική προκλητικότητα δεν υπάρχει δήλωση εδώ και ένα μήνα από τον ΓΓ του ΝΑΤΟ Jens Stoltenberg. Αυτός ο αχαρακτήριστος τύπος που μάλλον θυμίζει γραμματέα ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας Γ’ κατηγορίας, χωρίς να θέλω να προσβάλλω κάποιον, δεν αντιδρά,δεν μιλάει, σαν να μην συμβαίνει τίποτε. Και είναι απορίας άξιο πως η χώρα μας δεν του έχει βγάλει μέχρι τώρα «κόκκινη κάρτα».
Η ελληνική στάση γενικά δεν διαφέρει από τον παραδοσιακό τρόπο αντιμετώπισης τέτοιων τουρκικών απειλών. Έτοιμοι για κάθε ενδεχόμενο χωρίς να αφήνουμε καμιά αμφιβολία για την στάση αυτή. Κάποιος όμως θα πρέπει να μεταφέρει την εικόνα που δεν βλέπει ο τούρκος πρόεδρος. «Το ελληνικό δόγμα κύριε πρόεδρε είναι «αμυντικό». Αυτό σημαίνει ότι δεν έχουμε επεκτατικές βλέψεις. Θα έχετε το πλεονέκτημα των πρώτων επιθετικών κινήσεων αλλά για πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Πρέπει να γνωρίζετε επίσης ότι για να λειτουργήσει το «αμυντικό» οι επιθετικές επιχειρήσεις οι δικές μας εφαρμόζονται ταυτόχρονα με τις αμυντικές. Αυτός είναι ο λόγος κύριε πρόεδρε που το αμυντικό το έχω σε εισαγωγικά. Τα νησιά μας βάσει αυτού του δόγματος, πενήντα χρόνια τώρα έχουν μόνο αμυντική θωράκιση και θα συνεχίσουν να την έχουν για πάντα. Τα νησιά δεν μετακινούνται, δεν επιτίθενται, μην τα φοβάστε, μην σας ενθαρρύνει όμως η μικρή απόσταση από εσάς ή η μεγάλη που έχουν από εμάς, γιατί τελευταία επικαλείσθε και αυτό. Να τα φοβάστε πολύ μόνο όταν σκέφτεστε κάτι ανήθικο για αυτά».
Πριν το ταξίδι του Έλληνα πρωθυπουργού στις ΗΠΑ«Τι μπορεί να κερδίσει η χώρα μας από μία συνάντηση»; είχαμε επισημάνει ότι ανεξάρτητα με την στρατηγική συμφωνία που έχουμε υπογράψει, η Τουρκία θα συνεχίσει τα ίδια και θα ικανοποιείται στα απειλητικά λόγια. Και για να μιλήσουμε αεροπορικά η προμήθεια καινούργιων F-16 από την Τουρκία και η αναβάθμιση των ήδη υπαρχόντων δεν σημαίνει τίποτε. Η τουρκική πλευρά θα πρέπει να διαβάσει καλά τις αναλύσεις των Νατοϊκών αεροπορικών ασκήσεων στις οποίες συμμετέχει η χώρα μας καθώς και τα αποτελέσματα των διαφόρων τακτικών Νατοϊκών σχολείων στα οποία συμμετάσχουν Έλληνες πιλότοι για να εκτιμήσει σωστά το επίπεδο της ελληνικής ΠΑ. Διευκρινίζουμεότι μιλάμε για σήμερα διότι η είσοδος στο παιγνίδι των Rafale ανεβάζει την Ελληνική ΠΑ σε κατηγορία. Ανεβάζει το Αμυντικό Σύστημα της χώρας μας σε επίπεδο. Αντίθετα στην άλλη πλευρά έχει δημιουργηθεί ένα μεγάλο χάσμα απώλειας εμπειρίας μετά το πραξικόπημα του 2016 με την απομάκρυνση πολλών στελεχών. Θέλει χρόνια πολλά για να βρει τον δρόμο της η τουρκική ΠΑ και αυτό το γνωρίζει η ηγεσία της το γνωρίζουν και κάποιο φίλοι μου πτέραρχοι και ναύαρχοι. Το πρόβλημα δεν είναι τα νέα μαχητικά. Το πρόβλημα είναι το ανθρώπινο δυναμικό. Το ανθρώπινο δυναμικό που θα πρέπει να γνωρίζει γιατί εμπλέκεται κάπου. Ο Τούρκος πρόεδρος για παράδειγμα πρέπει να γνωρίζει ότι δεύτερα Ίμια δεν υπάρχουν. Αν δεν το κατανοήσει, αυτός θα χάσει και για τον λόγο αυτό κάνω αυτή την γρήγορη ανάλυση – εκτίμηση.
Η πρώτη εκτίμηση λέει ότι για οποιαδήποτε κίνηση στρατιωτικής εμπλοκής οιγεωπολιτικές επιπτώσεις θα είναι ραγδαίες με την δημιουργία Κουρδικού κράτους, υιοθέτηση των 12 ν.μ. αιγιαλίτιδας ζώνης από την Ελλάδα και με την Τουρκία να εμπλέκεται εκεί που δεν φαντάζεται κανένας τούρκος πολιτικός.
Η δεύτερη εκτίμηση η στρατιωτική απαιτεί απάντηση στο ερώτημα που θα τεθεί στον τούρκο αρχηγό της ΠΑ. «Θα κερδίσειΑρχηγέ η Τουρκία έναν αεροπορικό πόλεμο αν εμπλακούμε σήμερα;» Αν η απάντηση είναι θετική τότεSayın Erdoğan’a hoş geldiniz.
Η Τρίτη εκτίμηση εξαρτάται από την αρνητική απάντηση του Τούρκου Αρχηγού και είναι φιλική. Να περιοριστούν οι εξωπραγματικές δηλώσεις των Τούρκων πολιτικών, λίγο δύσκολο αν και το έχουν ξανακάνει, να πουν την αλήθεια στο τουρκικό λαό ότι εχθρική χώρα δεν υπάρχει δυτικά της Τουρκίας. Υπογραμμίζω ότι με εμπλοκή της Ελλάδος στον προεκλογικό αγώνα λύση στα μικρά ποσοστά που εμφανίζει ο Τούρκος πρόεδρος δεν υπάρχει.
ανήκω στην αυτόχθονα φυλή των Πομάκων, την ύπαρξη της οποίας και εσύ αναγνώρισες στη διάρκεια της επίσκεψής σου στην Κομοτηνή στις 8 και 9 Δεκεμβρίου 2017.
Παρακολουθούμε με ανησυχία τον ολισθηρό δρόμο του επεκτατισμού στον οποίο βαδίζεις. Με πρόσχημα ότι οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της Δύσης περικυκλώνουν την χώρα σου στα Βαλκάνια, στον Καύκασο και στη Μέση Ανατολή, ζητάς αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου και του Καστελόριζου, όταν η χώρα σου έχει παρατάξει χιλιάδες άνδρες αποβατικού στρατού και επιθετικά όπλα σε απόσταση αναπνοής από τα ελληνικά νησιά απειλώντας να εισβάλεις σε αυτά.
Κύριε Ερντογάν εάν εσύ ήσουν στη θέση της Ελλάδας τι θα έκανες;
Ξεχνάς βέβαια ότι τα νησιά αυτά είναι ελληνικά για χιλιάδες χρόνια, πολλούς αιώνες πριν οι πρόγονοί σου συναντήσουν για πρώτη φορά στην ιστορία τους, το …γαλάζιο χρώμα του Αιγαίου.
Ελληνικά ήταν και τα νησιά Ίμβρος και Τένεδος. Γιατί εσύ δεν εφαρμόζεις αντιστοίχως ό,τι προβλέπει το άρθρο 14 της Συνθήκης της Λωζάνης;
Για τα δύο νησιά, προβλέπεται η θέσπιση καθεστώτος τοπικής αυτονομίας και αυτοδιοίκησης «…θα έχουν ειδική διοικητική οργάνωση αποτελούμενη από τοπικά στοιχεία…Η διατήρηση της τάξης, θα διασφαλίζεται από μια αστυνομική δύναμη τα μέλη της οποίας θα προσλαμβάνονται μεταξύ του τοπικού πληθυσμού από την προαναφερθείσα τοπική διοίκηση και θα τοποθετούνται κάτω από τις διαταγές της»
Γιατί καταπατάς το άρθρο 14 της Συνθήκης της Λωζάνης και ζητάς μονομερώς από την Ελλάδα την εφαρμογή άλλων διεθνών συνθηκών;
Στο διεθνές δίκαιο, ισχύει η αρχή «rebus sic stantibus» που σημαίνει ότι οι αντικειμενικές συνθήκες υπό τις οποίες υπογράφηκαν οι συνθήκες έχουν μεταβληθεί θεμελιωδώς διότι η Ελλάδα απειλείται με πόλεμο, άρα και οι τυχόν όροι (όπως της αποστρατικοποίησης) αλλάζουν και παύουν να ισχύουν. Αλλά, τι δουλειά έχεις εσύ με μια Συνθήκη στην οποία η Τουρκία δεν ήταν συμβαλλόμενο μέρος;
Σταμάτα να αναμοχλεύεις το παρελθόν και τα ιστορικά πάθη. Στην … Γαλάζια πατρίδα, θα μπορούσαν και οι Έλληνες να αντιτάξουν όλη την Μικρά Ασία και την ίδια την Κωνσταντινούπολη. Είναι όμως δυνατόν να σκέφτονται τη σημερινή εποχή οι ηγέτες και οι λαοί έτσι;
Οι απειλές σου δείχνουν ότι είσαι έτοιμος να βυθίσεις στο πένθος χιλιάδες μητέρες και πατεράδες και από τις δύο πλευρές του Αιγαίου και να προστεθούν και άλλοι πρόσφυγες στους ήδη υπάρχοντες Σύριους, Ιρακινούς, Κούρδους, Κύπριους, Ουκρανούς κ.λ.π.
Θα έστελνες να θυσιασθούν τα δικά σου παιδιά, τον γιό σου, την κόρη σου, τον γαμπρό σου στην πρώτη γραμμή του πολέμου; Θα δεχόσουν σφαγές αμάχων, βιασμούς γυναικών, δολοφονίες παιδιών, την εξαθλίωση λαών, καταστροφή πόλεων, υποδομών και υφαρπαγή ξένου πλούτου;
Εμείς οι Πομάκοι δεν θέλουμε να γίνουμε πρόσφυγες του 21ου αιώνα. Η πολιτική σου είναι επικίνδυνη, δυναμιτίζει τις καλές και ειρηνικές σχέσεις που πρέπει να έχουν ο ελληνικός και ο τουρκικός λαός. Καμιά μειονότητα δεν θέλει πόλεμο, πολύ περισσότερο εμείς οι Πομάκοι, αφού πριν από ένα αιώνα εκατοντάδες χιλιάδες σφαγιάστηκαν, εκατομμύρια εκπατρίστηκαν και πολλοί εξ αυτών ζουν στην πατρίδα σου.
Εάν οραματίζεσαι να φθάσεις το πρότυπο και το ανάστημα του Μουσταφά Κεμάλ, μάλλον χρησιμοποιείς λάθος… μεζούρα! Άλλωστε ο Μουσταφά Κεμάλ είχε πει ξεκάθαρα: «Ειρήνη στη χώρα, ειρήνη στον κόσμο». Εσύ, κάνεις το ακριβώς αντίθετο.
Εάν, όμως, όλα αυτά τα κάνεις για να επιβιώσεις πολιτικά, να στρέψεις την προσοχή του φίλου τουρκικού λαού από τα μεγάλα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει και να εξασφαλίσεις την επανεκλογή σου, τότε έχεις ξεπέσει στο επίπεδο ενός πολύ χαμηλού επιπέδου πολιτευτή.
Σου θυμίζω ότι και ο Μουσολίνι πριν εισβάλει στην Ελλάδα έλεγε μεγάλα λόγια και καυχιόταν για το μέγεθος της πολεμικής του μηχανής. Είδες όμως τι έπαθε…
iEpikaira.- Όπως εξηγήσαμε σε προηγούμενο άρθρο στο iEpikaira οι τουρκικές εκλογές τον Ιούνιο του 2023 συνιστούν ορόσημο και βάσει αυτών θα καθοριστούν οι επόμενες κινήσεις του καθεστώτος Ερντογάν.
Σημαντικό είναι να ξεκαθαρίσουμε εκ προοιμίου ότι το κρίσιμο ζήτημα ΔΕΝ είναι το ΑΝ η Τουρκία προβεί στο απονενοημένο αλλά το ΠΟΤΕ και υπό ΠΟΙΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ… Επίσης είναι ξεκάθαρο ότι στόχο θα αποτελέσουν νησιά (και βραχονησίδες) του Αν. Αιγαίου, τα οποία θα καταληφθούν με σκοπό να οικοδομηθεί το αφήγημα της Γαλάζιας Πατρίδας, με κάποια νομιμοφανή επίφαση, όπως για παράδειγμα την δήθεν υποχρέωση της Ελλάδας για αποστρατικοποίηση των συγκεκριμένων νησιών, την οποία υποτίθεται ότι καταπατάμε. Έγκριτοι αναλυτές προειδοποιούν εδώ και καιρό για αυτά τα σενάρια και ως εκ τούτου δεν πρέπει να εκπλαγούμε από το θράσος της επικείμενης τουρκικής εισβολής.
Στο παρόν άρθρο αναλύονται οι λόγοι για τους οποίους εκτιμάται ότι οι επόμενες εβδομάδες και μήνες θα είναι “καυτοί”, με αποκορύφωμα όμως την άνοιξη του 2023:
-Κατ’ αρχήν, η παραπαίουσα τουρκική οικονομία έχει τεράστια ανάγκη τα έσοδα από τον τουρισμό. Ως εκ τούτου είναι αποδεκτή η ένταση με την Ελλάδα αλλά όχι ο πόλεμος κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου. Οπότε η πιθανότητα να οδηγηθούμε σε σύρραξη αυτήν την περίοδο είναι μάλλον περιορισμένη.
-Επιπλέον, η διατήρηση της έντασης για παρατεταμένο χρονικό διάστημα με παράλληλες προπαρασκευαστικές υβριδικές επιχειρήσεις (ψυχολογικές επιχειρήσεις, εργαλειοποίηση μεταναστευτικού και όχι μόνο) είναι θεμιτή για τους τούρκους και εξυπηρετεί διττό στόχο. Αποσκοπεί στο να κουράσει τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις (κατατριβή προσωπικού και εξοπλισμού) υπονομεύοντας σταδιακά το ηθικό αλλά και τις επιχειρησιακές τους ικανότητες. Παράλληλα στοχεύει στην καταρράκωση του ηθικού του Ελληνισμού με σκοπό την επίτευξη συνθηκολόγησης υπό τους τουρκικούς όρους. Αυτή η στρατηγική όμως αγνοεί και παραβλέπει το ήθος και το σθένος των Ελλήνων οι οποίοι ιστορικά διέπρεψαν και εξέπληξαν στις δύσκολες στιγμές.
-Η ψυχολογική προετοιμασία της τουρκικής κοινής γνώμης για την επικείμενη σύγκρουση είναι επίσης μια σχετικά χρονοβόρα διαδικασία και αποσκοπεί στο να συσπειρώσει και να κερδίσει την υποστήριξη στο εσωτερικό της Τουρκίας αυξάνοντας ταυτόχρονα τα χαμηλά δημοσκοπικά ποσοστά του Ερντογάν. Δεν είναι απίθανο μάλιστα στη διαδικασία αυτή να κερδηθεί σημαντικό έδαφος έναντι των πολιτικών αντιπάλων του που ούτως ή άλλως τον παροτρύνουν να επιτεθεί στην Ελλάδα. Ο τουρκικός πολιτικός συρφετός καίτοι ετερόκλιτος, ξέρει να συσπειρώνεται εναντίων των εξωτερικών εχθρών, σε αντίθεση με τις ελληνικές πολιτικές δυνάμεις, οι οποίες διατηρούν τις άκρως επικίνδυνες μικροκομματικές τους παρωπίδες.
-Επιπροσθέτως, είναι πασίδηλο ότι για την επίτευξη των μαξιμαλιστικών/επεκτατικών στοχεύσεών της η Τουρκία, θέλει να αποφευχθεί πάση θυσία μία ευρείας κλίμακας (όχι σημειακή) θερμή σύγκρουση με την Ελλάδα. Εν τοιαύτη περιπτώσει τα όποια οφέλη που επιδιώκει να αποκομίσει θα εξανεμιστούν από το πολύ μεγαλύτερο κόστος, δεδομένης της ισχύος και των δυνατοτήτων των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων για συντριπτικά πλήγματα. Επιπλέον, εάν κάτι πάει στραβά σε μια διένεξη εντός του καλοκαιριού, θα αποτελέσει τη θρυαλλίδα για το καθεστώς Ερντογάν αλλά κυρίως για τον ίδιο, ο οποίος πιθανότατα θα χάσει την εξουσία (1 και 2) με ότι αυτό συνεπάγεται ακόμη και για την ίδια του την ζωή καθώς και αυτήν του στενού του οικογενειακού περιβάλλοντος. Αντιθέτως, εάν η κατάσταση εκτραχυνθεί λίγο πριν τις τουρκικές εκλογές, η χώρα θα βρίσκεται σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης και θα υπάρχει η ευχέρεια ακόμα και για αναβολή τους επ’ αόριστον. Οι ίδιοι οι τούρκοι αναλυτές εκτιμούν ότι ο Ερντογάν θα κηρύξει την χώρα σε κατάσταση “έκτακτης ανάγκης” πριν τις εκλογές.
-Καθοριστικός παράγοντας για την επιλογή της χρονικής περιόδου της τουρκικής εισβολής θα είναι η διεξαγωγή πρόωρων εκλογών στην Ελλάδα, για τις οποίες υπάρχουν πληροφορίες ότι επίκεινται τον ερχόμενο Οκτώβριο. Σε προηγούμενο άρθρο στο iEpikaira αναφέρθηκε ότι οι επόμενες εκλογές είναι πιθανό να καταλήξουν σε βραχύβια συγκυβέρνηση η οποία πιθανότατα θα καταρρεύσει υπό το βάρος της διαφαινόμενης παγκόσμιας οικονομικής, επισιτιστικής και ενεργειακής κρίσης, οπότε θα οδηγηθούμε σε υπηρεσιακή κυβέρνηση (προεξάρχοντος προσώπου χωρίς πολιτικά βάρη, με έντονη παρουσία στον δημόσιο διάλογο, το οποίο θα έχει την υποστήριξη κυρίως της ενδοκομματικής αντιπολίτευσης του κυβερνώντος κόμματος) το αργότερο μέχρι τις αρχές του 2023.
–Υπενθυμίζεται δε ότι, το 2023 συμπίπτουν οι τουρκικές εθνικές εκλογές με την συμπλήρωση των 100 χρόνων από την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας και την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης την οποία ο Ερντογάν έχει ξεκαθαρίσει ότι θέλει να επαναδιαπραγματευτεί. Το ξήλωμα της Λωζάννης δύναται να συμπαρασύρει και τις προβλέψεις της Συνθήκης του Μοντρέ, γεγονός που θα έχει επιπτώσεις στο καθεστώς στα Δαρδανέλια/Βόσπορο όπου γνωρίζουμε εκ προοιμίου ποιά μεγάλη δύναμη θα θιγεί άμεσα με ότι αυτό συνεπάγεται.
-Το κουρδικό αποτελεί επίσης ρυθμιστικό παράγοντα στις τουρκικές εκλογές. Οι ψήφοι του φιλοκουρδικού HDP οδηγούν τον Ερντογάν σε νέα εκκαθάριση Κούρδων στην Συρία (η οποία θα έχει κάποια διάρκεια), παρασύροντας την αντιπολίτευση ώστε να απωλέσει και εκείνη το κρίσιμο ποσοστό του φιλοκουρδικού HDP μειώνοντας συνακόλουθα την δημοσκοπική ψαλίδα για την οποία διαφορετικά θα απαιτηθεί ευρεία εκλογική νοθεία. Δεν αποκλείεται μάλιστα σύντομα να δούμε κοσμογονικές εξελίξεις σε αυτό το μέτωπο, με ανακοινώσεις από την Αμερική (ή και Ισραήλ) που θα πέσουν σαν κεραυνός εν αιθρία (1 και 2).
Για όλους αυτούς τους λόγους και δεδομένου ότι οι Τούρκοι αρέσκονται πάντοτε στη σημειολογία (1 και 2), εκτιμάται ότι θα αυξηθεί η ένταση σε όλα τα επίπεδα με τις γνωστές μεθόδους (ακόμη και με προβοκάτσιες) και θα διατηρηθεί έτσι η κατάσταση για κάποιο χρονικό διάστημα μέχρις ότου καταρρεύσουν τελείως οι διπλωματικές μας σχέσεις, επιρρίπτοντας εξ ολοκλήρου την ευθύνη στην Ελλάδα. Με τα σημερινά δεδομένα η πιθανότερη περίοδος για να οδηγηθούμε σε θερμή σύγκρουση εκτιμάται ότι θα είναι τον Μάρτιο-Απρίλιο του 2023, λίγους μήνες πριν τις τουρκικές προεδρικές εκλογές.
Όσον αφορά στη στάση των συμμάχων και δη της Αμερικής, ο γερουσιαστής R. Menendez, δήλωσε στις 11/06/2022 το αυτονόητο, ότι σε ενδεχόμενη διένεξη “μπορεί να παρέμβει ο Μπάιντεν αλλά τότε θα είναι αργά”, ενώ πρόσθεσε κάτι πολύ ανησυχητικό, ότι δηλαδή “πρέπει να καταστήσουμε σαφές ποιός είναι ο επιτιθέμενος εδώ”. Η δεύτερη τοποθέτηση οφείλει τουλάχιστον να μας προβληματίσει αφού γίνεται αντιληπτό το πόσο καλή δουλειά έχουν κάνει οι γείτονες στο να επικοινωνήσουν τις παράλογες θέσεις τους (συνεργεία του τουρκικού λόμπι στην Ουάσιγκτον) πείθοντας εν μέρει (ή τουλάχιστον θολώνοντας τα νερά σε βαθμό που οι σύμμαχοι να μην έχουν ξεκάθαρη εικόνα) ότι έχουν κάθε λόγο να συνεχίσουν την επιθετικότητα απέναντί μας. Αντιθέτως, εμείς βρισκόμαστε ακόμα στο στάδιο όπου πρέπει να εξηγήσουμε τα προφανή, ότι δηλαδή οι γείτονες είναι οι αναθεωρητές επιτιθέμενοι και εμείς οι αμυνόμενοι! Ότι η Τουρκία θα φέρει εξ ολοκλήρου την ευθύνη εάν κινηθεί εναντίον μας. «Ακόμη και το ξεκαθάρισμα ποια χώρα ήταν ο επιτιθέμενος και ποια το θύμα, θα μπορούσε να είναι αρκετά δύσκολο για να ξεκαθαριστεί» σημείωνε από το 2020(!) ο γνωστός αναλυτής Ted Galen Carpenter του αμερικανικού Cato Institute. Αυτή η διαπίστωση συνιστά ένα ακόμα καμπανάκι για την διπλωματικοπολιτική μας αδράνεια και αφέλεια συνάμα.
Η δε αντίδραση της Γαλλίας (με την οποία έχουμε συνάψει αμυντική συμφωνία και υποχρεούται να συνδράμει σε περίπτωση που η Ελλάδα δεχτεί επίθεση επί της κυριαρχίας της), θα εξαρτηθεί από την διάρκεια της ελληνοτουρκικής διένεξης (εάν είναι ζήτημα ημερών, είναι πολύ αμφίβολο ότι η Γαλλία θα μπορέσει να συνδράμει αποτελεσματικά), αλλά κυρίως από το σθένος που θα επιδείξουμε έναντι των επιτιθέμενων επί του πεδίου. Κανείς δεν πρόκειται να πολεμήσει έναν δικό μας πόλεμο εάν εμείς δεν είμαστε διατεθειμένοι να αντεπιτεθούμε με ότι έχουμε και δεν έχουμε.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι, όταν η Άγκυρα ρίξει το γάντι, θα είμαστε προετοιμασμένοι να το σηκώσουμε αντανακλαστικά, απελευθερώνοντας τους κανόνες εμπλοκής, ή θα αφήσουμε να παρεμβληθούν υπονομευτικά τηλεφωνήματα από πρωτεύουσες του Δυτικού κόσμου;
Και όσον αφορά στην παραφιλολογία για τα νέα εξοπλιστικά μας, τα οποία σύμφωνα με κάποιους όψιμους τουρκοφάγους, είναι αρκετά για να αποτρέψουν την Τουρκία, διευκρινίζεται ότι επί του παρόντος διαθέτουμε μόνο 6 Rafale επιπλέον, με τα οποία οι χειριστές τους κάνουν υπεράνθρωπες προσπάθειες για να εξοικειωθούν. Όσα όπλα όμως κι αν έχουμε διαθέσιμα στη φαρέτρα μας, είναι σχεδόν άχρηστα εάν απουσιάζει η πολιτική βούληση για τη χρήση τους, και αυτό το γνωρίζει πολύ καλά ο εχθρός μας.
Στα δύσκολα ανατρέχουμε στις συμβουλές όσων έζησαν και χειρίστηκαν κρίσιμες καταστάσεις με την Τουρκία. Γιατί, όπως έλεγε συχνά ο Βύρων Θεοδωρόπουλος, «η Ιστορία δεν πρέπει να σε διδάσκει τι πρέπει να κάνεις, αλλά το τι δεν πρέπει να κάνεις». Βρισκόμαστε στα πρόθυρα κάποιου «γεγονότος» χωρίς κανείς να μπορεί να προβλέψει τι και πότε θα συμβεί. Ο Ερντογάν έχει ανέβει πολύ ψηλά στο «δέντρο» και θα δυσκολευτεί να κατέβει, χωρίς να πέσει…
Από τα προηγούμενα επεισόδια έχουμε μάθει, λοιπόν, τι πρέπει να κάνουμε:
• Να μην αφεθούμε σε μια κλιμάκωση που δεν είναι σχεδιασμένη και προαποφασισμένη. Είναι μεγάλη τέχνη η αποφυγή της κλιμάκωσης. Μία λανθασμένη κίνηση, δήλωση ή απόφαση μπορεί να ωθήσει σε ένα σπιράλ κινήσεων και αντικινήσεων χωρίς τέλος. Υποτίθεται ότι μάθαμε το μάθημά μας μετά τα Ιμια. Τίποτα δεν μπορεί να μπαίνει απλώς στον «αυτόματο».
• Να ξέρουμε ακριβώς τι σκέπτονται και τι θα πράξουν οι βασικοί μας εταίροι και σύμμαχοι σε περίπτωση που προκληθεί ένα επεισόδιο. Ούτε αυτό είναι εύκολο. Επειδή όμως το πληρώσαμε πολλές φορές στην Ιστορία μας, είναι και απολύτως κρίσιμο. Χρειάζονται καθαρές κουβέντες, έστω και αν μας δυσαρεστήσουν. Καλύτερα να ξέρουμε την αλήθεια και τα όρια αντίδρασης κάθε συμμάχου, παρά να πέσουμε απότομα από τα σύννεφα.
Καλύτερα να ξέρουμε εκ των προτέρων την αλήθεια και τα όρια αντίδρασης κάθε συμμάχου σε περίπτωση που προκληθεί ένα επεισόδιο, παρά να πέσουμε από- τομα από τα σύννεφα.
• Να μιλάνε όλοι οι βασικοί «παίκτες» την ίδια γλώσσα, να μπορούν να συνεννοηθούν χωρίς τριβές και προσωπικές ατζέντες, κάτι που πληρώσαμε ακριβά στα Ιμια. Και βέβαια, να μπουν για λίγο τα κομματικά και τα προσωπικά στην άκρη, γιατί χωρίς αρραγές εσωτερικό μέτωπο δεν πας πολύ μακριά.
• Να διατηρηθούν κάποια στοιχειώδη κανάλια επικοινωνίας με την άλλη πλευρά. Ο Ερντογάν κόβει τις γέφυρες και το κάνει δύσκολο. Θέλει επιμονή, διότι χωρίς τέτοια κανάλια η εκτόνωση θα είναι πολύ δύσκολη.
Μπορεί όλα τα παραπάνω να είναι περιττές επισημάνσεις και να αποδειχθεί ότι περνάμε μία ακόμη ρητορική και ψυχοσωματική έξαρση ενός πολύ στριμωγμένου και αλαζόνα ηγέτη. Ισως όμως ο Ερντογάν να έχει το δικό του ραντεβού με την ιστορική ύβρι. Και αυτό να περνάει μέσα από τη σχέση του με την Ελλάδα.
Ας είμαστε έτοιμοι, λοιπόν, καλού κακού. Και να μην υποτιμάμε τη «στραβή», το ατύχημα που μπορεί να τα τινάξει όλα στον αέρα. Συμβαίνει στις πιο οργανωμένες χώρες, από την ώρα που τα θαμπώνει όλα η ομίχλη μιας κρίσης που κλιμακώνεται. Οπως συχνά μας επισημαίνει με την ισοπεδωτική σοφία του ο Πέτρος Μολυβιάτης, «μην ψάχνετε πάντοτε να βρείτε κάτι βαθύ ή περίπλοκο πίσω από ένα λάθος. Μπορεί απλά να πρόκειται για… ένα λάθος». Τον νου μας, λοιπόν.
Και η γερμανική εξωτερική πολιτική και οι συνέπειες της για τους Έλληνες από το 1878 έως το 1923
Ευστρατία Dawood, Αρθρογράφος
Ιστορικός – Κινηματογραφιστής
Κωνσταντινούπολη 1917 – Ο Κάιζερ μαζί με τον Μωάμεθ τον Πέμπτο και τον Ενβέρ Πασά.
ULLSTEIN BILD DTL. VIA GETTY IMAGES
Στο πέρασμα από τον 19ο στον 20ο αιώνα η Γερμανία εκδηλώνει την επιθυμία της να καθιερωθεί ως μεγάλη αποικιακή δύναμη στην Ανατολή. Ο κυριότερος αντίπαλός της, η Αγγλία, είναι ήδη μια υπολογίσιμη δύναμη στη Μέση Ανατολή πράγμα που αναγκάζει τη Γερμανία να στρέψει το ενδιαφέρον της προς το απομεινάρι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Μικρά Ασία.
Στόχος της είναι να το θέσει εντελώς κάτω από την επιρροή της και να το διαμορφώσει με τον τρόπο που συμφέρει καλύτερα. Ο τρόπος αυτός περιλαμβάνει την ενίσχυση του τουρκικού στοιχείου και τον πλήρη εκτουρκισμό της περιοχής στα πλαίσια μια γερμανικής εκπαίδευσης και προπαγάνδας.
Το κίνημα των Νεοτούρκων στοχεύει ακριβώς στη δημιουργία ενός «εθνικού» κράτους με ένα έθνος, μια θρησκεία και «εθνική» οικονομία. Δεν υπάρχει τίποτε το παράξενο σ’αυτό, αφού ο 19ος αιώνας είναι ο αιώνας της δημιουργίας των εθνικών κρατών στην Ευρώπη με τη Γερμανία ένα σχετικά νεοσύστατο κράτος. Άρα, Γερμανοί και Νεότουρκοι συμφωνούν απολύτως μεταξύ τους σ’αυτό το σημείο.
Δύο είναι τα μεγάλα προβλήματα έχουν να αντιμετωπίσουν.Η πολιτιστική καθυστέρηση των Τούρκων από τη μια πλευρά και οι ισχυρές- μη μωαμεθανικές,-μειονότητες της περιοχής, Έλληνες, Αρμένιοι και Εβραίοι οι οποίοι είναι κατά κανόνα πιο μορφωμένοι και οπωσδήποτε κρατούν στα χέρια τους την οικονομία της περιοχής, κυρίως μέσω του εμπορίου.
Αν η Γερμανία θέλει να επιτύχει την δημιουργία ενός εθνικού τουρκικού κράτους κάτω από «ευρωπαϊκή»-διάβαζε γερμανική επιρροή-οι μειονότητες αυτές θα πρέπει να εξαφανιστούν, έστω κι αν Έλληνες και Αρμένιοι κατοικούν σε εδάφη που κατέχουν αιώνες πριν από την εμφάνιση των Σελτζούκων Τούρκων στην περιοχή, δηλαδή βρίσκονται στις πατρίδες τους.
Επομένως έχουν βάσιμες διεκδικήσεις ανεξαρτητοποίησης από την οθωμανική κατοχή. Από όποια πλευρά κι αν το αντιμετωπίσουν αυτό το πρόβλημα Γερμανοί και Νεότουρκοι, η λύση παραμένει μία. Οι πληθυσμοί αυτοί πρέπει να εξολοθρευτούν.
Οι Τούρκοι θα εφαρμόσουν τα δραστικά μέτρα εξόντωσης αλλά οι Γερμανοί θα στήσουν το θεωρητικό οικοδόμημα αυτής της εξόντωσης, την οποία θα παρακολουθήσουν με απάθεια. Αυτό αποκαλύπτουν τα στοιχεία της έρευνάς μου.
.
Οι επιστήμες των Γερμανών στη διάθεση του πολιτιστικού ιμπεριαλισμού του Κάιζερ στις σφαίρες επιρροής της μέσα στην τότε Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Το γεγονός ότι το κράτος του Κάιζερ και οι Νεότουρκοι ήταν σύμμαχοι κατά τη διάρκεια του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου δεν είναι κάτι άγνωστο στους ιστορικούς. Τίθεται όμως το ερώτημα με ποιο τόπο ενέτεινε τη συνεργασία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τον Κάιζερ η συμβολή των επιστημών.
Οι ακόλουθοι φάκελοι από τα Πρωσικά μυστικά αρχεία του Κράτους στο Βερολίνο ρίχνουν βαθύτερα το φως στη διαπλοκή μεταξύ επιστημών και και πολιτικών μηχανορραφιών του Κράτους του Κάιζερ. Εδώ γίνεται φανεροί ο ρόλος και η σημασία της επιστήμης στον πόλεμο για την αποικιακή εξάπλωση στη Μικρά Ασία.
Ο φάκελος Ι. ΗΑ Rep. 89 Nr. 13350 αποκαλύπτει σχέδια που σχετίζονται με την Τουρκία και έχει τίτλο:« Νέες επιστημονικές επιχειρήσεις που αφορούν την Τουρκία».
Σχέδια που αφορούν τα κρατικά συμφέροντα δίνουν προτεραιότητα στους φακέλους. Ο στόχος ήταν να συνδέσουν την τουρκική με την γερμανική κουλτούρα. Κρατικά μέσα έπρεπε να διατεθούν γι’αυτό. Τα συμφέροντα του Κράτους βλέπουν κάθε προσπάθεια στα πλαίσια μιας «κλειστής πολιτιστικής πολιτικής».
Πράγμα που σημαίνει: ένωση, επίβλεψη και «ει δυνατόν επηρεασμός». Ο διαχωρισμός επιστήμης και πολιτικής αναιρέθηκε με τη δικαιολογία ότι ο «Αντίπαλος» στην Ανατολή (εννοείται η Αγγλία) έχει ήδη μια δυναμική παρουσία στην περιοχή και από καιρό έχει χαράξει το δρόμο «άρα (πρέπει) και οι δικές μας επιστημονικες επιχειρήσεις να εκτιμηθούν (γίνουν) ως πολιτικές».
Απόσπασμα:«Μπορεί, επίσης, και μάλιστα οφείλει αυτή η πολιτιστική εργασία να μετατραπεί σε σημαντικό παράγοντα των γερμανο-τουρκικών σχέσεων». (ibid) Τα σχέδια έπρεπε τελικά να επεξεργαστεί το Υπουργείο Πολιτισμού.
Στην σελ. 6 υπάρχει η επιλογή των οργανώσεων που θα ήταν χρήσιμες στις κρατικές υποθέσεις του γερμανικού Ράιχ. Ειδικά προβάλλεται η «Γερμανική Εταιρία της Ανατολής». Υπαγόταν στο Προτεκτοράτο του Κάιζερ και διεξήγαγε εκτεταμένες ανασκαφές στις περιοχές του Ασσυρο-βαβυλωνιακού πολιτισμού. «Δεδομένου ότι όλες οι χώρες με αρχαίο πολιτισμό αντιτίθενται όλο και περισσότερο στην εξαγωγή των καλλιτεχνικών τους θησαυρών, η Τουρκία παραμένει η μόνη μεγάλη δεξαμενή γαι την πλήρωση των μουσείων μας». Οι ανασκαφές πραγματοποιούνταν σε αρχαίες ελληνικές πόλεις όπως Πέργαμος, Μίλητος, Δίδυμα κλπ.
Ωστόσο το πιο σημαντικό πολιτιστικό και πολιτικό ίδρυμα υπό το Προτεκτοράτο του Υπουργείου Εξωτερικών ήταν η «Γερμανο-Τουρκική Ένωση»(ΓΤΕ) υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Jäeckh.
Αυτή η εταιρία είχε ιδρυθεί πριν από τον πόλεμο και στις πρώτες παραγράφους του καταστατικού διαβάζουμε το εξής:
«να φέρουμε πιο κοντά την γερμανική και την τουρκική εκπαίδευση και να μεταδώσουμε, ιδιαίτερα, τα επιτεύγματα της γερμανικής επιστήμης στον πληθυσμό του τουρκικού Κράτους, στην παρούσα τους κατάσταση». Σκοπός και στόχος της ένωσης ήταν η ίδρυση σχολείων, οικοτροφείων, νοσοκομείων και σανατορίων και πανεπιστημίων στην Τουρκία. Η αποστολή εκπαιδευτικών, γιατρών, η ίδρυση βιβλιοθηκών, μορφωτικών ιδρυμάτων, η προώθηση σχολείων, η εκτύπωση φυλλαδίων, η ίδρυση της λέσχης «Τευτονία» στην Κωνσταντινούπολη και της Οθωμανικής Λέσχης στο Βερολίνο. Ιδρύθηκε, επιπροσθέτως, ένα «Κεντρικό Γραφείο για Γερμανο-Τουρκικά Οικονομικά Ζητήματα».
.
.Στις αρχές του πολέμου η ΓΤΕ ίδρυσε το «Γερμανικό Σπίτι» στην Κωνσταντινούπολη (Το Σπίτι της Φιλίας). Τα χρήματα συνέλεξε ο καθηγητής Jäeckh (1,5 εκατομμύριο γερμανικά μάρκα). Αντίθετα, στην Κωνσταντινούπολη ιδρύθηκε η «Τουρκο-Γερμανική Ένωση» (ΤΓΕ) «για την καλύτερη προσέγγιση των δύο εθνών».
Η ανάγκη για το «Κεντρικό Γραφείο για Γερμανο-Τουρκικά Οικονομικά Ζητήματα» είχε την εξής δικαιολογία:«Οι οικονομικές συνθήκες στην Ανατολή και ακόμη περισσότερο το οικονομικό σκεπτικό των Ανατολιτών διαφέρουν ριζικά από τις δικές μας», γι’ αυτό χρειάζεται ο γερμανικός επιχειρηματικός κόσμος καθοδήγηση. Αυτό το γραφείο είχε μια συμβουλευτική, προπαγανδιστική και οικονομική βάση.
Μια άλλη δημιουργία τον καιρό του πολέμου είχε αναληφθεί από το Υπουργείο των Εξωτερικών, «Το Γραφείο Ειδήσεων για την Ανατολή». Κύριος λόγος της ίδρυσης ήταν η εξάπλωση των γερμανικών ειδήσεων στον Τύπο της Ανατολής, επομένως στον ευρύτερο κύκλο περιοχών της Ανατολής «από τον Ατλαντικό Ωκεανό έως τoν Ειρηνικό Ωκεανό»(ibid).
Το Γραφείο Ειδήσεων της Ανατολής διαχωρίστηκε από τα Κεντρικά του Βερολίνου, το οποίο όπως και πριν παρέδιδε το απαραίτητο υλικό για την οικονομική και προπαγανδιστική δραστηριότητα(σελ. 7.)
Διευθυντής του Γραφείου Ειδήσεων ήταν ο καθηγητής Mittwoch. Συντάχθηκε και υποβλήθηκε μνημόνιο στο Υπ. Εξ. ώστε το Γραφείο Ειδήσεων να συγχωνευθεί με τα Κεντρικά Γραφεία και άλλους σχετικούς οργανισμούς.
Το Ινστιτούτο Ανατολής προοριζόταν να λειτουργήσει ως κέντρο μεταπτυχιακών σπουδών για το Σεμινάριο Ανατολικών Γλωσσών του Βερολίνου. Περαιτέρω ομάδες προστέθηκαν το 1915 στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης. Διορίστηκαν 17 Γερμανοί καθηγητές οι οποίοι θα λειτουργούσαν ως επιστημονική αποστολή σε πολιτιστικό-πολιτικό επίπεδο και εκτιμώντο εξίσου με την πολιτικο-στρατιωτική αποστολή. Οι «Κύριοι» θα ήταν «φορείς πολιτισμού» και προπαγανδιστές της ειδικότητάς τους ο καθένας.
Κύριος στόχος της εργασίας τους ήταν να διαπιστώσουν με ακρίβεια σε ποια έκταση η ειδικότητά τους «εξυπηρετούσε καθαρώς ιδιαίτερα τουρκικά συμφέροντα ή σε ποιο βαθμό μέσω της εξυπηρέτησης των τούρκικων συμφερόντων θα φαίνονται ταυτόχρονα χρήσιμοι στα γερμανικά συμφέροντα».
Ακολουθούσαν οι διάφορες ειδικότητες:
Κατ’ αρχάς ο καθηγητής της Γεωγραφίας (Καθ. Obst). Κύριο θέμα: «Η κλιματολογία της Οθωμανικής αυτοκρατορίας».
Το γερμανικό Ράιχ είχε στόχο τη δημιουργία μιας βάσης στην οποία θα προωθείτο μια συλλογή δεδομένων προς χρήση επιχειρήσεων γεωργικής και τεχνικής φύσεως. Αλλά δεν ξεχνούσαν και τη συλλογή περαιτέρω πληροφοριών για τον Στρατό, πχ. το Ναυτικό και την Αεροπορία.
«Γι’ αυτό το σκοπό καλύφθηκε ολόκληρη η τουρκική επικράτεια από ένα δίκτυο σταθμών και παράλληλα δημιουργήθηκε μια αληθινά ισχυρή βάση για εκτίμηση» (σελ. 9 ibid). „Επίσης, έπρεπε να παρεισφρήσουν γεωπολιτικές έρευνες και ζωολογικός σταθμός από άλλους καθηγητές… «γι’ αυτό το Ινστιτούτο Ζωολογίας εγκρίθηκαν από την τουρκική κυβέρνηση 85 000 εκατ. Εδώ υπεισερχόταν μια συνεργασία γερμανικών και τουρκικών συμφερόντων(σελ. 19 ibid). Κάποιος καθηγητής Leick ανέλαβε την πρωτοβουλία ίδρυσης ενός βιολογικού ινστιτούτου για την έρευνα της θαλάσσιας και χερσαίας χλωρίδας. Άλλη μια πρωτοβουλία των γερμανών καθηγητών ήταν να αναζωπυρώσουν ένα κίνημα που θα έβαζε ως στόχο τη «Δωρεά Βιβλίων» προς την Τουρκία.
Με την υποκίνηση του καθηγητή Kampffmeyer δημιουργείται μια «΄Ενωση των Φίλων της Τουρκικής Λογοτεχνίας» . Αυτή είχε από την αρχή συγκροτηθεί με την καθοδήγηση του Υπουργείου Πολιτισμού.
Στόχος ήταν η δημιουργία Βιβλιοθήκης η οποία κατ’ αρχήν θα εξυπηρετούσε τις έρευνες των Γερμανών. Η ένωση που ονομαζόταν «Ανατολικό Ινστιτούτο Μεχμέτ-Ρεσάντ ο 5ος» που δημιουργήθηκε από τους Δόκτορες Nossing και Vollbehr και στο Συμβούλιο της οποίας συμμετείχαν ο Imhof-Pascha και ο υπουργός του Κράτους Hentig που έπαιξε μεγάλο ρόλο σε συνεργασία με την Τουρκική πρεσβεία.
(Σ’ αυτό το σημείο η συντάκτρια του κειμένου θα επιθυμούσε να παραπέμψει στην πρόσφατη κριτική στην έκθεση του Μουσείου με τίτλο «Κάιζερ και Σουλτάνος. Γείτονες στην Ευρώπη των μέσων της πειόσου 1600-1700».
Η ανάμειξη του Μουσείου και του Τουρκικού Προξενείου στην Καρλσρούη όπως και η συμμετοχή του Υπουργείου Πολιτισμού στην παραχάραξη της Ιστορίας το 2020 ανάγκασε την Διεύθυνση Μουσείου να λάβει θέση. Η Διεύθυνση όπως και το Υπουργείο απέκρυψαν τη θέση τους κάτω από το πρόσχημα ότι η έκθεση οργανώθηκε από 10 διεθνείς επιστήμονες ).
Στο γερμανικό κράτος υπήρχαν συλλογές πολύτιμων βιβλίων. Εδώ πρέπει να τονιστεί η συλλογή της εταιρείας Gsellius, η οποία περιείχε ποικιλία βιβλίων «για την παλαιότερη Ιστορία της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένων παλαιών ταξιδιωτικών βιβλίων και αντι-τουρκικής λογοτεχνίας από την εποχή των τουρκικών πολέμων, ιδιαίτερα μάλιστα της αφορισμένης από τον Πάπα, μερικά από αυτά μοναδικά στο είδος τους“(ibid)
Η Βιβλιοθήκη είχε ελεγχθεί από από ειδικούς της Βασιλικής Βιβλιοθήκης και διαπιστώθηκε ότι τουλάχιστον οι μισοί από αυτούς τους τόμους έλειπαν από τη Βασιλική Βιβλιοθήκη. Γι’ αυτό δήλωσαν οι Κύριοι ότι « θα ήταν μεγάλη καταστροφή για την γερμανική επιστήμη να φύγουν τα βιβλία αυτά από τη χώρα και επίσης πολιτικά ανόητο να δωρίσουν στην Κωνσταντινούπολη λογοτεχνία τουρκο-φοβικής φύσεως». (ibid)
Σ’ αυτό το σημείο τίθεται το ερώτημα ως ποιο βαθμό συμμετείχαν το Υπουργείο Πολιτισμού και η Επιστήμη στην χαλκευμένη αντίληψη της τουρκικής Ιστορίας.
Μια άλλη ειδικότητα επιστρατεύθηκε από την γερμανική προπαγάνδα, αυτή των γιατρών.
Ο Γερμανός στρατιωτικός γιατρός Δρ Rodenwald υπέδειξε ότι «σχεδόν δεν υπάρχει καλύτερο μέσο προπαγάνδας υπέρ της Γερμανίας από τη βελτίωση των υγειονομικών κέντρων της χώρας»(σελ. 12 ibid). Σ’ αυτό το πλαίσιο προγραματιζόταν το χτίσιμο νοσοκομείου στη Σμύρνη και η ίδρυση Ινστιτούτου λοιμωδών νόσων.
Ο καθηγητής Müller από την Πολυκλινική του Würzburg με τον πρώην πρέσβυ von Külhmann έκαναν ένα προσχέδιο «εξαιτίας της πολεμικής εμπειρίας της Τουρκίας, … ότι η γερμανική πολιτιστική επίδραση όφειλε πρωτίστως να υπηρετήσει την ιατρική επιστήμη».(ibid)
Και η Συρία όφειλε να παραμείνει στο οπτικό πεδίο. Ο λόγος:«Όταν σκεφθούμε ότι η επιρροή της Entente στη Συρία, εδώ και δεκαετίες, είχε ως αφετηρία την Ιατρική Αποστολή, δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε την τεράστια σημασία αυτών των σχεδίων για ολόκληρη την πολιτιστική μας πολιτική στην Ανατολή. (ibid) Το Γεωργικό Ινστιτούτο της Κωνσταντινούπολης θα έπρεπε παρεμπιπτόντως να υποστηρίξει τις «ενωμένες κατά τον πόλεμο Δυνάμεις, Γερμανία, Αυστροουγγαρία, Βουλγαρία και Τουρκία». (σελ. 13 ibid)
Το προσεκτικά προετοιμασμένο σχέδιο βρίσκεται στα χέρια του Υπ. Εξ. (ibid) Η οικονομική πλευρά καλύφθηκε κυρίως από «κρατικά μέσα». Στα Αρχεία βρίσκονται προτάσεις πολλών άλλων προγραμμάτων με τη συμμετοχή της επιστήμης γαι την επίτευξη μιας ευρείας πολιτο-πολιτιστικής προπαγάνδας προς όφελος της Γερμανίας και της επιρροής της στην Τουρκία», ειδικά από την άποψη των Φυσικών Επιστημών, της Εθνογραφίας και της Οικονομίας. (σελ. 14 ibid)
Οι νομικές επιστήμες θα έπρεπε να καλύψουν το πεδίο «πρακτικής φύσης πληροφοριών από τη νομική ζωή των Βαλκανίων και της Τουρκίας». Στόχος των θεσμών ήταν να υπηρετήσουν σταθερά μια τουρκόφιλη πολιτική, «θα πρέπει μόνον οι Τούρκοι να συνειδητοποιούν πάντα ότι σ’ αυτά τα Ινστιτούτα είναι φιλοξενούμενοι της Γερμανίας». (ibid)
Η επιστήμη και τα ιδρύματα «τα οποία στηρίζουν τα γερμανικά συμφέροντα στην Τουρκία» θα έπρεπε να υποστηριχθούν. «Κάτω από αυτές τις συνθήκες, οι εφαρμοσμένες ή εφαρμόσιμες επιστήμες έχουν προτεραιότητα… επομένως Δίκαιο, Οικονομία, Ιατρική, Γεωγραφία είναι χρησιμότερες από την Αρχαιολογία ή την Ιστορία όταν πρόκειται για τα γερμανικά συμφέροντα». (ibid)
Στη Γερμανία θα έπρεπε να συμβάλλουν στα σχέδια για «την προώθηση μιας καλύτερης γνώσης της Τουρκίας». Επομένως θα ήταν ευπρόσδεκτη η ίδρυση των κάτωθι:
Ίδρυση ενός Ινστιτούτου τουρκικού και ισλαμικού Δικαίου. Κι εδώ επιλέχθηκαν πρόσωπα τα οποία ήταν κατάλληλα για τη σύνδεση των γερμανικών συμφερόντων με το ισλαμικό Δίκαιο. Ο Δρ Erich Nord, διερμηνέας στο Γενικό Προξενείο της Κωνσταντινούπολης, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης. «Θα τοποθετούσε με βάση πρωσσικούς πόρους ένα προσωπικό που θα μπορούσε να αποτελείται από ένα γηγενή Κωνσταντινοπολίτη δικηγόρο, ένα Τούρκο μουλά και ένα νεαρό Γερμανό λόγιο με γνώσεις αραβικής και ει δυνατόν με νομικές γνώσεις. (σελ 22 ibid).
Στόχος ήταν η δημιουργία από το Ινστιτούτο μιας εξαιρετικής παρουσίασης του τουρκικού Δικαίου σε μορφή βιβλίου, όσο το δυνατόν συντομότερα, διότι αλλιώς θα εβλάπτοντο τα γερμανικά συμφέροντα λόγω «Απώλειας χρόνου».
Ιατρικά ιδρύματα διότι «η Ιατρική κρατούσε εξέχουσα θέση στην γερμανική πολιτιστική πολιτική στην Τουρκία». Το Υπουργείο Πολιτισμού θα συμμετείχε ανάλογα με τις δυνάμεις του. (ibid)
Δημιουργία ενός γερμανικού Ινστιτούτου επιστημών στα πλαίσια του «Σπιτιού της Φιλίας». Στόχος η εξερεύνηση της χώρας των Τούρκων που αποτελούσε «terra incognita» και η επιμόρφωση Γερμανών εμπειρογνωμόνων «σε κάθε επιστημονικό πεδίο» για την χρησιμοποίησή τους στην Τουρκία. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με το πρόγραμμα, θα αποστέλλονταν στην Κωνσταντινούπολη με υποτροφία άτομα από διάφορα επιστημονικά πεδία. Κατά πρώτον, πολιτικοι οικονομοι, γεωγράφοι, γεωλόγοι, γλωσσολόγοι, εθνογράφοι αλλά και ιστορικοί και αρχαιολόγοι. «Μετά την επιστροφή τους θα έπρεπε, ως ειδικοί στο επιστημονικό τους πεδίο αλλά και ως γνώστες των τουρκικών συνθηκών να βοηθήσουν την γενική πολιτική μόρφωση της ακαδημαϊκής νεολαίας μας στα πλαίσια των σπουδών στο εξωτερικό που οργανώνονται από το πρωσσικό Υπουργείο Πολιτισμού».(σελ. 24 ibid)
Επίτιμα μέλη της ΓΤΕ ήταν, μεταξύ άλλων, οι Enver Pascha, Liman von Sanders, von Mackensen, Mahmud Mukhtar Pascha, von Kühlmann, και στην ΤΓΕ οι Marschall von Usedom, Talaat Pascha, Enver Pascha, Halil Bj, Dschemal Pascha.
Κύριο ρόλο στη δημιουργία του « Γερμανικού Σπιτιού» στην Κωνσταντινούπολη έπαιζε ο καθηγητής Jäckh. Στόχος του «Σπιτιού» ήταν μια διεξοδική διείσδυση της γερμανικής κουλτούρας στην τουρκική. ( I. HA. Rep. 89 Nr. 13349). Σύμφωνα με τον Jäckh, οι Γερμανοί έπρεπε να φέρουν την Ανατολή κάτω από την επιρροή τους μέσω της Τουρκίας.(ibid)
Γι’ αυτό το πρόγραμμα συγκεντρώθηκαν πάνω από 1 δισ. μάρκα από δωρεές. Ακόμη και η πολωνική αριστοκρατία προσέφερε γι’ αυτό. Το «Σπίτι της Φιλίας» μετατράπηκε σε μια βάση προπαγάνδας για την Ανατολή, για την επιστήμη, την κουλτούρα και την έρευνα, μέσω των Ινστιτούτων.
Κατ’ αυτό τον τρόπο ξεκίνησε η τουρκοποίηση της οικονομίας και της κουλτούρας χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι μεγάλες μειονότητες των Ελλήνων και των Αρμενίων. Αντίθετα, τον καιρό εκείνο, υπήρχαν εκτοπίσεις, συλλήψεις και απελάσεις των χριστιανικών μειονοτήτων αλλά η τουρκόφιλη πολιτική της Γερμανίας εγκαθίδρυσε ένα τουρκικό κράτος ώστε να εξαπλώσει την επιρροή της στην Ανατολή προς όφελός της.
Οι απελάσεις και οι σφαγές ήταν ένα γεγονός γνωστό στον Κάιζερ ήδη από το 1896. Πολυάριθμες επιστολές είχαν σταλεί στον Κάιζερ με την παράκληση να τους προστατέψει από τις φρικαλεότητες των Τούρκων. (ebd. I.HA. Rep 89. Nr. 13340). «Το Αρμενικό Ζήτημα επιλύθηκε από μόνο του, αν και όχι όπως το φανταζόμασταν στην Ευρώπη-παραμένει, επομένως, εκτός από το Ελληνικό και το Αραβικό στο επίκεντρο των συμφερόντων μας». (VI.HA NL Becker C.H.Nr. 2059).
Παράλληλα, το στρατιωτικό πρόγραμμα έκανε την εφόρμησή του χέρι με χέρι με τον δημόσιο Τύπο. Η δημιουργία μιας «εθνικής Τουρκίας» ήταν επομένως μια «κατασκευή» του γερμανικού πνεύματος. Εκπαιδεύτηκαν μηχανικοί, ελεγκτές εμπειρογνώμονες πλοίων. Η γερμανική Levantenlinie, η Nordd-Lloyed καθώς και τα χυτήρια, ηλεκτροτεχνικές, μεταλλικές επιχειρήσεις, όπως και επιχειρήσεις κατασκευάσεων αεροσκαφών και αυτοκινήτων, έδειχναν μεγάλο ενδιαφέρον.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου το 1916, αυξήθηκαν το ενδιαφέρον των βιομηχανιών και των εμπορικών εταιρειών και η συνεργασία τους με τους Τούρκους συμμάχους στο έπακρο. Η συνεχιζόμενη ουδετερότητα του βασιλιά της Ελλάδας κάτω από τέτοιες συνθήκες είναι δύσκολο να κατανοηθεί.
Όχι μόνο ο στρατός αλλά και η τουρκική οικονομία συγκροτήθηκε με τη βοήθεια της γερμανικής εκπαίδευσης. Η γερμανική εξάπλωση σε όλα τα επίπεδα στην Ανατολή έκανε, αρχικά, δυνατή τη μεταβίβαση της οικονομίας στα τουρκικά χέρια.
Από τα αρχεία του Υπ. Εξ. σχετικά με τη δίωξη των Αρμενίων μαθαίνουμε ότι πολύ συχνά υπήρξαν έντονες παρακλήσεις στον Κάιζερ από πλευράς επιχειρήσεων και τραπεζών να μεσολαβήσει στην τουρκική κυβέρνηση για την απελευθέρωση συγκεκριμένων κρατουμένων από τη φυλακή. Πολύ συχνά χωρίς αποτέλεσμα, διότι το μέρος όπου βρίσκονταν αυτά τα πρόσωπα δεν μπορούσε πλέον να εντοπιστεί. Είχαν εντοπιστεί και δολοφονηθεί. Οι γερμανικοί φορείς έχουν καταγράψει «προσεκτικά» τα πάντα.
Το τουρκικό σύστημα υγείας βελτιώθηκε στο πολεμικό θέατρο της Ανατολής. Τίποτα δεν είχε αφεθεί στην τύχη. Αυτό άλλωστε αφορούσε σε μια «Μεγαλύτερη Γερμανία». (VI.HA.NLBecker C.H. Nr. 2059).
Στον κύκλο των πατριωτικών διαλέξεων το 1914 προτάθηκε το εξής ως θέμα:
«Η Γερμανία, η Τουρκία και το Ισλάμ». Αυτή η διάλεξη έγινε προς όφελος του Ερυθρού Σταυρού. Το γραφείο ειδήσεων του Υπουργείου Ναυτικών του Ράιχ το 1914 είχε αναμιχθεί στην υπόθεση και σε επιστολή του παρατήρησε στους κυρίους Jäckh και Becker ότι ο επηρεασμός της κοινής γνώμης είναι κάτι πολύ σημαντικό. Οι δύο κύριοι απάντησαν ότι παραμένουν ευγνώμονες για και ανοιχτοί σε κάθε πρόταση. Αυτός ο φάκελος αποδεικνύει ότι το γραφείο ειδήσεων του Υπουργείου Ναυτικών συνεργαζόταν στενά με τους επιστήμονες στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. (βλ. ένθα ανωτέρω)
Το έτοιμο χειρόγραφο πέρασε από λογοκρισία (8.8.1914) και απαιτήθηκαν κάποιες αλλαγές. Η κριτική προερχόταν από τον ίδιο τον κύριο Becker.
Η συνεργασία με την Τουρκία και η προσπάθεια να προσελκύσουν τον αραβικό κόσμο θεωρείτο πολύ σημαντική από τους επιστήμονες για το λόγο ότι η Τουρκία είχε στις επαρχίες της κατακτημένο αραβικό πληθυσμό .(ibid) Τα ζητήματα προσωπικού συντονίζονταν αυστηρά από τα διάφορα τμήματα και το Υπ. Εξ. όπως και από το κεντρικό γραφείο Εξωτερικών Υπηρεσιών.
Στις 14 Ιανουαρίου του 1914, ο Becker σε επιστολή του προς τον Jäckh παρατηρεί ότι ο περίφημος Ολλανδός μελετητής του Ισλάμ Snouck-Hurgronje σε ένα δοκίμιο με τίτλο «„Heilige Oorlog made in Germany» λέει «ότι πρέπει να καταλογιστεί στην γερμανική πολιτική η αναζωπύρωση του ισλαμικού φανατισμού. Αυτό είναι έργο των Γερμανών.»
Η μυθοποίηση της Ανατολής αναφέρεται ως «Απάτη-Τζιχάντ» των Γερμανών και οφείλεται σε καθαρά ιμπεριαλιστικούς λόγους.
Στις 15 Οκτωβρίου του 1914 προτάθηκε ένα σχέδιο για την ίδρυση μια «γερμανο-τουρκο-αραβικής εβδομαδιαίας έκδοσης». Η Γερμανία προσπαθεί να αποκτήσει επιρροή μέσω του Ισλάμ και της ισλαμικής της πολιτικής και να ενισχύσει τη συμμαχία της με την Τουρκία.
Είναι προφανές ότι η Γερμανία χρησιμοποίησε τον ιμπεριαλισμό εις βάρος των μειονοτήτων στην τότε Τουρκία. «Η Μεγαλύτερη Γερμανία» , μια εβδομαδιαία έκδοση για τον γερμανικό κόσμο και την ιμπεριαλιστική πολιτική, προδίδει ήδη με τον τίτλο της τις προθέσεις της γερμανικής αυτοκρατορίας.
Σε επιστολή προς τον καθηγητή Becker ο Jäckh αποκαλύπτει καθαρά το νόημα της συμμαχίας με την Τουρκία και και της γερμανικής ισλαμικής πολιτικής: «Θα ήθελα πάρα πολύ να έχω από σας σχετικά με το Ισλάμ: η σημασία του για μας θα πρέπει να αναζωπυρωθεί χάρη στη γερμανο-τουρκική συμμαχία η οποία-όπως σας έχω ήδη πει εμπιστευτικά-πραγματοποιήθηκε τώρα..θα εκδηλωθεί φανερά σύντομα εναντίων της Ρωσίας και της Αγγλίας.(Επιστολή της 26 Αυγούστου, 1914 ibid). Το ζήτημα του Ισλάμ για την γερμανική πολιτική ρυθμίστηκε μέσω του τουρκικού ζητήματος και η επιρροή πάνω στο Ισλάμ πάντα μέσω της Τουρκίας. ( ibid 31 Αυγούστου 1914) Οι περαιτέρω προθέσεις γίνοντια σαφείς με τις φράσεις: «Γιατί δεν θα έπρεπε η Γερμανία να κάνει με βάση την Τουρκία αυτό που η Αγγλία έκανε με βάση την Αίγυπτο. Από στρατιωτικής πλευράς ο τουρκικός λαός υπερτερεί εντυπωσιακά της ανάμικτης αιγυπτιακής ράτσας». (Ibid)
Η μετατροπή του Ισλάμ σε όργανο μέσω της Τουρκίας προς χάρη των γερμανικών συμφερόντων φαίνεται καθαρά πιο κάτω στην επιστολή του Jäckh:«Όσο απαραίτητο είναι να προσέχει κανείς το Ισλάμ ως όργανο επιρροής τον καιρό της ειρήνης, τόσο πιο ανενδοίαστα μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει στον πόλεμο».
Τα φυλλάδια με τίτλο «Γερμανία και Ισλάμ» δεν ήταν παρά μια «επιστημονική» προπαγάνδα που θα διευκόλυνε τον ηγετικό ρόλο της Γερμανίας.
Μέσω φυλλαδίων γινόταν η προπαγάνδα και στις αγγλικές και γαλλικές αποικίες. Εκεί χρησιμοποιήθηκε ο επηρεασμός του Ισλάμ για να παρουσιάσει τη Γερμανία ως «ελευθερώτρια». Ο δρόμος των γερμανικών συμφερόντων περνούσε πάντα από την Τουρκία.
Ακολουθεί ο φάκελος I.HA Rep. 76 του 1916. Στόχος ήταν να εντατικοποιηθεί η επέκταση του Σεμιναρίου Ανατολής υπό κρατική προπαγάνδα και η επέκταση των Ξένων Σπουδών και γερμανικών πανεπιστημίων.
Εκπαιδευτικά ιδρύματα για ζητήματα παγκόσμιας οικονομίας, μελέτες σχετικά με το εξωτερικό έχουν ως στόχο την προώθηση της πολιτιστικής προπαγάνδας και να φέρουν κάτω από γερμανικό έλεγχο τους Νεότουρκους και την Ανατολή μέσω αποστολής υπαλλήλων, αξιωματικών και γιατρών.
Αποικιακές σπουδές για τη διασύνδεση γερμανικών πανεπιστημίων με διάφορους επιστημονικούς κλάδους.
Οι διαλέξεις πρέπει να αλληλοσυνδέουν την αποικιακή παγκόσμια οικονομία, τις φυσικές επιστήμες, την τεχνολογία, Ιστορία, πολιτική, θρησκεία, κουλτούρα, ιεραποστολή, Διεθνές Δίκαιο, Νομολογία, Γεωγραφία, Γεωδαισία, Ανθρωπολογία, Εθνολογία, Ιατρική, Μετεωρολογία, Ορυκτολογία, Γεωλογία, Βοτανική, Ζωολογία, Χημεία, Γεωργία, Δασολογία, τεχνικές καλλιέργειας, κτηνιατρική, μεταλλουργική, τεχνική.Τεχνολογία μεταφορών και εποικισμού, και εμπορική τεχνολογία. (Ibid)
Ένα ιδιοφυές σχέδιο, «το Ανατολικό Σεμινάριο έχει τις απαιτήσεις των διαφόρων κλάδων της κρατικής μηχανής προς το συμφερον της οποίας ιδρύθηκε και αναπτύσσεται συνεχώς». (Ibid Συνεδρίαση επιτροπής της γερμανικής ένωσης για την εκπαίδευση στο χώρο των πωλήσεων, Eisenach, 2 και 3 Ιουνίου 1916).
Η γερμανική επιστήμη γνώριζε καλά ότι «όλοι οι Έλληνες, Αρμένιοι, Εβραίοι και Λεβαντίνοι, ένα εντελώς δυσανάλογο ποσοστό των Οθωμανών υπηκόων ασχολούνται σχεδόν αποκλειστικά με το εμπόριο και αποτελούν ισχυρούς ανταγωνιστές.Υπερτερούν εξαιρετικά των Ευρωπαίων όσον αφορά τις τοπικές, τεχνικές και γλωσσικές γνώσεις.Όποιος δεν προετοιμαστεί καλά, θα γίνει ανυπεράσπιστο παιχνιδάκι στα χέρια αυτής της πονηρής κοινωνίας».(Ibid)
Αυτές οι φράσεις δείχνουν ότι οι Γερμανοί καταφρονούσαν τις μειονότητες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αλλά και ότι αισθανόταν να μειονεκτεί απέναντί τους. Τα στερεότυπα που χρησιμοποιούνται εδώ δίνουν μια ένδειξη για τη στάση της Γερμανίας απέναντι στα εγκλήματα τα οποία διέπρατταν οι Τούρκοι μπροστά στα μάτια της.
Μια «πονηρή κοινωνία» που μετέβαλε κάποιον σε «ανυπεράσπιστο παιχνιδάκι». Αυτή η καταφρόνια οδηγούσε τους Κυρίους σε μια νέα «συνειδητοποίηση». Συγκεκριμένα: «Η μόνη υπεροχή που διαθέτει ο Ευρωπαίος δεν είναι πνευματική αλλά ηθική». ». (Ibid)
Αυτή η επιχειρηματολογία δείχνει στερεότυπα: Οι ανήθικοι, άπληστοι, διανοούμενοι Έλληνες, Αρμένιοι Εβραίοι, απέναντι στους ηθικά ανώτερους Ευρωπαιους.
Στο τέλος η επιστήμη ήταν υπό παρακολούθηση και οι κριτικές λογοκρίνονταν. Το παράδειγμα του καθηγητή Palme το δείχνει καθαρά. Εργαζόταν στο Ινστιτούτο Ανατολικών γλωσσών στη Βαρσοβία και είχε δημοσιεύσει στο Berliner Tagesblatt της 26ης Νοεμβρίου 1915 μια εντελώς διαφορετική κριτική για το Υπ. Εξ. Ανακλήθηκε αμέσως στο Βερολίνο. Η αλληλογραφία δείχνει ότι στο παρασκήνιο εφαρμοζόταν μια μυστική παρακολούθηση των επιστημόνων.
Από αυτό το απόθεμα των Αρχείων διαπιστώνουμε το εξής: Η αποικιακή πολιτική είχε σχεδιαστεί σε όλες τις λεπτομέρειές της και είναι ξεκάθαρο ότι όλα τα υπουργεία είχαν ανάμιξη σ’ αυτή την πολιτική της προπαγάνδας.
.
.
Σύνοψη
Οι φάκελοι των πρωσσικών μυστικών αρχείων στο Βερολίνο περιέχουν καθαρές ενδείξεις ότι οι διάφοροι κλάδοι της επιστήμης χρησιμοποιήθηκαν για τη χειραγώγηση τηε κοινής γνώμης και επαναδιοργανώθηκαν ανάλογα.
Ο Τύπος στράφηκε επίσης προς αυτή την κατεύθυνση. Το Υπουργείο Εξωτερικών, το Υπουργείο Πολιτισμού, όπως και το Υπουργείο των Στρατιωτικών και τα σ’ αυτό υπαγόμενα υπουργεία είχαν παραιτηθεί από το διαχωρισμό επιστήμης και πολιτικής και συνέβαλαν στην διαστρέβλωση της επιστήμης και των συμπερασμάτων της.
Η επιβαρυμένη «κλειστή πολιτιστική πολιτική» απέναντι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία οδήγησε στην παραχάραξη της Ιστορίας και σε μια νοθευμένη αντίληψη της «Ανατολής».
Οι μειονότητες είτε αντιμετωπίζονταν ως ενοχλητικός παράγων των οποίων η εξόντωση ναι μεν κρινόταν λυπηρή αλλά γαι την επίτευξη των γερμανικών στόχων εθεωρείτο ως μια «άλλη» λύση. Το γεγονός ότι η οικονομία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας βρισκόταν στα χέρια τέτοιων μειονοτήτων (Ελλήνων, Αρμενίων, Εβραίων) έσβηνε η αποσιωπούσε τους εκτοπισμούς και τις δολοφονίες.
Η Γερμανική Αυτοκρατορία φρόντισε για την αποστολή μιας νέας οικονομικής ομάδας. Οι πολυάριθμες δυαντότητες εκπαίδευσης για τους Νεότουρκους και «συναδέλφωσή» τους με τη γερμανική εκπαίδευση φρόντιζαν για ένα εκτουρκισμό της οικονομίας.
Τα αρχεία δίνουν αφορμή για συζήτηση και διευκολύνουν μια σε βάθος έρευνα και κριτική ερμηνέια των ιστορικών πηγών. Η θεώρηση της χειραγώγησης και της λογοκρισίας των επιστημόνων μέσω της πολιτικής της Γερμανικής Αυτοκρατορίας και ακολούθως μέσω της ίδιας της επιστήμης στο δημόσιο χώρο τοποθετεί την σημερινή έρευνα μποστά σε μια πρόκληση: τι είναι γνώση διαπιστώνεται μέσω του εκάστοτε πολιτιστικού και κοινωνικού πλαισίου και κάθε ισχυρισμός που υπερβαίνει ή συγχέει τα χρονικά πλαίσια υπόκειται σε αμφισβήτηση.
Ο χειρισμός της ιστοριογραφίας μεταξύ του 1914 και 1923 ώστε να αγνοηθεί το σβήσιμο 3 000 ετών ελληνικής παρουσίας στην Μικρά Ασία, γεννά πολλά ερωτήματα.
Όταν η συλλογική σκέψη ως «φορέας» της ιστορικής εξέλιξης μέσα σε μια κοινωνία επηρεάζει το απόθεμα γνώσεων, όταν κατασκευάζει ένα στυλ σκέψης και αφήνει να προκύψει μια συλλογική δράση, τότε κατανοούμε ότι ο πολιτιστικός ιμπεριαλισμός της Γερμανικής Αυτοκρατορίας στη Μ. Ασία αποτελεί ένα παράγοντα διαστρέβλωσης της ιστορικής αντίληψης.
***
΄Ερευνα της Ευστρατίας Νταβούντ, απο την εργασία της διδακτορικής διατριβής της, στο Πανεπιστήμιο του Hagen, Γερμανίας. Τίτλος: „Die deutsche Außenpolitik und ihre Folgen für die Griechen, von 1878 bis 1923.“ ( Η γερμανική εξωτερική πολιτική και οι συνέπειες της για τους Έλληνες από το 1878 έως το 1923).
Η Τουρκία και η Ελλάδα βρίσκονται στην τελική φάση μιας τροχιάς πολέμου. Είναι οριστικό, αμετάκλητο και πέραν πάσης αμφιβολίας. Για όσους δεν το έχουν αντιληφθεί σε όλα τα επίπεδα της ηγεσίας της Ελλάδος, καλό είναι να αναστοχασθούν τάχιστα την κατάσταση, καθώς πλέον ο χρόνος εξαντλείται και οι βολικές αιτιάσεις του παρελθόντος (δεκανέας της CIA, αμερικανοί, ευρωπαίοι, οικονομική κρίση κτλ) δεν παρέχουν πλέον καμία εύσχημη δικαιολογία.
Η Τουρκία έχει θέσει ως στρατηγικό της στόχο, από το 1974, τον έλεγχο των ελληνικής κυριαρχίας περιοχών ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, ο οποίος έλαβε προοδευτικά την τελευταία του εκδοχή(Θράκη, Αιγαίο και Κρήτη) με την καλούμενη «γαλάζια πατρίδα» και το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το 2019, ανεξαρτήτως της εκάστοτε ελληνικής οπτικής επί του ζητήματος. Η Τουρκία θεωρεί ότι έχει «θεμελιώσει» τις «διεκδικήσεις» της μέσα από ένα πλέγμα απαιτούμενων διμερών διευθετήσεων, εναέριος χώρος, υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ, γκρίζες ζώνες, αποστρατικοποίηση νήσων, καταπίεση μουσουλμανικής μειονότητας Θράκης και Δωδεκανήσου (ανύπαρκτης από τις διεθνείς συνθήκες), έρευνα – διάσωση κτλ.
Επίσης, «είδε» ότι η Ελλάδα δεν αντέδρασε, ως εγγυήτρια δύναμη όπως και η Τουρκία, στις παράνομες ενέργειές της που καταπατούσαν βάναυσα τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας (παράνομες τουρκικές έρευνες και γεωτρήσεις, εκδίωξη γεωτρύπανων κτλ), στο πρόσφατο παρελθόν και εκτίμησε ότι η Ελλάδα δεν έχει την ισχύ και τη βούληση να αντισταθεί στις τουρκικές επιδιώξεις.
Κατόπιν αυτών, πέρασε στη φάση της εφαρμογής του σχεδίου της προς επίτευξη του στόχου της στο Αιγαίο, με πολιτικές, διπλωματικές, επικοινωνιακές και υβριδικές ενέργειες. Εκτόξευσε μια ασύμμετρη επίθεση εναντίον της Ελλάδος με χρησιμοποίηση των παρανόμων μεταναστευτικών ροών το 2015, εν μέσω της οικονομικής κρίσεως, χωρίς ελληνική αντίσταση, με αποτέλεσμα να εξουθενώσει την Ελλάδα. Συνέχισε την πίεση με ενέργειες χαμηλότερης εντάσεως και επανήλθε με νέες επιθετικές ασύμμετρες ενέργειες το 2020. Τον Μάρτιο, με παράνομες μεταναστευτικές ροές στον Έβρο και για ένα τρίμηνο το καλοκαίρι – φθινόπωρο με υποθαλάσσιες έρευνες με το ερευνητικό σκάφος Oruc Reis στην Αν. Μεσόγειο. Η Ελλάδα αφυπνισθείσα από το βαθύ λήθαργο, αντέδρασε δυναμικά, χωρίς αυτή τη φορά να οδηγηθεί σε πολιτική διευθέτηση με υποχωρήσεις και περιορισμό των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, όπως είχε συμβεί στο παρελθόν (1976, 1987,1996).
Ανεξαρτήτως του εκτιμωμένου βαθμού επιτυχίας των ελληνικών ενεργειών, αυτές, σε συνδυασμό με τις διμερείς και πολυμερείς συμμαχίες και την έναρξη του επανεξοπλισμού των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων, οδήγησαν την Τουρκία στο συμπέρασμα ότι η συγκεκριμένη τακτική δεν αποδίδει. Οπότε η Τουρκία άλλαξε το επίπεδο και το πλαίσιο του σχεδιασμού της.
Με προμετωπίδα τον κίνδυνο ασφαλείας της Τουρκίας και υποστηρικτικά εργαλεία τον ιστορικό αναθεωρητισμό («αδικίες» Συνθήκης Λωζάννης), την «πολιορκία» της Τουρκίας από τη Δύση, της οποίας η Ελλάδα αποτελεί την εμπροσθοφυλακή και εκτιμώντας ότι οι συνθήκες του διεθνούς περιβάλλοντος την ευνοούν (Δύση: κόπωση με Ουκρανία για επιβολή κυρώσεων, ανοχή Τουρκίας λόγω γεωπολιτικών παραγόντων, δεν θα πολεμήσει στο πλευρό της Ελλάδος. Ρωσία και κάποιες χώρες του Καυκάσου και Μ. Ανατολής θα ταχθούν στο πλευρό Τουρκίας) προχώρησε στη φάση που βιώνουμε σήμερα, δηλαδή της ρητορικής αλλαγής συνόρων και της απροκάλυπτης απειλής χρησιμοποιήσεως στρατιωτικής ισχύος εναντίον της Ελλάδος, έχοντας δείξει με το δάχτυλο και τα πιθανά σημεία τουρκικής επεμβάσεως.
Ένα άλλο ερώτημα που τίθεται είναι πότε θα λάβει χώρα η σύγκρουση. Την πρωτοβουλία την έχει η Τουρκία και αυτή θα αποφασίσει το χρόνο, καθώς αυτή θα κρίνει πότε οι συνθήκες την ευνοούν. Έχει προετοιμάσει την κοινή της γνώμη, το διεθνές περιβάλλον, τις ένοπλες δυνάμεις της και θεωρεί ότι έχει και τη νομιμοποίηση. Ισχυρό συμβολισμό για την Τουρκία έχουν τα έτη 1922 και 1923. Το πρώτο, ειδικά το καλοκαίρι – φθινόπωρο, λόγω της εκατονταετίας του τερματισμού των στρατιωτικών επιχειρήσεων της Μικρασιατικής Εκστρατείας και το δεύτερο λόγω της υπογραφής της Συνθήκης της Λωζάννης.
Κάποιος λοιπόν θα αναρωτηθεί και μάλιστα πολύ ευλόγα γιατί να οδηγηθούμε σε πόλεμο, δεν υπάρχει περιθώριο ειρηνικής διευθέτησης; Μια απλή παρατήρηση των χαρτών Νο15 και 16 του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, οι οποίοι απεικονίζουν τις συνολικές τουρκικές διεκδικήσεις θα οδηγήσει αβίαστα στο συμπέρασμα, ότι οποιοσδήποτε Τούρκος πολιτικός επιχειρήσει να χαμηλώσει τον πήχη των διεκδικήσεων ή αν δεν πάρει κάτι από αυτά, θα θεωρηθεί αυτομάτως προδότης, ενώ από ελληνικής πλευράς δεν υπάρχει κανένα περιθώριο διαπραγμάτευσης με βάση το τουρκικό πλαίσιο. Σημειωτέον, η επίσημη Ελλάδα δεν έχει καταθέσει ποτέ και πουθενά χάρτες διεκδικήσεων, αν και θα μπορούσε να το κάνει και αφήνει πάντοτε το πεδίο ανοικτό καλώντας την Τουρκία για τελική επίλυση του καθεστώτος του Αιγαίου με βάση το διεθνές δίκαιο και την προσφυγή σε διεθνή δικαστικά όργανα, χωρίς ωστόσο θετική ανταπόκριση.
Επομένως, η τουρκική συμπεριφορά και πρακτική, ο μαξιμαλισμός και η ανελαστικότητα των τουρκικών επιδιώξεων, έχουν διαμορφώσει μια αδιέξοδη κατάσταση, η οποία φαίνεται ότι είναι αδύνατο να διευθετηθεί ειρηνικά.
Όλα αυτά έχουν προκαλέσει την ανησυχία και τον προβληματισμό της ελληνικής ηγεσίας αλλά και της κοινωνίας συνολικά, οι οποίοι παρατηρούν ότι το αφήγημα περί διεθνώς απομονωμένου Ερντογάν, καταρρέουσας τουρκικής οικονομίας, τουρκικής ρητορικής για εσωτερική κατανάλωση, διεθνών ραπισμάτων στην Τουρκία, Ελλάδα με ισχυρές συμμαχίες, παράγοντας σταθερότητας και ασφάλειας και ψύχραιμη δύναμη, δεν λειτουργεί αποδοτικά και πάνω από όλα αποτρεπτικά. Επομένως, προκύπτει η ανάγκη να επανεξετασθεί η ελληνική στρατηγική.
Η κυβέρνηση χωρίς να ανεβάσει του τόνους, όπως πολύ σωστά πράττει, πρέπει να εκπέμψει ισχυρό μήνυμα ετοιμότητας και αποφασιστικότητας αντιμετωπίσεως της τουρκικής απειλής, το οποίο δεν πρέπει να είναι επικοινωνιακό αλλά ουσιαστικό και ορατό. Για να το επιτύχει αυτό είναι απαραίτητο να προβεί κατ’ ελάχιστο στις παρακάτω ενέργειες και δράσεις.
Πρώτον, πρέπει να αξιολογήσει την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί και να χαράξει την ανάλογη στρατηγική. Αυτά πρέπει να λάβουν χώρα στο καθ’ ύλη αρμόδιο όργανο, το ΚΥΣΕΑ, του οποίου η τελευταία του συνεδρίαση για σοβαρό ζήτημα (πόλεμος στην Ουκρανία), εξ όσων είναι γνωστά, έλαβε χώρα το Φεβρουάριο. Η στρατηγική που θα αποφασισθεί έναντι της Τουρκίας πρέπει να μετουσιωθεί σε οδηγίες και κατευθύνσεις προς τους αρμοδίους φορείς του κράτους, αλλά και κρισίμων πεδίων του ιδιωτικού τομέα.
Δεύτερον, πρέπει να ενημερωθεί ο ελληνικός λαός και η διεθνής κοινή γνώμη για την κατάσταση. Η επικοινωνιακή εκστρατεία πρέπει να είναι συνεκτική, στιβαρή και διεισδυτική, χωρίς να εκτραπεί σε παροξυσμούς ή γραφικότητες, πρέπει να τονώσει το εθνικό φρόνημα και να διατηρήσει την εθνική συνοχή χωρίς να προκαλέσει κοινωνικές και οικονομικές αναταράξεις.
Τρίτον, οι Ένοπλες Δυνάμεις κρίνεται σκόπιμο να εγκαταλείψουν άμεσα τη λειτουργία ειρηνικής περιόδου και να περάσουν στο απαιτούμενο επίπεδο ετοιμότητας και συναγερμού, σύμφωνα με τους ενδείκτες επικινδυνότητας. Βελτίωση της εκπαιδεύσεως ατομικής, συλλογικής και επιχειρησιακής, ενίσχυση της στελεχώσεως κρίσιμων μονάδων με μετακίνηση προσωπικού, βελτίωση της συντηρήσεως των οπλικών συστημάτων προς επαύξηση της διαθεσιμότητας, ετοιμότητα προς επιστράτευση, ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας σε ζωτικά σημεία του εθνικού χώρου, είναι μόνο μερικές από τις απαιτούμενες ενέργειες.
Επίσης είναι απαραίτητη η άμεση αποδέσμευση των Ενόπλων Δυνάμεων από όλα τα δευτερεύοντα έργα (δασοπροστασία, εμβόλια, κοινωνική προσφορά κτλ). Τα προαναφερθέντα, πρέπει να λάβουν χώρα με βάση σχέδιο που θα εκπονήσει η στρατιωτική και θα εγκρίνει η πολιτική ηγεσία, μακράν κάθε επικοινωνιακής προβολής.
Η κυβέρνηση, πρέπει να δείξει εμπιστοσύνη στην στρατιωτική ηγεσία, η οποία είναι εκ του νόμου υπεύθυνη για το χειρισμό των Ενόπλων Δυνάμεων και γνωρίζει σε βάθος και με κάθε λεπτομέρεια το δέον γενέσθαι, ενώ οι ανευθυνοϋπεύθυνοι και οι «εξωτερικοί συνεργάτες» πρέπει να περάσουν στο περιθώριο.
Τέταρτον, απαιτείται αξιοποίηση των συμμαχιών. Η αναμονή οπλικών συστημάτων σε βάθος χρόνου δεν βοηθά στην αντιμετώπιση του τουρκικού κινδύνου σήμερα. Πρέπει να αναζητηθούν άμεσα από τους συμμάχους πυρομαχικά, ανταλλακτικά και άλλα κρίσιμα εφόδια και υλικά για να καλύψουν τυχόν υπάρχοντα κενά. Επίσης να ενεργοποιηθούν οι συμφωνίες ανταλλαγής πληροφοριών.
Πέμπτον, πρέπει να συνεχισθεί με αδιάπτωτη ένταση η πολιτική και διπλωματική προσπάθεια για την ανάδειξη της τουρκικής επιθετικότητας αλλά και της προασπίσεως των εθνικών δικαιωμάτων.
Έκτον, η εθνική βιομηχανική βάση συντηρήσεως και υποστηρίξεως των Ενόπλων Δυνάμεων είναι αναγκαίο να ενεργοποιηθεί στο ύψιστο βαθμό ώστε να συνδράμει δυναμικά και αποφασιστικά στην εθνική προσπάθεια.
Έβδομον, η εθνική οικονομία πρέπει να είναι σε ετοιμότητα να μεταπέσει σε πολεμική για να υποστηρίξει την άμυνα της χώρας.
Όγδοον, η εσωτερική ασφάλεια είναι απαραίτητο να ενισχυθεί άμεσα, με ετοιμότητα να περάσει στο ανώτατο δυνατό επίπεδο το ταχύτερο δυνατό όταν αποφασισθεί.
Τα προαναφερθέντα συνιστούν ένα μίνιμουμ ενδεικτικό πλαίσιο δράσεως, με τη στρατιωτική ισχύ της χώρας στην πρώτη γραμμή, υποστηριζόμενη από όλα τα άλλα στοιχεία της εθνικής ισχύος. Η Τουρκία έχει κάνει όλες τις προπαρασκευές για τη διεξαγωγή πολέμου. Ο καθοριστικός, τελευταίος και αποφασιστικός παράγοντας θα είναι πάντοτε η στάση της Ελλάδος και η ετοιμότητα – αποφασιστικότητά της να εμπλακεί σε πόλεμο. Μόνο με μια ηχηρή ελληνική στρατηγική με υψηλή στρατιωτική ετοιμότητα, είναι δυνατόν να αποτραπεί η τουρκική επιθετικότητα ή να διεξαχθεί νικηφόρα ο πόλεμος.
Η στρατηγική αυτή απαιτεί πάνω από όλα εθνική ομοψυχία και διάθεση προσφοράς και θυσίας από τον Ελληνισμό. Ενώπιον αυτής της καταστάσεως, όλοι οι Έλληνες από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τον Πρωθυπουργό μέχρι τον τελευταίο Έλληνα πρέπει να έχουν κατά νου και να ενεργούν σύμφωνα με τη ρήση του Βεγέτιου «si vis pacem, para bellum»(αν θέλεις ειρήνη, προετοιμάσου για πόλεμο).
* Ο Κωνστανtίνος Γκίνης είναι Στρατηγός ε.α. – Επίτιμος Α/ΓΕΣ
Αν κανείς ανατρέξει στα πνευματικά και πολιτισμικά πρότυπα του ελληνικού γεωπολιτισμικού συστήματος, θα διαπιστώσει πως υπάρχει μια εγγενής ροπή προς την ποιοτική υπεροχή, έναντι της ποσοτικής απεραντοσύνης. Αυτό από την μια δικαιολογούνταν λόγω του αριθμητικού μειονεκτήματος και της στενότητας των πόρων, που ανέκαθεν συνόδευε την ιστορική διαδρομή του ελληνικού έθνους, από την άλλη όμως έτρεφε ένα φαντασιακό και μια γεικότερη στρατηγική κουλτούρα με ιδανικά και αυτοαναφορές, τα οποία κινούνταν στους άξονες του επιθετικού πνεύματος και της αριστείας, μέσω της επαύξησης των ικανοτήτων.
Στο πεδίο των συγκρούσεων και του γενικότερου πλαισίου του πολέμου, αυτό οδήγησε τους Έλληνες να επενδύουν υπέρμετρα στην ποιοτική αναβάθμιση τόσο των εργαλείων μάχης, όσο και γενικότερα στην ανάδειξη ατόμων και ομάδων, οι οποίες θα λέγαμε αποτελούν τα αρχέτυπα τόσο του μαχητή ειδικών επιχειρήσεων όσο και του κατασκόπου και γενικά του στελέχους υπηρεσιών πληροφοριών και κεκαλυμμένων δραστηριοτήτων. Έτσι βλέπουμε πως από τα ομηρικά έπη, οι δύο βασικοί πυλώνες των Ελλήνων στην σύγκρουση του Τρωϊκού Πολέμου, ήταν από την μία ο Οδυσσέας, ως ο εξέχων στρατηγικός νους, ο οποίος αναλάμβανε καθήκοντα κατασκόπου, εκτελεστή κεκαλυμμένων επιχειρήσεων, επιχειρήσεων διείσδυσης στο εχθρικό στρατόπεδο, καθώς και αποκλειστικού διαμεσολαβητή και διαπραγματευτή, ενώ από την άλλη ο Αχιλλέας με την ομάδα των Μυρμιδόνων, η οποία αποτελεί την πρώτη παγκοσμίως ομάδα ειδικών δυνάμεων και επιχειρήσεων.
Το αρχέτυπο αυτό μεταφέρεται μέσω της ιστορικής διαχρονίας σε κάθε ελληνικό στρατό, οποιουδήποτε πόλου ισχύος ελληνικού πολιτισμικού προσήμου. Από τον Σκιρίτη λόχο των Σπαρτιατών, μέχρι τους πελταστές του Ιφικράτη, τον Ιερό Λόχο των Θηβαίων, τους Αργυράσπιδες του Μεγάλου Αλεξάνδρου, την ύπαρξη της Κρυπτείας στην πολιτεία των Λακεδαιμονίων, παρατηρείται ένα μοτίβο που θέλει το ελληνικό σύστημα να επενδύει στην εκπαίδευση και την δημιουργία ολιγάριθμων σωμάτων, τα οποία, συνδυαστικά με τον κυρίως στρατό, επέτρεψαν την κυριαρχία σε όλη την λεκάνη της Μεσογείου, και ενίοτε οδήγησαν και στην ένωση του γεωφυσικού χώρου της (Ελληνιστική Αυτοκρατορία, Βυζαντινή Αυτοκρατορία). Το ίδιο παράδειγμα ακολουθήθηκε και στην περίοδο της Ελληνικής Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η οποία άντεξε χίλια και πλέον χρόνια χάρις το ποιοτικό χάσμα που χώριζε τον ολιγάριθμο στρατό της από τους πολυάριθμους και πολυμέτωπους αντιπάλους της, σε συνδυασμό πάντα με την χρήση της διπλωματίας και ενός πολυάριθμου δικτύου κατασκόπων.
Αυτό που παρατηρείται και κάνει ιδιαίτερη εντύπωση, είναι πως χάρις αυτό το μοτίβο ισχύος, το ελληνικό σύστημα μπόρεσε όχι μόνο να επιβιώσει, αλλά να γονατίσει κάθε απολυταρχική και ανελεύθερη αυτοκρατορία, εξ ανατολών προερχόμενη, η οποία κατά κύριο λόγο είχε πρόσβαση και σε φυσικούς πόρους και χρήμα, όσο και σε ανθρώπινο δυναμικό. Ακόμα και σήμερα δεν πρέπει κανείς να ξεχνάει ότι η Ελλάδα δομήθηκε ως ανεξάρτητο κράτος, διαλύοντας μια αυτοκρατορία η οποία αποτελούσε την μετεξέλιξη της περσικής, η οποία είχε τεθεί αντίπαλος και κατά των κλασσικών ελληνικών πόλεων – κρατών και κατά της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Εύλογα γεννάται το συμπέρασμα πως, η πολεμική κουλτούρα του ελληνικού λαού αποτελούσε διαλεκτική σύνθεση μιας εκπαιδευτικής διαδικασίας, η οποία αποτελούνταν από μια πλούσια γραμματεία και μυθολογικών διδαχών/ανώτερων προτύπων, τα οποία σε συνδυασμό με μια εκλεπτυσσμένη γλώσσα, που έβριθε βαθιών νοημάτων, οδηγούσε στην βαθύτερη κατανόηση της στρατηγικής. Μπορεί να ειπωθεί δηλαδή, πως βασικός στρατηγικός στόχος ήταν η αποφυγή των ισχυρών σημείων του εκάστοτε αντιπάλου, και η πρόκληση τετελεσμένων σε τόπο και χρόνο κατάλληλο, ώστε να οδηγηθεί ο αντίπαλος σε στρατηγικό αδιέξοδο.
Αναφερόμαστε επομένως σε μια διαδικασία που απαιτεί τόσο ροή πληροφοριών, όσο και ανώτερη εκπαίδευση και προετοιμασία για να στεφθεί με επιτυχία η εκάστοτε επιχείρηση. Το ιστορικά παραδείγματα που εμπλέκουν τους Ελλήνες σε τέτοιες περιστάσεις είναι αμέτρητα.
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, πως σε περιόδους μεγάλης κρίσης, οι Έλληνες είχαν ως βασικό εξαγώγιμο «προϊον» το ανθρώπινο δυναμικό τους, είτε αυτό περιελάμβανε δασκάλους και λόγιους, φιλοσόφους, επιστήμονες, συμβούλους, μέχρι πολεμιστές κάθε είδους. Στην σημερινή εποχή αυτό συμβαίνει και πάλι με τους αμέτρητους Έλληνες πτυχιούχους και εξειδικευμένους πανεπιστημιακούς.
Συμπερασματικά, αυτό που μπορεί να ειπωθεί, είναι πως στην ελληνική στρατηγική σκέψη υπάρχουν όλα τα πνευματικά εργαλεία για να μπορέσει η Ελλάδα στην σύγχρονη εποχή να δομήσει την ισχύ της, και να αποτελέσει πρότυπο και για άλλες δυνάμεις και πόλους ισχύος που έχουν ίδια ή παρόμοια συμφέροντα και επιδιώξεις στην περιοχή της Μεσογείου. Χρέος των ιθυνόντων είναι επιτέλους να γίνει μια ολική επαναφορά στην κλασσική παιδεία, υπό έναν στρατηγικό εκπαιδευτικό μανδύα, που θα τροφοδοτήσει τις επόμενες γενιές με τα ορθά ιδανικά.
*Ο Αλέξανδρος Ιτιμούδης, είναι μεταπτυχιακός φοιτητής Γεωπολιτικής Ανάλυσης, Γεωστρατηγικής Σύνθεσης και Σπουδών Άμυνας και Ασφάλειας.
Driven by domestic considerations, Turkey has triggered a major crisis inside NATO by blocking the Finnish and Swedish membership bids. This move inevitably plays into the hands of the Kremlin.
May 24, 2022
It all started with a signature statement by President Recep Tayyip Erdoğan. He publicly went head-on against the preexisting consensus on NATO enlargement.
Turkey has issues with Finland’s and Sweden’s accession to the alliance, due to Stockholm cozying up too closely with Turkish Kurds and Helsinki implementing an arms embargo on Ankara.
Pierini is a visiting scholar at Carnegie Europe, where his research focuses on developments in the Middle East and Turkey from a European perspective.
The move was quickly dismissed as a minor issue by Western powers and even minimized by Turkey’s Foreign Minister Mevlut Çavuşoğlu and Erdoğan’s Chief Adviser Ibrahim Kalin.
But then, grandstanding morphed into a veto against a historical move within NATO. Turkey had engineered a roadblock.
Scholars and journalists have provided explanations. It would be about style rather than substance. Some limited concessions would suffice. There would be no way Turkey would long resist pressure within NATO.
There are, however, reasons to believe that this unforeseen episode could last for a while, because of Erdoğan’s strong, or rather, vital political interests.
As in many countries, in Turkey foreign policy is a direct function of domestic politics. Polls unanimously show an important lag (10 percentage points or more) for the incumbent president in the upcoming election. Given the president’s unwillingness to break the deadlock on economic and monetary policy, one of the few ways to catch up with the opposition coalition is to play the strongman’s role on the international stage.
Choosing issues such as NATO enlargement, the “unfair” treatment of Turkey by Western countries, and the fight against the Kurdistan Workers’ Party (PKK) goes down well with the nationalist strand of public opinion, while simultaneously muting opposition voices. Sweden and Finland have fallen victim to these tactics.
Despite the relatively small—and hitherto muted—criticisms against the two countries, whipping them up into an existential fight for the country’s national interests serves Erdoğan well, especially if this fight could go on for a while and if, as announced on May 23, Turkey’s military would launch a new operation in northeastern Syria.
The real frustrations are essentially with the United States’ support for the Syrian Kurdish forces, the People’s Protection Units (YPG), deemed by Ankara to be offshoots of the PKK. Blocking Finland’s and Sweden’s accession to NATO is meant as an indirect hit to U.S. President Joe Biden’s administration, its revived leadership within the alliance, and its distancing from Erdoğan.
In both style and tactics, the argument about NATO enlargement is similar to several other foreign policy initiatives meant to, in the eyes of Turkey’s leadership, boost its visibility and importance on the world stage.
Remember 2020 and the divergences with NATO’s Sea Guardian operation (monitoring the arms embargo against all forces in Libya), the numerous incidents linked to gas and oil exploration in contested areas in the Mediterranean, or the paramilitary assault on the land border with Greece.
All these episodes ended in a noticeable degradation of Turkey’s international image.
Today, the same risk is resurfacing with the NATO enlargement crisis, especially as Finland’s and Sweden’s accession is seen by the rest of NATO as a major element of the Western response to Russia’s unprovoked and brutal aggression against Ukraine.
The paradox of Ankara’s position is that, while being keen to demonstrate its solidarity with the West—the “second most important NATO army,” alignment with UN General Assembly resolutions and NATO’s ministerial statements—its abrupt moves that are dictated by domestic political imperatives make Turkey the chief disruptor in the Western camp.
This has momentous implications for Turkey’s current leadership and for the country itself.
Erdoğan had already estranged himself from the West in 2019 by taking delivery of Russian S-400 missile systems, in effect eliminating the prospect of NATO-origin missile deployment in Turkey. That decision hampers NATO’s defense architecture for Europe, and indirectly gives Russia the massive benefit of facing on its southern flank a Turkish air force and navy deprived of a total of 120 F-35 stealth fighters.
In such a context, delaying for an unknown period of time the accession to the alliance of two reliable northern European countries inevitably plays into the hands of the Kremlin, regardless of the denials from the presidential entourage. It will require more acrobatic narratives to convince Western capitals that Erdoğan is staunchly defending them against Russian aggression.
For Turkey itself, this latest episode will negate the bonus points garnered in the wake of Russia’s invasion of Ukraine.
Recently, most NATO capitals were keen to praise Ankara’s political support to UN General Assembly resolutions, its closure of the Turkish Straits after the start of the invasion, the (timid) mediation efforts between Russia and Ukraine, or the efficiency of its Bayraktar drones.
Instead, what will prevail now is the glass half empty: no troops committed to NATO’s reassurance deployment on its eastern flank, no trade sanctions, no flight restrictions, and a warm welcome to the cohort of Russian oligarchs.
The much-touted balanced policy between Moscow and Kyiv is resulting in another major disruptive stance against NATO at one of the most critical times since its establishment.
The irony is that Turkey had relatively simple issues worth discussing with Finland and Sweden, issues which could have been settled quietly in NATO’s back corridors. Instead, for electoral reasons, Ankara once again chose megaphone diplomacy to impose a kind of public bargaining totally at odds with NATO’s traditions and interests in a period of acute tensions with Moscow.
To say the least, Ankara’s frustrations at not being treated with the strong power status it believes to have may last a bit longer. Whether this incident will ultimately benefit Turkey’s opposition is an open question.
Carnegie does not take institutional positions on public policy issues; the views represented herein are those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of Carnegie, its staff, or its trustees.
The American economy, the largest and most dynamic in the world, is a geopolitical issue. And right now, it is in a predictable period of dysfunction. It’s been compared – rightly, in my opinion – to the tumult of the 1970s. Unemployment reached 8.2 percent in 1975, inflation rates hit 14.4 percent in 1980 and interest rates were 11.2 percent in 1979. I bought my first house in 1978 at 19 percent interest. It was a hard time, and it was intimately linked to the Vietnam War.
Lyndon B. Johnson inherited that war and intensified it. The U.S. was facing an election in 1964 and another in 1968. By then, things in Vietnam were not going well. Arguably more important to Johnson was what he called the Great Society, a massive and very expensive attempt to wage war on poverty. He was faced with a choice between “guns and butter.” A massive social program and a full-scale war were incompatible, but Johnson was ideologically committed to the social program and couldn’t abandon the war. He decided to do both. It was at that point that the economic crisis that would erupt in the 1970s began.
Guns and butter meant either massive borrowing, or massive loosening by the Federal Reserve. Everyone wanted to join Johnson in having his cake and eating it too. The result was both money printing and borrowing, creating massive inflation and weakening of the dollar.
Richard Nixon was elected later, inheriting not only the Vietnam War but also an economy that seemed to be out of control. In August 1970, he did two things nearly simultaneously: He imposed a freeze on prices and wages for 90 days, and he abandoned the gold standard, which had been established by the Bretton Woods Agreement. That agreement obligated Washington to convert dollars to gold at $35 an ounce. The sudden freeze on prices immobilized the economy, and abandoning the gold standard made the dollar more volatile. Broadly speaking, it decreased in value and led to inflation.
The unemployment rate rose because laying people off was the only way to manage expenses. Interest rates and inflation rose. It appeared that everything was out of control, but the real blow was yet to come. In October 1973, with Nixon wallowing in the Watergate scandal, Egypt and Syria caught Israel by surprise in a stunning and unexpected attack. The U.S. held back from supporting Israel, but as Israel started to run out of artillery shells and other necessities, the U.S. began to airlift supplies in. Arab oil producers responded by placing an oil embargo on the United States and Israel’s other supporters, particularly in Europe. It was a stunning blow to the U.S. economy, where oil prices not only rose but oil became unavailable. Gas stations that had fuel had lines of cars a half mile lined up. Oil was an essential commodity, and it was unavailable. Inflation surged. Unemployment soared as businesses closed. Interest rates rose as banks protected reserves. The oil embargo continued for months among some producers. It’s not excessive to say that the American and other economies were heading toward meltdown. The political maneuvers that had impacted the U.S. economy over previous years now seemed modest.
What began with the Vietnam War accelerated with the Arab-Israeli War. The real pain did not come until the early 1980s, when a new political paradigm confronted the idea that inflation and high interest rates not only affected private life but drastically constrained investment and in turn opened the door to Japanese exports. A shift in the tax code that increased investment and decreased consumption solved the problems created first by war and then by politics. Ronald Reagan happened to be president and carried out policies that he had no choice but to carry out. What started with guns and butter ended in the capital that drove the technology boom.
It is easy to blame Johnson and Nixon, but they executed policies demanded by the public. The public wanted the problems solved at no cost to them. Since that was impossible, the political system generated the illusion of a solution. That illusion satisfied short-term public demands, the demands that frequently end in greater pain than they imagined.
In other words, war begat an unintended consequence. Another war imposed an extraordinary hardship but led to an upheaval in the political system. As I have written elsewhere, this is how our culture works. In our era, the end of the cycle began with COVID-19, which had the same disruptive effect as a war and created the same raging anger. This has been followed by another war, Ukraine, which is having a massive effect on the global economic system. Inflation is surging and interest rates rising.
If my model follows course, the political system will not be able to solve the problems before the end of the decade. We will of course blame the politicians for what happens, as that is an American tradition. The irresistible process creates the pain, and the miracles demanded by the public will make things worse. The politicians will be blamed. But it clears out the system and readies us for the future.
Οι πιθανές κινήσεις της Αγκυρας που θα ανεβάσουν επικίνδυνα τη θερμοκρασία στο Αιγαίο – Τι συζητείται σε κλειστές συσκέψεις στο Μέγαρο Μαξίμου και στα υπουργεία Εξωτερικών και Αμυνας – Από την εργαλειοποίηση του Μεταναστευτικού έως μια νέα έξοδο του «Oruc Reis» υπό τη συνοδεία πολεμικών πλοίων που θα κάνουν… βόλτες στο Αρχιπέλαγος
Τα γεγονότα του θέρους του 2020, όπου Ελλάδα και Τουρκία έφτασαν ένα βήμα πριν το θερμό επεισόδιο, είναι ακόμη σχετικά φρέσκα και έχουν επηρεάσει θεμελιωδώς την ελληνική στρατηγική έναντι της Αγκυρας
Μια προσπάθεια χαρτογράφησης κάθε πιθανού σεναρίου που θα μπορούσε να θέσει σε κίνηση η Αγκυρα ώστε να ανεβάσει επικίνδυνα τη θερμοκρασία στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο εντός του θέρους βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη τις τελευταίες εβδομάδες σε κλειστές συσκέψεις στο τρίγωνο Μέγαρο Μαξίμου – υπουργείο Εξωτερικών – υπουργείο Εθνικής Αμυνας. Η Αθήνα παρακολουθεί με έκδηλη ανησυχία τη συνεχή σκλήρυνση της δημόσιας ρητορικής η οποία εκπέμπεται από την Αγκυρα, μέσω συνεχών προσωπικών επιθέσεων τόσο του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά του Κυριάκου Μητσοτάκη όσο και άλλων τούρκων αξιωματούχων. «Λάδι στη φωτιά» ρίχνει επίσης η «επιθετική» κάλυψη των ελληνοτουρκικών σχέσεων, με αιχμή το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών ως όρου για την παραχώρηση της κυριαρχίας τους στην Ελλάδα, από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης και κυρίως τους τηλεοπτικούς σταθμούς, όπου φιλοξενούνται κάθε λογής αναλυτές και τροφοδοτούν κλίμα έντασης.
Εθνικιστική ρητορική από τις πολιτικές δυνάμεις
Από την ελληνική πλευρά δεν περνά επίσης απαρατήρητη η πλήρης σύμπνοια όλων των πολιτικών δυνάμεων, της αντιπολίτευσης συμπεριλαμβανομένης, σε μια εθνικιστική ρητορική, καθώς μάλιστα έχει φουντώσει η φημολογία ότι ο κ. Ερντογάν εξετάζει πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο προκήρυξης πρόωρων εκλογών (οι οποίες κανονικά πρέπει να πραγματοποιηθούν το 2023) εξαιτίας και της συνεχώς επιδεινούμενης οικονομικής κατάστασης (με τον πληθωρισμό εκτός ελέγχου και την ισοτιμία της λίρας σε περιδίνηση). Δεν πρέπει επίσης να λησμονείται ότι τον Αύγουστο συμπληρώνονται και 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, στοιχείο που θα επιτρέψει στο καθεστώς Ερντογάν να αξιοποιήσει το «εθνικιστικό χαρτί». Στο επικίνδυνο μείγμα προστίθεται επίσης η διαφαινόμενη νέα τουρκική στρατιωτική επιχείρηση στη Βόρεια Συρία.
Με το βλέμμα στην Ανατολική Μεσόγειο
Πολλά από τα σενάρια που έχουν τεθεί επί τάπητος και μελετώνται δεν είναι, προφανώς, καινούργια. Αλλωστε, τα γεγονότα του θέρους του 2020 είναι ακόμη σχετικά φρέσκα και έχουν επηρεάσει θεμελιωδώς την ελληνική στρατηγική έναντι της Αγκυρας. Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, υπάρχει μεγάλη εγρήγορση στην Αθήνα για το ενδεχόμενο νέας εργαλειοποίησης του Μεταναστευτικού είτε στον Εβρο είτε στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και η προετοιμασία για την αποτροπή της είναι εντατική. Δεν υπάρχει όμως αμφιβολία ότι ο θαλάσσιος χώρος που εκκινεί από το μέσον του Αιγαίου, κατεβαίνει νοτιοανατολικά κάτω από το Καστελλόριζο προς την κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) και συνεχίζει νοτίως της Κρήτης προς τη Λιβύη συνιστά μια περιοχή υψηλής επικινδυνότητας.
Η απόφαση της Αγκυρας να στείλει (ίσως για να δοκιμάσει τις ελληνικές αντιδράσεις) δύο μικρότερα ερευνητικά σκάφη, τα «Γιουνούς» και «Τσεσμέ», στο Αιγαίο ίσως να αποτελεί τα προεόρτια μιας ανάλογης κίνησης στην Ανατολική Μεσόγειο εικάζουν, σε απόρρητες συζητήσεις τους, στελέχη των υπουργείων Εξωτερικών και Εθνικής Αμυνας. Μια νέα έξοδος, π.χ., του «Oruc Reis» (ακόμα δε χειρότερα, υπό τη συνοδεία πολεμικών πλοίων), σε μια μη οριοθετημένη ζώνη και σε οικόπεδα που έχουν προκηρυχθεί από το 2012 και μετά, δεν μπορεί να αποκλειστεί. Ανάλογη ένταση θα δημιουργούνταν αν η Αγκυρα έστελνε γεωτρύπανο εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ), όπου προσεχώς αναμένονται επιβεβαιωτικές γεωτρήσεις. Η δε ένταση θα έφτανε «στο κόκκινο» αν κάποιο από τα τουρκικά γεωτρύπανα εισερχόταν σε περιοχές όπου η Ελλάδα θεωρεί ότι έχει δικαιώματα σε υφαλοκρηπίδα, καθώς τότε – και από νομικής απόψεως – η πρόκληση θα ελάμβανε εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα.
Νέες άδειες εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας
Αν η Αγκυρα αποφάσιζε να κλιμακώσει και να δοκιμάσει τις «κόκκινες γραμμές» της Αθήνας, τότε θα μπορούσε να κινηθεί σε δύο άλλα επίπεδα.
Το πρώτο από αυτά θα ήταν να δοθούν επισήμως νέες άδειες για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στην Τουρκική Κρατική Εταιρεία Πετρελαίου (ΤΡΑΟ) σε οικόπεδα που η εταιρεία είχε αιτηθεί το 2020 και είχαν δημοσιευθεί στην επίσημη Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 30 Μαΐου του ίδιου έτους. Οι εν λόγω περιοχές έχουν σχεδιαστεί στον χάρτη με τέτοιον τρόπο ώστε να δημιουργούν μια «νοητή θηλιά» γύρω από τα σημερινά χωρικά ύδατα των 6 ναυτικών μιλίων (και σαφώς και εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας) νότια και νοτιοανατολικά της Ρόδου, νότια της Καρπάθου και της Κάσου, αλλά και νοτιοδυτικά της Κρήτης. Η εμφάνιση ενός ερευνητικού σκάφους εκεί θα όξυνε σημαντικά το ήδη βαρύ κλίμα.
Η εφαρμογή του Μνημονίου με τη Λιβύη
Το δεύτερο επίπεδο είναι να επιδιώξει η Αγκυρα να εκμεταλλευθεί το Μνημόνιο Οριοθέτησης Θαλασσίων Ζωνών που υπέγραψε τον Νοέμβριο του 2019 με την τότε Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας (GNA) της Λιβύης. Εκτοτε, η τουρκική πλευρά έχει επιδιώξει πολλές φορές, ακόμα και μετά τον τερματισμό (έστω σε μεγάλη κλίμακα) του εμφύλιου πολέμου, την πρακτική εφαρμογή του Μνημονίου. Τι θα σήμαινε αυτό; Σε μια πρώτη φάση, θα μπορούσε να οδηγήσει στην προκήρυξη οικοπέδων για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων. Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημανθεί ότι η θαλάσσια περιοχή του τουρκολιβυκού Μνημονίου χωρίζεται ουσιαστικά σε δύο περιοχές.
Η βορειότερη από αυτές επικαλύπτεται, σε μεγάλο βαθμό, με μια περιοχή που βρίσκεται εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) Ελλάδας – Αιγύπτου, όπως αυτή συμφωνήθηκε στο Κάιρο τον Αύγουστο του 2020. Μια κίνηση σε αυτό το κομμάτι όμως θα προκαλούσε λογικά και την αντίδραση της Αιγύπτου, προς την οποία η Τουρκία πραγματοποιεί εδώ και μήνες «επίθεση φιλίας», επιδιώκοντας, όπως φαίνεται, και μια συνεννόηση στο Λιβυκό Ζήτημα.
Θα μπορούσε όμως η Αγκυρα να πείσει τη Λιβύη – όπου πλέον το πολιτικό σκηνικό έχει περιπλεχθεί στον απόλυτο βαθμό με την παράλληλη ύπαρξη δύο κυβερνήσεων των οποίων ηγούνται οι Ντμπέιμπα (η τουρκική πλευρά επιδιώκει «να τον χρησιμοποιήσει» με αφορμή και τη στρατιωτική άσκηση «EFES 2022») και Μπασάγκα αντιστοίχως – να προκηρύξει οικόπεδα στο δικό της κομμάτι του τουρκολιβυκού Μνημονίου και να τα παραχωρήσει ενδεχομένως στην ΤΡΑΟ για έρευνα; Θα επρόκειτο, εφόσον συνέβαινε, για σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες.
Οι απειλές για την αποστρατιωτικοποίηση
«Αν η Ελλάδα δεν εγκαταλείψει αυτές τις παραβιάσεις, η κυριαρχία αυτών των νησιών θα αμφισβητηθεί. Αυτό είναι ξεκάθαρο». Η δήλωση αυτή του Μεβλούτ Τσαβούσογλου, κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου με τον ομόλογό του από τη Βόρεια Μακεδονία Μπουγιάρ Οσμάνι, είναι εσχάτως η πλέον ενδεικτική της πρόθεσης της Αγκυρας να συνεχίσει τη διεύρυνση των «γκρίζων ζωνών» μέσα από τη νέα θεωρία της «κυριαρχίας υπό όρους». Η ελληνική πλευρά αναμένει ότι το προσεχές διάστημα η Αγκυρα θα ανεβάσει τους τόνους στο ζήτημα της παραχώρησης των νησιών του Αιγαίου και των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα υπό τον όρο της αποστρατιωτικοποίησης με βάση τη δική της ερμηνεία των συνθηκών Λωζάννης (1923), Μοντρέ (1936) και Παρισίων (1947) με μια επικοινωνιακή εκστρατεία σε όλα τα διεθνή fora. Το προηγούμενο της απόπειρας απαξίωσης της Αθήνας στο Μεταναστευτικό αποτελεί το μοντέλο που εκτιμάται ότι θα ακολουθηθεί.
Η αποστροφή Τσαβούσογλου μπορεί βέβαια να ερμηνευθεί ποικιλοτρόπως, τόνιζαν στο «Βήμα» διπλωματικοί και στρατιωτικοί κύκλοι. Θα μπορούσε η αμφισβήτηση της κυριαρχίας των νησιών να λάβει και πρακτική μορφή, επί του πεδίου, π.χ. μέσα από κάποιο επεισόδιο στα Δωδεκάνησα ή σε νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, ενδεχομένως μέσα από την επανάληψη ενός «σεναρίου Ιμίων» με απόβαση σε κάποια βραχονησίδα; Εντάσσεται άραγε στο εγχειρίδιο της Αγκυρας η ευθεία παρεμπόδιση μιας ελληνικής άσκησης σε κάποια από τις επίμαχες περιοχές; «Τίποτα δεν αποκλείεται εκ των προτέρων» προσέθεταν οι ίδιες πηγές. Την ίδια στιγμή, ένα πιο «διπλωματικό» σενάριο θα ήταν μια προσφυγή της Τουρκίας π.χ. στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών με την αιτιολογία/πρόσχημα ότι απειλείται από την Ελλάδα και ότι κινδυνεύει η περιφερειακή ειρήνη και ασφάλεια. Αλλες πηγές εικάζουν ότι η Αγκυρα ίσως να επεδίωκε να ανοίξει τον φάκελο της Λωζάννης, καθώς οι συνθήκες του Μοντρέ και των Παρισίων εμφανίζουν άλλες περιπλοκές για την ίδια.
Ο Ερντογάν απειλεί (στα ελληνικά) με νέο 1922
Το βράδυ της περασμένης Πέμπτης, ο κ. Ερντογάν δεν δίστασε να γράψει στα ελληνικά στον προσωπικό λογαριασμό του στο Twitter επαναλαμβάνοντας, σε απειλητικό τόνο, ότι «προειδοποιούμε για άλλη μία φορά την Ελλάδα να συνετιστεί, να μείνει μακριά από όνειρα, ρητορικές και ενέργειες που θα την οδηγήσουν σε αποτελέσματα για τα οποία θα μετανιώσει, όπως συνέβη έναν αιώνα πριν» – εμφανώς παραλληλίζοντας τη σημερινή κατάσταση με τα γεγονότα του 1922. Και πρόσθεσε ότι «η Τουρκία, όπως δεν θα παραιτηθεί από τα δικαιώματά της στο Αιγαίο, δεν θα διστάσει να κάνει και χρήση των δικαιωμάτων που της αναγνωρίζονται από τις διεθνείς συνθήκες στο θέμα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών».
«Πρόσω ολοταχώς» για τη νέα φάση ενίσχυσης του Πολεμικού Ναυτικού
Πριν από λίγες ημέρες, ο αρχηγός ΓΕΝ αντιναύαρχος Στέλιος Πετράκης βρέθηκε στη Γαλλία. Πέραν των συνομιλιών με τον γάλλο ομόλογό του, ναύαρχο Πιερ Βαντιέ, επισκέφθηκε το ναυπηγείο της Λοριάν όπου ήδη έχει ξεκινήσει η κατασκευή της πρώτης ελληνικής φρεγάτας Belh@rra (FDI HN). Παράλληλα, οι αρμόδιες υπηρεσίες του Πολεμικού Ναυτικού προχωρούν τη μελέτη σχετικά με τις αναβαθμίσεις που απαιτούνται στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας ώστε να μπορέσει να υποδεχθεί από το 2025 και μετά τα νέα πλοία. Πρόκειται για βασική προτεραιότητα, πριν ο Στόλος επιδιώξει την επέκτασή του και σε άλλα σημεία της ελληνικής επικράτειας.
Στο ΓΕΝ κορυφώνονται αυτό το διάστημα όμως και οι διαδικασίες για την ολοκλήρωση της εισήγησης προς την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Αμυνας και ακολούθως προς το Μέγαρο Μαξίμου για την απόφαση επί της προμήθειας των νέων κορβετών του Πολεμικού Ναυτικού, αλλά και για τον Εκσυγχρονισμό Μέσης Ζωής (ΕΜΖ) των τεσσάρων φρεγατών τύπου ΜΕΚΟ. Πρόκειται αναμφίβολα για μια δυναμική διαδικασία, καθώς υπάρχει και η παράμετρος των ναυπηγείων (Ελευσίνας και Σκαραμαγκά) που συνυπολογίζεται στο ενδεχόμενο κατασκευής κάποιων πλοίων στην Ελλάδα. Το νομοσχέδιο για την εξυγίανση και αξιοποίηση των Ναυπηγείων Ελευσίνας (μέσω της εταιρείας ONEX) παρουσιάστηκε πρόσφατα, ενώ η ολοκλήρωση της μεταβίβασης των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά στον επιφανή έλληνα εφοπλιστή Γιώργο Προκοπίου αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του φθινοπώρου.
Οι τέσσερις προτάσεις για τις κορβέτες
Αυτή τη στιγμή υπάρχουν στο τραπέζι τέσσερις βασικές προτάσεις για τις κορβέτες Πρόκειται για τις γαλλικές Gowind 2500, τις ολλανδικές Sigma 10514, τις ιταλικές FCx30 (τις οποίες κατασκευάζει η Fincantieri, που εμπλέκεται και στο σχέδιο εξυγίανσης των Ναυπηγείων Ελευσίνας), καθώς και τις βρετανικές ΑΗ 140 ΗΝ. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, τα τρία πρώτα μοντέλα έχουν σαφές προβάδισμα και πληρούν τα «επιχειρησιακά θέλω» του Ναυτικού, καθώς διασφαλίζουν σχετική ομοιοτυπία συστημάτων (π.χ. πύραυλοι MICA, Exocet), με το ιταλικό σκαρί να είναι ελαφρώς μεγαλύτερο. Οι αμερικανικές LCS είναι εντελώς εκτός παιχνιδιού, ενώ δεν φαίνεται να προχωράει μια πρόταση της γερμανικής TKMS σε συνεργασία με την ισραηλινή ΙΑΙ για ένα σκάφος βασιζόμενο στην κορβέτα SAAR-6 του ισραηλινού ναυτικού.
Η αναβάθμιση των 4 φρεγατών τύπου ΜΕΚΟ
Το Πολεμικό Ναυτικό κινείται πάντα με τον ιδεατό αριθμό των 12 φρεγατών και των 6 κορβετών ως δομή δυνάμεων και αρχικά η πιθανότητα κατασκευής 5 κορβετών στη Γαλλία έμοιαζε ιδεατή. Ωστόσο, δεν ευοδώνεται και πλέον καθίσταται αναγκαία η αναβάθμιση των 4 ΜΕΚΟ (με ένα ποσό όμως που δεν θα ξεπερνά τα 500 εκατ. ευρώ και λογικά θα κατακυρωθεί στην κατασκευάστρια εταιρεία για να πληροί όλα τα κριτήρια) που θα προσφέρει παράταση ζωής 12-13 ετών στα πλοία. Σε αυτό συνηγόρησε το γεγονός ότι η ιδέα μιας ολλανδικής ενδιάμεσης λύσης (των «Μ») εμφάνιζε χρονική καθυστέρηση, με τα πλοία να είναι διαθέσιμα περί το 2027-2028.
Επιπλέον και με σκοπό την ενίσχυση των ανθυποβρυχιακών του ικανοτήτων, το Πολεμικό Ναυτικό σκοπεύει να αυξήσει τον στόλο των ελικοπτέρων MH-60 Romeo. Μετά την απόφαση για προμήθεια 3+4 MH-60R με τα οποία θα αντικατασταθούν τα Augusta Bell, ερρίφθη ο κύβος για προμήθεια ενός νέου πακέτου 1+2 MH-60R με σκοπό να καλυφθούν τα κενά που θα ανακύψουν από τα παλιά πλέον Sikorsky. Η προσθήκη αυτή κρίνεται χρησιμότατη ως συνδρομή στο έργο των υποβρυχίων τύπου 214, που αργά ή γρήγορα θα χρειαστούν και αυτά ΕΜΖ.
Οι ρωσόφωνοι της ανατολικής Ουκρανίας ανακοίνωσαν ότι τέσσερις άμαχοι σκοτώθηκαν και άλλοι 22 τραυματίστηκαν σε μαζικούς βομβαρδισμούς των δυνάμεων του Κιέβου εναντίον της πόλης Ντόνετσκ.
Mάλιστα οι Ουκρανοί χτύπησαν και το μαιευτήριο της πόλης!
Σημειώνεται ότι για το περιστατικό υπήρξε για πρώτη φορά αντίδραση από τον ΟΗΕ, που συνήθως παρέμενε σιωπηλός.
Όπως ανακοίνωσε το γραφείο του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ «πρόκειται για παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου».
Είναι η πρώτη φορά που ο ΟΗΕ καταδικάζει τους Ουκρανούς και όλα δείχνουν πως υπάρχει μία πίεση από την Δύση να αναγκαστεί το Κίεβο σε έναν «συμβιβασμό» δηλαδή να δεχτεί να χάσει εδάφη καθώς ο πόλεμος αυτός είναι πολύ κοστοβόρος για την Δύση, περισσότερο από ότι κοστίζει στην Ρωσία.
«Τέσσερις άνθρωποι σκοτώθηκαν, ανάμεσά τους ένα παιδί, και άλλοι 22 άμαχοι τραυματίστηκαν στους βομβαρδισμούς» των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, ανέφεραν οι αρχές στο δελτίο Τύπου που δημοσιοποίησαν.
Σύμφωνα με τις ίδιες, η πόλη Ντόνετσκ υποβλήθηκε χθες Δευτέρα σε «μαζικό βομβαρδισμό» από τις δυνάμεις του Κιέβου, με «ισχύ, ένταση και διάρκεια άνευ προηγουμένου» από την έναρξη της ρωσικής στρατιωτικής επέμβασης στην Ουκρανία στα τέλη του Φεβρουαρίου.
Μέσα σε δύο ώρες «σχεδόν 300 ρουκέτες και οβίδες του πυροβολικού» έπληξαν διάφορες συνοικίες, εξήγησαν.
Οι ρωσόφωνοι ανέφεραν ότι μαιευτήριο στο Ντόνετσκ επλήγη από τα ουκρανικά πυρά, χωρίς πάντως να κάνουν λόγο για θύματα σε αυτή τη συγκεκριμένη περίπτωση. Δημοσιοποίησαν φωτογραφίες στις οποίες εικονίζονται σπασμένα παράθυρα και έγκυες που έχουν καταφύγει σε διάδρομο.
Το Ντόνετσκ είναι η πρωτεύουσα της αυτοανακηρυγμένης Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντόνετσκ. Χθες το πρωί, ρεπόρτερ του Γαλλικού Πρακτορείου στη Ντανιέτσκ άκουσε αρκετές εκρήξεις.
Ο ηγέτης των ρωσόφωνων στο Ντόνετσκ, ο Ντένις Πουσίλιν, κατηγόρησε χθες τις ουκρανικές δυνάμεις πως «ξεπέρασαν όλα τα όρια» και «βομβάρδισαν κατοικημένες περιοχές».
Πρόσθεσε πως είναι «απαραίτητο» να κινητοποιηθούν «περισσότερες συμμαχικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων δυνάμεων της Ρωσικής Ομοσπονδίας» για να υπερασπίσουν το Ντόνετσκ.