Αρχική Blog Σελίδα 1901

Οι Ουκρανοί γεμίζουν με νάρκες κατά προσωπικού την πόλη του Ντονέτσκ – Στόχος να αφήσουν πολλούς αναπήρους

0

Αποτελούν φορτίο πυραύλων

Νάρκες πετάλων έπεσαν μαζικά στο Ντόνετσκ. Αυτές οι νάρκες ρίχνονται με πυρομαχικά διασποράς, και είναι αόρατες ενώ η μικρή γόμωση πιο πολύ θέλει να καταστήσει αναπήρους παρά να σκοτώσει!

Ο Ρωσικός στρατός προσπαθεί να εξουδετερώσει αυτά τα ύπουλα όπλα πατώντας πάνω στα κελύφη των ναρκών με τανκς.

Οι νάρκες στο κέντρο του Ντόνετσκ στην οδό Universitetskaya συλλέγονται από τον στρατό με ένα φτυάρι.

Οι νεοναζί εκτόξευσαν ένα πυραυλοφόρο βλήμα διασποράς με νάρκες PFM-1 «πέταλο» στο κέντρο του Ντόνετσκ.
Ένας τέτοιος πύραυλος φέρει 312 νάρκες.

Οι νάρκες PFM-1S είναι το απλούστερο πυρομαχικό κατά προσωπικού ελαχίστου μεγέθους. Η διάμετρός του δεν υπερβαίνει τα 120 mm, το βάρος είναι μόνο 80 g.

40 g εκρηκτικής ύλης τοποθετούνται μέσα σε μια ελαφριά πλαστική θήκη. Η ασφάλεια οπλίζεται μέσα σε 1-10 λεπτά μετά την απελευθέρωση. Όταν πυροβολούν στη μέγιστη εμβέλεια με βόλια 16 οβίδων 9M27K3, οι νάρκες διασκορπίζονται σε μια έκταση έως 150 εκτάρια.

 

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/oi-oukranoi-gemizoun-me-narkes-kata-prosopikou-tin-poli-tou-ntonetsk-stoxos-na-afisoun-pollous-anapirous-vinteo/

ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ: Σχέδιο των νεοσυντηρητικών Αμερικανικών… 

0

του Jeffrey D. Sachs*

Η υφυπουργός κα Νούλαντ – ως συνδικαλίστρια σε απεργούς πείνας – ενισχύει τους «επαναστάτες» που ανέτρεψαν τη νόμιμη και ρωσόφιλη κυβέρνηση της Ουκρανίας το 2014. Και με ναζιστές συνεργαζόμαστε αρκεί να εξυπηρετείται η παγκόσμια ηγεμονία των ΗΠΑ…Δίπλα της ο γνωστός μας κος Πάιατ.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι η κορύφωση ενός 30ετούς σχεδίου του αμερικανικού νεοσυντηρητικού κινήματος. Η κυβέρνηση Μπάιντεν κατακλύζεται από τους ίδιους νεοσυντηρητικούς που υποστήριξαν τους επιθετικούς πολέμους των ΗΠΑ στη Σερβία (1999), στο Αφγανιστάν (2001), στο Ιράκ (2003), στη Συρία (2011), στη Λιβύη (2011) και που έκαναν τόσα πολλά για να προκαλέσουν τη Ρωσία να εισβάλει Ουκρανία.

Ο απολογισμός των νεοσυντηρητικών είναι απόλυτα καταστροφικός, αλλά αυτό δεν εμπόδισε τον Μπάιντεν έχει στήσει την ομάδα των νεοσυντηρητικών του. Ως αποτέλεσμα, ο Μπάιντεν οδηγεί την Ουκρανία, τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση προς μια ακόμη γεωπολιτική κατάρρευση. Εάν η Ευρώπη έχει κόκκο μυαλού, θα διαφοροποιηθεί από αυτές τις καταστροφές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.

Το δόγμα των νεοσυντηρητικών

Το νεοσυντηρητικό κίνημα εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1970 γύρω από μια ομάδα λογίων με ανάμειξη στα κοινά, πολλοί από τους οποίους επηρεάστηκαν από τον πολιτικό επιστήμονα του Πανεπιστημίου του Σικάγο Leo Strauss και τον κλασικιστή του Πανεπιστημίου Yale, Donald Kagan. Στους ηγέτες των νεοσυντηρητικών περιλαμβάνονταν οι Norman Podhoretz, Irving Kristol, Paul Wolfowitz, Robert Kagan (γιος του Donald), Frederick Kagan (γιος του Donald), Victoria Nuland (σύζυγος του Robert), Elliott Cohen, Elliott Abrams και Kimberley Allen Kagan (σύζυγος του Frederick). ) .

Το κύριο μήνυμα των νεοσυντηρητικών είναι ότι οι ΗΠΑ πρέπει να κυριαρχήσουν στρατιωτικά σε όλες τις περιοχές του κόσμου και πρέπει να αντιμετωπίσουν τις ανερχόμενες περιφερειακές δυνάμεις που μπορεί μια μέρα να αμφισβητήσουν την παγκόσμια ή περιφερειακή κυριαρχία των ΗΠΑ, ειδικά τη Ρωσία και την Κίνα. Για το σκοπό αυτό, η αμερικανική στρατιωτική δύναμη θα πρέπει να τοποθετηθεί σε εκατοντάδες στρατιωτικές βάσεις σε όλο τον κόσμο και οι ΗΠΑ θα πρέπει να είναι έτοιμες να κηρύξουν πολέμους σε επιλεγμένες χώρες εάν χρειαστεί. Τα Ηνωμένα Έθνη θα πρέπει να χρησιμοποιούνται από τις ΗΠΑ μόνο όταν είναι χρήσιμα για αμερικανικούς σκοπούς.

Ο Wolfowitz το εξήγησε.

Αυτή η προσέγγιση διατυπώθηκε για πρώτη φορά από τον Paul Wolfowitz στο Σχέδιο Προσανατολισμού της Αμυντικής Πολιτικής (DPG) που γράφτηκε για το Υπουργείο Άμυνας το 2002. Το σχέδιο ζητούσε την επέκταση του δικτύου ασφαλείας υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη παρά τη ρητή υπόσχεση της Γερμανίας. Ο υπουργός Εξωτερικών της, Χανς-Ντίτριχ Γκένσερ, είχε δηλώσει το 1990 ότι τη γερμανική ενοποίηση δεν θα ακολουθήσει διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς την Ανατολή.

Ο Wolfowitz υποστήριξε επίσης τους στοχευμένους αμερικανικούς πολέμους, υπερασπιζόμενος το δικαίωμα της Αμερικής να ενεργεί ανεξάρτητα, ακόμη και μόνη της, ως απάντηση σε κρίσεις που αφορούν τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον στρατηγό Wesley Clark, ο Wolfowitz είχε ήδη ξεκαθαρίσει στον Clark τον Μάιο του 1991 ότι οι ΗΠΑ θα ηγούνταν των επιχειρήσεων αλλαγής καθεστώτος στο Ιράκ,  τη Συρία και άλλους πρώην Σοβιετικούς συμμάχους. 

Οι νεοσυντηρητικοί υποστήριξαν την επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία ακόμη και πριν γίνει επίσημη πολιτική των ΗΠΑ υπό τον Πρόεδρο Τζορτζ Μπους τζούνιορ το 2008. Θεωρούσαν την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ ως το κλειδί για την περιφερειακή και παγκόσμια κυριαρχία των ΗΠΑ. 

Ο Robert Kagan εξήγησε τα επιχειρήματα των νεοσυντηρητικών υπέρ της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ τον Απρίλιο του 2006 (σχολίασα αυτό το έργο του Kagan στην εποχή του).

«Οι Ρώσοι και οι Κινέζοι δεν βλέπουν τίποτα φυσιολογικό [στις «έγχρωμες επαναστάσεις»] της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, μόνο πραξικοπήματα που υποστηρίζονται από τη Δύση με στόχο την προώθηση της δυτικής επιρροής σε ζωτικής σημασίας στρατηγικά μέρη του κόσμου. Τόσο λάθος κάνουν; Θα μπορούσε η επιτυχής απελευθέρωση της Ουκρανίας, που ενθαρρύνεται και υποστηρίζεται από τις δυτικές δημοκρατίες, να είναι απλώς το προοίμιο για την ενσωμάτωση αυτού του έθνους στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση – εν ολίγοις, η επέκταση της δυτικής φιλελεύθερης ηγεμονίας;»

Ο Kagan αναγνώρισε τις καταστροφικές συνέπειες της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ. Επικαλείται έναν ειδικό που είπε: «Το Κρεμλίνο προετοιμάζεται σοβαρά για τη «μάχη για την Ουκρανία».

Ευκαιρία έψαχναν για πόλεμο…

Οι νεοσυντηρητικοί έψαχναν αυτή τη μάχη. Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, οι ΗΠΑ και η Ρωσία θα έπρεπε να είχαν αναζητήσει μια ουδέτερη Ουκρανία ως συνετό ουδέτερο έδαφος και δικλείδα ασφαλείας. Αντίθετα, οι νεοσυντηρητικοί ήθελαν την αμερικανική «ηγεμονία», ενώ οι Ρώσοι προετοιμάζονταν για μάχη εν μέρει για να αμυνθούν και εν μέρει επίσης για τις δικές τους αυτοκρατορικές αξιώσεις.

Ο Kagan έγραψε το άρθρο ως απλός πολίτης, ενώ η σύζυγός του Victoria Nuland υπηρετούσε ως πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ υπό τον Τζορτζ Μπους Τζούνιορ.

Η Nuland ήταν ο κατ’ εξοχήν χειριστής των νεοσυντηρητικών. Εκτός από πρέσβειρα του Μπους στο ΝΑΤΟ, η Nuland υπηρέτησε ως Βοηθός Υπουργός Εξωτερικών του Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα για Ευρωπαϊκές και Ευρωασιατικές Υποθέσεις από το 2013 έως το 2017, όταν βοήθησε στην ανατροπή του φιλορώσου Ουκρανού προέδρου Βίκτωρ Γιανουκόβιτς και είναι σήμερα υφυπουργός του Μπάιντεν για τις ευρωπαϊκές και τις ευρωασιατικές υποθέσεις. Είναι αυτή που διευθύνει την αμερικανική πολιτική του πολέμου στην Ουκρανία.

«Ο Μπάιντεν οδηγεί την Ουκρανία, τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια ακόμη γεωπολιτική καταστροφή», εκτιμά ο Αμερικανός καθηγητής Τζέφρϊ Σακς.

Η νεοσυντηρητική προοπτική βασίζεται σε μια πρωταρχικά λανθασμένη υπόθεση: ότι η στρατιωτική, οικονομική, τεχνολογική και οικονομική υπεροχή των ΗΠΑ τους επιτρέπει να υπαγορεύουν τους όρους τους σε όλα τα μέρη του κόσμου. Είναι μια θέση τόσο πρωτοφανούς υπερηφάνειας όσο και αξιοσημείωτης περιφρόνησης γεγονότων και αποδείξεων.

Από τη δεκαετία του 1950, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αναχαιτιστεί ή ηττηθεί σχεδόν σε όλες τις περιφερειακές συγκρούσεις στις οποίες συμμετείχαν. Ωστόσο, στη «μάχη για την Ουκρανία», οι νεοσυντηρητικοί ήταν έτοιμοι να προκαλέσουν στρατιωτική σύγκρουση με τη Ρωσία επεκτείνοντας το ΝΑΤΟ παρά τις έντονες ρωσικές αντιρρήσεις, καθώς πιστεύουν ακράδαντα ότι η Ρωσία θα ηττηθεί από τις αμερικανικές οικονομικές κυρώσεις και τους ΝΑΤΟϊκούς εξοπλισμούς. 

Το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW), μια νεοσυντηρητική δεξαμενή σκέψης υπό την ηγεσία της Kimberley Allen Kagan (και με την υποστήριξη αμυντικών ομίλων όπως η General Dynamics και η Raytheon), συνεχίζει να υπόσχεται μια ουκρανική νίκη.

Σχετικά με τις προόδους της Ρωσίας, το ISW έκανε ένα χαρακτηριστικό σχόλιο:

«Ανεξάρτητα από το ποια πλευρά κατέχει την πόλη Sievierodonetsk, η ρωσική επίθεση σε επιχειρησιακό και στρατηγικό επίπεδο πιθανότατα θα έχει κορυφωθεί, δίνοντας στην Ουκρανία την ευκαιρία να αναζωογονήσει τις αντεπιθέσεις της σε επιχειρησιακό επίπεδο για να απωθήσει τις ρωσικές δυνάμεις. » 

Ωστόσο, τα επιτόπια γεγονότα υποδηλώνουν το αντίθετο. Οι δυτικές οικονομικές κυρώσεις είχαν μικρό αρνητικό αντίκτυπο στη Ρωσία, ενώ η επίδρασή τους στο μπούμερανγκ στον υπόλοιπο κόσμο ήταν σημαντική.

Επιπλέον, η ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να ανεφοδιάζουν την Ουκρανία με πυρομαχικά και όπλα παρεμποδίζεται σοβαρά από την περιορισμένη παραγωγική τους ικανότητα και τις σπασμένες αλυσίδες εφοδιασμού των ΗΠΑ. Η βιομηχανική ικανότητα της Ρωσίας, φυσικά, επισκιάζει εκείνη της Ουκρανίας. Το ΑΕΠ της Ρωσίας ήταν περίπου 10 φορές μεγαλύτερο από αυτό της Ουκρανίας πριν από τον πόλεμο, και η Ουκρανία έχει χάσει τώρα μεγάλο μέρος της βιομηχανικής της ικανότητας κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Το πιο πιθανό αποτέλεσμα των σημερινών μαχών είναι ότι η Ρωσία θα κατακτήσει μεγάλο μέρος της Ουκρανίας, αφήνοντας ίσως την Ουκρανία πλήρως ή σχεδόν εγκλωβισμένη. Η απογοήτευση θα αυξηθεί στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες από τις στρατιωτικές απώλειες και τις στασιμοπληθωριστικές συνέπειες του πολέμου και των κυρώσεων.

Οι επιπτώσεις των εξελίξεων θα μπορούσαν να είναι καταστροφικές, εάν ένας δεξιός δημαγωγός στις ΗΠΑ ανέλθει στην εξουσία (ή αν ο Τραμπ, επιστρέψει στην εξουσία), υποσχόμενος να αποκαταστήσει τη ξεθωριασμένη στρατιωτική δόξα της Αμερικής με μια επικίνδυνη κλιμάκωση.

Αντί να διακινδυνεύουμε αυτήν την καταστροφή, η σωστή λύση είναι να τεθεί τέλος στις νεοσυντηρητικές φαντασιώσεις των τελευταίων 30 ετών και να επιστρέψουν η Ουκρανία και η Ρωσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, με το ΝΑΤΟ να δεσμεύεται να τερματίσει τη δέσμευσή του για τη διεύρυνση προς Ανατολάς με την Ουκρανία και τη Γεωργία, με αντάλλαγμα μια βιώσιμη ειρήνη που σέβεται και προστατεύει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας.

*Ο Jeffrey David Sachs είναι Αμερικανός οικονομολόγος, ακαδημαϊκός, αναλυτής δημόσιας πολιτικής και πρώην διευθυντής του The Earth Institute στο Πανεπιστήμιο Columbia, όπου κατέχει τον τίτλο του καθηγητή Πανεπιστημίου.

Mετάφραση: Ευάγγελος Δ. Νιάνιος

Πηγή: https://geopragma.fr/18117-2/

 

 

Ο Κίσινγκερ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στον επόμενο μεγάλο πόλεμο… Ο Ίλον Μάσκ φαίνεται να συμφωνεί απόλυτα!

0

 

iEpikaira.- Ο Ίλον Μάσκ είναι μια αμφιλεγόμενη εκκεντρική προσωπικότητα η οποία απολαμβάνει την δημοσιότητα των ΜΜΕ. Ένα από τα αγαπημένα του «χόμπι» είναι να κάνει αινιγματικές δηλώσεις μέσω social media με διάφορες «προβλέψεις» που δεν τυχαίνουν πάντοτε ευρείας αποδοχής. Μία από αυτές τις απόψεις του παρουσιάζεται στο παραπάνω βίντεο όπου ούτε λίγο ούτε πολύ προειδοποιεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι ικανή να καταστρέψει την ανθρωπότητα. Πολλοί ίσως να απορρίψουν την άποψή του ως υπερβολική ή φαντασμένη. Το πρόβλημα όμως είναι ότι εν προκειμένω και ο Χένρι Κίσινγκερ συμμερίζεται τους φόβους του Μάσκ.
Σε συνέντευξή του στο Der Spiegel o Κίσινγκερ δήλωσε -παραδόξως!- ότι τον φοβίζει περισσότερο η ιδέα των δυνατοτήτων της υψηλής τεχνολογίας από τα ίδια τα πυρηνικά σε περίπτωση πολέμου. «Έχει γίνει εξαιρετικά δύσκολο για τους πολιτικούς ηγέτες να ελέγχουν τη δική τους τεχνολογία, ειδικά σε περίπτωση πολέμου» δήλωσε θορυβημένος και πρόσθεσε «είναι πλέον επιτακτική υποχρέωση να αποτρέψουμε έναν πόλεμο στον οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί τέτοια υψηλή τεχνολογία. Και ειδικά, ένας πόλεμος μεταξύ των δύο μεγαλύτερων χωρών υψηλής τεχνολογίας, της Κίνας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Δεν υπήρξε ποτέ συγκρίσιμη κατάσταση, γιατί πάντα θα μπορούσε κανείς να φανταστεί ότι ο νικητής θα αποκομίζει κάποιο όφελος. Σε αυτόν τον τύπο πολέμου, αυτό είναι αδύνατο».
Παλαιότερα ο Χ. Κίσινγκερ με άρθρο του στο αμερικανικό περιοδικό «Atlantic» είχε δηλώσει έντονη ανησυχία για τις έξυπνες μηχανές που μαθαίνουν και επικοινωνούν μόνες τους, χωρίς πλέον καμία ανθρώπινη παρέμβαση, αφού μπορεί να εγκαινιάσουν μια τελείως νέα φάση στην ανθρώπινη ιστορία. Αναλύοντας τον προβληματισμό του εξήγησε ότι «η τεχνητή νοημοσύνη, αντίθετα, αφορά τους στόχους, βάζει τους δικούς της στόχους» και, γι’ αυτό, «είναι εγγενώς ασταθής» και επικίνδυνη!
Συγκεκριμένα τότε είπε ότι «η τεχνητή νοημοσύνη αναπτύσσει μια ικανότητα, την οποία προηγουμένως είχαν μόνο τα ανθρώπινα όντα. Κάνει στρατηγικές κρίσεις για το μέλλον». Αναπόφευκτα, λοιπόν σύμφωνα με τον Κίσινγκερ «πρέπει να περιμένουμε ότι θα κάνει λάθη ταχύτερα και μεγαλύτερης κλίμακας από ό,τι κάνουν οι άνθρωποι». Ενώ αναρωτήθηκε «πώς θα ζήσουμε σε αυτό τον νέο κόσμο; Πώς θα διαχειριστούμε την τεχνητή νοημοσύνη, πώς θα τη βελτιώσουμε ή τουλάχιστον πώς θα την αποτρέψουμε από το να μας βλάψει;».
Άλλα ερωτήματα που έθεσε είναι το «ποιός είναι υπεύθυνος για τις πράξεις της τεχνητής νοημοσύνης και για τα λάθη της;». Πρόσθεσε δε ότι για κάθε χώρα πρέπει να αποτελεί εθνική προτεραιότητα το να μελετήσει την τεχνητή νοημοσύνη και τις επιπτώσεις της.
Τελικά κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα με τον Ίλον Μάσκ, τονίζοντας με νόημα ότι «ένα πράγμα είναι βέβαιο: Αν δεν ξεκινήσουμε αυτήν την προσπάθεια σύντομα, δεν θα αργήσουμε να ανακαλύψουμε ότι ξεκινήσαμε υπερβολικά αργά». Η ανθρωπότητα πλέον αντιμετωπίζει θανάσιμο κίνδυνο από την Τεχνητή Νοημοσύνη και αυτό είναι κάτι για το οποίο και ο Στίβεν Χοκινγκ είχε προειδοποιήσει.
Όσον αφορά όμως στο επιχείρημα του Μάσκ ότι η απάντηση στον κίνδυνο της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι ο “μετανθρωπισμός” και η σύζευξη ανθρώπου-μηχανής (πρώτο βίντεο στο παρόν άρθρο), είναι προφανές ότι ένα πρόβλημα δεν το λύνεις δημιουργώντας ένα άλλο, πολλώ δε μάλλον όταν παίζεις με την φύση του ανθρώπου σφετεριζόμενος τον ρόλο του Θεού.

Πηγή: i-epikaira.blogspot.com

Κ. Χολέβας: ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΦΟΒΟΥΝΤΑΙ ΑΚΟΜΗ ΤΗΝ ΕΟΚΑ ΤΟΥ 1955-59;

0

KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΟΛΕΒΑΣ

Ένα λαχείο του ψευδοκράτους των Τουρκοκυπρίων αναστάτωσε τα Κατεχόμενα και ανέδειξε τον φόβο που προκαλεί ακόμη στους Τούρκους η ΕΟΚΑ του 1955-59. Η Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών ιδρύθηκε από τον Γεώργιο Γρίβα-Διγενή με τις ευλογίες του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου και η  έδρασε επιτυχώς κατά της Βρετανικής αποικιοκρατίας. Είχε ως κύριο στόχο την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, αλλά λόγω των πιέσεων της διεθνούς διπλωματίας ο αγώνας κατέληξε στην Ανεξαρτησία και στην ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η ΕΟΚΑ διαλύθηκε το 1959, αλλά φαίνεται ότι πολλοί Τούρκοι  την φοβούνται ακόμη.

Θυμίζω τα γεγονότα: Η ψευδοκυβέρνηση των Κατεχομένων εξέδωσε λαχείο για να τιμήσει τη αντίσταση των Τουρκοκυπρίων κατά της νόμιμης Κυπριακής Δημοκρατίας το καλοκαίρι του 1964. Αντί να βάλουν μία φωτογραφία Τουρκοκυπρίων έβαλαν κατά λάθος μία φωτογραφία Ελληνοκυπρίων μαχητών, οι οποίοι τον Απρίλιο του 1964 κατέλαβαν το ύψωμα του Προφήτη Ηλία στο όρος Πενταδάκτυλος και εξεδίωξαν τις στασιαστικές δυνάμεις των Τουρκοκυπρίων. Το λάθος προκάλεσε την έντονη αντίδραση των Τουρκοκυπριακών ΜΜΕ. Ορισμένα εξ αυτών ελέγχονται από την πολυάριθμη τουρκική στρατιωτική δύναμη, η οποία εδρεύει εκεί μετά την εισβολή του 1974. Τα ΜΜΕ στα Κατεχόμενα έγραψαν ότι στη φωτογραφία φαίνονται άνδρες της ΕΟΚΑ και όχι Τουρκοκύπριοι και το θεώρησαν μεγάλη προσβολή.

Το ερώτημά μου είναι γιατί Τούρκοι και Τουρκοκύπριοι ζουν ακόμη με το φάντασμα της ΕΟΚΑ του 1955-59, η οποία το 1964 είχε διαλυθεί. Όπως αποκαλύπτει ο Κυπριακός Τύπος και όπως καταγράφει η ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας, μετά τα ματωμένα Χριστούγεννα του 1963 και την έναρξη των συγκρούσεων μεταξύ των δύο εθνικών κοινοτήτων της Κύπρου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπος Μακάριος κάλεσε από την Αθήνα τον Γεώργιο Γρίβα  και του ανέθεσε την δημιουργία της Εθνικής Φρουράς, ως του επισήμου ενόπλου σώματος του νομίμου κράτους. Ώσπου να στρατολογηθούν και να εκπαιδευθούν οι πρώτοι Εθνοφουροί η Κυπριακή Κυβέρνηση κάλεσε να υπηρετήσουν το κράτος οι Κοκκινοσκούφηδες του γιατρού Βάσου Λυσσαρίδη. Ο γιατρός έδρασε ως αγωνιστής της ΕΟΚΑ το 1955-59 και στη συνέχεια ίδρυσε το κεντροαριστερό κόμμα ΕΔΕΚ.

Στη φωτογραφία, λοιπόν, δεν εμφανίζεται η ΕΟΚΑ, αλλά ένοπλα σώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας συνεπικουρούντα την Εθνική Φρουρά. Η έμφαση του Τουρκοκυπριακού Τύπου στην ΕΟΚΑ προφανώς γίνεται για να δημιουργηθούν  λανθασμένες εντυπώσεις. Ότι οι Ελληνοκύπριοι διατηρούσαν και μετά το 1959 μία ένοπλη ανταρτική ομάδα και ότι η καημένη η Τουρκοκυπριακή κοινότητα διαρκώς κινδύνευε.

Τα γεγονότα του 1964 έδωσαν τη δυνατότητα στην Τουρκία να εφαρμόσει ένα από τα βήματα του σχεδίου που κατέγραψε το 1956 ο Τούρκος συνταγματολόγος και πολιτικός Νιχάτ Ερίμ. Δηλαδή την απόσυρση των Τουρκοκυπρίων σε ξεχωριστά εδάφη και τη δημιουργία θυλάκων- ελεγχομένων ζωνών, ώστε να είναι πιο εύκολη η τουρκική εισβολή. Δεν ξεχνούμε ότι το καλοκαίρι του 1964 η τουρκική αεροπορία βομβάρδισε με βόμβες Ναπάλμ ελληνοκυπριακά χωριά και σκότωσε αμάχους. Επίσης είναι χρήσιμο να τονίζουμε ότι την Τουρκοκυπριακή ανταρσία του 1964 την αντιμετώπισε η Εθνική Φρουρά και η νόμιμη Κυπριακή Κυβέρνηση και όχι η ΕΟΚΑ.

Οι Τούρκοι φοβούνται την ΕΟΚΑ του 1955-59, διότι τους θυμίζει τι μπορούν να επιτύχουν οι Έλληνες όταν είναι ενωμένοι.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 30.7.2022

«Με απλωτές ελληνότροπες»: 11 Ερωτήσεις & Απαντήσεις για το νέο βιβλίο του Γιάννη Παπαδάκη

0

 «Αν η επίμονη αναζήτηση της βαθύτερης φύσης των φαινομένων –φυσικών και ηθικών– οδηγεί στο σημείο όπου οι ερωτήσεις συγκλίνουν, τότε σταδιακά οδηγούμαστε σε μια ανώτερη ελληνότροπη αλήθεια»

«Με απλωτές ελληνότροπες»: Στο νέο του βιβλίο από τις εκδόσεις Θερμαϊκός, ο Γιάννης Παπαδάκης συνθέτει και δημιουργεί ένα ψηφιδωτό πολιτικών, κοινωνικών και φιλοσοφικών προβληματισμών και απαντητικών προσεγγίσεων, αποβλέποντας σε μια πιο αρμονική κατανόηση και ερμηνεία των φαινομένων και των μελλοντικών κρίσιμων ζητημάτων, έχοντας ως βάση πάντα το τρίπτυχο ελευθερία-τόλμη-μέτρο.

Με αφορμή λοιπόν το βιβλίο του, ο συγγραφέας μιλά στο IANOS Magazine, για την ποίηση, τα προηγούμενα έργα του, την έννοια της «ελληνότροπης σκέψης», τον θάνατο, αλλά και για το πώς, στοιχεία όπως ο ήλιος, η θάλασσα και το φως, επέδρασαν στην ψυχοσύνθεση και τα έργα του.

ΕΡ. Κύριε Παπαδάκη, πριν συζητήσουμε για το βιβλίο, πείτε μας δυο λόγια για εσάς.

ΑΠ. Γεννήθηκα στο Ηράκλειο Κρήτης το 1965. Το φως της  Κρήτης –της Ελλάδας γενικότερα– η θάλασσα, οι άνεμοί της και η φύση της, οι άνθρωποί της και ο μοναδικός πολιτισμός τους επέδρασαν πάνω μου με τρόπο καθοριστικό.

Μαθήτευσα και μαθητεύω ακόμα στα στοιχεία αυτά, τόσο στα μαθηματικά τους όσο και τις αισθήσεις τους. Μου πήρε δεκαετίες να ανακαλύψω και να μυηθώ στα αλφάβητά τους και να τα συσχετίσω όλα αυτά μεταξύ τους καθώς και με τις νοητικές και επιστημονικές αλήθειες που αποκόμισα από την ακαδημαϊκή, επιστημονική και επαγγελματική μου εμπειρία, κυρίως στις ΗΠΑ.

Το συνθετικό αποτέλεσμα θα το κρίνει ο αναγνώστης. Για μένα, η προσπάθεια αυτή ήταν και είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι ζωής.

ΕΡ. Πρόσφατα εκδόθηκε –επίσης από τις εκδόσεις Θερμαϊκός– η τελευταία ποιητική σας συλλογή με τίτλο «Απόσταγμα φωτός». Σχετίζονται τα δύο βιβλία και, αν ναι, πώς;

ΑΠ. Τα δυο βιβλία σχετίζονται και μάλιστα στενά μεταξύ τους. Το “Με απλωτές ελληνότροπες” συνεχίζει το ίδιο «άνοιγμα σταπέλαγα του λόγου»που άρχισε με τα δύο πρώτα ποιητικά μου βιβλία και ολοκληρώθηκε πρόσφατα με το “Απόσταγμα φωτός”. Με αυτή την έννοια, το ένα βοηθάει στην κατανόηση του άλλου. Και στα δύο βιβλία υπάρχει η ίδια αναζήτηση,μια κοινή προσπάθεια αποτύπωσης μιας βαθύτερης αλλά ενιαίας –εννοώ αρμονικής– οπτικής για τον κόσμο, για καθετί που εμπίπτει στην συνείδησή μας, αφού η αντιληπτική μας ικανότητα διευρυνθεί και ταυτόχρονα οξυνθεί.

Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος πλεύσης: στο μεν ένα το μέσο είναι ο ποιητικός λόγος, με όλες τις ελλειπτικές και αμφισήμαντες εκφραστικές του δυνατότητες, ενώ στο δεύτερο ο πεζός λόγος,που συστηματοποιείταιακολουθώντας μια «κυματοειδή» γραφή, ένα ιδιότυπο ύφος που δεν ανακάλυψα εγώ αλλά ο Οδυσσέας Ελύτης, ο οποίος νομίζω πρώτος (ίσως και μόνος;) την υιοθέτησε σε κάποια –για μένα άκρως σημαντικά,νοηματικά και υφολογικά– κείμενά του. Αυτά τα αναφέρω και στο βιβλίο,ώστε ο αναγνώστης να διαμορφώσει ίδια αντίληψη.

ΕΡ. Είναι γενικά γνωστό ότι οι ποιητές δεν επιθυμούν να σχολιάζουν τα ποιήματά τους, αυτό όμως που αναφέρατε ενδιαφέρει. Μπορείτε να μας δώσετε μερικά παραδείγματα πώς η ποίηση «οδηγεί» στη φιλοσοφία ή και αντίστροφα; 

ΑΠ. Θα προσπαθήσω, αν και θεωρώ πολύ πιθανό (και πλήρως σεβαστό) οι νοητικές αυτές γέφυρες –όπως εγώ τις αντιλαμβάνομαι– να μην είναι εκείνες που θα ανακαλύψει ένας αναγνώστης όταν διαβάσει και τα δυο βιβλία.

Όταν, για παράδειγμα, αναφέρομαι και στα δύο βιβλία στον Πυθαγόρα ή την καθετότητα ως ιδέα συνώνυμη του βάθους–δηλαδή μιας γεωδαιτημένης προσέγγισης της αληθινής φύσης των πραγμάτων– αυτό το θεωρώ ως μια γέφυρα. Λιγότερο εμφανής ίσως,μια ποιητική αναφορά στον Οδυσσέα (συγκεκριμένα στον τέταρτο στίχο της Οδύσσειας του Ομήρου) τον οποίο και ανάγω στο βιβλίο, μαζί με τον Ερωτόκριτο,ως ένα από τα δύο καθοριστικά πρότυπα της ελληνότροπης σκέψης, ελπίζω με τρόπο πειστικό. Θα μπορούσα να αναφέρω και άλλα παραδείγματα, όμως, όπως σας είπα και προηγουμένως, ο αναγνώστης θα ανακαλύψει τις δικές του γέφυρες μεταξύ των δυο βιβλίων, γι’ αυτό η δική μου οπτική δεν έχει μεγάλη αξία.

Απαντώντας στο τελευταίο σας σημείο, επιτρέψτε μου να θυμίσω την ρήση του Οδυσσέα Ελύτη ότι ποίηση είναι ο χώρος «που η δύναμη του αριθμού δεν έχει πέραση». Το ίδιο, θα συμπλήρωνα εγώ, συμβαίνει και με την φιλοσοφία, με την έννοια ότι και οι δύο τρόποι σκέψης και έκφρασης, αν τους προχωρήσουμε μέχρις εκεί όπου αποκτούν δύναμη συνειδησιακά μετασχηματιστική, μας βγάζουν σε πεδία όπου η διαχειριστική προσέγγιση –όσο επιτυχημένη κι αν είναι– αδυνατεί να εισχωρήσει. Έκφανση της σύγκλισης αυτής, στην οποία αναφέρομαι και στο βιβλίο, που προκύπτει όταν η αναζήτηση της βαθύτερης φύσης των πραγμάτων γίνεται γεωμετρικά και συντεταγμένα,είναι ότι η ποίηση προσεγγίζει την φιλοσοφία καιη φιλοσοφία την ποίηση. 

ΕΡ. Ας μιλήσουμε τώρα για το νέο βιβλίο σας, το οποίο είναι αρκετά εκτενές. Τι προσπαθείτε να μεταδώσετε στον αναγνώστη; Ποιον πιστεύετε ότι ενδιαφέρει και γιατί;

ΑΠ. Επιτρέψτε μου να συμφωνήσω και να διαφωνήσω με την διαπίστωσή σας. Ίσως η πρώτη εντύπωση να είναι αυτή που λέτε, ότι δηλαδή πρόκειται για ένα βιβλίο ογκώδες, ξεπερνά άλλωστε τις πεντακόσιες σελίδες. Όμως στην ουσία πρόκειται για τρία βιβλία, πλεγμένα σε ένα.

Εξηγούμαι: τα περισσότερα κείμενα του βιβλίου παίρνουν αφορμή από τρέχοντα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα, τα οποία από μόνα τους συνθέτουν μια ψηφιδωτή εικόνα που θα μπορούσε να είναι θέμα ενός βιβλίου, όμως εδώ απλά συνθέτουν το αφετηριακό πλαίσιο, ένα δεύτερο βιβλίο πλάι στο πρώτο, από το οποίο αρχίζει μια πιο συστηματική και βαθύτερη φιλοσοφική αναζήτηση, ένας ιδιαίτερος τρόπος σκέψης, νοητικής ανάλυσης και σύνθεσης. Είναι ένας προσανατολισμένος κυματισμός του προσωρινού πάνω και μέσα στο διαρκές. Τέλος, στο βιβλίο έχει συμπεριληφθεί μια εκτεταμένη, θεματικά οργανωμένη και σχολιασμένη βιβλιογραφία, καθώς και πάνω από τριακόσιες επεξηγηματικές υποσημειώσεις, με συνδέσμους και αναφορές στο διαδίκτυο, δίνοντας στον αναγνώστη άμεση πρόσβαση σε ένα σημαντικό αποθεματικό πληροφοριών για τα θέματα του βιβλίου.

Ως προς την πρώτη ερώτησή σας τώρα, θα έλεγα ότι το βιβλίο προσπαθεί να μεταδώσει στον αναγνώστη τον τρόπο σκέψης των Ελλήνων, αυτόν δηλαδή που οι Έλληνες δημιούργησαν εξαρχής και μετά εφάρμοσαν με επιτυχία. Αναφέρομαι σε έναν ιδιαίτερο τρόπο αντίληψης για τον κόσμο, φυσικό και ηθικό, μια ερμηνευτική προσέγγιση που αντλεί αλλά και αποδίδει νόημα από και προς τα φαινόμενα, και που ιεραρχεί προτεραιότητες με άξονα το τρίπτυχο ελευθερία-τόλμη-μέτρο. Είναι ένας αξιοθαύμαστα ισορροπημένος τρόπος σκέψης, με αξιώσεις καθολικότητας και αρμονίας στην προσέγγιση της αλήθειας, τόσο ως προς τον άνθρωπο όσο και τον κόσμο.

Η τελευταία ερώτησή σας με απασχόλησε πολύ, πριν και κατά το γράψιμο του βιβλίου, γι’ αυτό προσπάθησα να την απαντήσω στο προλογικό σημείωμα. Πιστεύω ότι η ελληνότροπη προσέγγιση –και κατά συνέπεια, ο πολιτισμός που προκύπτει από αυτήν– στο μέλλον σίγουρα θα αναχθεί σε ανάγκη. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα με έναν πολιτισμό βαθιά ανθρωποκεντρικό και ταυτόχρονα αντι-ατομοκεντρικό, που έχει δημιουργηθεί εξαρχής για να απαντά με τρόπο ισορροπημένο στα κρίσιμα ερωτήματα που γίνονται ακόμα πιο πιεστικά στις μέρες μας. Το βιβλίο προσπαθεί να χαρτογραφήσει το «τι», το «γιατί» και το «πως» της ελληνότροπης σκέψης,όχι για άλλο λόγο αλλά για να μπορέσουμε να συνθέσουμε ικανοποιητικές απαντήσεις στα πιεστικά ερωτήματα που το μέλλον μάς επιφυλάσσει. Διότι αυτές οι απαντήσεις περνούν μέσα από τα μεγάλα, δύσκολα και ανοιχτά ερωτήματα που απασχόλησαν τους Έλληνες εξαρχής και που απασχολούν την ανθρωπότητα ακόμα και σήμερα.

Το βιβλίο δεν περιορίζεται σε αφηρημένα φιλοσοφικά ερωτήματα αλλά πραγματεύεται την ελληνότροπη σκέψη ως τρόπο αριστείας σε πεδία εφαρμοσμένα, όπως πχ. στην παιδεία, την έρευνα, την επιχειρηματικότητα, την κρατική αποτελεσματικότητα, την φιλανθρωπία, την πολιτική και την πολιτιστική διπλωματία. Με το παραπάνω σκεπτικό, το αφιερώνω στους νέους και τις νέες,για να τολμήσουν τις απαραίτητες ατομικές και συλλογικές υπερβάσεις που οι προηγούμενες γενιές δεν μπόρεσαν ή δεν θέλησαν να κάνουν. Εύχομαι σε αυτήν τους την προσπάθεια να εντοπίσουν ιδέες, σκέψεις και συλλογιστικές που να τους προβληματίσουν και να τους εμπνεύσουν

ΕΡ. Πολύ συνοπτικά, τι εννοείτε με την έννοια «ελληνότροπη σκέψη»;

ΑΠ. Την αρμονική (κυματική) συνύπαρξη «ευ» και «ζην», που οι Έλληνες πρώτοι συνέλαβαν και εφάρμοσαν εντός ενός ευρύτατου πεδίου συνειδησιακής ελευθερίας,με πυξίδα το μέτρο και την τόλμη, και με χάρτη πλεύσης έναν μοναδικό πολιτισμό που,από τον Αριστοτέλη και τον Πλάτωνα μέχρι σήμερα, συνεχίζει μια πολύτιμη κατάθεση πανανθρώπινης εμβέλειας, διανύοντας ήδη δυόμισι χιλιετηρίδες αδιάλειπτης πορείας.

ΕΡ. Γιατί λέτε ότι ο ελληνικός τρόπος σκέψης βασίζεται στο τρίπτυχο ελευθερία-τόλμη-μέτρο; Τι το «μοναδικά ελληνικό» έχουν αυτές οι τρεις έννοιες;

ΑΠ. Θεμιτή η ερώτησή σας, θα αναγκαστώ όμως να σας παραπέμψω στο βιβλίο διότι το θέμα αυτό απαιτεί προσεκτική ανάπτυξη των εννοιών και των συσχετισμών τους. Αν αρκεί να δώσουμε εδώ μια σύντομη απάντηση, θα έλεγα ότι καταρχήν η ελευθερία μας παρέχει την προοπτική της δυνατότητας. Είναι δύσκολο να υποστηρίξει κανείς ότι υπάρχει τρόπος σύνθεσης νοήματος χωρίς ελευθερία. Όμως η προοπτική της δυνατότητας δεν σημαίνει αυτόματα την πραγμάτωσή της. Η πραγμάτωση προϋποθέτει τόλμη. Το δε μέτροείναι ο απαραίτητος εξισορροπητικός μηχανισμός για τηνύπαρξη μιας αρμονικής νοηματικής σύνθεσηςμε αξιώσεις καθολικότητας –χώρου και χρόνου– στο πεδίο της αλήθειας.

Κοντολογίς, με λιγότερα υλικά,νόημα με βάση τον ελληνικό τρόπο σκέψης δεν χτίζεται.

ΕΡ. Στο βιβλίο υπάρχουν μη συμβατικές φιλοσοφικές προσεγγίσεις για έννοιες όπως η αλήθεια, θεϊκότητα, εμπιστοσύνη, αθανασία, έρωτας, φθορά, εντροπία, ενέργεια, χρόνος, κβαντικότητα και άλλες. Είναι όλες εξίσου θεμελιώδεις ή υπάρχει κάποια από αυτές που είναι έννοια-κλειδί; 

ΑΠ. Δύσκολο να δικαιώσει κανείς την ερώτησή σας χωρίς να μπορεί να εξηγήσει γιατί είναι έτσι και όχι αλλιώς, κάτι που δυστυχώς απαιτεί χρόνο και χώρο που υπερβαίνουν τα όρια μιας σύντομης απάντησης. Και πάλι, αφού πρώτα παραπέμψω –όπως οφείλω– στο βιβλίο, απαντώ επιγραμματικά: η φθορά, η οποία είναι συνώνυμο του θανάτου σε συμπαντική κλίμακα. Οι Έλληνες τόλμησαν εξαρχής να δουν τον θάνατο κατάματα και να τον εντάξουν έντιμα στο πολιτισμικό τους οικοδόμημα. Από τότε, η επιστήμη απλώς επιβεβαιώνει ότι η μεγαλοφυής διαίσθηση των Ελλήνων ήταν –και παραμένει– στη βάση της σωστή. Απομένει σε εμάς να συνεχίσουμε να γεωμετρούμε ελληνότροπα πάνω στα φαινόμενα, για να μας αποκαλύπτεται συνεχώς η βαθύτερη φύση τους: μια πιο ισορροπημένη συνειδητοποίηση του κόσμου, που όχι μόνο δεν συγκαλύπτει ότι δεν είναι βολικό αλλά το αγκαλιάζει, για να συνθέσει νόημα ύπαρξης μέσα από αυτό.

Επιτρέψτε μου να σημειώσω ότι η «σοφία της φθοράς», όπως την ονομάζω –αν και σημαντική– δεν μονοπωλεί το βιβλίο. Εξίσου σημαντική θέση έχει η λειτουργία των κβαντικών αλφάβητων ως βασικών μηχανισμών συλλαβισμού-κατανόησης των φαινομένων, η σύνδεση της θεϊκότητας-δημιουργικότητας και της εντροπίας-πληροφορίας, η ενοποίηση φυσικών και συνειδησιακών νόμων, οι ενεργειακές ροές και η έννοια του κύματος ως δομημένη ανελευθερία, η δημιουργία συνειδησιακών προορισμών με βάση την ιδέα των μετασχηματιστικών συνειδησιακών πεδίων, η αρχιτεκτονική των ονείρων καθώς και μια συνολική-συνθετική προσέγγιση της βαθύτερης φύσης της φύσης. Απασχολεί επίσης το ζήτημα της ταυτότητας του ανθρώπου, σε έναν κόσμο όπου η εισβολή των διαμεσολαβητικών τεχνολογικών συστημάτων είναι πια ραγδαία, η ισορροπία μεταξύ αποτελεσματικότητας και ελευθερίας, η σύνδεση της αγοράςμε την φιλανθρωπία, η παιδεία, η έρευνα και προπαντός η ανάπτυξη κριτικών δεξιοτήτων στους νέους. Αναφέρομαι ενδεικτικά εδώ σε κάποια από τα θέματα του βιβλίου, που αν και φαίνονται κάπως δυσνόητα σε πρώτη όψη, στο βιβλίο παρουσιάζονται με τρόπο απλό και κατανοητό, συνθέτοντας ένα ελληνότροπο συνειδησιακό πρίσμα μέσα από το οποίο μας χαρίζεται μια αρμονικότερη όψη του κόσμου και του εαυτού μας.

ΕΡ. Ποιος είναι ο λόγος που αξίζει να «παιδεύεται» κανείς με τόσο δύσκολες και αφηρημένες έννοιες;

Η δυσκολία είναι σχετικό πράγμα. Αν, ας πούμε, η «διαχείριση για τη διαχείριση» στη καθημερινή μας ζωή μάς ικανοποιεί, τότε απλά τσεκάρουμε το σχετικό τετραγωνάκι και τέλος. Αν όμως όχι, αν δηλαδή όλο κάτι εντός μας μένει αναπάντητο και μας ενοχλεί, τότε η ερώτηση που προκύπτειμας ρίχνει κατευθείαν στα βαθιά και μάλιστα χωρίς σωσίβιο. Διότι αναγκαζόμαστε να απαντήσουμε στο εξής ερώτημα: υπάρχει άραγε κάτι πέρα από τη διαχείριση –εννοώ πέρα από μια στενά διαχειριστική προσέγγιση στα πράγματα, ανεξάρτητα πόσο εκλεπτυσμένη ή αποτελεσματική είναι αυτή– που να προσδίδει στη ζωή μας πληρέστερο νόημα ύπαρξης; Από εκεί και πέρα, ο καθένας διαλέγει τα όπλα του και ρίχνεται στον αγώνα. Κι αν τύχει να φτάσει κάπου που ίσως ενδιαφέρει και άλλους, τότε καλό είναι να κρατάει σημειώσεις. Με αυτή την έννοια, το βιβλίο αυτό είναι οι σημειώσεις μου από αυτή την άσκηση ζωής.

ΕΡ. Γράφετε ότι ο θάνατος είναι το πιο πολύτιμο δώρο του σύμπαντος στον άνθρωπο. Πώς φτάνετε σε αυτό το παράδοξο συμπέρασμα, δεδομένου ότι όλοι προσπαθούμε να ζήσουμε όσο γίνεται περισσότερο και καλύτερα; Πώς επηρεάζει αυτό την οπτική σας για τη ζωή;

ΑΠ. Δεν είναι τυχαίο ότι στον μυθικό “διαγωνισμό” μεταξύ Ομήρου και Ησιόδου για την σοφότερη απάντηση στην ερώτηση «Τι είναι το καλύτερο που μπορεί να συμβεί σε έναν άνθρωπο;» ο Όμηρος απάντησε «να πεθάνει όσο γίνεται πιο γρήγορα». Βέβαια, τον διαγωνισμό τον κέρδισε ο Ησίοδος, ο οποίος έδωσε μια πολύ πιο συμβατική απάντηση, αλλά η θέση του Ομήρου έμεινε καταγραμμένη. Ο δε Πλάτωνας τόλμησε να ορίσει τηνφιλοσοφία ως μελέτη θανάτου. Αν και αναφέρω εδώ δύο μόνο παραδείγματα, γενικά οι θέσεις των Ελλήνων φιλοσόφων για τον θάνατο, την αθανασία και τη ζωή εμπεριέχουν μια δύναμη πυρηνική, ένα φως που εκπηγάζει ακριβώς από την πρόθεσή τους να ερμηνεύσουν τις έννοιες αυτές χωρίς νοητικές παρωπίδες.

Δυστυχώς, πάνω σε αυτή την αρχική προσέγγιση των Ελλήνων έχουν συσσωρευτεί ξένες επικαθίσεις αιώνων, όπως προκαταλήψεις, ιδεοληψίες και οργανωμένες θρησκευτικές αντιλήψεις που μας απομακρύνουν σκόπιμα από την ουσία των πραγμάτων, καλύπτοντας έντεχνα ότι δεν μας είναι βολικό ή εύκολο να παραδεχτούμε. Και δυστυχώς δεν είναι μόνο αυτό: πρέπει να αντισταθούμε και στους αμέτρητους μηχανισμούς πίεσης των αγορών, που προσπαθούν συστηματικά να μας πείσουν ότι πρέπει να ανταλλάξουμε την ελευθερία μας με πράγματα και ασχολίες που στην καλύτερη περίπτωση αποπροσανατολίζουν.

Όπως σε έναν αρχαίοαμφορέα που ανασύρεται από το βυθό της θάλασσας, αν επιδοθούμε σε μια συστηματική προσπάθεια καθαρισμού, αφαίρεσης δηλαδή των ξένων σωμάτων που έχουν αλλοιώσει την αρχική επιφάνειά του, τότε μόνο μας αποκαλύπτεται η πραγματική του φύση, με τον ίδιο τρόπο μπορούμε να προσεγγίσουμε και τις ιδέες των Ελλήνων για τον θάνατο και την ζωή.

Με αυτά ως αφετηρία, μπορούμε να προχωρήσουμε συνθετικά ακόμη παραπέρα για να τα συνδέσουμε με τις ανακαλύψεις της επιστήμης και τις βαθύτερες αλήθειες που εμπεριέχονται στους θεμελιώδεις φυσικούς νόμους, εννοώ εδώ τις αρχές οικονομίας, ροής και μη επαναληψιμότητας,από όπου μπορούμε να εξάγουμε σημαντικά συμπεράσματα για τηνφύση του σύμπαντος, άρα και την δική μας.

Αυτή η συνθετική αναζήτηση μας βγάζει σε συνειδησιακά ξέφωτα όπου ακόμα και οι πιο βασικές έννοιες διεκδικούν ένα νόημα εντελώς διαφορετικό από ότι τους έχουμε συμβατικά προσδώσει. Για παράδειγμα, ο θάνατος, δηλαδή ο καθολικός, αναπόφευκτος, μη προβλέψιμος και μη αναστρέψιμος αφανισμός κάθε ενεργειακής δομής (οργανικής ή μη) δεν είναι ανθρώπινη αδυναμία αλλά θεμελιώδες συστατικό του ίδιου του σύμπαντος, αποτελεί συνεπώς μια μοναδική δυνατότητα του ανθρώπου, ως συνειδητοποιημένου όντος, να εναρμονίσει την ύπαρξή του με αυτήν του σύνολου σύμπαντος, έστω κι αν η διάρκεια της ανθρώπινης ζωής είναι απειροελάχιστη, συνωμοτώντας έτσι ενάντια σε αυτό. Το να ζητάμε από το σύμπαν περισσότερα είναι μεν απόλυτα επιτρεπτό αλλά εντελώς περιττό, αντιβαίνει δηλαδή στην –εξίσου ελληνότροπη– αρχή της οικονομίας. Για να μη φανούν τα παραπάνω αιρετικά ή αυθαίρετα, σας θυμίζω πάλι τον Ελύτη που έγραψε ότι το πιο δύσκολο και ελληνικό μυστικό είναι να αξιοποιούμε το ελάχιστο για να του αποσπάμε τα μέγιστα. Αν αυτό, προσθέτω εγώ, γίνει σωστά, δηλαδή με τη σωστή αναλογία τόλμης-μέτρου, τότε κερδίζουμε μια διαφάνεια, μια ορατότητα για τη φύση του κόσμου που άλλοι τρόποι δεν μας την προσφέρουν.

Θα ήθελα εδώ να σημειώσω επίσης ότι οι Έλληνες δρούσαν πάντοτε συνθετικά, ο δε θάνατος δεν αποτέλεσε εξαίρεση σε αυτό: γι’ αυτό γεωμέτρησαν και γεωμετρούν με νοητική εντιμότητα πάνω στην ιδέα του θανάτου, όπως ακριβώς και στην ίδια την ζωή. Η διαφορά με την δυτικότροπη αλλά και με την ανατολική σκέψη εδώ είναι τεράστια. Διότι άλλο πράγμα η σύνθεση (δημιουργία) και άλλο η σύνδεση (κατασκευή). Αυτό δεν αποτελεί έξυπνο λογοπαίγνιο αλλά καθορίζει την ειδοποιό διαφορά στην αντίληψή μας για την συνείδηση μέσα στο σύμπαν: από την μια πλευρά έχουμε την συνείδηση ως «δημιούργημα»,με την συμπαντική έννοια (και όχι απαραίτητα με την θρησκευτική, αν και υπάρχει σαφής σύγκλιση μεταξύ των δύο)η οποία βρίσκεται σε πλήρη αρμονία με το σύνολο σύμπαν όπως το αντιλαμβανόμαστε, ενώ από την άλλη,την συνείδηση ως «κατασκεύασμα» που πορεύεται εκ προοιμίου στερημένη των χαρακτηριστικών του θανάτου που προαναφέραμε, άρα και του ομφάλιου λώρου που μας συνδέει με την βαθύτερη, την μη διαχειριστική φύση του σύμπαντος. Για να το πω αλλιώς: ακόμα και η συζήτησή μας αυτή παίρνει τόσο νόημα όσο η γνώση μας ότι ξοδεύουμε πολύτιμο χρόνο από ένα «αποθεματικό φθοράς» που είναι μεν πεπερασμένο –τόσο σε ατομική όσο και συμπαντική κλίμακα– αλλά κανείς μας δεν γνωρίζει, ούτε και μπορεί επακριβώς να προσδιορίσει κατά πόσο ή γιατί. Η θεμελιώδης αυτή γνώση, εννοώ τόσο την βεβαιότητα όσο και την αβεβαιότητα που εμπεριέχει, προσανατολίζει τις συνειδήσεις μας δίνοντας στη ζωή μας νόημα, διότι την στιγμή που εκλείπει έχουμε εκπέσει συνειδησιακά από δημιουργήματα σε κατασκευάσματα. Λέω «εκπέσει» αν και θα μπορούσα να πω «μετασχηματιστεί», με την έννοια ότι η σύγκλιση μεταξύ (βιο)τεχνολογίας και της οργανικής φύσης του ανθρώπου θα δημιουργήσει στο μέλλον ατομικές και συλλογικές επιλογές που θα κάνουν δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ των δύο, κάτι για το οποίο οι μελλοντικές γενιές καλό θα είναι να προετοιμαστούν από τώρα.

Είχαμε μιλήσει πριν για γέφυρες μεταξύ ποίησης και φιλοσοφίας, μου ήρθε τώρα στο νου ένας στίχοςαπό το «Απόσταγμα φωτός» σχετικός με τα παραπάνω: Χάρισέ μου τη ζωή, όμως μη μoυ στερείς τον θάνατο. Συχνά με την ποίηση φτάνει κανείς στο ίδιο σημείο από πολύ πιο σύντομο δρόμο…

Από αυτή την εναρμόνιση με την ιδέα του θανάτου προκύπτει μια ιδιαίτερη φιλοσοφία για τη ζωή που προσανατολίζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, φυσικό και ηθικό, και ιεραρχούμε τις σχέσεις και τις προτεραιότητές μας μέσα σε αυτόν. Όποιος επιμένει να βρίσκει τρόπους για να διαχειρίζεται έντεχνα την αθανασία των άλλων ή την δική του, αναγκαστικά αγνοεί αυτή την συνειδησιακά μετασχηματιστική δυνατότητα που μας προσφέρει απλόχερα το σύμπαν. Στην ελληνότροπη σκέψη, η αθανασία κερδίζεται με τον τρόπο που κάποιος από εμάς αποκαλύπτει στους άλλους συνειδησιακά μετασχηματιστικά πεδία σκέψης με ισχυρότερες, αρμονικότερες, καθολικότερες αξιώσεις αλήθειας. Ενδεικτικά και μόνο, αμφιβάλλει κανείς ότι ο Όμηρος, ο Πυθαγόρας, ο Ηράκλειτος, ο Θουκυδίδης, ο Ηρόδοτος, ο Περικλής, ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Αισχύλος, η Σαπφώ, ο Σολωμός, ο Καβάφης, ο Σεφέρης, ο Ελύτης, ο Ιησούς, οι ευαγγελιστές, ο Νεύτωνας ή ο Αϊνστάιν δεν έχουν κερδίσει ήδη την απόλυτη συνειδησιακή διαχρονικότητα;

Αντιλαμβάνομαι ότι η απάντησή μου δεν δικαιώνει απόλυτα την ερώτησή σας. Αν μπορούσα να απαντήσω σε μερικές παραγράφους θα το είχα κάνει, όμως μου πήρε ένα ολόκληρο βιβλίο για να μπορέσω να φτάσω μεθοδικά ως εκεί, ελπίζω μαζί με τον αναγνώστη που θα το διαβάσει.

ΕΡ. Στο τελευταίο κείμενο του βιβλίου με τίτλο “Η φύση της φύσης”,καταλήγετε στο συμπέρασμα ότι «η ελληνότροπη σκέψη αναζητεί πεισματικά τις σωστές ερωτήσεις», μπορείτε να μας εξηγήσετε τι εννοείτε; Οι απαντήσεις δεν έχουν σημασία;

ΑΠ. Σε αντίθεση με άλλες ερμηνευτικές προσεγγίσεις, η ελληνότροπη σκέψη αναζητεί πεισματικά τις σωστές ερωτήσεις, πριν αναλωθεί στην αναζήτηση απαντήσεων. Αυτό άλλωστε είναι και το ειδοποιό χαρακτηριστικό της, που την κάνει διαχρονική: Διασφαλίζει το μέγιστο δυνατό εύρος πεδίου ελευθερίας στις συνειδήσεις μας, διότι τολμά να καθιστά εφικτή ακόμη και τη ριζική αναθεώρησή της, χωρίς στην πορεία να καταργεί την κυματική (αρμονική) σχέση τόλμης-μέτρου που την επαναδημιουργεί.

Αφαιρείται, κάποιες φορές σχεδόν εξ ολοκλήρου, για να επιτύχει τις μεγάλες και δύσκολες διαχρονικές προσθέσεις που αντίκεινται σε στενά λογικές ή διαχειριστικές προσεγγίσεις της αλήθειας, στην προσπάθεια για μιαν αρμονικότερη ερμηνείατων φαινομένων, για ένα πληρέστερο νόημα ύπαρξης και ζωής. Και αυτό της χαρίζει μοναδικότητα και διαχρονικότητα, όπως άλλωστε φαίνεται από τα πολλά επιτεύγματα των Ελλήνων. Όταν η αρχαία Αθήνα αποφάσισε να γίνει Δημοκρατία, η λύση αυτή ήταν τόλμημα, δεν ήταν διαχειριστικού τύπου. Το ίδιο συνέβη όταν οι Έλληνες πολέμησαν εναντίων των Περσών ή όταν επαναστάτησαν εναντίων των Τούρκων. Αλλά και όταν θεμελίωσαν την φυσική και την ηθική φιλοσοφία, τα μαθηματικά, το θέατρο, την τέχνη, τη ρητορική, τη λογική, την ιστορία, τη δικαιοσύνη και προπαντός την ελληνική γλώσσα, όλα αυτά είναι διαχρονικές κατακτήσεις του ανθρώπινου πνεύματος, έχουν δηλαδή μια εγγενή καθολικότητα στον τρόπο που προσεγγίζουν την αλήθεια. Όταν ο Πυθαγόρας συνέδεσε τον αριθμό (ως ιδέα αφηρημένη) με τις γεωμετρικές διαστάσεις κάθε ορθογωνίου τριγώνου, αυτή η σχέση παραμένει μια από τις διαχρονικές (άρα αθάνατες) κατακτήσεις του ανθρωπίνου πνεύματος. Η ελληνότροπη σκέψη κερδίζει την αθανασία διότι τολμά να εισέλθει με έναν τρόπο ιδιαίτερο στα πιο δύσκολα, τα πιο απαιτητικά μη διαχειριστικά πεδία. Σε κάθε περίπτωση, η ελληνότροπη σκέψη απεχθάνεται τις φορμουλαϊκές (προκατασκευασμένες) απαντήσεις, όσο βολικές ή αληθοφανείς και αν φαίνονται αυτές σε πρώτη όψη. Αυτό είναι κάτι που την διαφοροποιεί ριζικά από την δυτικότροπη σκέψη.

Επειδή το ίδιο το βιβλίο ακολουθεί τις αρχές τις οποίες πραγματεύεται, ίσως αυτό που προσφέρει στον αναγνώστη είναι ένα πεδίο εξάσκησης πάνω σε ένα ιδιαίτερο νοητικό κυματισμό, στην διαμόρφωση δηλαδή εκείνων των ερωταποκρίσεων που οδηγούν σε μια πιο καθολική και συνειδησιακά πληρέστερη αρμονία με τον κόσμο γύρω και μέσα μας. Καθώς τα ερωτήματα βαθαίνουν, αλλά και μεταβάλλονται, η εξάσκηση αυτή ίσως είναι το μόνο όπλο που έχει κάποιος για να προχωρήσει ακόμα παραπέρα και στην πορεία του αυτή να (δια)φωτίσει και άλλους.

Όπως προανέφερα, ο κυματισμός αυτός όταν γίνει εντός μας έντιμα και σωστά, μας αποκαλύπτει συνειδησιακούς ορίζοντες που άλλοι ερμηνευτικοί τρόποι αδυνατούν να προσεγγίσουν. Αν το βιβλίο βοηθήσει έστω και ελάχιστα σε αυτό τότε έχει πέτυχει τον σκοπό για τον οποίο γράφτηκε.

ΕΡ. Αναφέρατε τις υποσημειώσεις και τη θεματικά οργανωμένη βιβλιογραφία. Πρόσεξα ότι και το ευρετήριο είναι εκτενές. Υπάρχει λόγος γι’ αυτό; 

ΑΠ. Προσπάθησα να είναι το ευρετήριο ένα εύχρηστο εργαλείο για την μελέτη του βιβλίου. Όπως προανέφερα, οι έννοιες δεν παρουσιάζονται σειριακά, δηλαδή με ένανορισμό και μερικά παραδείγματα, αλλά επανέρχονται στα κείμενα του βιβλίου φωτισμένες από διαφορετική πλευρά κάθε φορά. Έκανα λόγο στην αρχή της συζήτησής μας για την κυματοειδή γραφή, η οποία στο βιβλίο σταδιακά εξελίσσεται σε έναν κυματισμό μεταξύ Αριστοτέλειας (γραμμικής-επαγωγικής) και Πλατωνικής (σπειροειδούς-μαιευτικής) γραφής. Αυτό σημαίνει ότι οι βασικές έννοιες συχνά αναφέρονται, συνδέονται και σχολιάζονται σε διαφορετικά σημεία του βιβλίου, κάτι που κάνει ένα καλό ευρετήριο πολύτιμο εργαλείο κατανόησης και μελέτης. Αν για παράδειγμα ο αναγνώστης επιθυμεί να ανατρέξει στις αναφορές που γίνονται στο βιβλίο στις έννοιες της ελευθερίας, της τόλμης ή του μέτρου, στις μεταξύ τους σχέσεις ή στη σχέση τους με την έννοια της αρμονίας, το ευρετήριο,όπως έχει δομηθεί, διευκολύνει σημαντικά σε αυτό.

ianos.gr

Κ. Χρυσόγονος: Ο σεβασμός του απορρήτου

0

Κώστας Χρυσόγονος

Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Νομικής Σχολής Α.Π.Θ.

Μέλος Πολιτικού Συμβουλίου ΠΑ.ΣΟ.Κ/ΚΙΝ.ΑΛ.

Η καταγγελία του προέδρου του ΠΑ.ΣΟ.Κ./ΚΙΝ.ΑΛ. Νίκου Ανδρουλάκη για παρακολούθηση του κινητού τηλεφώνου του θέτει στο προσκήνιο το γενικότερο ζήτημα των ανεπαρκών εγγυήσεων σεβασμού του απορρήτου των ανταποκρίσεων στην Ελλάδα. Το ζήτημα τίθεται καταρχάς σε πραγματικό επίπεδο, αφού είναι προφανές ότι η παρακολούθηση του αρχηγού του τρίτου κοινοβουλευτικού κόμματος της χώρας έγινε κατά τρόπο παράνομο και αυθαίρετο.

Τίθεται όμως και σε επίπεδο νομικό, δεδομένου ότι το άρθρο 19 Συντ. επιτρέπει τη διενέργεια υποκλοπών από το κράτος για λόγους εθνικής ασφάλειας ή για διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων. Ωστόσο η συνταγματικότητα του άρθρου 3 του σχετικού ν. 2225/1994 είναι άκρως προβληματική, δεδομένου ότι εκεί προβλέπεται απλώς και μόνο η υποβολή αίτησης από την Ε.Υ.Π. προς τον Εισαγγελέα Εφετών για λόγους εθνικής ασφάλειας και έκδοση σχετικής διάταξης του τελευταίου. Σημειωτέον ότι στην περίπτωση αυτή μπορούν να παραλείπονται τα στοιχεία που αφορούν τον σκοπό επιβολής της άρσης του απορρήτου (!)

Η διάταξη εκδίδεται εντός 24 ωρών χωρίς ενημέρωση του καθ’ ου, χωρίς να απαιτείται να αιτιολογηθεί ότι η αντιμετώπιση του ζητήματος εθνικής ασφάλειας είναι αδύνατη ή ουσιωδώς δυσχερής χωρίς την άρση του απορρήτου, ούτε καν να προσδιορισθεί επακρι­βώς η έκταση της άρσης. Επομένως δεν υφίσταται καμιά εγγύηση σεβασμού της συνταγματικής  αρχής της αναλογικότητας, καθώς μάλιστα όλα αυτά καλύπτονται από ένα πέπλο μυστικότητας.

Η κατ’ αποτέλεσμα πλήρης απουσία ενημέρωσης των θιγόμενων για την έκδοση σε βάρος τους διάταξης άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών τους, έστω μετά τη λήξη του μέτρου (αφού προφανώς η προηγούμενη ενημέρωση θα ματαίωνε τον σκοπό του), παραβιάζει το άρθρο 8 ΕΣΔΑ, έτσι όπως το τελευταίο έχει ερμηνευθεί από το ΕΔΔΑ (απόφαση της 4.12.2015, Zakharov κατά Ρωσίας). Ειδικότερα έχει κριθεί ότι, εφόσον τα πρόσωπα τα οποία έγιναν στόχος παρακολούθησης των επικοινωνιών τους δεν ενημερώνονται για το γεγονός αυτό καθόλου, παρά μόνο αν το προϊόν της παρακολούθησης χρησιμοποιηθεί εναντίον τους σε ποινική διαδικασία, το εθνικό δίκαιο στερεί τα πρόσωπα αυτά από τις απαραίτητες, έστω εκ των υστέρων, εγγυήσεις του δικαιώματος τους για σεβασμό της αλληλογραφίας τους. Τα παραπάνω έγιναν δεκτά σε σχέση με τη ρωσική έννομη τάξη που, παραδόξως ή μη, δεν διαφέρει από την ελληνική στο ζήτημα αυτό.

Από τις ετήσιες εκθέσεις πεπραγμένων της Αρχής Διασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών προκύπτει, εξάλλου μια, ραγδαία αύξηση της συχνότητας με την οποία οι δικαστικές και εισαγγελικές αρχές αίρουν το απόρρητο των επικοινωνιών. Έτσι, τα σχετικά βουλεύματα το 2010 έφθασαν τα 1.169, το 2015 τα 2.304 και το 2020 τα 3.190. Ακόμη πιο ανησυχητικός είναι ο πολλαπλασιασμός των εισαγγελικών διατάξεων άρσης του απορρήτου, από τις 5.459 το 2010 στις 9.132 το 2015 και στις 13.751 το 2020. Πρέπει να τονισθεί ότι οι αριθμοί αφορούν τις διατάξεις και τα βουλεύματα καθεαυτά και ότι καθένα τους μπορεί να αφορά πλήθος ατόμων ή τηλεφωνικών συνδέσεων που παρακολουθούνται. Σε συνδυασμό επομένως με την απουσία ουσιαστικού ελέγχου της αναγκαιότητας τόσο πολλών παρακολουθήσεων και με την αβεβαιότητα σχετικά με τον τρόπο αξιοποίησής τους από τις κρατικές υπηρεσίες πληροφοριών, διαφαίνεται εδώ μια διογκούμενη απειλή όχι μόνο για την κανονιστική ποιότητα του άρθρου 19 Συντ., αλλά γενικότερα για τις ατομικές ελευθερίες στην Ελλάδα.

“Τα Νέα”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«Παγκόσμια ημέρα Φιλίας» με το δάκτυλο στη σκανδάλη

0

Κυριακή, 31 Ιουλίου 2022 09:23

UPD:09:28
REUTERS/Alexander Natruskin  

Του Μιχάλη Ψύλου
[email protected]

Η 30ή Ιουλίου καθιερώθηκε το 2011 με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ ως «Παγκόσμια Ημέρα Φιλίας». Ο λόγος ήταν η ανάγκη «να προωθηθεί η φιλία μεταξύ λαών, κρατών και πολιτισμών για να γεφυρωθούν οι διαφορές και να συμβάλλει στην εμπέδωση της ειρήνης σε παγκόσμιο επίπεδο», όπως τονίζεται στην απόφαση της ΓΣ του ΟΗΕ, που ελήφθη ομόφωνα στις 27 Ιουλίου του 2011.

Μόνο που και αυτή η Παγκόσμια Ημέρα πέρασε χθες απαρατήρητη -αν και υποτίθεται ότι γιορτάστηκε για 11η φορά. Ουδείς ηγέτης στον κόσμο σκέφτηκε να στείλει ενα μήνυμα “Happy Friendship Day!”- Ευτυχισμένη Ημέρα  της Φιλίας. Με την ανθρωπότητα να ζει με «το όπλο παρά πόδα», η ευχή αυτή θα φάνταζε άλλωστε τουλάχιστον ειρωνική!

Ο κόσμος έχει χωριστεί για άλλη μια φορά σε δυο ανταγωνιστικά στρατόπεδα και για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες όλοι μιλούν ακόμη και για τον άμεσο κίνδυνο ενός πυρηνικού πολέμου.

Και όμως! Μία από τις λέξεις που έχει περάσει από τα ρωσικά στον ευρύτερο κόσμο είναι η «druzhba», η φιλία. Σηματοδοτήθηκε στο Διάστημα όταν τον Ιούλιο του 1975 τα διαστημόπλοια Απόλλων και Σογιούζ «έδεσαν» σε απόσταση 200 χιλιομέτρων πάνω από τη γη και ο Σοβιετικός κοσμοναύτης και ο Αμερικανός αστροναύτης έδωσαν τα χέρια.

Στην απεραντοσύνη του Διαστήματος, ο Ψυχρός Πόλεμος φαινόταν να έχει τελειώσει. Μετά την κατάρρευση της πρώην ΕΣΣΔ επίσης, Ρώσοι και Αμερικανοί άρχισαν να συνεργάζονται αρμονικά στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS). Μέχρι τώρα μάλιστα, οι παγκόσμιες αντιπαραθέσεις δεν ήταν θέμα στον ISS. Τώρα πρέπει να τελειώσει η συνεργασία. Η Roskosmos θέλει να κατασκευάσει τον δικό της αεροπορικό σταθμό. Η Ρωσία θα εγκαταλείψει τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό ISS από το 2024.

Αλλά και στη Γη ο ρωσικός αγωγός Druzhba «Φιλία» μήκους 5.000 χιλιομέτρων έγινε εδώ και χρόνια η βασική ενεργειακή πηγή της Ευρώπης, παρέχοντας άμεση τροφοδοσία σε περισσότερα από δώδεκα ευρωπαϊκά διυλιστήρια. Τώρα η Ρωσία απειλεί -σε αντίποινα για τις Δυτικές κυρώσεις-να διακόψει το φυσικό αέριο στην Ευρώπη.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αποτέλεσε όμως το τελευταίο καρφί στο φέρετρο της λέξης «φιλία» που σβήνεται από τον γεωπολιτικό χάρτη και αντικαθίσταται από την σύγκρουση. Η διπλωματική γλώσσα, που υπάρχει για να χτίζει γέφυρες φιλίας, τυγχάνει ολοένα και λιγότερο σεβασμού.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν καυχήθηκε ότι «κάθε έθνος, πόσω μάλλον το ρωσικό, θα είναι πάντα ικανό να ξεχωρίσει τους πραγματικούς πατριώτες από τα καθάρματα και τους προδότες και θα τους φτύσει από το στόμα του σαν έντομο στο πεζοδρόμιο».

Από την άλλη πλευρά, ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν αποκάλεσε τον Πούτιν «δολοφόνο».

Αναμφίβολα, για να φτάσουμε έως εδώ υπάρχουν ευθύνες και στις δυο πλευρές. Η μακρόχρονη προσπάθεια του ΝΑΤΟ να φέρει τα σύνορά του στη …Μόσχα, οι φαντασιώσεις για ανασύσταση της ρωσικής αυτοκρατορίας, η μάχη της παγκοσμιοποίησης των αγορών, οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί για επέκταση των σφαιρών επιρροής, είναι κάποιες από τις αιτίες που η παγκόσμια σύγκρουση αναζωπυρώνεται Ταυτόχρονα, με την αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων και της διαμάχης Βορρά – Νότου.

Διχασμένες κοινωνίες οδηγούν σε διχαστικές πολιτικές. Οι περίπλοκες διαδικασίες που προκαλούν αδικία και ανισότητα δεν αντιμετωπίζονται. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι αισθάνονται ότι υφίστανται διακρίσεις. Φιλία; Μόνο με τους δικούς μου!

Αντίπαλοι; Πάντα οι άλλοι. Σε μια τέτοια βάση, είναι εύκολο για τους ηγέτες των κρατών, οι οποίοι τελικά μόνο κακό προκαλούν στους πληθυσμούς τους με εχθρικές πολιτικές.

Όσο για εμάς; Επιμένουμε να ονειροπολούμε και να σιγοτραγουδάμε τους στίχους του Imagine του Τζον Λένον:

«Φαντάσου όλοι οι άνθρωποι να ζούνε για το σήμερα. Φαντάσου πως δεν υπάρχουν χώρες, δεν είναι δύσκολο να το κάνεις. Τίποτα για το οποίο θα σκότωνες ή θα πέθαινες…Φαντάσου όλους τους ανθρώπους να ζουν ειρηνικά. Μπορείς να πεις πως είμαι ονειροπόλος αλλά δεν είμαι ο μόνος. Εύχομαι μία ημέρα να μας συντροφεύσεις και ο κόσμος να γίνει ένας»…

naftemporiki.gr

Ιταλία: Πρωθυπουργός νοσταλγός του φασισμού;

0

Το ακροδεξιό κόμμα Αδέλφια της Ιταλίας διεκδικεί την πρωτιά στις εκλογές του Σεπτεμβρίου. Η επικεφαλής του, Τζόρτζια Μελόνι, ίσως γίνει η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός στην Ιταλία.

Μία σεμνή πέτρινη πλάκα κι ένα μαραμένο στεφάνι έχουν παραμείνει στη Βία ντέλα Σκρόφα της Ρώμης, κοντά στο Κοινοβούλιο, για να θυμίζουν τον Αλμπέρτο Μαρκέζι, τον αγωνιστή κατά του φασισμού που εκτελέστηκε από τα Ες Ες το 1944 στα Αδριατικά Σπήλαια. Σχεδόν δίπλα από την πέτρινη πλάκα έχει αναρτηθεί μία πολύ μικρότερη πινακίδα από πλεξιγκλάς, που ενημερώνει για τον νέο ένοικο. Πρόκειται για το νεοφασιστικό κόμμα «Αδέλφια της Ιταλίας». Αλλόκοτη η συνύπαρξη στην πρόσοψη του ίδιου κτιρίου.

Νεοφασιστικά κόμματα έχουν εγκατασταθεί από το 1946 στο νούμερο 39 της Βία ντέλα Σκρόφα. Στην αρχή εμφανίστηκε το MSI (Movimento Sociale Italiano), αργότερα η «Εθνική Συμμαχία» και τώρα τα «Αδέλφια της Ιταλίας», που εμπνεύστηκαν το όνομά τους από τον πρώτο στίχο του ιταλικού εθνικού ύμνου. Για την πρόεδρο του κόμματος, Τζόρτζια Μελόνι, ήταν ιδιαίτερα σημαντικό να παραμείνει στο κτίριο που είχε φιλοξενήσει και άλλους νοσταλγούς του δικτάτορα Μπενίτο Μουσσολίνι. Η ίδια έχει δηλώσει σε συνεντεύξεις της ότι ο Μουσσολίνι ήταν μία «πολύπλευρη προσωπικότητα».

«Αιώνια φλόγα» και «ρωμαϊκός χαιρετισμός»

Ματέο Σαλβίνι, Τζόρτζια ΜελόνιΑγαστή συνεργασία με τον Ματέο Σαλβίνι της Λέγκα

Η Μελόνι δεν τηρεί αποστάσεις από τον φασισμό. Στην αυτοβιογραφία της παραδέχεται ότι κινείται σε ένα «πολιτικά ναρκοθετημένο» τοπίο. «Είμαστε τέκνα της ιστορίας μας, όλης της ιστορίας μας», γράφει χαρακτηριστικά. «Όπως συνέβη και με άλλα έθνη, ο δρόμος που διανύσαμε είναι σύνθετος, πολύ πιο περίπλοκος από τις διηγήσεις που ακούγονται». Μόνο τη λατρεία προς το πρόσωπο του αρχηγού, λέει ότι απορρίπτει η Μελόνι. Όταν δίνει συνεντεύξεις στα γραφεία του κόμματος, τη συνοδεύει πάντοτε το σύμβολο της φλόγας, στα εθνικά χρώματα της Ιταλίας. «Δεν έχω να απολογηθώ για κάτι στη ζωή μου», λέει η Μελόνι. «Κι όμως, στις περισσότερες τηλεοπτικές συζητήσεις που πηγαίνω, με ρωτούν για την ιστορία και όχι για τα επίκαιρα ζητήματα της χώρας. Αυτό δεν το βρίσκω σωστό».

Ενόψει προεκλογικής περιόδου η Τζόρτζια Μελόνι έχει δώσει γραπτές εντολές στα μέλη του κόμματος να αποφεύγουν τις ακραίες δηλώσεις, την οποιαδήποτε αναφορά στον φασισμό και κυρίως τον «ρωμαϊκό χαιρετισμό» με το προτεταμένο δεξί χέρι, ο οποίος θυμίζει τον «χιτλερικό χαιρετισμό». Τα «Αδέλφια της Ιταλίας» επιχειρούν να μετακινηθούν από το περιθώριο της Ακροδεξιάς στο πολιτικό Κέντρο. Στόχος τους είναι να σχηματίσουν, μετά τις πρόωρες εκλογές της 25ης Σεπτεμβρίου, με την ακροδεξιά «Λέγκα» του Ματέο Σαλβίνι και τη Forza Italia του Σίλβιο Μπερλουσκόνι έναν νέο κυβερνητικό συνασπισμό, που να διατηρεί τουλάχιστον μία επίφαση αστικού ήθους και συμπεριφοράς.

Η Τζόρτζια Μελόνι ως υπουργός ΝεολαίαςΩς υπουργός Νεολαίας (αριστερά) στην κυβέρνηση Μπερλουσκόνι το 2008

«Το ότι η Μελόνι έφτασε τόσο μακριά οφείλεται σε όσους ωραιοποιούν την παρουσία της», λέει η Ισπανίδα δημοσιογράφος Άλμπα Σιντέρα, που παρακολουθεί τις εξελίξεις στον χώρο της ιταλικής Ακροδεξιάς. «Σε αυτούς περιλαμβάνονται μέσα ενημέρωσης που επιμένουν να αποκαλούν ‘κεντροδεξιούς’ πολιτικούς όπως ο Σαλβίνι και η Μελόνι, μέχρι τους Μπερλουσκόνι και Γκριλίνι, που την οδήγησαν στα πρόθυρα της εξουσίας, αλλά και μία αποπροσανατολισμένη Κεντροαριστερά, που την είχε υποτιμήσει, με αποτέλεσμα να τη νομιμοποιήσει. Η Μελόνι δεν εμφανίστηκε από το πουθενά. Προετοιμαζόταν, εδώ και πολλά χρόνια, να αναλάβει την εξουσία».

Από μικρή οπαδός του φασισμού

Γεννημένη το 1977, η Τζόρτζια Μελόνι είχε ενταχθεί από τα 15 της χρόνια στη νεολαία του νεοφασιστικού MSI σε ένδειξη αντίδρασης για την «αριστερή τρομοκρατία» της εποχής. Αργότερα προσχώρησε στη φοιτητική οργάνωση της «Εθνικής Συμμαχίας», ενώ το 2006 εξελέγη βουλευτής και το 2008 έγινε η νεότερη υπουργός στην ιστορία της Ιταλίας. Σε ηλικία 31 ετών ανέλαβε το υπουργείο Νεολαίας στην κυβέρνηση του Σίλβιο Μπερλουσκόνι.Πριν από δέκα χρόνια ίδρυσε το νέο κόμμα «Αδέλφια της Ιταλίας», του οποίου ηγείται από το 2014. Το 2020 ανέλαβε και την ηγεσία της πολιτικής ομάδας των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρυθμιστών (ECR), στην οποία συμμετέχουν και άλλες υπερσυντηρητικές και ευρω-σκεπτικιστικές πολιτικές δυνάμεις, όπως το κυβερνών Κόμμα «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS) στην Πολωνία.

Ασυγκράτητος λαϊκισμός

Η Μελόνι κάνει δηλώσειςΣχολιάζοντας τα αποτελέσματα των τοπικών εκλογών τον Ιούνιο

Η Μελόνι κατεβαίνει στον προεκλογικό αγώνα με το λαϊκιστικό σύνθημα «Πρώτα η Ιταλία και οι Ιταλοί». Στο πρόγραμμά της απαιτεί περισσότερα κοινωνικά επιδόματα, χαμηλότερους φόρους, λιγότερη ευρωπαϊκή γραφειοκρατία, καθώς και τον τερματισμό της μετανάστευσης. Υπόσχεται να «επαναδιαπραγματευθεί» τη συμμετοχή της Ιταλίας στην ΕΕ και στο ευρώ. Απορρίπτει την άμβλωση και τον «γάμο για όλους». Δεν γνωρίζει πολλά στο πεδίο της οικονομικής και της εξωτερικής πολιτικής. Χαρακτηριστικό της, ωστόσο, είναι η ακλόνητη αυτοπεποίθησή της. Πρόσφατα έγραφε στο Facebook ότι έχει βαρεθεί «να στιγματίζεται συνεχώς ως μαύρη χήρα» και θεωρεί ότι οι αντίπαλοί της απλώς φθονούν την επιτυχία της. Δηλώνει ότι υποστηρίζει την Ουκρανία και δεν θέλει να συνδέεται με τον Πούτιν. Όσο για την Ευρώπη, οραματίζεται μία «ιταλική ηγεσία» στην προσπάθεια να μετατραπεί η ΕΕ σε μία χαλαρή οικονομική ένωση…

Μπερντ Ρίγκερτ

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

dw

Έρχεται «φορτσάτος» ο νέος Μουσολίνι!

0

Η Ευρώπη εισέρχεται σε περίοδο εξαιρετικής αστάθειας ενώ τα πάντα γύρω μας μυρίζουν 1939! Οι παραιτήσεις Τζόνσον και Ντράγκι θα έχουν και συνέχεια… Σε αυτές άλλωστε πρέπει να προστεθούν και η πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κάγια Κάλλας, καθώς και του Βούλγαρου, Κίριλ Πέτκοφ. Ο δε Μακρόν μετά βίας κέρδισε τις προεδρικές εκλογές, ενώ έχασε και την απόλυτη πλειοψηφία στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση. Η κυβέρνηση Σόλτς βρίσκεται στην ενεργειακή/οικονομική μέγγενη χωρίς προοπτική άμεσης εξόδου από την κρίση η οποία δεν έχει ακόμη κορυφωθεί. Στην Ισπανία η σοσιαλιστική κυβέρνηση δείχνει έντονα σημάδια φθοράς. Πρόβλημα όμως υπάρχει και στην αντίπερα του Ατλαντικού η οποία δεν μένει ανεπηρέαστη, με τις δημοσκοπήσεις Μπάιντεν να κατακρημνίζονται και την «δαμόκλειο σπάθη» των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου να επικρέμεται πάνω από τον Αμερικανό πρόεδρο.

Όσον αφορά στην Ιταλία, ο πρώην πρωθυπουργός και ηγέτης του «Φόρτσα Ιτάλια», Σίλβιο Μπερλουσκόνι, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Quotidiano Nazionale» δήλωσε:
«Ο Ματέο Σαλβίνι της Λέγκα, η Τζόρτζια Μελόνι των Αδελφών της Ιταλίας, όπως και πολλά άλλα στελέχη των κομμάτων της συμμαχίας μας, είναι καθ΄όλα εντάξει για να ηγηθούν της επόμενης κυβέρνησης».
«Η παράταξή μας είναι ενωμένη. Μας ενδιαφέρουν οι ιδέες, τα προγράμματα, τα σχέδια για την Ιταλία και όχι οι πολυθρόνες. Και οι τρεις δυνάμεις της παράταξής μας είναι αριθμητικά αναγκαίες για να μπορέσουμε να κερδίσουμε τις εκλογές», πρόσθεσε ο «Καβαλιέρε».
Πρώτη η άκρα δεξιά… Πηγή: bankingnews.gr
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, πρώτη δύναμη με ποσοστά που κυμαίνονται από 23,5 έως 25% (και ανοδικές τάσεις) είναι το ακροδεξιό -κατά άλλους νεοφασιστικό- κόμμα Fratelli d’Italia (Αδέλφια της Ιταλίας), του οποίου ηγείται ο «νέος Μουσολίνι»… η 45χρονη Τζόρτζια Μελόνι. Το Fratelli d’Italia είναι παράταξη με έντονα αντιμεταναστευτική και ευρωσκεπτικιστική ρητορική, που στο παρελθόν υποστήριξε ακόμη και την έξοδο της Ιταλίας από την ΕΕ και το ευρώ, προφανώς για λόγους συσπείρωσης και όχι από ξεκάθαρη πολιτική βούληση. Έχουμε εμπειρία αντίστοιχων προεκλογικών πυροτεχνηματικών δηλώσεων από το ελληνικό πολιτικό σύστημα άλλωστε…
Σε κάθε περίπτωση, γίνεται αντιληπτό ότι οι ερινύες του παρελθόντος δεν εξευμενίστηκαν και απ’ ότι φαίνεται σύντομα θα θυμηθούμε τί σημαίνει επιθετική ιταλική εξωτερική πολιτική. Ενώ, όσον αφορά στα του οίκου μας… είναι γενικότερα παραδεκτό ότι: Τα φασιστικά καθεστώτα έχουν κοινή γλώσσα επικοινωνίας και είναι προφανές ποιόν ευνοεί αυτό στο ελληνοτουρκικό υποσύστημα και τις ήδη στενές σχέσεις Ιταλίας-Τουρκίας.

Από τον Κουκάκη στον Ανδρουλάκη: Νέα τροπή στην υπόθεση του spyware Predator

0
Τρεις μήνες μετά την αποκάλυψη της παρακολούθησης Έλληνα δημοσιογράφου ήρθε η καταγγελία προέδρου κόμματος ότι είχε στοχοποιηθεί με το ίδιο λογισμικό κατασκοπείας. Στο μεταξύ η Εθνική Αρχή Διαφάνειας εξέδωσε το πόρισμά της για την πρώτη υπόθεση χωρίς κάποιο ενοχοποιητικό για την κυβέρνηση στοιχείο. Τι παρέλειψε να εξετάσει η ΕΑΔ. Τα τιμολόγια και η ιδιωτική σύμβαση που συνδέουν προμηθευτή της Αστυνομίας με την εταιρεία πίσω από το spyware.
Χρόνος ανάγνωσης:
17

‘

Στις 11 Απριλίου 2022 το inside story αποκάλυψεΠοιος παρακολουθούσε το κινητό του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη; ότι επί δέκα εβδομάδες τουλάχιστον το κινητό του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη ήταν παγιδευμένο με ένα πανίσχυρο (και πανάκριβο) λογισμικό κατασκοπείας ονόματι Predator (Αρπακτικό). Τρεις μήνες αργότερα η Εθνική Αρχή Διαφάνειας που ανέλαβε να ελέγξει την υπόθεση διαβεβαίωσε ότι όλα είχαν γίνει καλά από τις υπηρεσίες ασφαλείας χωρίς να εξετάσει τους τραπεζικούς λογαριασμούς των εταιρειών τους οποίους είχε καταθέσει ο Κουκάκης και οι οποίες φαίνεται να συνδέονται με τις υπηρεσίες ασφαλείας, δεν εξέτασε ακόμα δραστηριότητα κυπριακών εταιρειών που συνδέονται με την παραγωγό του λογισμικού ή και συναλλάσσονται με το δημόσιο. Αν το έκανε η εικόνα της κυβερνητικής δραστηριότητας στο ζήτημα της χρήσης των παράνομων λογισμικών θα έμοιαζε λιγότερο αθώα.

Η χρήση spyware για παρακολούθηση στόχων είναι απολύτως παράνομη στην Ελλάδα, πόσω μάλλον όταν χρησιμοποιείται εναντίον ενός δημοσιογράφου του επιχειρηματικού και οικονομικού ρεπορτάζ με αρκετές αποκαλύψειςΣάλλας – Λογοθέτης: Οι συναλλαγές που στοιχειώνουν την Τράπεζα Πειραιώς σκανδάλων στο βιογραφικό του. Τη μόλυνση του κινητού του Κουκάκη πιστοποίησε το Citizen Lab του πανεπιστημίου του Τορόντο, το οποίο έχει ως βασικό ερευνητικό σκοπό τον εντοπισμό ψηφιακών απειλών κατά μελών της κοινωνίας των πολιτών, όπως και την παρακολούθηση της εξάπλωσης των λογισμικών κατασκοπείας. Πριν από την παραβίαση του κινητού του Κουκάκη, είχε ανιχνεύσει τις παραβιάσεις –με το ίδιο ή με άλλα λογισμικά– δεκάδων κινητών δημοσιογράφων, ακτιβιστών και πολιτικών, μεταξύ άλλων από τον πρίγκιπα της Σαουδικής Αραβίας μπιν Σαλμάν (που αυτές τις ημέρες επισκέπτεται τη χώρα μας) ή την κυβέρνηση της Ουγγαρίας, που τελικά παραδέχτηκε ότι χρησιμοποιούσε το λογισμικό παραβίασης του τηλεφώνου, όπως άλλωστε και η γερμανική κυβέρνηση.

Τι μπορεί να κάνει το Predator
Το Predator είναι ένα εργαλείο παρακολούθησης που προσφέρει στον χειριστή του πλήρη και διαρκή πρόσβαση στην κινητή [τηλεφωνική] συσκευή του στόχου. Το Predator επιτρέπει στον χειριστή να κάνει εξαγωγή μυστικών κωδικών [passwords], αρχείων, φωτογραφιών, ιστορικού περιήγησης στο διαδίκτυο, επαφών καθώς επίσης και δεδομένων ταυτότητας (όπως πληροφορίες για την κινητή συσκευή).

Μπορεί να τραβήξει στιγμιότυπα οθόνης [screen captures], να καταγράφει τις καταχωρήσεις του χρήστη [στο κινητό του], καθώς επίσης μπορεί να ενεργοποιεί το μικρόφωνο και την κάμερα της συσκευής. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στους επιτιθέμενους να παρακολουθούν οποιαδήποτε ενέργεια πραγματοποιείται μέσω συσκευής ή κοντά σε αυτήν, όπως τις συνομιλίες που γίνονται μέσα σε ένα δωμάτιο.

Επιτρέπει επίσης στον χειριστή του να καταγράφει γραπτά μηνύματα που αποστέλλονται ή λαμβάνονται (συμπεριλαμβανομένων αυτών που στέλνονται μέσω “κρυπτογραφημένων εφαρμογών”, ή εφαρμογών που επιτρέπουν την εξαφάνιση των μηνυμάτων, όπως είναι το WhatsApp ή το Telegram) καθώς επίσης απλών και VoIP τηλεφωνικών κλήσεων (συμπεριλαμβανομένων τηλεφωνικών συνομιλιών μέσω “κρυπτογραφημένων” εφαρμογών)».

Πηγή: έκθεση Citizen Lab για κινητό Θανάση Κουκάκη

Ο Μπιλ Μάρζακ, ανώτερος ερευνητής στο Citizen Lab, επιστήμονας με μεγάλη τεχνική επάρκεια στην ανίχνευση spyware, είχε πει τότε στο inside story ότι υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες πίσω από την στοχοποίηση του Θανάση Κουκάκη να βρίσκεται η ελληνική κυβέρνηση. «Από τεχνική άποψη δεν μπορούμε να πούμε ακριβώς αν πρόκειται για την ελληνική κυβέρνηση ή για ιδιωτική εταιρεία. Δεν έχουμε ωστόσο δει περίπτωση στην οποία ένα ισχυρό λογισμικό υποκλοπής όπως το Predator της Cytrox να έχει πουληθεί σε μία ιδιωτική εταιρεία για τη δική της χρήση». Πελάτες του Predator στην Ελλάδα (με κρατική υποστήριξη) είχε «δει» τον Δεκέμβριο του 2021To νέο λογισμικό κατασκοπίας Predator και οι δουλειές στην Ελλάδα όχι μόνο το Citizen Lab σε προηγούμενη έρευνά του αλλά και η Meta (facebook) σε δική της έκθεση.

Λίγες ώρες μετά τη δημοσίευσή του ρεπορτάζ του inside story, το μεσημέρι της 11ης Απριλίου, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου είχε προχωρήσειΗ ενημέρωση των πολιτικών συντακτών από τον Κυβερνητικό Εκπρόσωπo κ. Γιάννη Οικονόμου (11/4/22) –χωρίς να παρουσιάσει στοιχεία– στο βιαστικό συμπέρασμα ότι η παρακολούθηση του δημοσιογράφου έγινε από ιδιώτη. Τέσσερις ημέρες μετά, στις 15 Απριλίου, το Reporters United αποκάλυψεΕχθρός του Κράτους: Αποδεικνύουμε ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη παρακολουθούσε τον δημοσιογράφο Θανάση Κουκάκη | Reporters United ότι έναν χρόνο πριν την παράνομη μόλυνση του κινητού του με το Predator, ο Θανάσης Κουκάκης είχε γίνει στόχος (νόμιμης) παρακολούθησης από την ΕΥΠ (υπό τον πρωθυπουργό) για λόγους «εθνικής ασφάλειας» και είχε διαταχθεί η άρση του απορρήτου των επικοινωνιών του, η οποία διακόπηκε απότομα όταν ο δημοσιογράφος απευθύνθηκε στην Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών καθώς είχε βάσιμες υποψίες ότι ήταν στόχος παράνομης παρακολούθησης.

Επειδή το θέμα άρχισε να παίρνει διαστάσεις, παρότι η αναδημοσίευσή του από τα περισσότερα ΜΜΕ ήταν περιορισμένη έως ανύπαρκτη, η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, που ιδρύθηκε από την παρούσα κυβέρνηση με το πρώτο νομοσχέδιο που έφερε προς ψήφιση μόλις ανέλαβε την εξουσία (Επιτελικό ΚράτοςΝΟΜΟΣ 4622/2019) και, αποστολή την πρόληψη και την ευαισθητοποίηση κατά της διαφθοράς, ξεκίνησε αυτεπάγγελτη έρευνα για την υπόθεση Κουκάκη. Αντικείμενο ελέγχου της ΕΑΔ δεν ήταν να διαλευκανθεί ποιος χρησιμοποιεί το Predator και εναντίον ποιων στην Ελλάδα, παρότι υπήρχαν αρκετά στοιχεία που είχε αναδείξει το inside storyΔεν ήταν μόνο ένας ο στόχος παρακολούθησης με λογισμικό κατασκοπίας και συνηγορούσαν ότι ο δημοσιογράφος δεν ήταν ο μόνος στόχος, αλλά να διαπιστωθεί αν το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών είχαν προμηθευτεί ή όχι το λογισμικό παρακολούθησης Predator (ή άλλο ανάλογο λογισμικό) ή είχαν συμβληθεί με κάποια από τις εταιρείες που είχαμε αναφέρει στα ρεπορτάζ μας.

Εκατό και κάτι ημέρες μετά και ενώ έχει μεσολαβήσει και τρίτη έρευνα, αυτή τη φορά από την GoogleProtecting Android users from 0-Day attacks που επίσης κάνει λόγο για πελάτες και στόχους του Predator στην Ελλάδα, ο δημοσιογράφος πήρε στα χέρια του την έκθεση της ΕΑΔ για την υπόθεσή του. Το συμπέρασμά της εμμέσως πλην σαφώς είναι ένα: η κυβέρνηση δεν έχει καμία σχέση με την παρακολούθηση του Θανάση Κουκάκη, αφού ούτε η ΕΛΑΣ ούτε η ΕΥΠ προέκυψε από τον έλεγχο της ΕΑΔ να έχουν αγοράσει ή να χρησιμοποιούν αυτό ή παρόμοιο spyware.

Από τον Κουκάκη στον Ανδρουλάκη και στη μέση η ΕΑΔ

Τέσσερις μέρες μετά το πόρισμα της ΕΑΔ, την Τρίτη 26 Ιουλίου, ο πρόεδρος του Κινήματος Αλλαγής Νίκος Ανδρουλάκης κατήγγειλε σε μηνυτήρια αναφορά του στον Άρειο Πάγο απόπειρα μόλυνσης του κινητού του με το ίδιο λογισμικό με το οποίο άγνωστοι παρακολουθούσαν τον Θανάση Κουκάκη. Η νέα υπόθεση χρήσης Predator και μάλιστα με στόχο αρχηγό κόμματος της αντιπολίτευσης, επιβεβαιώνει πλήρως προηγούμενα ρεπορτάζ του inside story που παρουσίαζαν βάσιμα στοιχεία για ύπαρξη κι άλλων στόχων πλην του δημοσιογράφου. Σε αυτό συνηγορεί και η ίδια η Google, που ανέφερε στο inside story ότι η ομάδα ανάλυσης κινδύνων της εταιρείας εκτιμά πως με τα στοιχεία που έχει συλλέξει έως τώρα στην Ελλάδα υπάρχει μονοψήφιος αριθμός στόχων με κινητά Android.

 

Μηνυτήρια αναφορά στην Εισαγγελεία του Αρείου Πάγου κατέθεσε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ- ΚΙΝΑΛ, Νίκος Ανδρουλάκης, για απόπειρα παγίδευσης και παρακολούθησης του κινητού του μέσω Predator, Τρίτη 26 Ιουλίου 2022. [EUROKINISSI]

 

Κουκάκης και Ανδρουλάκης έχουν iPhone. Αυτή όμως δεν είναι η μόνη σύμπτωση: Και οι δύο «στόχοι» είχαν λάβει στο κινητό τους προσωπικό μήνυμα-δόλωμα με κακόβουλο url από το ίδιο παραποιημένο –γι αυτόν τον σκοπό– domain (blogspot.edolio5[.]com αντί το σωστό edolio5.blogspot[.]com). Και οι δύο έλαβαν το μήνυμα πέρυσι, ο δημοσιογράφος στις 12 Ιουλίου του 2021 και ο Eυρωβουλευτής στις 21 Σεπτεμβρίου 2021, αφού είχε ανακοινώσει δηλαδή την υποψηφιότητά του για την ηγεσία του κόμματος.

 

Η μόνη διαφορά είναι ότι ο κ. Ανδρουλάκης δεν πάτησε το λινκ και έτσι φαίνεται να μην μολύνθηκε η συσκευή του. Το γεγονός όμως ότι κάποιος στόχευσε με απόσταση λίγων μηνών έναν δημοσιογράφο και έναν (τότε) υποψήφιο πολιτικό αρχηγό δείχνει ότι η υπόθεση Κουκάκη δεν ήταν μία πλημμεληματική υπόθεση «μεταξύ δύο ιδιωτών», όπως είχε αρχικά επιχειρηθεί να παρουσιαστεί από την κυβέρνηση. Όπως αναφέρει ο κ. Ανδρουλάκης στη μηνυτήρια αναφορά του, η στοχοποίησή του με το Predator είναι πρωτοφανής για τη δημοκρατία μας και συνιστά «ευθεία προσβολή του δημοκρατικού πολιτεύματος», πράξη που σύμφωνα με τις διατάξεις του ποινικού κώδικα που παραθέτει συνιστά κακούργημα.

Και spoofing ελληνικών κινητών
Κάτι άλλο επίσης ενδιαφέρον είναι ότι στην περίπτωση του κ. Ανδρουλάκη το άγνωστο σε αυτόν ελληνικό κινητό που χρησιμοποιήθηκε ανήκει σε μία γυναίκα που σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχαμε μας διαβεβαίωσε ότι δεν έχει καμία απολύτως σχέση, τόνισε πως έμαθε το περιστατικό από τις ειδήσεις και περιέγραψε τον εαυτό της ως «μια απλή γυναίκα με τέσσερα εγγόνια». Όλα αυτά συνηγορούν πως όποιοι βρίσκονται πίσω από τις επιθέσεις με το spyware Predator, χρησιμοποιούν (και) υπαρκτά νούμερα τηλεφώνων χωρίς τη γνώση των κατόχων τους (spoofingSpoofing).

Στο μεταξύ ο δημοσιογράφος Θανάσης Κουκάκης θα προσφύγει σήμερα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατά των ελληνικών αρχών για την υπόθεση της παράνομης παρακολούθησής του με spyware, ενώ ο Νίκος Ανδρουλάκης τονίζει ότι «η πλήρης διαλεύκανση της υποθέσεως, εξεύρεσης των φυσικών και ηθικών αυτουργών των ανωτέρω πράξεων πρέπει να λάβει χώρα άμεσα». Κάτι που ενδεχομένως θα έπρεπε να ήταν εξ αρχής και το αντικείμενο του ελέγχου της ΕΑΔ, στη δική της σχεδόν τρίμηνη έρευνα.

Ας εξετάσουμε όμως τι είδε και τι παρέλειψε στον έλεγχό της η Εθνική Αρχή Διαφάνειας στην υπόθεση Κουκάκη.

Η μεθοδολογία της ΕΑΔ

H έκθεση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) για την καταγγελία της μόλυνσης του λογισμικού του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη με το spyware Predator παραδόθηκε στον ίδιο το πρωί της περασμένης Παρασκευής 22 Ιουλίου. Η αλήθεια είναι πως η Αρχή είχε ολοκληρώσει την έκθεσή της από τις 10 Ιουλίου 2022, αλλά την είχε, σύμφωνα με μία πηγή της, στείλει στην ΕΥΠ για «έγκριση». Το έγγραφο που παραδόθηκε τελικά στον καταγγέλλοντα δημοσιογράφο δεν περιλαμβάνει ολόκληρο τον έλεγχο που διενήργησε η ΕΑΔ, αλλά μόνο «αποσπάσματα ελέγχου», για λόγους προστασίας προσωπικών δεδομένων, όπως μας μεταφέρθηκε. Ανάμεσα στα στοιχεία που λείπουν είναι τα ονόματα φυσικών προσώπων (των ελεγκτών της ΕΑΔ, της εισαγγελέως που εποπτεύει την ΕΥΠ, στην οποίαν εστάλησαν τα αιτήματα του ελέγχου της ΕΑΔ, και των δικηγόρων και λογιστών των ελεγχόμενων εταιρικών οντοτήτων) και οι εταιρικές οντότητες, που είναι «μαυρισμένες».

Ελεγχόμενοι από την ΕΑΔ ήταν η Ελληνική Αστυνομία και η ΕΥΠ και οι ιδιωτικές εταιρείες Intellexa και Krikel – η πρώτη γιατί παράγει και εμπορεύεται το παράνομο λογισμικό και η δεύτερη γιατί την κατονόμασε ο δημοσιογράφος στην κατάθεσή του ως συνδεόμενη με την Intellexa. To νομικό πλαίσιο του ελέγχου όσον αφορά την προστασία του απορρήτου των τηλεπικοινωνιών περιλαμβάνει και τους κανόνες που διέπουν τη λειτουργία της ΕΥΠ, μεταξύ των οποίων βρίσκεται και ένας ειδικός κανονισμός του 2008 για τις προμήθειες και τις παροχές των υπηρεσιών της ΕΥΠ που εξαιρούνται από τις διατάξεις του ν.2286/1995.

Ο Θανάσης Κουκάκης κλήθηκε από την ΕΑΔ σε ανυπόγραφη –άτυπη, όπως χαρακτηρίζεται– εξέταση στις 4 Μαΐου 2022, 25 ημέρες από τη δημοσιοποίηση της παρακολούθησής του. Στη συνέχεια ο πρώην διοικητής της ΕΑΔ Άγγελος Μπίνης κάλεσε με επιστολές του τον πρόεδρο της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Τηλεπικοινωνιών, την εισαγγελέα που εποπτεύει την ΕΥΠ, τον αρχηγό της ΕΛΑΣ και τον διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων να τον συνδράμουν. Από τους παραπάνω, μόνο η Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου των Τηλεπικοινωνιών δεν απάντησε, καθώς δεν έχει ξεκινήσει καν τον έλεγχο. Παρόμοιες επιστολές εστάλησαν στις 18  και στις 31 Μαΐου στις εταιρείες Intellexa και Krikel. Είχε περάσει ενάμισης μήνας ήδη. Οι εταιρείες απάντησαν γραπτά και στη συνέχεια το κλιμάκιο των ελεγκτών της ΕΑΔ τους επισκέφθηκε στις 9 Ιουνίου (Intellexa) και στις 14 Ιουνίου (Krikel) στα γραφεία τους. Αλλά ενώ η Intellexa στέλνει τις γραπτές της απαντήσεις στην ΕΑΔ πριν από την επιτόπια έρευνα του κλιμακίου, η Krikel το κάνει μετά από αυτήν. Σε αυτό το σημείο θα επιστρέψουμε.

Στις επισκέψεις αυτές το κλιμάκιο δεν συνάντησε τους κατά νόμον εκπροσώπους των εταιρειών, αλλά λογιστές και δικηγόρους. Δεν είναι βέβαια σαφές ποια ακριβώς εποπτεία των δραστηριοτήτων της εταιρείας είχε το ελληνικό παρακλάδι της στο Ελληνικό, καθώς λογαριασμοί και αλληλογραφία της Intellexa κατέληγαν στην Κύπρο, και όχι στην έδρα της εταιρείας στο Ελληνικό την οποίαν επισκέφθηκε η ΕΑΔ, όπως βεβαίωσαν το inside story δύο ανεξάρτητες μεταξύ τους πηγές που απασχολήθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια από την εταιρεία. Σύμφωνα μάλιστα με πληροφορίες του inside story, πριν από τον έλεγχο ένας από τους δικηγόρους της Intellexa είχε αντικατασταθεί, όταν ζήτησε από τους κατά νόμον υπεύθυνους της εταιρείας να δει τις συμβάσεις που είχε υπογράψει η εταιρεία με όλους τους πελάτες της.

Σύμφωνα με το πόρισμα της ΕΑΔ, η Intellexa δεν έχει συνάψει σύμβαση προμήθειας, είτε μόνη της είτε σε συνεταιρισμό με άλλες εγχώριες εταιρείες καταγεγραμμένες στο ΓΕΜΗ, με φορείς του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και την ΕΥΠ. Εδώ βεβαίως υπάρχει ένα κενό στην έρευνα, διότι ο Κουκάκης βρισκόταν υπό παρακολούθηση για ένα τουλάχιστον τρίμηνο και αυτό δεν επιδέχεται αμφισβήτησης. Με ποιες εταιρείες που δεν είναι εγχώριες και δεν καταγράφονται στο ΓΕΜΗ θα μπορούσε να έχει συνδιαλλαγεί η Intellexa; Επ’ αυτού οι ελεγκτές δεν φαίνεται να αναζήτησαν στοιχεία.

Intellexa: διπλή διαψευσιμότητα

Στα τέλη Ιουνίου επισκέφθηκε τα γραφεία του inside story ο ισραηλινός συνάδελφος, εξειδικευμένος ρεπόρτερ της Haaretz σε θέματα τεχνολογίας, Ομέρ Μπεν Γιάκομπ. Ο Μπεν Γιάκομπ, με τον οποίον πήγαμε στα γραφεία της Intellexa στο Ελληνικό, όπου προσωπικό των επιχειρήσεων που στεγάζεται στο ίδιο κτίριο μας είπε ότι «έχουν 4-5 εβδομάδες να φανούν» (η ΕΑΔ διενήργησε έλεγχο στις αρχές Ιουνίου), μας εξήγησε ότι μια ισραηλινή εταιρεία που αναπτύσσει και πουλάει spyware υφίσταται διπλό έλεγχο από το ισραηλινό κράτος: όποτε κάνει παρουσίαση σε «πελάτες» ένα προϊόν και όταν το πουλάει. Και στις δύο αυτές φάσεις χρειάζεται κρατική έγκριση, εκτός αν δημιουργήσει μία ενδιάμεση εταιρεία σε μια τρίτη χώρα, οπότε αποφεύγει αυτούς τους δύο σκοπέλους. Πολλές φορές και ο αγοραστής για δικούς του λόγους (π.χ. γιατί απαγορεύεται από τη νομοθεσία στη χώρα του) θέλει να αποφύγει τον «σκόπελο» του να παραδεχθεί ότι χρησιμοποιεί ένα τέτοιο λογισμικό, ιδιαίτερα όταν αυτό δεν περιορίζεται στις ανάγκες συλλογής πληροφοριών εκτός της χώρας του αγοραστή. Αυτή η ανάγκη της διπλής διαψευσιμότητας (double deniability) οδηγεί στην ανάγκη να δημιουργηθούν μεταξύ αγοραστή και πωλητή συχνά δύο και τρεις εταιρείες στη συναλλαγή, η ακόμα να επιλεχθεί εταιρεία άλλης δικαιοδοσίας (π.χ. κυπριακής ή ιρλανδικής) για να ολοκληρωθεί η συναλλαγή (η διαψευσιμότητα, δηλαδή η δυνατότητα να διαψεύσεις κάτι που έχεις κάνει, είναι κεντρικό στοιχείο της κουλτούρας κάθε υπηρεσίας που εφαρμόζει πρακτικές μυστικής δράσης).

Οι συντάκτες του πορίσματος της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας απέφυγαν να ασχοληθούν με εταιρείες ενδιάμεσες ή άλλης δικαιοδοσίας. Τέτοια εταιρεία, που φαίνεται ότι έπαιξε ρόλο στην εγκατάσταση της ισραηλινής εταιρείας στην Ελλάδα, είναι η κυπριακή SANTINOMO LIMITED,Η ελληνική διαδρομή της εταιρείας του spyware που ιδρύθηκε από τον Φέλιξ Μπίτζιο στις 2 Σεπτεμβρίου 2019, δύο μήνες μετά τις ελληνικές εκλογές του ίδιου χρόνου, και δραστηριοποιείται και σε τεχνολογικές εφαρμογές μυστικής δράσης. Την πληροφορία αυτή έδωσε στο inside story άνθρωπος που δούλεψε για την Intellexa.

Ο Φέλιξ Μπίτζιος είναι το πρόσωπο που είχε οριστεί στις ελληνικές Intellexa, καθώς και στις Apollo Technologies και Hermes Technologies, που ανήκουν στον όμιλο της Intellexa, ως αναπληρωματικός σύμβουλος και διαχειριστής από τις 31 Μαρτίου 2020 έως 23 Ιουνίου 2021. Ήταν και νόμιμος εκπρόσωπος του υποκαταστήματος της Feroveno, που επίσης ανήκει στον όμιλο της Intellexa, έως τις 15 Νοεμβρίου 2021 (είχε ήδη μολυνθεί το κινητό του Θανάση Κουκάκη με το Predator). Η παρουσία του συγκεκριμένου προσώπου στις εταιρείες αυτές –όπως είχε αποκαλύψειTo νέο λογισμικό κατασκοπίας Predator και οι δουλειές στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 2022 το inside story– είναι το στοιχείο που θορύβησε τον δημοσιογράφο Θανάση Κουκάκη και απευθύνθηκε στο Citizen Lab για τον έλεγχο του κινητού του, αφού από το 2017 έως και το 2021 ο δημοσιογράφος είχε ερευνήσει εκτεταμένα και είχε γράψει για τον τον ρόλο του κ. Μπίτζιου σε διάφορες υπό νομική διερεύνηση υποθέσεις.

H Intellexa απασχολούσε στην Αθήνα 13 άτομα (που πληρώνονταν αρκετά πάνω από τους μέσους όρους της αγοράς), αλλά ο τζίρος της ήταν σύμφωνα με το πόρισμα κάτω από 1 εκατομμύριο ευρώ, κάτι που θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη ότι όλα τα «προϊόντα» και οι «υπηρεσίες» δεν τιμολογούνταν από την ελληνική εταιρεία – πολύ περισσότερο που η αλληλογραφία δεν έφτανε ποτέ στο Ελληνικό, αλλά πήγαινε στην Κύπρο. Ούτε και με αυτήν την αντίφαση φαίνεται να ασχολήθηκε η ΕΑΔ.

Εκτός ελέγχου τρεις σχετιζόμενες εταιρείες για το κρίσιμο έτος 2021

Η ΕΑΔ για τις εταιρείες Intellexa, Hermes Technologies, Apollo Technologies και Feroveno Limited, εξέτασε φορολογικά στοιχεία πελατών και προμηθευτών μόνο για τη διαχειριστική χρήση του 2020 (έτος εγκατάστασης και των τεσσάρων εταιρειών στην Ελλάδα). Ο λόγος που επικαλείται γι αυτό είναι ότι κατά το διάστημα που διενεργήθηκε ο έλεγχος δεν είχε εκπνεύσει η προθεσμία ανάρτησης των αντίστοιχων στοιχείων από τις εταιρείες στην πλατφόρμα myAADE για τη διαχειριστική χρήση του 2021.

Μόνο για το έτος 2020 ήταν και τα χορηγηθέντα από την ΑΑΔΕ φορολογικά στοιχεία εσόδων-εξόδων των τεσσάρων εταιρειών. Ο έλεγχος της ΕΑΔ συγκεκριμένα στην Intellexa επεκτάθηκε στο 2021 και βασίστηκε στα στοιχεία που προσκόμισε ο λογιστής της εταιρείας και πιο συγκεκριμένα το Προσωρινό Ισοζύγιο Γενικών-Αναλυτικών Καθολικών (Ιανουάριος-Δεκέμβριος 2021) και τιμολόγια εσωτερικού. Με βάση αυτά, προέκυψε ότι «δεν υπάρχουν συναλλαγές [της Intellexa] με οποιονδήποτε φορέα του Δημόσιου Τομέα».

Για τις άλλες τρεις εταιρείες με τις οποίες η Intellexa μοιράζεται μεταξύ άλλων και τα ίδια γραφεία (Hermes Technologies, Apollo Technologies και Feroveno Limited) η ΕΑΔ με τα στοιχεία που είδε από την ΑΑΔΕ για το 2020 έκρινε ότι «δεν προέκυψαν στοιχεία προς περαιτέρω αξιολόγηση και διερεύνηση». Παρότι, επαναλαμβάνουμε, η παρακολούθηση Κουκάκη (και πλέον όπως γνωρίζουμε και η απόπειρα παρακολούθησης του Ν. Ανδρουλάκη) έγινε το δεύτερο μισό του 2021. Αναφορικά με αυτές τις τρεις εταιρείες η Intellexa στο έγγραφό της προς το κλιμάκιο της ΕΑΔ σημειώνει ότι «[…] καμία από τις εταιρείες […] δεν έχει συμμετάσχει σε συναλλαγές, παροχή υπηρεσιών ή λειτουργικές δραστηριότητες οποιουδήποτε είδους με κρατικούς φορείς, υπηρεσίες ασφαλείας ή φορείς του δημοσίου τομέα στην Ελλάδα» και πως «[…] οι εταιρείες ουδέποτε συμμετείχαν στην παροχή υπηρεσιών συλλογής ή επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων σε οποιαδήποτε οντότητα είτε ιδιωτική είτε δημόσια». Από το απόσπασμα του πορίσματος της ΕΑΔ που έχουμε στα χέρια μας, πέρα από αυτόν τον ισχυρισμό από πλευράς Intellexa δεν φαίνεται να προσκομίστηκε καμία άλλη απόδειξη.

Γραφικά: Φοίβος Συμεωνίδης

 

Αξίζει επίσης να σημειώσουμε ότι από το πρώτο δημοσίευμα του inside story για την χρήση του Predator κατά δημοσιογράφου έως την επίσκεψη της ΕΑΔ στα γραφεία της εταιρείας που διαθέτει αυτό το spyware στην αγορά, μεσολάβησε μεγάλο χρονικό διάστημα. Το δημοσίευμα ήταν στις 11 Απριλίου 2022 και η προγραμματισμένη συνάντηση του κλιμακίου της ΕΑΔ με τους δικηγόρους και τους λογιστές της Intellexa έγινε σχεδόν δύο μήνες μετά στις 9 Ιουνίου 2022 και αφού το προσωπικό της εταιρείας (τεχνικοί, προγραμματιστές, πωλητές κ.λπ.) που ενδεχομένως να γνώριζε χρήσιμες πληροφορίες είχε αρχίσει να εργάζεται εξ αποστάσεως και τα γραφεία ήταν επί της ουσίας άδεια. Με τον ορισμό ραντεβού δύο μήνες μετά στα κενά από υπαλλήλους γραφεία, η ΕΑΔ έχασε τη δυνατότητα «αιφνιδιασμού» που της παρέχει ο νόμος και απώλεσε μέρος των ενεργειών στις οποίες θα μπορούσε να είχε προχωρήσει.

Τι μπορεί να κάνει η ΕΑΔ
Τα κλιμάκια της ΕΑΔ μπορούν μεταξύ άλλων να ελέγχουν την ηλεκτρονική εμπορική αλληλογραφία των επιχειρηματιών, διοικητών, διευθυνόντων συμβούλων, διαχειριστών και του προσωπικού μιας εταιρείας και να προβαίνουν σε κατασχέσεις βιβλίων, εγγράφων και άλλων στοιχείων, καθώς και ηλεκτρονικών μέσων αποθήκευσης και μεταφοράς δεδομένων, τα οποία αποτελούν επαγγελματικές πληροφορίες, μέχρι και να λαμβάνουν, κατά την κρίση τους, ένορκες ή ανωμοτί καταθέσεις και να ζητούν από κάθε αντιπρόσωπο ή μέλος του προσωπικού των ελεγχόμενων φορέων επεξηγήσεις.
Η γραμμή που ενώνει την προμηθεύτρια εταιρεία της ΕΛΑΣ με την Intellexa

Ο Φέλιξ Μπίτζιος, εκπρόσωπος της Intellexa έως τον Ιούνιο του 2021, παρέμεινε εκπρόσωπος της Feroveno, συνδεδεμένης μαζί της εταιρείας, σχεδόν ως το τέλος του ίδιου χρόνου (θυμίζουμε εδώ ότι ο Θανάσης Κουκάκης παρακολουθείτο παράνομα από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο του 2021). Ο Μπίτζιος ωστόσο είχε σχέσεις και με την εταιρεία Krikel, έναν από τους επίσημους προμηθευτές του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, πριν από το 2019 έως σήμερα.

Ο Θανάσης Κουκάκης στην αναφορά που κατέθεσε στην ΕΑΔ στις αρχές Μαΐου, είχε αναφέρει στην ανεξάρτητη αρχή τους τραπεζικούς λογαριασμούς που διατηρεί η Intellexa (και οι σχετιζόμενες Apollo Technologies και Hermes Technologies και Feroveno) όπως και η Krikel. Με βάση το απόσπασμα του πορίσματος που διαβάσαμε, η ΕΑΔ δεν ασχολήθηκε με τις τραπεζικές κινήσεις των λογαριασμών. Αν το είχε κάνει θα είχε εντοπίσει την ευθεία σχέση της εταιρείας με τον άνθρωπο που διαδραμάτησε αργότερα ενεργό ρόλο στην Intellexa.

Το inside story αποκαλύπτει σήμερα μία σύμβαση που υπέγραψε η Krikel το 2018 με μία άλλη κυπριακή εταιρεία του Φέλιξ Μπίτζιου, τη Viniato Holdings Limited (πρώην Macorta Holdings LimitedΟι «ατσίδες της Libra» | Πρώτο Θέμα), για παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών το διάστημα Ιανουαρίου-Αυγούστου 2018, έναντι αμοιβής €550.000 (έχουμε στη διάθεσή μας και τα σχετικά τιμολόγια).

Σύμφωνα με όσα αναγράφονται στη σύμβαση αυτή –που ήταν σε ισχύ όταν η Krikel υπέγραφε με την ΕΛΑΣ για το σύστημα κρυπτογραφημένων συνομιλιών TETRA τον Ιούνιο του 2018– η Viniato του Φέλιξ Μπίτζιου (ο οποίος αργότερα διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στην μετεγκατάσταση και διαχείριση της Intellexa στην Ελλάδα) λειτούργησε το εννιάμηνο του 2018 ως σύμβουλος της Krikel, προκειμένου αυτή να αναπτύξει τη στρατηγική της αναφορικά με έργα (υποστήριξη και ανάπτυξη ειδικών λογισμικών) εντός της ελληνικής επικράτειας. Έτσι η Krikel, που εμπορευόταν μεταξύ των άλλων ρύζι και είχε μηδενικό τζίρο το 2017, και το ζημιογόνο 2018 έδωσε σε αμοιβή συμβούλου τα €550.000 από τα μόλις €840.000 του τζίρου της, γίνεται σταδιακά ο κύριος προμηθευτής προϊόντων τεχνολογίας του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, συμμετέχοντας έμμεσα ή άμεσα σε όλα τα μεγάλα projects από το 2018. Σύμφωνα εξάλλου και με την απάντηση του υπουργού Επικρατείας Γιώργου Γεραπετρίτη (που δόθηκε προτού περιέλθει στα χέρια μας η σύμβαση του 2018 για το ΤΕΤRΑ) σε σχετική ερώτηση του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Γιάννη Ραγκούση, η KRIKEL έχει προμηθεύσει υπηρεσίες για το σύστημα ΤΕΤRA στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη.

Η σύμβαση υπογράφτηκε στις 29 Ιουνίου 2018 από τον τότε γενικό γραμματέα του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη Δημήτρη Αναγνωστάκη και τον εκπρόσωπο της Krikel, Στάνισλαβ Σίμον Πέλτσαρ. Το σύστημα ΤΕΤRΑ, του οποίου τη συντήρηση ανέλαβε η Krikel το 2018, είχε προηγουμένως χαρισθεί στο ελληνικό δημόσιο από την εταιρεία Ιονική Μονοπρόσωπη ΕΠΕ και την Lamas Pinto Consulting. H Iονική Μονοπρόσωπη ανήκε μεταξύ των άλλων στον Γιάννη Λαβράνο, που ελεγχόταν φορολογικά για πλαστά και εικονικά τιμολόγια μετά από αρθρογραφία του Θανάση Κουκάκη.

Ο Πέλτσαρ, που υπογράφει τη σύμβαση των €8,8 εκατομμυρίων (συν ΦΠΑ 24%) του 2018 για το ΤΕΤRΑ, στο παρελθόν είχε βρεθεί σε διοικητικό συμβούλιο εταιρείας μαζί με τον Φέλιξ Μπίτζιο ο οποίος κατά το διάστημα που ήταν στην Intellexa είχε συνυπάρξει και εξακολουθεί να βρίσκεται σε ΔΣ εταιρείας μαζί με τον Νίκο Λιόλιο, ο οποίος με τη σειρά του συνυπήρξε με τον Γιάννη Λαβράνο στην εταιρεία που είχε αναλάβει αρχικά τη συντήρηση του συστήματος TETRA. Καμία από αυτές τις συμπτώσεις ωστόσο δεν φαίνεται να απασχόλησαν την ΕΑΔ.

Η ΕΥΠ και η νέα αυτόνομη διεύθυνση με τον δικό της ΑΦΜ

Το inside story είχε αναφέρειΗ γραμμή που συνδέει το ελληνικό δημόσιο με την Intellexa πως η Krikel συνδέεται και με τη σύμβαση για το νέο σύστημα νόμιμης συνακρόασης της ΕΥΠ. H Krikel αρχικά αναπαρήγαγε το δημοσίευμα σε αλλεπάλληλα tweet της, όταν όμως ο κ. Γεραπετρίτης εμφανίστηκε στη Βουλή και το διέψευσε, το διέψευσε και η ίδια, απαντώντας σε νέο δημοσίευμα των Reporters UnitedΟ Μεγάλος Ανιψιός κι ο Μεγάλος Αδερφός | Reporters United, και το διαψεύδει τώρα και η ΕΥΠ αλληλογραφώντας με την Εθνική Αρχή Διαφάνειας. H Krikel πάντως, σύμφωνα με τις εισροές-εκροές της, που είδε το inside story, παρουσιάζει ένα ισοζύγιο ενδοκοινοτικών αγορών και ενδοκοινοτικών πωλήσεων περίπου 13 εκατομμυρίων – ένα ποσό που είναι μεγαλύτερο από το σύνολο της σύμβασης για τις υπηρεσίες του ΤΕΤΡΑ κατά 4 τουλάχιστον εκατομμύρια. Στην έκθεση της ΕΑΔ υπογραμμίζεται ότι δεν περιλαμβάνονται τα στοιχεία του 2021, που η εταιρεία δεν είναι ακόμα υποχρεωμένη να αναρτήσει.

Σύμφωνα με όσα απάντησε στην ΕΑΔ η εισαγγελέας που εποπτεύει την ΕΥΠ, μετά από έλεγχο που διενήργησε η υπηρεσία της στο αρχείο των συμβάσεων, η ΕΥΠ δεν εμφανίζεται πουθενά ως αντισυμβαλλόμενη με την Krikel. Σε προηγούμενο ρεπορτάζ του inside story, αναφέραμε ότι σύμφωνα με τρεις πηγές που έχουν γνώση πρόσκλησης ενδιαφέροντος της ΕΥΠ για το σύστημα νόμιμης συνακρόασης, το οποίο η Υπηρεσία προμηθεύτηκε εν τέλει το 2021, συνομιλητής της Υπηρεσίας ήταν η Krikel (η εταιρεία δεν απάντησε τότε σε καμία από τις ερωτήσεις που είχαμε θέσει μέσω email). Με βάση το πόρισμα της ΕΑΔ, αντισυμβαλλόμενη τελικά στη σύμβαση προμήθειας του συστήματος ήταν η ιταλική RCS ETM SICUREZZA SPA και όχι η Krikel. Πάντως Krikel και ΕΥΠ κάποια συμβατική σχέση θα πρέπει να έχουν, διαφορετικά δεν εξηγείται γιατί επί τουλάχιστον δύο μήνες μετά την προμήθεια του ιταλικού συστήματος νόμιμης συνακρόασης (Δεκέμβριος 2021, Ιανουάριος 2022), σύμφωνα με αξιόπιστα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το inside story, προσωπικό της Kρίκελ με χρέη «εκπαιδευτή» επισκεπτόταν τον χώρο εκπαίδευσης της ΕΥΠ στην Αγία Παρασκευή.

Με βάση όσα γράφει η εισαγγελέας που εποπτεύει την ΕΥΠ, «διενεργήσαμε έκτακτο έλεγχο στο 7ο Τμήμα Δημοσίων Συμβάσεων της Διεύθυνσης Οικονομικής Διαχείρισης των Υποδομών της ΕΥΠ, που είναι αποκλειστικά αρμόδιο για τη διεκπεραίωση όλων των διαδικασιών που άπτονται τις σύναψης όλων των συμβάσεων που φέρουν ως συμβαλλόμενο μέρος την ΕΥΠ […]». Αυτό που δεν καθόλου σαφές στο πόρισμα της ΕΑΔ είναι αν ο έλεγχος επεκτάθηκε και στην αυτοτελή υπηρεσία που ονομάζεται Κέντρο Τεχνολογικής Υποστήριξης, Ανάπτυξης και Καινοτομίας (ΚΕΤΥΑΚ), η οποία υπάγεται απευθείας στον Διοικητή της ΕΥΠ. Η ΚΕΤΥΑΚ ιδρύθηκε με τον νόμο 4704ΝΟΜΟΣ 3649/2008 όπως τροποποιήθηκε από το Νόμο 4704/2020 της 14ης Ιουλίου 2020 με κάπως ασαφή σκοπό. «[…] Είναι αρμόδια να διεξάγει εφαρμοσμένη έρευνα, να συνεργάζεται με ερευνητικούς φορείς της Ελλάδας και του εξωτερικού, να συντονίζει, καθώς και να παρακολουθεί και να μετέχει σε δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας, προκειμένου να δημιουργεί τα κατάλληλα τεχνολογικά και μεθοδολογικά εργαλεία και να τα παρέχει στην ΕΥΠ και σε άλλους δημόσιους φορείς», γράφει ο νόμος. Άτομα που γνωρίζουν τα της λειτουργίας της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, μιλώντας στο inside story χαρακτηρίζουν τη συγκεκριμένη νεοσύστατη υπηρεσία ως «την ΕΥΠ μέσα στην ΕΥΠ». Μάλιστα με τον ίδιο νόμο συστάθηκε ειδικός λογαριασμός («Ειδικός Λογαριασμός Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας», ΕΛΤΑΚ) για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων και έργων που εκτελούνται από την νεοσύστατη υπηρεσία. Στον λογαριασμό αυτό –γράφει ο νόμος– αποδίδεται διαφορετικός αριθμός φορολογικού μητρώου (ΑΦΜ) από αυτόν της ΕΥΠ και διαθέτει σφραγίδα, της οποίας η μορφή και ο τύπος καθορίζονται με απόφαση του Διοικητή της ΕΥΠ. Το Κέντρο Τεχνολογικής Υποστήριξης, Ανάπτυξης και Καινοτομίας της ΕΥΠ έχει τη δυνατότητα να διενεργεί διαγωνισμούς ως αναθέτουσα Αρχή και να συνάπτει συμβάσεις έργου με φυσικά πρόσωπα, ερευνητές και εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό – με τα λεφτά του ειδικού λογαριασμού, που μπορεί να έχουν προέλθει ακόμη και από ιδιωτικούς πόρους ή διεθνείς οργανισμούς. Προϊστάμενος της ΚΕΤΥΑΚ τοποθετήθηκε υπάλληλος άλλου υπουργείου χωρίς προηγούμενη εμπειρία σε αυτού του είδους την δραστηριότητα.

Κλείνοντας, να πούμε πως η ΕΑΔ δεν σχολιάζει τα πορίσματά της, όμως ανεπίσημα η τοποθέτηση πηγών της ήταν πως «αυτά ήταν όσα μπορούσε να κάνει η αρχή, στα πλαίσια της εντολής που είχε λάβει».

Εικόνα etriantafillou
Σπούδασε κατά λάθος Οικονομική Επιστήμη στην ΑΣΟΕΕ και το 2004 ξεκίνησε να εργάζεται ως οικονομικός συντάκτης στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία. Το 2010 δημιούργησε την πρώτη αντιγραφή του σατιρικού Τhe Onion, στην Ελλάδα. Παραμένει στον χώρο των ηλεκτρονικών ΜΜΕ. Είναι ανορθόγραφη.
Εικόνα telloglou
Σπούδασε νομικά κι από το 1986 εργάζεται σε εφημερίδες και κανάλια ως δημοσιογράφος. Εκπομπές-σταθμοί ήταν «Το μαύρο κουτί» (Mega), οι «Φάκελοι» (Mega), οι «Νέοι Φάκελοι» (ΣΚΑΪ), και οι «Ιστορίες» (ΣΚΑΪ). Τώρα παρουσιάζει την εκπομπή «Special Report» με τον Αντώνη Φουρλή (Ant1).

Τεράστιες οι τουρκικές εξαγωγές αγαθών στην Ρωσία: 791 εκατ. δολάρια μόνο τον Ιούνιο

0

31% περισσότερο από την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι

Το συνολικό ποσό των εξαγωγών αγαθών από την Τουρκία στη Ρωσία τον Ιούνιο ανήλθε σε 791 εκατομμύρια δολάρια, δηλαδή 31% περισσότερο από την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι, δημοσιεύει στοιχεία η εμπορική βάση του ΟΗΕ.

Διαβάζουμε επίσης στο ρωσικό μέσο Readovka τα εξής:

«Αυξήθηκαν οι εξαγωγές βερίκοκων, κερασιών, ροδάκινων και ξηρών καρπών (+48%), καθώς και διαφόρων εξοπλισμών και μηχανολογικών συσκευών (+30%).

Με τέτοια ταχεία ανάπτυξη, η Τουρκία έχει όλες τις πιθανότητες να γίνει ένας από τους τέσσερις μεγαλύτερους εξαγωγείς αγαθών στη Ρωσία, πίσω από την Κίνα, τη Λευκορωσία, τη Γερμανία και το Καζακστάν. Πέρυσι, η χώρα ήταν στη 10η θέση αυτής της λίστας.

Τα κέρδη από τις εξαγωγές σώζουν την Τουρκία από την υπερπαραγωγή και την οικονομική ύφεση».

Επιπλέον, η Τουρκία είναι ένας αρκετά μεγάλος κατασκευαστής εξαρτημάτων αυτοκινήτου και ποικιλίας προϊόντων μηχανικής, τα οποία παραμένουν σε μεγάλη ζήτηση στη Ρωσία.

Τέλος το όφελος ακόμα και από τον τουρισμό είναι τεράστιο. Οι Ρώσοι τουρίστες επέλεξαν φέτος τα τουρκικά παράλια για τις διακοπές τους από χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία.

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/toyrkia/terasties-oi-tourkikes-eksagoges-agathon-stin-rosia-791-ekat-dolaria-mono-ton-iounio/

Μιχάλης Ψύλος:Ο «Μεγάλος Ανασχηματισμός» στην αγορά εργασίας στην ΕΕ

0

Παρασκευή, 29 Ιουλ 2022 18:17UPD: 18:17

Shutterstock /
Tου Μιχάλη Ψύλου
[email protected] 
Η ευρωπαϊκή αγορά εργασίας φαίνεται να διέρχεται μια άνευ προηγουμένου χρυσή εποχή. Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat που δημοσιεύθηκαν τον Ιούλιο αναφέρουν μια αγορά εργασίας σε πλήρη εξέλιξη στη Γηραιά Ήπειρο.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ποσοστό απασχόλησης των ατόμων ηλικίας μεταξύ 20 και 64 ετών διαμορφώθηκε στο 74,5% το πρώτο τρίμηνο του 2022, αυξημένο κατά  0,5% σε σύγκριση με το τελευταίο τρίμηνο του 2021.

Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό όλων των εποχών για την Ένωση και για το έβδομο συνεχόμενο τρίμηνο ανάπτυξης στην απασχόληση, μετά το φθινόπωρο του 2020. Πριν από δέκα χρόνια, για παράδειγμα, υπήρχε ένα ποσοστό απασχόλησης 66%.

Τα ρεκόρ απασχόλησης φαίνεται όμως να έρχονται σε αντίθεση με το αναδυόμενο φαινόμενο της «μεγάλης παραίτησης», δηλαδή της οικειοθελούς εγκατάλειψης της απασχόλησης. Αλλά αυτό είναι μόνο ένα φαινομενικό παράδοξο, το οποίο αντίθετα κρύβει μια άνευ προηγουμένου αστάθεια της αγοράς εργασίας στα γεωγραφικά μήκη και πλάτη της ΕΕ.

Δεν καταγράφει για παράδειγμα, την ολοένα αυξανόμενη απόσταση μεταξύ των εταιρειών και των εργαζομένων, ιδιαίτερα των νέων. Μια απόσταση που επηρεάζεται όχι μόνο οικονομικά αλλά και κοινωνικά και ψυχολογικά .

Διαφορετική πραγματικότητα

Η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική,  ειδικά όταν την δούμε μέσα από τα μάτια των νέων ανθρώπων. Παρά τις βελτιώσεις προς το τέλος του 2021, η ανεργία των νέων παρέμεινε κατά μια ποσοστιαία μονάδα υψηλότερη από τα επίπεδα πριν από την κρίση (το 2019).

Και κυρίως μεταξύ των εργαζομένων σχεδόν 1 στους 2, δηλαδή 45,9%, έχει σύμβαση ορισμένου χρόνου, σε σύγκριση με μόνο 1 στους 10 του συνόλου των εργαζομένων (10,2%). «Κατά μέσο όρο, οι νέοι είναι πιο πιθανό να αντιμετωπίσουν μια δύσκολη κοινωνική και οικονομική κατάσταση», αναφέρει η έκθεση της Κομισιόν για την απασχόληση και τις κοινωνικές εξελίξεις στην Ευρώπη  το 2022.

«Ακόμη και πριν από την πανδημία, το εισόδημα των νέων ήταν πιο ασταθές από αυτό των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας. Οι οικογένειες με επικεφαλής νέους βιώνουν μεγαλύτερη φτώχεια, αν και υπάρχουν έντονες διαφορές μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Οι νέοι δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν σε καθημερινά έξοδα, όπως λογαριασμούς και ενοίκια, και το 61% από αυτούς ανησυχεί για την εύρεση ή τη διατήρηση επαρκούς στέγασης για τα επόμενα δέκα χρόνια».

«Πρωταθλήτρια» η Ελλάδα

Ο αριθμός των ανέργων νέων κάτω των 25 ετών στην ΕΕ έφτασε τα 2,6 εκατομμύρια τον Απρίλιο. Το ποσοστό των ανέργων νέων μειώθηκε επίσης από έτος σε έτος, από 18,4% στο σημερινό 13,9%. Σε απόλυτους αλλά και σε σχετικούς όρους, η ανεργία των νέων είναι σημαντικά χαμηλότερη από ό,τι πριν από την πανδημία του κορωνοϊού, όπως αναφέρουν τα τρέχοντα στοιχεία της Eurostat. Η διακύμανση είναι όμως τεράστια στις χώρες μέλη.

Το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας των νέων αναφέρεται στην Ιρλανδία, στο 5,6%. Ακολουθούν η Γερμανία (5,7%), η Μάλτα (6,8), η Ολλανδία (6,9) και η Τσεχία (7,9).
Στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άτομα κάτω των 25 ετών καταγράφονται έχουν διψήφια νούμερα. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας μεταξύ των νέων (36,8%), ενώ η Ισπανία πλησιάζει το 30% (28,9%).

«Μεγάλος Ανασχηματισμός»

Η αύξηση της ανασφάλειας και οι αυξανόμενες δυσκολίες για τους νέους είναι δύο τάσεις αποκτούν την όψη μιας πραγματικής κοινωνικής έκτακτης ανάγκης. Παρ’ όλα αυτά, οι νέοι άνθρωποι είναι οι όλο και πιο δυσαρεστημένοι, αναζητούν καλύτερες ευκαιρίες, ενώ οι εταιρείες φαίνεται να συνεχίζουν να αγνοούν τις ανάγκες των εργαζομένων τους.

Έτσι, βρίσκεται σε εξέλιξη ένας «Μεγάλος Ανασχηματισμός», όπως αποκαλεί αυτό το φαινόμενο το ιστορικό αμερικανικό ερευνητικό ινστιτούτο Gallup. Ήδη, το φαινόμενο αυτό καταγράφεται έντονα στη Γερμανία, όπου -σύμφωνα με την Gallup- τέσσερις στους 10  νέους Γερμανούς (39%) θα σταματούσαν να εργάζονται αν είχαν την οικονομική δυνατότητα, σε σύγκριση με 25% το 2016.

Ταυτόχρονα, το 40% αναζητά νέα θέση εργασίας: ρεκόρ αριθμών που σε όρους μεταβλητότητας φέρνουν τη γερμανική αγορά εργασίας πιο κοντά στην αμερικανική. Δημιουργείται ένα εξαιρετικά ευαίσθητο οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο, που  θέτει νέες προκλήσεις για τις επιχειρήσεις. Στην πραγματικότητα, δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο να βρουν νέους εργαζόμενους.

Η ψυχική υγεία

Η άλλη όψη αυτού του νομίσματος, που συχνά μένει στη σκιά, είναι ένα ζήτημα που τώρα ξεπερνά πολύ την κατάσταση έκτακτης ανάγκης: η ψυχική υγεία των εργαζομένων. Τα στοιχεία της Gallup στη Γερμανία δείχνουν ότι το 38% των εργαζομένων αισθάνονται εξαντλημένοι από το άγχος στην εργασία τις τελευταίες 30 ημέρες.

Τα ποσοστά αυτά επιβεβαιώθηκαν από μια άλλη έρευνα σε Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία, Ολλανδία και Πολωνία, από την καναδική πλατφόρμα Lifeworks . Μάλιστα, το 41% ​​των ερωτηθέντων βρέθηκε ότι διατρέχουν υψηλό κίνδυνο ψυχικών διαταραχών, όπως άγχος και κατάθλιψη, σχεδόν τριπλάσιο από ό,τι βρέθηκε σε παρόμοιες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν το 2017 και το 2019.

Περισσότεροι από τους μισούς αναφέρουν ότι οι συνάδελφοί τους επηρεάζονται πλέον περισσότερο από το άγχος από ό,τι στην προ πανδημίας περίοδο. Και σε αυτήν την περίπτωση, οι νέοι επηρεάζονται περισσότερο: οι εργαζόμενοι κάτω των 40 ετών δηλώνουν ότι είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην ψυχική τους υγεία από την πανδημία σχεδόν διπλάσιο από εκείνους άνω των 50 ετών.

Μια κατάσταση που επιδεινώνεται από τον φόβο για το μέλλον, αλλά και τις επιπτώσεις από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το 54% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι επηρεάζεται αρνητικά από τη σύγκρουση, το 40% ανησυχεί για την κλιμάκωση και τη διεύρυνση των εχθροπραξιών, το 31% ανησυχεί για τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου, το 23% ανησυχεί για τα δεινά των εμπλεκομένων.

naftemporiki.gr