Αρχική Blog Σελίδα 1855

ΤΟ ΕΦΙΑΛΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΑΝ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΕΙ Η ΚΙΝΑ

3

 

Ian Easton THE DIPLOMAT

Το τέλος του παιχνιδιού του Ξι ΤζινΠινγκ για την Αμερική

Οι ομιλίες του Xi καθιστούν σαφές ότι είναι αφοσιωμένος στη διάδοση του κινεζικού μοντέλου κομμουνισμού σε όλο τον κόσμο.

9 Σεπτεμβρίου 2022

Εδώ και αρκετό καιρό, ο ηγέτης της Κίνας μιλάει για την καταστροφή των Ηνωμένων Πολιτειών και της φιλελεύθερης παγκόσμιας τάξης που βοήθησε η Ουάσιγκτον να δημιουργηθεί στον απόηχο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μη χαρακτηρισμένα έγγραφα και οι ομιλίες που δεν έχουν μεταφραστεί στο παρελθόν ρίχνουν φως σε αυτό που έχει στο μυαλό του ο Σι Τζινπίνγκ. Τα λόγια του είναι ανησυχητικά.

Πριν πέντε χρόνια απο αυτό το φθινόπωρο, το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚΚ) πραγματοποίησε το 19ο Εθνικό του Συνέδριο στο Πεκίνο. Για να τιμήσει την περίσταση, ο Xi έδωσε μια ομιλία Σιδερένιου Άνδρα (Iron Man) στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού, στεκόμενος στο προσκήνιο και διαβάζοντας δυνατά τις προετοιμασμένες παρατηρήσεις του για περισσότερες από τρεις ώρες. Θαμμένη ανάμεσα σε πεζή βαριά ορολογία ήταν μια αξιοσημείωτη φράση:

«Από τότε που ιδρύθηκε το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα, η συνειδητοποίηση του κομμουνισμού ήταν το υπέρτατο ιδανικό και ο απώτερος στόχος του κόμματος».

Την επόμενη άνοιξη, ο Σι έδωσε μια άλλη σημαντική ομιλία στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού. «Αν και ο παγκόσμιος σοσιαλισμός είχε ανατροπές και πισωγυρίσματα στην πορεία του καθώς αναπτυσόταν, η συνολική τάση της ανθρώπινης κοινωνικής ανάπτυξης δεν έχει αλλάξει», δήλωσε ο Σι. «Πρέπει να καταλάβουμε βαθιά ότι η συνειδητοποίηση του κομμουνισμού είναι ένας στόχος που συμβαίνει σε μια ιστορική διαδικασία. Συμβαίνει σταδιακά, ένα βήμα τη φορά… Πρέπει να αγωνιζόμαστε για τον κομμουνισμό όλη μας τη ζωή».

Η ημερομηνία ήταν Παρασκευή, 4 Μαΐου 2018, και η Κίνα γιόρταζε την 200ή επέτειο από τη γέννηση του Καρλ Μαρξ. Η κινεζική κυβέρνηση ξεκίνησε μια έντονη εκστρατεία προπαγάνδας και ανέθεσε την κατασκευή ενός πανήψυλου, χάλκινου αγάλματος δύο τόνων του φιλοσόφου, το οποίο ανεγέρθηκε προς τέρψη εκατοντάδων μελών του Κομμουνιστικού Κόμματος που κυμάτιζαν σημαίες στην πατρίδα του, το Τρίερ της Γερμανίας.

Ο Καρλ Μαρξ ήταν ο συν-συγγραφέας του «Κομμουνιστικού Μανιφέστου», ενός κειμένου που αντιτάχθηκε στους θεσμούς της οικογένειας, της θρησκείας, της δημοκρατίας, των ελεύθερων αγορών, ακόμη και του έθνους – ένα έγγραφο που παρότρυνε τους οπαδούς να ανατρέψουν βίαια τις κυβερνήσεις τους και να δημιουργήσουν ένα νέο σύστημα όπου όλη η εξουσία συγκεντρώνεται στα χέρια του κράτους με «δεσποτικά μέσα».

Το μανιφέστο του Μαρξ δημοσιεύτηκε το 1848 ως πλατφόρμα για μια μυστική κοινωνία στην Αγγλία, την Κομμουνιστική Ένωση. Μεταφράστηκε και διαδόθηκε, λειτουργώντας, τελικά, ως καταλύτης για επαναστατικά κινήματα που καθιέρωσαν μια σειρά από μονοκομματικές δικτατορίες. Ξεκινώντας με τη Σοβιετική Ένωση το 1917, ο κομμουνισμός ρίζωσε σε έθνη όπως το Αφγανιστάν, το Κονγκό, η Κούβα, η Βόρεια Κορέα και, φυσικά, η Κίνα.

Ο Σι έχει αποκαλέσει επανειλημμένα τον Μαρξ «τον μεγαλύτερο στοχαστή στην ανθρώπινη ιστορία».

Το 1999, ένα βιβλίο που δημοσιεύτηκε από τις εκδόσεις του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, «Η Μαύρη Βίβλος του Κομμουνισμού», υπολόγιζε ότι καθεστώτα εμπνευσμένα από τον Μαρξ προκάλεσαν περίπου 100 εκατομμύρια θανάτους στον 20ο αιώνα, περισσότερους από τους μισούς στην Κίνα. Πρόσφατες μελέτες θεωρούν ότι ο συνολικός αριθμός των 150 εκατομμυρίων είναι πιο πιθανός, αν και η πραγματική έκταση της καταστροφής μπορεί να μην γίνει ποτέ γνωστή. Ένας κομμουνιστής δικτάτορας στην Καμπότζη, ο Πολ Ποτ, πιστεύεται ότι σκότωσε τουλάχιστον το 20 τοις εκατό του πληθυσμού της χώρας, με πολλά από τα θύματά του να έχουν υποστεί διαβολικά βασανιστήρια πριν από το θάνατο.

Αφήγηση εναντίον πραγματικότητας

Την τελευταία δεκαετία, ο Xi έχει δημιουργήσει μια λατρεία γύρω από τον εαυτό του, βασισμένη στην ιδέα ότι η ερμηνεία του για τον μαρξισμό είναι καθαρή, καλύτερη ακόμη και από αυτή του Λένιν και του Μάο.

Η Κίνα είναι επίσημα ένα άθεο κράτος, αλλά δεδομένης της ζωτικής σημασίας της ιδεολογίας για το ΚΚΚ, αυτό μοιάζει με έναν θρησκευτικό ηγέτη που λέει στους οπαδούς του ότι ο Θεός λέει την αλήθεια σε αυτόν – και μόνο σε αυτόν.

Εάν τα λόγια του Xi σας φαίνονται απαρχαιωμένα και αμυδρά γελοία, αυτό συμβαίνει επειδή το Τμήμα Προπαγάνδας του Πεκίνου το θέλει έτσι. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, η κυβέρνηση της Κίνας έχει καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να ενθαρρύνει μια ξένη αντίληψη ότι ο μαρξισμός και ο λενινισμός ήταν απλώς νεκροί και ότι η Κίνα θα αφομοιωθεί σταδιακά στη μεταπολεμική διεθνή τάξη και θα γινόταν ένας «υπεύθυνος ενδιαφερόμενος [για τη δύση]». Σύμφωνα με αυτή την αφήγηση, η ιστορία της Κίνας μετά τον Μάο ήταν μια ιστορία οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων, μια σταδιακή διαδικασία ανοίγματος της οποίας το τελικό σημείο θα περιλάμβανε μεταρρυθμίσεις που, μια μέρα, θα έκαναν την Κίνα μια καπιταλιστική χώρα ελεύθερης αγοράς.

Φυσικά, ο Σι Τζινπίνγκ και άλλοι αξιωματούχοι έλεγαν κάτι πολύ διαφορετικό στα κινέζικα, κάτι που πολλοί πιστοί του Κομμουνιστικού Κόμματος πίστευαν από τότε:

η Κίνα δεν πρόκειται να απορροφηθεί. Μάλλον, πρόκειται αυτή να απορροφήσει. Η αποστολή του ΚΚΚ είναι να αποκτήσει πρόσβαση στο διεθνές σύστημα χωρίς να αλλάξει η ίδια από αυτό, να αποκτήσει αρκετή μόχλευση για να το ανατρέψει και, στη συνέχεια, να ξαναφτιάξει αυτό το σύστημα στο μοντέλο της δικής του ολοκληρωτικής μορφής διακυβέρνησης. Για το σκοπό αυτό, οι Κινέζοι ηγεμόνες από τον Ντενγκ Σιαοπίνγκ διεξάγουν μια εκστρατεία παγκόσμιας διείσδυσης.

Ο Xi αποκαλεί το μακροπρόθεσμο σχέδιο παιχνιδιού του ΚΚΚ «κατασκευή μιας κοινότητας κοινής μοίρας για όλη την ανθρωπότητα». Τα εγχειρίδια για τη σκέψη του Xi Jinping περιγράφουν τη διαδικασία ως εξής:

«Η κοινότητα της κοινής μοίρας για όλη την ανθρωπότητα θα διαμορφώσει τα συμφέροντα του κινεζικού λαού και των λαών του κόσμου μαζί, ώστε να είναι ένα και το αυτό». Με άλλα λόγια, το Πεκίνο οραματίζεται να αναπαράγει σε παγκόσμιο επίπεδο αυτό που θεωρεί το δικό του ανώτερο σύστημα.

Τα μέλη του κόμματος που διαβάζουν επίσημα έργα του ΚΚΚ λένε ότι αποτελούν μέρος ενός μεγάλου έργου για να βοηθήσουν την Κίνα να σώσει την ανθρωπότητα από τον εαυτό της. Τους διαβεβαιώνουν ότι παίζουν ρόλο στην πιο επική ιστορία όλων των εποχών: τη μάχη για τη δημιουργία μιας τέλειας κοινωνίας και παραδείσου επι της Γης. Ένα δογματικό εκπαιδευτικό εγχειρίδιο που εκδόθηκε για τους αξιωματούχους της PLA (People’s Liberation Army, Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός) σχετικά με τη σκέψη Xi Jinping, φέρει τον τίτλο «Διπλωματία μεγάλης ισχύος με κινεζικά χαρακτηριστικά», τονίζει ότι

το αυταρχικό σύστημα της Κίνας είναι ανώτερο και η δυτική δημοκρατία πρέπει να αντικατασταθεί. «Ο Σι Τζινπίνγκ επισημαίνει ότι ο μετασχηματισμός του παγκόσμιου συστήματος διακυβέρνησης είναι αδύνατος χωρίς να καθοδηγήσει τον τρόπο που σκέφτονται οι άνθρωποι», αναφέρει το έγγραφο. «Η κοινότητα της κοινής μοίρας για όλη την ανθρωπότητα είναι ένας καινοτόμος δρόμος για την παγκόσμια διακυβέρνηση, που ξεπερνά τη σκέψη της Δύσης και τους διεθνείς οργανισμούς».

Το τέλος της ιστορίας της Κίνας

Το 2020, το Central Party School (Κεντρική Σχολή του Κόμματος) δημοσίευσε ένα νέο εγχειρίδιο, «The Fundamentals of Xi Jinping Thought on Chinese Socialism in a New Era», (” Οι θεμελιώδεις αρχές της σκέψης του Xi Jinping για τον κινεζικό σοσιαλισμό σε μια νέα εποχή”) το οποίο δεν μεταφράστηκε στα αγγλικά, αλλά ήταν ιδιαίτερα ειλικρινές στα αρχικά Μανδαρινικά.

Από πολλές απόψεις, η Κεντρική Σχολή του Κόμματος είναι η υψηλή εκκλησία της Κομμουνιστικής Κίνας. Το ΚΚΚ επιβλέπει ένα τεράστιο δίκτυο σχεδόν 3.000 κέντρων κατάρτισης που είναι εξαπλωμένα σε όλη την Κίνα, σχολεία όπου οι μαθητές κατηχούνται και προετοιμάζονται για ηγετικές θέσεις στην τοπική κυβέρνηση, την κοινωνία και τις επιχειρήσεις. Το Central Party School είναι το πιο σημαντικό. Είναι ένα σχολείο όπου οι σούπερ ελίτ ετοιμάζονται για τα πιο σημαντικά παιχνίδια εξουσίας. Βρίσκεται κοντά στο Θερινό Παλάτι στο Πεκίνο, η πανεπιστημιούπολη του Central Party School όπου το ΚΚΚ διαμορφώνει τη σκέψη των μελλοντικών εθνικών ηγετών. Ως ένδειξη της σημασίας του ιδρύματος, τόσο ο Μάο Τσε Τουνγκ όσο και ο Χου Τζιντάο υπηρέτησαν ως πρόεδροι του σχολείου προτού ανέλθουν στις θέσεις τους ως κορυφαίοι ηγέτες. Ο Σι Τζινπίνγκ ακολούθησε τον ίδιο δρόμο. Το 2007, έγινε πρόεδρος του σχολείου, διατηρώντας αυτή τη θέση μέχρι το 2012, όταν έγινε γενικός γραμματέας του ΚΚΚ και πρόεδρος της κυβέρνησης της ΛΔΚ.

Το νέο εγχειρίδιο του Central Party School βεβαιώνει ότι η παγκόσμια οικονομία και οι παγκόσμιες αγορές πρέπει να ελέγχονται από το κράτος. Με αληθινό μαρξιστικό τρόπο, το κείμενο αποκαλύπτει ότι η επιτυχία της αποστολής της Κίνας θα σημαίνει την καταστροφή του καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς. Το Πεκίνο θα διαδώσει το αρπακτικό, σοσιαλιστικό οικονομικό του μοντέλο και «η αγορά και το κράτος θα ενοποιηθούν οργανικά». Θα διαγραφούν επίσης η ατομική αξιοπρέπεια, τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα και ιδέες όπως η λαϊκή κυριαρχία. Το βιβλίο υποστηρίζει την ύπαρξη καθολικών αξιών καθώς και ότι όλοι οι πολιτισμοί και οι εθνότητες θα πρέπει να «συσταθούν» και να αφομοιωθούν σε μια ομογενοποιημένη συλλογικότητα υπό την ηγεσία των Κινέζων.

Το εγχειρίδιο για τη σκέψη του Xi Jinping δηλώνει χωρίς αμφιβολία ότι «η επανάσταση είναι ένα ιδανικό ψηλότερο από τον ουρανό». Και λέει ευθαρσώς ότι το ΚΚΚ έχει στόχο να εξάγει το σύστημά του σε κάθε χώρα του κόσμου. «Η θεμελιώδης αποστολή και φιλοδοξία ενός μαρξιστικού πολιτικού κόμματος είναι η επίτευξη του κομμουνισμού. Η επίτευξη αυτής της ιερής αποστολής και φιλοδοξίας θα είναι η μεγαλύτερη και πιο μεγαλειώδης επιχείρηση στην ιστορία της ανθρώπινης κοινωνίας. Θα είναι επίσης η πιο δύσκολη και πολύπλοκη αποστολή που έγινε ποτέ».

Η εξωτερική πολιτική της Κίνας και όλες οι στρατηγικές της ενέργειες στο εξωτερικό – όλα όσα επιδιώκει να κάνει το ΚΚΚ στον κόσμο – φέρεται να καθοδηγούνται από αυτό το όραμα. Και το ρολόι χτυπάει. Το ΚΚΚ σκοπεύει να έχει ολοκληρώσει την φαινομενικά αδύνατη αποστολή του έως το 2049, την 100ή επέτειο από την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Τονίζοντας τη σημασία αυτού του στόχου, το εκπαιδευτικό εγχειρίδιο του PLA συνεχίζει να υποστηρίζει: «Για να επιτύχουμε το όνειρο της Κίνας, πρέπει επίσης να δημιουργήσουμε την κοινότητα της κοινής μοίρας για όλη την ανθρωπότητα ταυτόχρονα».

Αυτός είναι ένας στόχος με μνημειώδεις επιπτώσεις για τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες δημοκρατίες. Εάν το ΚΚΚ πετύχαινε, η Αμερική δεν θα υπήρχε πλέον ως ελεύθερο και κυρίαρχο έθνος στα μέσα του 21ου αιώνα και ο κόσμος θα διοικείται από ένα ολοκληρωμένο δίκτυο μονοκομματικών δικτατοριών. Η Κίνα θα κυβερνούσε τον κόσμο και η δημοκρατία θα εξαφανιζόταν.

Τα έργα του Xi Jinping μας υπενθυμίζουν ότι υπάρχουν ισχυροί ηγέτες που τρέφουν ένα βαθύ μίσος για τον αμερικανικό τρόπο ζωής και τρέφουν μια αμετακίνητη πεποίθηση ότι το σύστημά τους είναι θεμελιωδώς ανώτερο. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής των ΗΠΑ έχουν δείξει μια αξιοσημείωτη τάση να τυφλώνονται απο τέτοιες απόψεις και τις σκοτεινές επιπτώσεις τους. Για να κάνουν καλά τη δουλειά τους, οι πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες μας πρέπει να προσεγγίσουν τους οδηγούς συμπεριφοράς του ΚΚΚ με τον μέγιστο επαγγελματικό σεβασμό και να μην υποκύψουν στην παρόρμηση να απορρίψουν την ιδεολογία της Κινεζικής κυβέρνησης ως, απλώς, άσχετη. Η διασφάλιση της ασφάλειας και της ευημερίας της φιλελεύθερης τάξης θα απαιτήσει από την Ουάσιγκτον να λάβει υπόψη την κοσμοθεωρία του Πεκίνου και να ενεργήσει αναλόγως για να χαράξει μια πιο ορθολογική και με αρχές αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Καλωσορίσατε στον Β’ Ψυχρό Πόλεμο. Όπως είπε ο ίδιος ο Xi σε μια εσωτερική ομιλία του στο PLA, «Όταν πρόκειται για μάχη στον τομέα της ιδεολογίας, δεν έχουμε κανένα περιθώριο συμβιβασμού ή υποχώρησης. Πρέπει να πετύχουμε την ολοκληρωτική νίκη».

Ian Easton Ίαν Ίστον

Ο Ian Easton είναι ανώτερος διευθυντής στο Project 2049 Institute και συγγραφέας του «The Final Struggle: Inside China’s Global Strategy». «Ο Τελικός Αγώνας: Στο εσωτερικό της παγκόσμιας στρατηγικής της Κίνας». Τα παραπάνω αντλούνται εν μέρει από το νέο βιβλίο του Easton.

thediplomat.com

Προς μια Ελληνική Αρκτική Πολιτική; Το μονοπάτι για ένα μεσογειακό κράτος στην Αρκτική

1

6 Σεπτεμβρίου 2022

Του Απόστολου Τσιουβάλα

Η Βουλή των Ελλήνων στην Αθήνα. 

Η περιοχή της Αρκτικής βρίσκεται στο κατώφλι,  άνευ προηγουμένου, αλλαγών με βαθιές κοινωνικο-οικολογικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις σε όλη την περιοχή και πέρα ​​από αυτήν. Οι τοπικές προκλήσεις έχουν γίνει σήμερα παγκόσμιες και οι ενδιαφερόμενες μη αρκτικές χώρες επιδεικνύουν ένα διαρκώς διευρυνόμενο ενδιαφέρον για ενασχόληση με υποθέσεις της Αρκτικής, καθοδηγούμενο από τις συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη και τις αναδυόμενες γεωπολιτικές πραγματικότητες.

Το αν η Ελλάδα επηρεάζεται από όσα συμβαίνουν στην Αρκτική παραμένει πέρα ​​από κάθε αμφισβήτηση. Το ερώτημα έγκειται στο εάν η Ελλάδα θα πρέπει να ενδιαφέρεται να αυξήσει την εμπλοκή της στις υποθέσεις της Αρκτικής και τελικά να αναπτύξει μια σχετική στρατηγική. Αυτή η σύνοψη πολιτικής στοχεύει στη διατύπωση της εδραιωμένης σχέσης της Ελλάδας με την Αρκτική και διερευνά τα κύρια κίνητρα που μπορεί να οδηγήσουν στη διαμόρφωση μιας πιθανής ελληνικής πολιτικής για την Αρκτική στο μέλλον. Αφού φωτίσει το status quo της υπάρχουσας εμπλοκής της Ελλάδας στην Αρκτική, η σύντομη έρευνα διερευνά στρατηγικές οδούς για την υπέρβαση των συνεχιζόμενων φραγμών και τη διασφάλιση των συμφερόντων του κράτους στην περιοχή.

Ελλάδα και Αρκτική – Από το παρελθόν στο παρόν

Αν και ο βορειότερος ελληνικός οικισμός, το Ορμένιο βρίσκεται περίπου 1.700 μίλια νότια του Αρκτικού Κύκλου, το ενδιαφέρον των Ελλήνων για τον μακρυνό βορρά έχει εκφραστεί για πάνω από δύο χιλιετίες. Ήταν ο Πυθέας της Μασσαλίας, ο αρχαίος γεωγράφος, που έγινε ο πρώτος Μεσογειακός που ακολούθησε μια επιστημονική αποστολή στον Βόρειο Ατλαντικό, και πιθανότατα έφτασε βόρεια ως την Ισλανδία και τον Αρκτικό Κύκλο.(1) Μετά το ταξίδι του Πυθέα στον Βορρά, αρκετοί αρχαίοι Έλληνες στοχαστές έγραψαν εκτενώς για την περιοχή που αργότερα επρόκειτο να ονομαστεί «Αρκτική», προερχόμενη από την ελληνική λέξη ἄρκτος (άρκτος) που προέρχεται από τον βόρειο αστερισμό της Αρκούδας.

Παραβλέποντας αυτό το προμοντέρνο γνήσιο ενδιαφέρον για την κυκλική εξερεύνηση, στη σύγχρονη πολιτική ιστορία του κράτους που είναι γνωστό ως «Ελλάδα», ή καλύτερα «Ελληνική Δημοκρατία», η Αρκτική ήταν τουλάχιστον σκοτεινή αν όχι απούσα. Η εμπλοκή της Ελλάδας με τους πόλους ήταν, ιστορικά, ελάχιστη και το σύγχρονο κράτος στερείται στρατηγικής για την Αρκτική που να σκιαγραφεί τα εθνικά συμφέροντα στην περιοχή ή την προθυμία να συνεισφέρει στην αρκτική έρευνα. Η Ελλάδα δεν είχε ποτέ ερευνητικό σταθμό στην Αρκτική (ούτε στο γεωγραφικό της αντίθετο), ούτε ηγήθηκε ποτέ συστηματοποιημένων πολικών αποστολών.

Υπό τις συνεχείς γεωπολιτικές εξελίξεις και δεδομένων των σημαντικότερων συνεπειών στον κόσμο απο τις δραματικές αλλαγές στην Αρκτική, το κράτος έχει εκφράσει, πρόσφατα, ένα διαρκώς αυξανόμενο ενδιαφέρον στα θέματα της Αρκτικής (και της Ανταρκτικής). Η Ελλάδα είναι μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει καθιερωθεί εδώ και καιρό ως σημαντικός γεωπολιτικός παράγοντας στον μακρυνό Βορρά, και πολλά από τα κράτη μέλη της έχουν ήδη επιδείξει στρατηγικές ανησυχίες στην περιοχή. Συμπεριλαμβάνονται η Ιταλία και η Γαλλία, οι οποίες είναι μάρτυρες μακράς ιστορικής παρουσίας στην έρευνα και εξερεύνηση της Αρκτικής και επί του παρόντος κατέχουν καθεστώς παρατηρητή στο Αρκτικό Συμβούλιο, το πιο σημαντικό φόρουμ για τη συνεργασία της Αρκτικής.

Η Ελλάδα, μαζί με την Ελβετία, την Τουρκία και τη Μογγολία, υπέβαλαν στο παρελθόν αίτηση για Καθεστώς Παρατηρητή στο Αρκτικό Συμβούλιο,(3) που υποκινήθηκε από την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών (UGS), η οποία αναγνώρισε την αυξανόμενη αξία των πολικών ναυτιλιακών διαδρομών για την παγκόσμια θαλάσσια οικονομία. Αν και η αίτηση του κράτους για καθεστώς παρατηρητή απορρίφθηκε,(5) σε συνάντηση του 2016 με τον Ρώσο πρόεδρο, ο πρώην Έλληνας πρωθυπουργός δήλωσε το επίμονο ενδιαφέρον του κράτους να αποκτήσει καθεστώς παρατηρητή στο Αρκτικό Συμβούλιο, με την τελευταία φιλοδοξία να ενθαρρύνεται από τη Ρωσία. (6) Το 2017, ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών επιβεβαίωσε την πρόθεση της Ελλάδας να γίνει τελικά παρατηρητής στο Συμβούλιο,(7), αλλά, μέχρι τη στιγμή της σύνταξης αυτού του κειμένου, δεν έχει ακόμη  γίνει επίσημη υποβολή. Ωστόσο, το UGS κατάφερε να γίνει μέλος στο Οικονομικό Συμβούλιο της Αρκτικής το 2018,(8) ανοίγοντας το δρόμο προς τη βαθύτερη εμπλοκή του κράτους με τα θέματα της Αρκτικής.

Κλιματική αλλαγή: Από τον πόλο στη Μεσόγειο
Υπάρχει μια ποικιλία παραμέτρων που συνδέουν την Ελλάδα με τους πόλους, από τους οποίους η κλιματική αλλαγή αποτελεί τον πιο σημαντικό. Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή είναι άμεσα υπεύθυνη για την κατάρρευση των οικοσυστημάτων θαλάσσιου πάγου και η πτώση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική είναι μια από τις πιο σοβαρές εκδηλώσεις του φαινομένου. Όπως και η Αρκτική, η περιοχή της Μεσογείου είναι μάρτυρας υψηλού επιπέδου ευπάθειας στις παγκόσμιες κλιματικές αλλαγές. Η αυξανόμενη θέρμανση της Αρκτικής έχει επηρεάσει μέχρι στιγμής ολόκληρη την Ευρώπη και η περιοχή της Μεσογείου είναι μία από τις περιοχές που επηρεάζονται περισσότερο από την υπερθέρμανση του πλανήτη, καθώς θερμαίνεται 20% ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο.9) Η Μεσόγειος Θάλασσα είναι ένα hotspot η βιοποικιλότητα και η υπερθέρμανση του κλίματος αναμένεται να επηρεάσουν περαιτέρω τα θαλάσσια οικοσυστήματα της. Τα ενδημικά και ιθαγενή ψάρια της Μεσογείου έχουν αρχίσει να κινούνται προς τα βόρεια λόγω της θέρμανσης της θάλασσας, ενώ ξενικά είδη πέρασαν πρόσφατα στην περιοχή μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και αποδείχθηκαν καταστροφικά για τα τοπικά οικοσυστήματα.(10)

Με πάνω από 16.000 km ακτογραμμή και μόνο 130.647 km2 χερσαία έκταση, η Ελλάδα είναι στην ουσία της ένα παράκτιο έθνος, του οποίου το ένα τρίτο περίπου κατοικεί σε απόσταση έως και 2 km από την ακτή.(11) Το ενενήντα τοις εκατό της τουριστικής υποδομής της χώρας βρίσκεται επίσης σε παραθαλάσσιες περιοχές. Στην έκθεσή της για το 2019, η IPCC προέβλεψε 0,6 έως 1,1 μέτρα παγκόσμια άνοδο της στάθμης της θάλασσας έως το 2100, εάν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου παραμείνουν σε υψηλά ποσοστά, τις επόμενες δεκαετίες, με εμφανείς περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις για τις τοπικές κοινωνίες. Η παγκόσμια παράκτια διάβρωση οφείλεται κυρίως στις αλλαγές στους πόλους, με τη συνεχιζόμενη απώλεια του στρώματος πάγου της Γροιλανδίας και το λιώσιμο των παγετώνων της Ανταρκτικής να αποτελούν σημαντικούς παράγοντες. Ως πρόσθετα παράγωγα του μεταβαλλόμενου κλίματος, οι ημέρες καύσωνα έχουν αυξηθεί στην Ελλάδα, μαζί με δασικές πυρκαγιές και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα (καταιγίδες, πλημμύρες) που έχουν κατά καιρούς επισφαλείς επιπτώσεις για τους πολίτες και την άγρια ​​ζωή στα κράτη. Το συνεχώς ξηρό κλίμα στη Μεσόγειο εκτιμάται περαιτέρω ότι θα επηρεάσει αρνητικά την ελληνική οικονομία στην ηπειρωτική χώρα, ιδιαίτερα τη γεωργική παραγωγή σε βασικές περιοχές όπως η Θεσσαλία και η Κεντρική Μακεδονία,(13) δικαιολογώντας περαιτέρω την ανάγκη η Ελλάδα να συνεχίσει να ενδιαφέρεται στις διεθνείς συζητήσεις για υπερθέρμανση του πλανήτη και αλλαγές στους πόλους.

Προς μια Ελληνική Αρκτική Στρατηγική
Καθώς η Αρκτική αντιμετωπίζει ραγδαίες αλλαγές, δημιουργείται μια αυξανόμενη ανάγκη για διεθνή συνεργασία και πολλοί ενδιαφερόμενοι που δεν ανήκουν στην αρκτική κατάφεραν σταδιακά να γίνουν αναπόσπαστο μέρος των αρκτικών φόρουμ και διαλόγων. Σε περίπτωση που η Ελλάδα αποφασίσει επίσης να επισημοποιήσει τη βούλησή της να ασχοληθεί με τα θέματα της Αρκτικής, πρέπει ωστόσο να εκπληρωθούν ορισμένες προϋποθέσεις. Σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αξίες των κρατών της Αρκτικής, όπως αναφέρονται στη Διακήρυξη της Οτάβα του 1996 για τη δημιουργία του Αρκτικού Συμβουλίου, η προσέγγιση ενός κράτους στην Αρκτική πρέπει να συμμορφώνεται με πολλές βασικές αρχές, όπως ο πρωταρχικός σεβασμός της κυριαρχίας των αρκτικών κρατών, την υποστήριξη των παραδόσεων και των πολιτισμών των τοπικών και των αυτόχθονων πληθυσμών· τη συμβολή στην οικονομική ανάπτυξη της Αρκτικής και τη συμμόρφωση με τα κορυφαία πρότυπα προστασίας του περιβάλλοντος και τις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης. Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι η επίδειξη ενδιαφέροντος για τις υποθέσεις της Αρκτικής και η ουσιαστική εφαρμογή της συνιστούν δύο διαφορετικές δεσμεύσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, τρεις κύριοι τομείς ενδιαφέροντος προτείνονται να αναπτυχθούν ως οι πλέον υποσχόμενοι υπό το πρίσμα μιας επικείμενης ελληνικής στρατηγικής για την Αρκτική: 1) Συμμετοχή σε Αρκτικά Φόρα. 2) Έρευνα και Καινοτομία. 3) Ειρήνη και Συνεργασία στη Θάλασσα.

Συμμετοχή σε φόρα της Αρκτικής
Υπάρχουν πολλά διεθνή μονοπάτια για την περιοχή της Αρκτικής και διεθνείς νομικές εξελίξεις, όπως η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) και η προσφορά της Συνθήκης Spitsbergen διαφορετικές ευκαιρίες και ισχυρές πλατφόρμες για μη αρκτικά κράτη να συμμετάσχουν στη διακυβέρνηση της Αρκτικής. Η Ελλάδα υπέγραψε τη Συνθήκη του Σβάλμπαρντ ήδη το 1925, ενώ το 1995 υιοθέτησε την UNCLOS χωρίς καμία επιφύλαξη. Ως μέρος της ΕΕ, η Ελλάδα δεσμεύεται περαιτέρω από τη Συμφωνία του 2018 για την Πρόληψη της Ανεξέλεγκτης Αλιείας στον Κεντρικό Αρκτικό Ωκεανό (CAOFA), ενώ θα δεσμεύεται επίσης από την επικείμενη διεθνή νομική πράξη βάσει της UNCLOS για τη βιοποικιλότητα πέρα ​​από την εθνική δικαιοδοσία (Συμφωνία BBNJ ), η οποία, μεταξύ άλλων, κωδικοποιεί τον τρόπο συμπεριφοράς των κρατών στην ανοικτή θάλασσα της Αρκτικής.

Εξίσου σημαντική για την απόκτηση ερείσματος στα φόρα της Αρκτικής είναι η προσέγγιση ενός κράτους προς τους αυτόχθονες πληθυσμούς της Αρκτικής. Χωρίς να έχει αναγνωρίσει καμία ομάδα ιθαγενών εντός της εθνικής της επικράτειας, η Ελλάδα ψήφισε υπέρ της Διακήρυξης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ιθαγενών Λαών (UNDRIP) το 2007. Το κράτος θα μπορούσε να εξασφαλίσει περαιτέρω την υποστήριξή του προς τα δικαιώματα των αυτόχθονων πληθυσμών της Αρκτικής επικυρώνοντας τη Διακήρυξη των Ιθαγενών του 1989 και της Σύμβασης των Φυλετικών Λαών (Αρ. 169) της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας. Άλλα κράτη της ΕΕ, όπως η Ισπανία, το Λουξεμβούργο και πιο πρόσφατα η Γερμανία, έχουν επικυρώσει τη Σύμβαση,(14) ενώ άλλα έχουν υποστηρίξει σθεναρά τον λαό των Σάμι, τον μόνο αναγνωρισμένο αυτόχθονα πληθυσμό της ΕΕ.(15)

Η απόκτηση θέσης παρατηρητή στο Αρκτικό Συμβούλιο θα ήταν τελικά η ιδανική εξέλιξη της αυξανόμενης εμπλοκής της Ελλάδας στην περιοχή της Αρκτικής. Πριν επιστρέψει όμως με μια επικαιροποιημένη αίτηση, η Ελλάδα πρέπει να επιδείξει πολιτική προθυμία καθώς και οικονομική ικανότητα να συνεισφέρει στο έργο του Αρκτικού Συμβουλίου και των Μόνιμων Συμμετεχόντων του. Αν και η ομαλή λειτουργία του Αρκτικού Συμβουλίου έχει προσωρινά επηρεαστεί από τη συνεχιζόμενη κατάσταση στην Ουκρανία, θα μπορούσε αναμφισβήτητα να υποστηριχθεί ότι, σε μια μεταπολεμική εποχή, η επιτακτική ανάγκη για διαιώνιση της ειρήνης και της συνεργασίας στον Βορρά μπορεί να δημιουργήσει χώρο στην Συμβούλιο για πρόσθετα κράτη παρατηρητές εκτός Αρκτικής με έντονο ενδιαφέρον για τον αρκτικό διάλογο.

Ειρήνη και συνεργασία στη θάλασσα
Ένας άλλος βασικός τομέας που πρέπει να λειτουργήσει η Ελλάδα για να εδραιώσει την παρουσία της στην Αρκτική, είναι η τεράστια θαλάσσια ισχύς της. Η Ελλάδα παραμένει παραδοσιακά στην κορυφή των μεγαλύτερων πλοιοκτητών χωρών στον κόσμο, με μακρά παράδοση στο εμπόριο και τη ναυσιπλοΐα. Στην τριακοστή δεύτερη σύνοδο της Συνέλευσης μέλους του ΙΜΟ το 2021, η Ελλάδα κατατάχθηκε στην Κατηγορία (α), μεταξύ των 10 κρατών του κόσμου με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την παροχή διεθνών ναυτιλιακών υπηρεσιών.(16) Ως κορυφαίος παγκόσμιος ναυτιλιακός φορέας, η Ελλάδα θα έπρεπε να έχει μερίδιο στην Αρκτική, πιθανώς την πιο αναδυόμενη περιοχή του κόσμου για μελλοντικό θαλάσσιο εμπόριο, χάρη στο άνοιγμα διαπολικών διαδρομών που συνδέουν τον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό και τα τεράστια αποθέματα φυσικών πόρων που περιέχει η περιοχή.

Ενώ το τεράστιο ενδιαφέρον της Ελλάδας για την παγκόσμια διακυβέρνηση των ωκεανών και το θαλάσσιο εμπόριο είναι αδιαμφισβήτητο, όπως επιβεβαιώθηκε στη Διακήρυξη του Ilulissat του 2008 των πέντε παράκτιων κρατών της Αρκτικής, η διακυβέρνηση της Αρκτικής και η δέσμευση με τα θέματα της Αρκτικής απαιτεί την ειρηνική συνεργασία των κρατών σύμφωνα με τα πρότυπα του διεθνούς δικαίου για την προστασία και διατήρηση του εύθραυστου θαλάσσιου περιβάλλοντος του Αρκτικού Ωκεανού. Ωστόσο, η γεωπολιτική πραγματικότητα στην ανατολική Μεσόγειο αποκαλύπτει τα υπάρχοντα εμπόδια που αντιμετωπίζει η Ελλάδα όσον αφορά τη θαλάσσια συνεργασία, την ασφάλεια, τη διακυβέρνηση των ωκεανών και την εξωτερική πολιτική. Η επίλυση των διαρκών πολύπλευρων διαφορών στο Αιγαίο με το γειτονικό κράτος Τουρκία θα είναι το πρώτο ορόσημο για την ελληνική (και όχι λιγότερο την τουρκική) κυβέρνηση να διασφαλίσει την αξιοπιστία στα φόρα της Αρκτικής και να επιδείξει ισχυρή ικανότητα συνεργασίας και διαλόγου για την βάση του διεθνούς δικαίου της θάλασσας. Πράγματι, ένα πρώτο σημαντικό βήμα προς την ειρηνική επίλυση των θαλάσσιων διαφορών στη Μεσόγειο ήταν η συμφωνία οριοθέτησης του 2020 με την Ιταλία,(17) αποκρυσταλλώνοντας τα σύνορα της ΑΟΖ μεταξύ των δύο χωρών και επιλύοντας μακροχρόνια ζητήματα σχετικά με τα αλιευτικά δικαιώματα στο Ιόνιο Πέλαγος.

Συμπεράσματα
Ενώ, εκ πρώτης όψεως, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η Ελλάδα δεν έχει καμία σχέση με την περιοχή της Αρκτικής λόγω της γεωγραφικής της απόστασης, η δημοφιλής παροιμία «ό,τι συμβαίνει στην Αρκτική δεν μένει στην περιοχή» γίνεται όλο και πιο επίκαιρη για μη Αρκτικά κράτη τα τελευταία χρόνια. Μετά τους πόλους, η Μεσόγειος παραμένει μια από τις περιοχές που θα επηρεαστούν περισσότερο από την κλιματική αλλαγή τις επόμενες δεκαετίες, όπως τονίζουν πολλές εκθέσεις. Με τις τοπικές προκλήσεις της Αρκτικής να γίνονται παγκόσμιες, η Ελλάδα θα κέρδιζε έτσι πολλά επισημοποιώντας την ενασχόλησή της με τα θέματα της Αρκτικής. Προς το επίπονο έργο της οικοδόμησης μιας πολιτικής για την Αρκτική, έχει ήδη υπάρξει κάποια βάση. Η ελληνική κυβέρνηση είναι προσηλωμένη στις παγκόσμιες πρωτοβουλίες για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής,(18) και απηχεί τη φιλοδοξία της ΕΕ για μια «Πράσινη Συμφωνία», που βρίσκεται στην καρδιά του οράματός της για την Αρκτική.(19) Σε υποστήριξη της υλοποίησης της Αρκτικής Στρατηγικής της ΕΕ , τα κράτη μέλη θα πρέπει ωστόσο να επιδείξουν προθυμία να εμπλακούν με την περιοχή στις δικές τους εθνικές πολιτικές και να εντοπίσουν αποχρώσεις που θα μπορούσαν να τα καταστήσουν σημαντικούς παίκτες στον Βορρά.

Η ύψιστη προσοχή στις ιδιαίτερες κοινωνικο-οικολογικές συνθήκες της περιοχής, η υποστήριξη των αυτόχθονων πληθυσμών της Αρκτικής και η συνεχής δέσμευση για την έρευνα και την καινοτομία στην Αρκτική αποτελούν τον απαραίτητο όρο για την ανάπτυξη μιας στρατηγικής για την Αρκτική. Για ένα κράτος όπως η Ελλάδα χωρίς πολική παράδοση και που του λείπει μια θεσμοθετημένη ενιαία προσέγγιση των υποθέσεων της Αρκτικής, η διεκδίκηση της θέσης του στο αρκτικό πεδίο απαιτεί στρατηγικό σχεδιασμό, οικονομικές επενδύσεις και εποικοδομητική συνεργασία με φορείς που έχουν ήδη εδραιωθεί στην περιοχή. Το διεθνές δίκαιο, η θαλάσσια ναυσιπλοΐα, η επιστήμη και η συνεργασία και η υποστήριξη των λαών και των οικοσυστημάτων της περιοχής μπορεί επομένως να αποτελέσουν βασικά στοιχεία για τη διατύπωση μιας μελλοντικής «Ελληνικής Αρκτικής ατζέντας».

This Policy Brief αρχικά γράφτηκε στα ελληνικά με τίτλο «Μια «Αρκτική Στρατηγική» για την Ελλάδα; Χαράσσοντας το Μονοπάτι από το Μεσόγειο στον Πόλο.», δημοσιεύτηκε στο Vol. 3 Νο. 1 (2022): Σειρά HAPSc Policy Briefs. Οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτήν την Περίληψη Πολιτικής ανήκουν αποκλειστικά στον συγγραφέα και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τις επίσημες απόψεις της Ελληνικής Δημοκρατίας. Η έρευνα που διεξήχθη γι αυτό το κομμάτι χρηματοδοτήθηκε εν μέρει από το έργο The Geopolitics and Geoeconomics of Maritime Spatial Disputes in the Arctic (GEOSEAS) του Ερευνητικού Συμβουλίου της Νορβηγίας αρ. 302176.

thearcticinstitute.org

Κίνδυνος οικονομικού κραχ, προειδοποιεί ο Κ. Ρόγκοφ

0

«Εάν η Κίνα διολισθήσει σε ύφεση, οδεύουμε προς τη μεγαλύτερη κρίση από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», προειδοποιεί ο διάσημος οικονομολόγος του Χάρβαρντ, Κένεθ Ρόγκοφ, σε συνέντευξή του στη Handelsblatt.

«Εάν η Κίνα διολισθήσει σε ύφεση, οδεύουμε προς τη μεγαλύτερη κρίση από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», προειδοποιεί ο διάσημος οικονομολόγος του Χάρβαρντ, Κένεθ Ρόγκοφ, σε συνέντευξή του στη Handelsblatt.

Πόλεμος στην Ουκρανία, ενεργειακό σοκ, αδυναμία στην Κίνα και, πάνω απ’ όλα, η επιστροφή του πληθωρισμού – αυτές οι κρίσεις αποτελούν τεράστια απειλή για την παγκοσμιοποίηση και την παγκόσμια οικονομία, προειδοποιεί ο οικονομολόγος του Χάρβαρντ, Κ. Ρόγκοφ.

«Θα είναι ένας δύσκολος χειμώνας για την παγκόσμια οικονομία», τονίζει ο 69χρονος Ρόγκοφ, από τους πιο γνωστούς οικονομολόγους στον κόσμο.

Τα βιβλία του, για παράδειγμα, για την ιστορία των οικονομικών κρίσεων, θεωρούνται κλασικά.

Στη συνέντευξή του στη Handelsblatt, ο καθηγητής στο Χάρβαρντ τονίζει ότι «ελπίζαμε πως η παγκόσμια οικονομία είχε ξεπεράσει την πανδημία και την κρίση. Λάθος», λέει ο Κένεθ Ρόγκοφ. «Γιατί η παγκοσμιοποίηση, που αύξησε την ευημερία μας, μας έχει κάνει ευάλωτους».

Εάν η Κίνα διολισθήσει σε ύφεση, οδεύουμε προς τη μεγαλύτερη κρίση από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Φοβάμαι ότι τα χειρότερα είναι ακόμη μπροστά μας», αναφέρει ο καθηγητής και πρώην επικεφαλής οικονομολόγος στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Θεωρεί ότι το μείγμα των διαφόρων κρίσεων είναι εξαιρετικά επικίνδυνο: οι συνέπειες της πανδημίας, ο παγκόσμιος πληθωρισμός και ο πόλεμος της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας είναι ένα μείγμα πολύ επικίνδυνο. Ειδικά, αν η Κίνα διολισθήσει στην ύφεση, οδεύουμε προς τη χειρότερη κρίση από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Ακόμη και ένας ισχυρός μηχανισμός όπως το κινεζικό κράτος δεν μπορεί να αντιμετωπίσει, επίσης, τις νέες παραλλαγές της Ομικρον», λέει ο Ρόγκοφ. «Ακόμη κι αν το καθεστώς κλειδώσει ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού στο σπίτι». Ο κόσμος χρειάζεται επειγόντως μια νέα μηχανή ανάπτυξης, γιατί η Κίνα δεν θα είναι πλέον αυτή.

Ο οικονομολόγος του Χάρβαρντ πιστεύει ότι μέσα από την πανδημία, τον πόλεμο και τα προβλήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας γινόμαστε μάρτυρες του τέλους της παγκοσμιοποίησης – τουλάχιστον όπως την ξέραμε. «Η άνοδος της Κίνας ήταν η μεγαλύτερη στην ιστορία των τελευταίων 40 ετών», επισημαίνει ο Ρόγκοφ.

«Η παρακμή της παγκοσμιοποίησης θα μπορούσε να είναι η ιστορία των επόμενων 40 ετών». Σύμφωνα με τον ίδιο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν πήγε πολύ μακριά στην καταπολέμηση της κρίσης. «Εδωσε πάρα πολλά χρήματα στον λαό για να καταπολεμήσει την κρίση». Αυτό οδήγησε σε υψηλό πληθωρισμό.

«Ο Μπάιντεν σίγουρα είχε καλές προθέσεις, αλλά η πολιτική αύξησης των δαπανών μάς έχει στερήσει τα οικονομικά περιθώρια που χρειαζόμαστε τώρα για να αντιμετωπίσουμε το επικείμενο οικονομικό κραχ».

“Καθημερινή”

Οι προσανατολισμοί της Τουρκίας και οι γεωπολιτικές αναταράξεις

0

Aρκετοί στην Ελλάδα και αλλού σπεύδουν να προεξοφλήσουν για την χώρα μας έναν ρόλο προμαχώνα της Δύσης στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ιδιαίτερα εάν η Τουρκία ρυμουλκηθεί στον ολοένα και πιο συνεκτικό ευρασιατικό πόλο Ρωσίας-Κίνας-Ιράν, με τον οποίο ερωτοτροπούν αρκετές χώρες.

Ορισμένοι, μάλιστα, θεωρούν ότι η διαφαινόμενη συμφιλίωση Τουρκίας και Συρίας, Ερντογάν και Άσαντ, θα αποτελέσει προανάκρουσμα για μια πλήρη ένταξη της Τουρκίας στον ευρασιατικό πόλο των διεθνών σχέσεων. Πράγματι, αν η Τουρκία θυσίαζε τις καλές σχέσεις της με τους σαφώς αποδυναμωμένους αλλά πάντα μαχητικούς τζιχαντιστές της Συρίας, που εξεγέρθηκαν κατά του Άσαντ από το 2011, θα μπορούσε να προσδοκά ότι μια ισχυρή κυβέρνηση στην Δαμασκό θα έθετε υπό τον έλεγχο της τους Κούρδους της Συρίας. Θα παρεμποδίζονταν έτσι ο σχηματισμός αυτόνομης κουρδικής περιοχής δίπλα στα τουρκικά σύνορα και θα γίνονταν δυνατός επιπλέον ο επαναπατρισμός αρκετών από τους Σύρους πρόσφυγες της Τουρκίας. Οι εξελίξεις αυτές θα ενίσχυαν σημαντικά την δημοτικότητα του Ερντογάν εν όψει της εκλογικής χρονιάς του 2023.

Όμως όσο σημαντικές και αν αποδειχθούν τέτοιου είδους εξελίξεις δεν μπορούν από μόνες τους να καθορίσουν την ευρύτερη στάση και τους προσανατολισμούς της Τουρκίας. Η Τουρκία δεν κινείται μόνον από τις ανησυχίες που δημιουργεί για την ασφάλειά της το κουρδικό ζήτημα.

Είναι χαρακτηριστικό, από αυτήν την άποψη, ότι σε μια σειρά από άλλες σημαντικές περιοχές υπάρχουν αποκλίνοντα συμφέροντα μεταξύ Τουρκίας και Ρωσίας. Γίνεται λόγος για την Μαύρη Θάλασσα, τα Βαλκάνια, τον Νότιο Καύκασο και την Κεντρική Ασία. Ειδικά σε ότι αφορά την Κεντρική Ασία, μάλιστα, μια ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στα τουρκογενή κράτη της περιοχής, υποβοηθούμενη από την Δύση, θα μπορούσε να εξασφαλίσει μια μερική ανάσχεση της Ρωσίας και της Κίνας, ιδιαίτερα αν διακόπτονταν και οι καλές σχέσεις Πακιστάν και Κίνας.

Γενικότερα, τώρα, παρά την αντιδυτική ρητορική του Ερντογάν, η Ρωσία και η Τουρκία δεν έχουν ένα κοινό όραμα για τις διεθνείς σχέσεις. Ο σύγχρονος αντιδυτικισμός, ευρύτερα, δεν διαθέτει ένα παγκόσμιο όραμα, όπως ο αντιιμπεριαλισμός και το κίνημα των αδεσμεύτων των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών. Στο μόνο σημείο στο οποίο συγκλίνουν διάφορες χώρες είναι η διαπίστωση της αποδυνάμωσης της Δύσης και η διεκδίκηση επιστροφής στις πρόνοιες της συνθήκης της Βεστφαλίας, περί εθνικά κυρίαρχων κρατών και περί  ενός κόσμου μη ιεραρχικού και πολυπολικού. Πέραν αυτού του σημαντικού μεν ισχνού δε, κατά τα άλλα, μίνιμουμ από πουθενά δεν διατυπώνεται μια συνεκτική πρόταση για την αντιμετώπιση των συνεπειών της παρακμής και της κατάρρευσης της νεωτερικότητας. Σημειώνονται μόνον κάποιες αναβιώσεις προνεωτερικών πνευματικών παραδόσεων, που στην καλύτερη περίπτωση μπορεί να λειτουργήσουν σαν προσωρινό και ασθενές ανάχωμα απέναντι στην γενικότερη σήψη και την αποσάθρωση ατομικών και συλλογικών υποκειμένων.

Παρά, πάντως, τα αποκλίνοντα συμφέροντα Τουρκίας και Ρωσίας σε διάφορες περιοχές και την απουσία κοινού οράματος, η ανοιχτή εχθρότητα της Άγκυρας με την Μόσχα ούτε δυνατή είναι, ούτε την επιθυμεί η Τουρκία. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Τουρκία καταδίκασε μεν την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αλλά αρνείται να επιβάλει κυρώσεις στην Ρωσία.

Ο πιο σημαντικός, εξάλλου, προμηθευτής ενέργειας και σιτηρών για την Τουρκία είναι η Ρωσία, ενώ το 19% των τουριστών που επισκέφθηκαν την Τουρκία το 2021 ήταν Ρώσοι. Παρότι, επίσης,η υποστήριξη των ΗΠΑ προς τους Κούρδους είναι εν πολλοίς μόνον λεκτική, στην Τουρκία υπάρχουν δυνάμεις που ανησυχούν για κάποια αμερικανικά σενάρια περί ενός «ενιαίου Κουρδιστάν» και για ορισμένους ατλαντικούς σχεδιασμούς για την Ανατολική Μεσόγειο, που «περιθωριοποιούν» την Τουρκία σε αυτήν την μεγάλου ενδιαφέροντος περιοχή. Η Ρωσία προβάλλει, λοιπόν, για αρκετούς στην Τουρκία ως παράγοντας αντιστάθμισης τέτοιων σεναρίων.

Στην Ανατολική Μεσόγειο, τώρα, δεν εστιάζουν την προσοχή τους μόνον η αναθεωρητική Τουρκία και οι έχουσες νόμιμα δικαιώματα Ελλάδα και Κύπρος. Ζωηρό ενδιαφέρον για την περιοχή εκδηλώνουν και άλλες δυνάμεις (όπως η Γαλλία, το Ισραήλ, η Ιταλία, οι Άραβες, οι ΗΠΑ και η Ρωσία), καθώς η Ανατολική Μεσόγειος υπήρξε παραδοσιακά σταυροδρόμι πολιτισμών και εμπορικών δρόμων, ενώ εσχάτως ανακαλύπτονται στην περιοχή υποθαλάσσια κοιτάσματα ορυκτών καυσίμων.

Η στάση που θα κρατήσουν όλες αυτές οι δυνάμεις παραμένει σε ένα βαθμό ασαφής και αδιάγνωστη. Θα εξαρτηθεί, μεταξύ των άλλων, από το όποιο σθένος θα επιδείξει ο ελληνισμός στην υπεράσπιση των δικαίων του. Η Τουρκία κατανοεί πλήρως, πάντως, ότι η εδραίωσή της ως σημαντικής περιφερειακής δύναμης με παγκόσμιες φιλοδοξίες περνάει μέσα από την καθυπόταξη του ελληνισμού. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ προσπαθεί να κλείσει διάφορα μέτωπα, το μόνο που αφήνει ανοιχτό είναι το ελληνοτουρκικό, διευρύνοντας μάλιστα συνεχώς την φαρέτρα των διεκδικήσεων της. Η αναζήτηση στρατηγικής αυτονομίας έναντι όλων των πόλων του διεθνούς συστήματος θα έχει αίσιο τέλος για την Τουρκία μόνον αν υλοποιηθεί το δόγμα της «Γαλάζιας πατρίδας».

Στο προβλέψιμο μέλλον, λοιπόν, ο αυτόνομος ρόλος της Τουρκίας και η ισορροπία που επιδιώκει στις σχέσεις της μεταξύ Δύσης και Ανατολής δεν μοιάζει να εγκαταλείπεται. Ούτε η πλήρης ρυμούλκηση στον ισχυρό ευρασιατικό πόλο Ρωσίας και Κίνας, ούτε η επιστροφή στο «δυτικό μαντρί» συγκεντρώνουν μεγάλες πιθανότητες. Και αυτό, πιθανόν, ακόμη και στην περίπτωση που η Ρωσία αποσπούσε μια καθαρή νίκη στην Ουκρανία και διεσπάτο η εύθραυστη συνοχή των χωρών της Δύσης. Οι σημαντικοί βαθμοί ελευθερίας κινήσεων της Τουρκίας στηρίζονται στην υπολογίσιμη παραγωγική της βάση, στην αξιόλογη αμυντική της βιομηχανία και στην αρκετά συνεκτική εθνική της ταυτότητα. Μόνον αν η Ανατολή, στην οποία η κρίση του δυτικού παραδείγματος είναι εισαγόμενη, μπορέσει να συμβάλει αποφασιστικά στην αντιμετώπιση της κρίσης αυτής, θα  γείρει η ζυγαριά σταθερά προς την πλευρά των δυνάμεων του ευρασιατικού πόλου.

Πηγές

Γιατί οι ΗΠΑ θα ανεχθούν και μια ευρασιανική Τουρκία. Του Κώστα Γρίβα. Slpress.gr. 26/8/2022.

Erdogan repairs Syria ties with eye on Eurasianism.By M.K.Bhadrakumar. Indian punchline. August 23,2022.

Deciphering Turkey’s geopolitical balancing and anti-westernism in its relations with Russia. By Galip Dalay. SWP Comment. NO.35 May 2022.

antifono.gr

THE NEW YORK TIMES -Πολ Κρούγκμαν: Η ευρωπαϊκή οικονομία μπαίνει σε φάση «πολέμου»

0

Η «αγωνία» του Πούτιν και τα δύσκολα στοιχήματα για την Ευρώπη που πρέπει, επί του παρόντος, να δώσει προτεραιότητα στην προστασία των νοικοκυριών και τη διατήρηση του αισθήματος δικαιοσύνης βάζοντας σε δεύτερη μοίρα τις αγορές.

Η Δύση δεν είναι ακριβώς σε πόλεμο με τη Ρωσία. Ωστόσο, δεν είναι ούτε και σε ειρήνη, όπως σημειώνει ο νομπελίστας Αμερικανός οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν σε άρθρο του στους New York Times.

Τα δυτικά όπλα βοήθησαν την Ουκρανία όχι μόνο να ανακόψει τη ρωσική εισβολή αλλά και να βγει στην αντεπίθεση, και οι δυτικές οικονομικές κυρώσεις έχουν σαφώς προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στη ρωσική βιομηχανία.

Η Ρωσία από την πλευρά της αντέδρασε επιβάλλοντας de facto εμπάργκο στις εξαγωγές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Αυτό το στοιχείο όμως φανερώνει και το πώς ο ίδιος ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν αντιμετωπίζει τις εξελίξεις στο πολεμικό μέτωπο. Εάν ο Ρώσος ηγέτης δεν ανησυχούσε για την τροπή που έχουν πάρει οι στρατιωτικές εξελίξεις, δεν θα προχωρούσε σε μια τέτοια κίνηση, σύμφωνα με τον Κρούγκμαν.

Πλέον, έπειτα από το de facto εμπάργκο στις εξαγωγές φυσικού αερίου, κανείς δεν πρόκειται ποτέ ξανά να αντιμετωπίσει τη Ρωσία ως αξιόπιστο εμπορικό εταίρο, όπως σημειώνει ο νομπελίστας Αμερικανός οικονομολόγος μέσα από τις σελίδες των Τάιμς της Νέας Υόρκης. Ωστόσο, ο Πούτιν εμφανίζεται πρόθυμος να επωμιστεί αυτό το κόστος σε μια προσπάθεια να εκφοβίσει τη Δύση με απώτερο σκοπό να περιορίσει την στήριξη που παρέχουν οι Δυτικοί στην Ουκρανία.

Πριν από έξι μήνες, γινόταν ακόμη μεγάλη συζήτηση για το εάν η Ευρώπη θα μπορούσε ή το εάν θα έπρεπε να διακόψει τις εισαγωγές ενέργειας από τη Ρωσία. Επί του παρόντος ωστόσο, η ίδια η Ρωσία έχει πια από την πλευρά της επί της ουσίας επιλέξει να διακόψει αυτές τις εξαγωγές.

Όσο για την Ευρώπη, εκείνη παρουσιάζεται έτοιμη να ανταποκριθεί κάνοντας ό,τι κάνουν πάντα οι δημοκρατίες όταν έρχονται αντιμέτωπες με πληθωρισμό εν καιρώ πολέμου: επιβάλλοντας έκτακτους φόρους, ελέγχους τιμών και, ενδεχομένως, μέτρα περιορισμένης διανομής με δελτίο (rationing).

Το πρόβλημα επί του παρόντος είναι κυρίως ευρωπαϊκό, σημειώνει ο Κρούγκμαν στην ανάλυσή του, υπογραμμίζοντας το πώς η ίδια η Ευρώπη επέτρεψε τα περασμένα χρόνια να εξαρτηθεί από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Ωστόσο, η Ευρώπη έχει επί του παρόντος αποθηκευμένες ποσότητες φυσικού αερίου που, σε συνδυασμό με τα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας που προωθούνται και με την εξασφάλιση εναλλακτικών πηγών ενεργειακού εφοδιασμού, δεν θα την αφήσουν να ξεπαγιάσει τον χειμώνα που έρχεται, σύμφωνα με τον Κρούγκμαν.

Το βασικό πρόβλημα λοιπόν, όπως σημειώνει ο Αμερικανός οικονομολόγος, είναι οικονομικό και κοινωνικό.

Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν εκτοξευθεί στα ύψη και, καθώς οι αγοραστές στρέφονται σε εναλλακτικές πηγές, οι τιμές και των άλλων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής ενέργειας, των ΑΠΕ και του άνθρακα, έχουν επίσης αυξηθεί κατακόρυφα.

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ενεργειακές ελλείψεις. Οι υψηλότερες τιμές δίνουν κίνητρα προκειμένου να μετριαστούν αυτές τις ελλείψεις. Οι καταναλωτές καλούνται να χαμηλώσουν θερμοστάτες, να βελτιώσουν τις μονώσεις και να φορέσουν πουλόβερ. Οι παραγωγοί ενέργειας, από την άλλη, καλούνται να μεγιστοποιήσουν την παραγωγή.

Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Κρούγκμαν, μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο οι παραγωγοί ενέργειας των οποίων τα κόστη λειτουργίας δεν έχουν αυξηθεί θα αποκομίσουν τεράστια κέρδη, ενώ πολλές οικογένειες και ορισμένες επιχειρήσεις θα βρεθούν στον αντίποδα αντιμέτωπες με την οικονομική καταστροφή υπό το βάρος υπέρογκων λογαριασμών.

Η Ευρώπη έχει όμως ακόμη ισχυρά συνδικάτα, και ορισμένα από αυτά θα είναι σε θέση να απαιτήσουν αυξήσεις μισθών για να αντισταθμίσουν το αυξανόμενο κόστος ζωής, πράγμα που θα μπορούσε ωστόσο να οδηγήσει σε ένα ανοδικό σπιράλ μισθών – τιμών, όπως προειδοποιεί ο Κρούγκμαν, σύμφωνα με τον οποίο το να αφήσουν οι Ευρωπαίοι τις τιμές της ενέργειας να αυξάνονται δεν αποτελεί στην πραγματικότητα επιλογή.

Εναλλακτικά, οι Αρχές θα μπορούσαν να αρχίσουν να μοιράζουν εφάπαξ επιταγές αποζημιώνοντας τα νοικοκυριά που καλούνται να επωμισθούν υψηλότερα ενεργειακά κόστη. Στα χαρτιά αυτό μπορεί να μοιάζει με καλή ιδέα, καθώς τα νοικοκυριά θα εξακολουθούν να έχουν λόγους να περιορίσουν την κατανάλωση ενέργειας. Στην πράξη ωστόσο, διαφορετικές οικογένειες, ακόμη και αν έχουν παρόμοια εισοδήματα, μπορεί να έχουν πολύ διαφορετικούς λογαριασμούς ενέργειας – και οι άνθρωποι που τυχαίνει να ζουν σε σπίτια με κακή μόνωση δεν μπορούν να επιλύσουν αυτό το πρόβλημα από τη μια μέρα στην άλλη.

Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε την Τετάρτη πιθανά μέτρα, προτείνοντας μεταξύ άλλων τη μείωση της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας, την καταβολή εισφοράς αλληλεγγύης από τις εταιρείες ορυκτών καυσίμων και την επιβολή πλαφόν στα έσοδα των εταιρειών που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια με χαμηλό κόστος.

Ο Πολ Κρούγκμαν υπογραμμίζει ότι η Φον Ντερ Λάιεν δεν είναι αρχηγός κυβέρνησης. Σύμφωνα με τον Αμερικανό οικονομολόγο ωστόσο, τα μέτρα που η πρόεδρος της Κομισιόν πρότεινε δίνουν πιθανώς μια αρκετά καλή ιδέα για το πού οδεύει η Ευρώπη.

Μπορούν αυτά τα μέτρα να λειτουργήσουν στην πράξη; Ο Κρούγκμαν εκτιμά πως πολλά πρόκειται να κριθούν στις λεπτομέρειες.

Αυτήν τη στιγμή, η προστασία των οικογενειών και η διατήρηση ενός αισθήματος δικαιοσύνης (preserving a sense of fairness) πρέπει να έχουν προτεραιότητα, καταλήγει ο ίδιος.

“Καθημερινή”

Σπύρος Θεοδωρόπουλος: Γυρεύοντας μιάν έξοδο κινδύνου

0

του Σπύρου Θεοδωρόπουλου*


Ένα από τα στοιχεία που ανέκαθεν καθορίζει τη Θεσσαλονίκη είναι η οργανική σχέση ενός μεγάλου και δυναμικού τμήματος νεολαίας με αυτή και πιο στενά με το κέντρο της. Με εφαλτήριο το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, στη καρδιά της πόλης μας, νέοι και νέες από κάθε μέρος της χώρας «αποικίζουν» κάθε χρόνο τη Θεσσαλονίκη, σπουδάζουν, ονειρεύονται, ενηλικιώνονται εδώ, δίνοντας σε αντάλλαγμα μια υπέροχη ζωντάνια κι έναν διαρκώς επίκαιρο και ενδιαφέροντα χαρακτήρα σε αυτή. Είναι χαρακτηριστική, η φράση που διάχυτα ακούγεται προς το τέλος κάθε καλοκαιριού: «άντε να γυρίσουν οι φοιτητές, να ξαναζωντανέψει η πολή».

Με αυτά σαν πρώτες σκέψεις, αν θέλουμε να μιλήσουμε για τη σημερινή κατάσταση της Θεσσαλονίκης και να σκιαγραφήσουμε το οποιοδήποτε ενδεχόμενο ύπαρξης μέλλοντος για αυτή θα πρέπει να έχουμε συνέχεια κατά νού αυτή την άρρηκτη σχέση της με τη νεολαία, μια σχέση τόσο ισχυρή που θαρρείς πώς η μοίρα, τα αδιέξοδα, οι ματαιώσεις, οι ελπίδες κι οι προοπτικές αυτών των δύο, διαπλέκονται τόσο στενά που είναι αδύνατο σχεδόν να τις ξεχωρίσεις.

Νομίζω ότι αν προσπαθήσουμε να δούμε υπ’ αυτό το πρίσμα τη Θεσσαλονίκη, ίσως καταλάβουμε ότι μια σειρά προβλημάτων και παθογενειών που βιώνουμε καθημερινά -από τις λαμαρίνες και το ανέκδοτο του μετρό, στα σπασμένα πλακάκια και τους διαλυμένους δρόμους και από τη σημερινή κατάσταση στο ΑΠΘ ως τις παραλίες σκουπιδοτόπων  και τα χορταριασμένα αρχαία – δεν είναι ο πυρήνας, παρά το επιφαινόμενο μιας κρίσης, η απλή προβολή μπρος στα μάτια μας, όλων εκείνων των διεργασιών που συντελούνται υπόγεια, όταν μια κοινωνία βλέπει το δυναμικότερο κομμάτι της, στο οποίο επένδυσε τόσα χρόνια και το οποίο εδώ και δεκαετίες τη κρατά όρθια, να ξενιτεύεται, να μαραζώνει, να δουλεύει αλλά να συνεχίζει να μένει με τους γονείς, να νοικιάζει ημι-υπόγεια με 400 ευρώ, να κάνει 97 μεροκάματα σερί τα καλοκαίρια σε κάποιο νησί μήπως και κουτσοβγει ο χειμώνας, να επιστρέφει στο πατρικό μετά τις σπουδές, να μη μπορεί να κάνει οικογένεια, να αδυνατεί εν ολίγοις να ριζώσει στον ίδιο του το τόπο. Τί είναι εξάλλου, όσα προβλήματα αναφέραμε παραπάνω, αν όχι τα συμπτώματα μιας πόλης που γερνα και που μαζί της εξαναγκάζει σε πρόωρο γήρας και όλους όσους την κατοικούν;

Ίσως η Θεσσαλονίκη, που οικονομικά είχε πάντα μια πιο ισόρροπη σχέση ανάμεσα στη παραγωγή και τις υπηρεσίες από την Αθήνα, να είναι ο ενδείκτης ή το τροχειοδεικτικό της πορείας που θα ακολουθήσει όλη η Ελλάδα στο άμεσο μέλλον. Συνεπώς, αν θέλουμε να εξυφάνουμε μια προοπτική για αυτήν και τους κατοίκους της, θα πρέπει να αναμετρηθούμε με σχήματα και ερωτήματα που ξεπερνούν τα γεωγραφικά της όρια και που θα προσπαθήσουν να αποτρέψουν το οριστικό μαράζωμα της χώρας μας.

Σε αυτό το πλαίσιο, φαίνεται πώς η Θεσσαλονίκη έχει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που  θα της επέτρεπαν να πρωταγωνιστήσει σε μια σειρά τομέων.

Αρχικά, στο τομέα της πολιτισμικής αναγέννησης της χώρας, η Θεσσαλονίκη θα μπορούσε να παίξει καταλυτικό ρόλο μέσω μιας σειράς υγειών και ζωντανών πολιτισμικών θεσμών της πόλης – όπως το Φεστιβάλ Κινηματογράφου ή τα Δημήτρια- όπως και μέσω της βυζαντινής και ρωμαϊκής της ιστορίας καθώς και με μια επαναπροσέγγιση των πιο σύγχρονων ανθρώπων του πολιτισμού που άνθισαν εδώ (από τον Ιωάννου, τον Πεντζίκη, το Χριστιανόπουλο μέχρι τον Κουγιουμτζή, τον Αναγνωστάκη ή το Θόδωρο Αγγελόπουλο που την ανέδειξε με τις ταινίες του σε όλο το κόσμο) τόσο ανατιμώντας το παρελθόν της όσο και δημιουργόντας όλες εκείνες τις συνθήκες που θα επέτρεπαν σε όλα τα δημιουργικά τμήματα του πληθυσμού της να εκφραστούν και να μεγαλουργήσουν.

Επιπλέον, η εγγύτητα της Θεσσαλονίκης με μια σειρά αγροτικά και κτηνοτροφικά κέντρα, όπως και το υψηλής γεωγραφικής σημασίας λιμάνι της σε συνδυασμό με την ύπαρξη τριων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων στη μητροπολιτική της περιοχή , μπορούν να την καταστήσουν το κέντρο μιας προσπάθειας παραγωγικής ανασυγκρότησης, συνδέοντας τα πανεπιστήμια με την αγορά εργασίας – με γνώμονα πάντα τις ανάγκες της κοινωνίας – και δίνοντας έτσι στη νέα γενιά τη δυνατότητα να ονειρευτεί το μέλλον της εδώ.

Τέλος, η εικόνα της πόλη μας το τελευταίο καιρό, κάνει επίκαιρη μια φράση του Παναγιώτη Κονδύλη: «φαίνεται να βρισκόμαστε σε συλλογική αναζήτηση της ιστορικής ευθανασίας, υπό τον όρο να σκηνοθετηθούν έτσι τα πράγματα, ώστε κανείς να μην έχει την άμεση ευθύνη, και επίσης υπό τον όρο να τεχνουργηθούν απροσμάχητες ανακουφιστικές εκλογικεύσεις». Δε ξέρω αν αυτή η δυσοίωνη πρόβλεψη θα επαληθευτεί, αυτό που ξέρω είναι ότι προς το παρόν είμαστε ζωντανοί και είναι στο δικό μας χέρι να κινητοποιήσουμε όλα εκείνα τα αποθέματα που θα μας επιτρέψουν να συνεχίσουμε να ζούμε. Αλλιώς θα πρέπει, με τρόπο πολύ οδυνηρό, να συνειδητοποιήσουμε πόση λιγότερη Θεσσαλονίκη και πόση λιγότερη Ελλάδα θα έχουμε σε λίγα χρόνια από σήμερα.

*Ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος είναι νέος επιστήμονας, σπούδασε στο ΑΠΘ, εργάζεται και ζει στη Θεσσαλονίκη.

speaknews.gr

Δημ. Μακροδημόπουλος: Κυρία Μπακογιάννη, πότε θα ξαναδούμε τρένα στη Θράκη;

0

του Δημήτρη Μακροδημόπουλου

Κυρία Πρόεδρε

της Διακομματικής Επιτροπής για την Ανάπτυξη της Θράκης

Είναι γεγονός ότι ποτέ στην ιστορία της χώρας μας, μία πόλη, όπως η Αλεξανδρούπολη, και μία περιφέρεια, όπως η Θράκη, δεν γνώρισαν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, σε μια μέρα θα έλεγα, την ημέρα υπογραφής της διάλυσης του Συμφώνου της Βαρσοβίας το 1991, την γεωπολιτική, γεωοικονομική και γεωστρατηγική εκτίναξη τους, άσχετα αν αυτή δεν αξιοποιήθηκε επί τριάντα και πλέον χρόνια. Από την πρώτη ημέρα επισημάνθηκαν οι δυνατότητες για ανάπτυξη που προσέφερε αυτή η απότομη αναβάθμιση της περιοχής. Από την τοπική υπηρεσία του ΟΣΕ, πιθανότατα και από άλλους φορείς, από τον Οκτώβρη του 1991 επισημάνθηκε η συγκυρία αφενός της διάλυσης του Συμφώνου της Βαρσοβίας και της ΕΣΣΔ και αφετέρου του εμφυλίου πολέμου στη Γιουγκοσλαβία. Συγκυρία που  αναδείκνυε δυνητικά το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης ως κέντρο του διαμετακομιστικού εμπορίου με τεράστια ενδοχώρα έως το Ελσίνκι σε συνθήκες παγκοσμιοποιημένης οικονομίας αλλά αναδείκνυε και τον σιδηροδρομικό άξονα Αλεξανδρούπολης – Ελληνοβουλγαρικών συνόρων ως ευρωπαϊκό εμπορικό άξονα. Έτσι μια πόλη και μια περιοχή, η Θράκη, αποκλεισμένη μέχρι τότε από βορρά λόγω της ένταξης των χωρών σε δύο διαφορετικά ιδεολογικοπολιτικά μπλοκ βρέθηκαν ξαφνικά μπροστά σε τεράστιες δυνατότητες. Όμως αντί της προσδοκώμενης ανάπτυξης, έκτοτε συνέβη το εντελώς αντίθετο. Οι βιομηχανικές ζώνες Άβαντα Αλεξανδρούπολης, Κομοτηνής, Ξάνθης, ερήμωσαν. Το λιμάνι παρέμεινε αναξιοποίητο, παρόλο που ο σιδηροδρομικός άξονας Αλεξανδρούπολης – Ελληνοβουλγαρικών συνόρων εντάχθηκε από το 1992 στον Διευρωπαϊκό άξονα IΧ που θα συνέδεε τη Βαλτική (Ελσίνκι) με τη Μεσόγειο (Αλεξανδρούπολη), έχοντας κομβικά σημεία τη Μόσχα, την Αγία Πετρούπολη, το Κίεβο, και το Βουκουρέστι και ανακαινίστηκε. Η Αλεξανδρούπολη, ο Έβρος και η Θράκη αποκόπηκαν σιδηροδρομικά από την υπόλοιπη χώρα, γεγονός πρωτοφανές για ευρωπαϊκή περιφέρεια που αποκάλυπτε και την παραγωγική τους απαξίωση. Χιλιάδες νέοι μετανάστευσαν σε ευρωπαϊκές χώρες για να εργαστούν.

Η πλήρης απαξίωση της Θράκης απεικονίζεται κατά τον χειρότερο τρόπο στην ανυπαρξία του σιδηροδρόμου στην περιοχή. Όμως ανακύπτουν εύλογα ερωτήματα που απευθύνονται στους αιρετούς της περιοχής και προφανώς στην Επιτροπή στην οποία προεδρεύετε: Πώς, δηλαδή, ενώ στη δεκαετία του 2000 και πριν, κυκλοφορούσαν 10 επιβατικές αμαξοστοιχίες μεταξύ Αλεξ/πολης – Θεσ/νίκης, εκ των οποίων οι 4 συνέδεαν απευθείας τον Έβρο με την Αθήνα, σήμερα δεν κυκλοφορεί καμία, όσο εξωπραγματικό κι αν ακούγεται αυτό; Σήμερα δεν μπορείς να ταξιδέψεις μεταξύ Αλεξανδρούπολης – Θεσσαλονίκης με τρένο!! Βέβαια το πρόβλημα δεν δημιουργήθηκε σήμερα αλλά σταδιακά από το 2008, κυρίως όμως από το 2010 και μετά, με αποκορύφωμα τα νέα δρομολόγια που χάραξε η ΤΡΑΙΝΟΣΕ από τις 15 Μαΐου 2022. Ενώ μέχρι τη δεκαετία του 2000 κυκλοφορούσαν καθημερινά 10 αμαξοστοιχίες με δρομολόγιο 4,5 – 5,5 ώρες, ανάλογα με τον αριθμό των σταθμεύσεων κάθε αμαξοστοιχίας στη διαδρομή, μετά τον νόμο 3891/2010 για την “εξυγίανση του ΟΣΕ”, που διέλυσε τα πάντα, ο αριθμός των αμαξοστοιχιών περιορίστηκε σε δύο δρομολόγια 6,5 και 7 ωρών αντίστοιχα, για να περιοριστούν εκ νέου σε ένα μόνον δρομολόγιο διάρκειας 8,5 ωρών! Πώς πραγματοποιείτο; Από Αλεξανδρούπολη μέχρι τη Δράμα με λεωφορείο αντί τρένου που δρομολογούσε η ΤΡΑΙΝΟΣΕ και εκείθεν μέχρι τη Θεσσαλονίκη με τρένο. Μετά τις 15 Μαίου, μετά τη συμφωνία κυβέρνησης – ΤΡΑΙΝΟΣΕ για τις άγονες γραμμές καταργήθηκε και αυτό το δρομολόγιο.

Πώς μπορείτε να ταξιδέψετε σήμερα με την ΤΡΑΙΝΟΣΕ από την Αλεξανδρούπολη στη Θεσσαλονίκη; Θα επιβιβαστείτε στον Επιβατικό σταθμό του ΟΣΕ στην Αλεξανδρούπολη σε λεωφορείο αντί σε τρένο, είτε στις 6.00 π.μ. είτε στις 9.30 π.μ. για να αφιχθείτε στον σιδηροδρομικό σταθμό Δράμας στις 9.15 π.μ. ή στις 11.30 π.μ. αντίστοιχα. Όμως, όταν θα αφιχθείτε στη Δράμα, το τρένο θα έχει ήδη αναχωρήσει από τη Δράμα για τη Θεσσαλονίκη στις 6.15 π.μ. και δεν υπάρχει άλλο δρομολόγιο!! Θα πρέπει να διανυκτερεύσετε δηλαδή στη Δράμα και να αναχωρήσετε την επομένη στις 6.15 π.μ. για να φθάσετε στη Θεσσαλονίκη στις 10.25 π.μ.! Προφανώς το ίδιο συμβαίνει και στην αντίθετη διαδρομή Θεσσαλονίκης – Αλεξανδρούπολης. Ανάλογη είναι η κατάσταση στη  σιδηροδρομική γραμμή Αλεξανδρούπολης – Ορμενίου, η οποία έχει ανακαινιστεί πρόσφατα. Κυκλοφορούν ένα λεωφορείο αντί τρένου και μια αμαξοστοιχία ημερησίως πλην Σαββάτου και Κυριακής, όταν μέχρι τη δεκαετία του 2000 κυκλοφορούσαν δέκα αμαξοστοιχίες. Επαγγέλλονται σήμερα, για το απροσδιόριστο μέλλον, λειτουργία προαστιακού σιδηροδρόμου στον Έβρο, όταν υπήρχε ουσιαστικά προαστιακός με την κυκλοφορία των δέκα αμαξοστοιχιών επί δεκαετίες, υπήρχε αλλά καταργήθηκε.

Μετά από όλα αυτά που ακούγονται ως αδιανόητα, πώς είναι δυνατό να επαίρεται κανείς για το μέλλον όταν δεν έχει καν απολογηθεί για το παρόν και το παρελθόν; Διότι η ΝΔ δεν κυβερνά τον τόπο μόνον από το 2019 αλλά κυβέρνησε αυτοδύναμα από το 2003 έως το 2009, από το 2012 έως και το 2014 σε συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ, το οποίο και αυτό κυβέρνησε αυτοδύναμα το 2010 και 2011, όπως και ο ΣΥΡΙΖΑ από το 2015 έως τα μέσα του 2019. Το ερώτημα που παραμένει χρόνια αναπάντητο και περιμένει ακόμη απάντηση είναι εύλογο: Τί συνέβη ξαφνικά και από τη μια μέρα στην άλλη εγκαταλείφθηκε σιδηροδρομικά η Θράκη, η περιφέρεια με τη μεγαλύτερη γεωπολιτική αξία σήμερα, με ενδοχώρα ολόκληρη την περιοχή των Βαλκανίων; Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση μας ενέταξε στον Διευρωπαϊκό άξονα ΙΧ το 1992, από Ελσίνκι μέχρι Αλεξανδρούπολη, λόγω της γεωπολιτικής εκτόξευσης της Θράκης και του λιμένα της Αλεξανδρούπολης, και το 2013 μας απένταξε;

Το πρόβλημα της κατάργησης, ουσιαστικά, του τρένου στη Θράκη δεν είναι ένα πρόβλημα αποκομμένο από τα άλλα προβλήματα που απαξιώνουν τη Θράκη. Διότι η ανυπαρξία σιδηροδρομικών μεταφορών σε μια περιοχή αποκαλύπτει και την πλήρη παραγωγική της απαξίωση. Δεν είναι τυχαία η συγκυρία ότι οι τρεις βιομηχανικές ζώνες της Αλεξανδρούπολης, της Κομοτηνής και της Ξάνθης, που προανέφερα, έχουν μεταβληθεί σε ερείπια. Αυτή την απαξίωση φωτογραφίζει η κατάσταση του σιδηροδρόμου στην περιοχή. Διότι οι μεταφορές αποτελούν βασική παράμετρο του πρωτογενούς και του δευτερογενούς τομέα και προϋπόθεση ανάπτυξής τους. Χωρίς την ανάπτυξη των μεταφορών θα ήταν δυνατή η Βιομηχανική Επανάσταση; Το αποτέλεσμα; Από τις 263 συνολικά ευρωπαϊκές περιφέρειες, πέντε ελληνικές περιφέρειες κατατάσσονται στην τελευταία δεκάδα με τον χαμηλότερο δείκτη περιφερειακής ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (RCI) και τελευταία μεταξύ των πέντε ελληνικών περιφερειών είναι η Αν. Μακεδονίας – Θράκης παρά την γεωπολιτική και γεωοικονομική αναβάθμισή της μετά τη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας, η οποία παραμένει αναξιοποίητη (Καθημερινή 14/4/2017).

Γιατί ανησυχούμε; Διότι, όπως έγραφε ο Τέρι Ίγκλετον: “Πρέπει να υπάρχει τρόπος να ακτινογραφούμε το παρόν, έτσι ώστε να μας δείχνει ποιό μέλλον περικλείει ως δυνατότητα. Διαφορετικά θα καταφέρουμε απλώς να κάνουμε τους ανθρώπους να ελπίζουν μάταια” ή για να το πούμε διαφορετικά, διότι ένα συγκεκριμένο παρόν δεν προοιωνίζεται ένα οποιοδήποτε μέλλον. Ε, λοιπόν ακτινογραφώντας και αξιολογώντας το παρόν εκείνο που μας αποκαλύπτει, είναι ότι τις σιδηροδρομικές υπηρεσίες που απολάμβανε η περιοχή μας μέχρι τη δεκαετία του 2000, οι οποίες σαφέστατα θα έπρεπε και μπορούσαν να βελτιωθούν αν οι εκάστοτε κυβερνώντες υπερέβαιναν τις παθογένειες του κομματισμού, των πελατειακών σχέσεων και ενός αρρωστημένου συνδικαλισμού στην υπηρεσία των κομμάτων, δεν θα τις ξαναδούμε. Δεν θα αναβιώσουν τα δέκα δρομολόγια μεταξύ Αλεξ/πολης – Θεσ/νίκης για πάρα πολλά χρόνια, διότι με τον νόμο 3891/2010 εξειδικευμένοι υπάλληλοι του ΟΣΕ, η συντριπτική πλειοψηφία των υπαλλήλων, μεταφέρθηκαν υποχρεωτικά σε αρχαιολογικές υπηρεσίες, σε νοσοκομεία κλπ.  Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα; Ο μηχανοστασιάρχης του μηχανοστασίου Αλεξ/πολης, ο προϊστάμενος δηλαδή των μηχανοδηγών μετατάχθηκε σε αρχαιολογική υπηρεσία ως φύλακας αρχαιοτήτων, όπως και πολλοί συνάδελφοί του. Με τον αριθμό μηχανοδηγών και συνοδών που προσλαμβάνει η ιταλική ΤΡΑΙΝΟΣΕ και οι ανύπαρκτες σχεδόν προσλήψεις του ΟΣΕ δεν πρόκειται να αναβιώσουν οι συνθήκες προ του νόμου 3891/2010. Απλά συντηρούν τη σημερινή απαράδεκτη κατάσταση αναπληρώνοντας τα κενά από τη συνταξιοδότηση των υπαλλήλων.

Κυρία Πρόεδρε

Αν σε όλα αυτά σας απαντήσουν οι αρμόδιοι ότι προγραμματίζεται η δημοπράτηση μεγάλων σιδηροδρομικών έργων στην περιοχή, θα αποδείξουν ότι έχουν ελάχιστη σχέση με το αντικείμενο της λειτουργίας του σιδηροδρόμου, τον κοινωνικό και οικονομικό του ρόλο. Διότι, πρώτον, εν όψει έργων που θα βελτιώσουν την κατάσταση δεν καταργείς την υφιστάμενη κατάσταση αλλά τη συντηρείς και την βελτιώνεις για την εξυπηρέτηση του κοινωνικού συνόλου και της οικονομίας, δεν καταργείς για μια δεκαετία και πλέον τον σιδηρόδρομο στο όνομα έργων απροσδιόριστων χρονικά ούτε διώχνεις κατά χιλιάδες το εξειδικευμένο προσωπικό σε άλλες άσχετες υπηρεσίες. Δεύτερον, έργα φαραωνικά, όπως π.χ. η αναβάθμιση της γραμμής Αλεξανδρούπολης – Ελληνοβουλγαρικών συνόρων, προϋπολογισμού 1,070 δις ευρώ που εξαγγέλθηκε, είναι αχρείαστα και υπερβαίνουν κατά πολύ τις ανάγκες. Διότι η σιδηροδρομική γραμμή Αλεξανδρούπολης – Ελληνοβουλγαρικών συνόρων, μήκους 178 km, είχε ανακαινιστεί πρόσφατα με τα καλύτερα υλικά επιδομής και απαιτείται πλέον μόνον η ανάκτηση της απολεσθείσης συντήρησης, βελτιωτικές εργασίες σε επιλεγμένα σημεία της και στην καλύτερη περίπτωση εγκατάσταση τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης λόγω της έλλειψης προσωπικού, αν και η ύπαρξη 13 σιδηροδρομικών σταθμών μεταξύ Αλεξανδρούπολης – Ελληνοβουλγαρικών συνόρων προσδίδει στη γραμμή απεριόριστη χωρητικότητα και τη δυνατότητα να ανταποκριθεί στην κυκλοφορία μεγάλου αριθμού αμαξοστοιχιών. Σε έναν τόπο που μαραζώνει αναμένοντας παραγωγικές επενδύσεις  δεν “πετά” κανείς ένα δις ευρώ όταν οι ανάγκες μπορούν να αντιμετωπιστούν με ελάχιστα, όπως 70 εκ. ευρώ. Η συνεχής προώθηση των αμερικανικών στρατιωτικών αμαξοστοιχιών από Αλεξανδρούπολη προς Βουλγαρία και Ρουμανία χωρίς προβλήματα επιβεβαιώνει τα προαναφερθέντα. Εργάστηκα στον ΟΣΕ ως Πολιτικός Μηχανικός επί 33 χρόνια και αποχώρησα με τον βαθμό του Αρχιμηχανικού Γραμμής, τα 31 εξ αυτών στη Θράκη με έδρα την Αλεξ/πολη και δικαιοδοσία τη Θράκη, μάλιστα τα 17 είχα την ευθύνη ως επί κεφαλής του Δ’ Τμήματος Γραμμής, αρμόδιου για θέματα υποδομής. Γνωρίζω λοιπόν από πρώτο χέρι αυτά  γράφω.

Κυρία πρόεδρε

Στις 18 Ιανουαρίου 2021 απεστάλη στη Διακομματική Επιτροπή για την Ανάπτυξη της Θράκης, μέσω του γραφείου σας, ως προέδρου της Επιτροπής, μακροσκελές υπόμνημα για τον “Σιδηρόδρομο στη Θράκη” το οποίο συντάχθηκε από έμπειρη συνεργάτιδα και εμένα και παραλήφθηκε από το γραφείο σας την επομένη.. Το υπόμνημα αναφέρονταν διεξοδικά σε όσα επισημάνθηκαν ανωτέρω αλλά και σε άλλα θέματα συσχετισμένα με τον σιδηρόδρομο στη Θράκη. Συνοδεύονταν από έναν μεγάλο αριθμό συνημμένων (37), υπηρεσιακών εγγράφων και άρθρων, που αποδείκνυαν ότι από την 1η Οκτωβρίου 1991 είχε επισημανθεί η εκτίναξη της γεωπολιτικής αξίας της περιοχής και η σημασία του λιμένα Αλεξανδρούπολης και του σιδηροδρομικού άξονα ενώ σε άλλα μεταγενέστερα αναδεικνύονταν τα προβλήματα του σιδηροδρόμου μέχρι την πλήρη απαξίωσή του.

Το υπόμνημα γνωστοποιήθηκε στο Γραφείο του κ. Πρωθυπουργού, στον υφυπουργό Υποδομών του Υπουργείου Υποδομών – Μεταφορών, στη σημερινή διοίκηση του ΟΣΕ, στον περιφερειάρχη της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας Θράκης, στον αντιπεριφερειάρχη της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου, και στον Δήμαρχο Αλεξανδρούπολης. Είναι χαρακτηριστικό ότι από κανέναν παραλήπτη δεν εκδηλώθηκε το παραμικρό ενδιαφέρον, αν εξαιρέσω την περιφέρεια Αν Μακεδονίας Θράκης που επιβεβαίωσε τη παραλαβή του.

Είναι γνωστή στο πανελλήνιο η περιπέτεια της υγείας σας, για την πλήρη αποκατάσταση της οποίας οι ευχές μας πάντα θα σας συνοδεύουν. Όμως μια Διακομματική Επιτροπή δεν συγκροτείται μόνον από την πρόεδρο. Συμμετείχαν και όλοι οι βουλευτές της Θράκης. Δεν έλαβαν γνώση του υπομνήματος; Δεν εκδηλώθηκε κανένα ενδιαφέρον για πληρέστερη ενημέρωση. Όλα αυτά δεν κάνουν καθαρότερη την “ακτινογραφία” του Ίγκλετον για το μέλλον της Θράκης που περικλείει το παρόν;

Μακροδημόπουλος Δημήτρης

Πολιτικός Μηχανικός ΑΠΘ

συντ. Αρχιμηχανικός ΟΣΕ

Αλεξ/πολη – κιν. 6947-771412

7/9/2022

 

 

 

Η χασούρα της Λεμεσού από τις αντι-ρωσικές κυρώσεις γίνεται μάνα εξ ουρανού για την Αττάλεια

0

 

Του Αλκη Καλλιαντζίδη, Οικονομολόγου, [email protected]    www.kalkis.eu

Ενώ η Λεμεσός στην Κύπρο μετράει τη χασούρα της, εξαιτίας των επιβληθεισών οικονομικών κυρώσεων από τους δυτικούς συμμάχους μας ενάντια στους Ρώσους κατοίκους της, μια τουρκική συνοικία ευχάριστης διαμονής στο κέντρο της Αττάλειας (η Λιμάν), έχει μετατραπεί στην «Μικρή Ρωσία», από τότε που άρχισε ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος, εισπράττοντας την ραγδαία εκεί αυξανόμενη ρωσική παροικία μεσοαστών.

Αυτό προκύπτει από τα παρακάτω δυο σχετικά ρεπορτάζ :

Α) «Κύπρος :η Λεμεσός, η μικρή Μόσχα-στη-Μεσόγειο, βρίσκεται σε κρίση» (Chypre : Limassol, la petite Moscou-sur-Méditerranée, est en crise).  Της Έλενας Κανιαδάκη, L’ESPRESSO (ROME), 4-8-2022, Reveil courrier.

Β) Ρώσοι εξόριστοι στην Τουρκία : «εδώ είναι το σπίτι μας στο εξής» (Exilés russes en Turquie : ici c’est chez nous désormais), της Anne–Sophie Faivre Le Cadre, Libération, 8-9-2022.

Αναφορικά με τη Λεμεσό, το 1ο ρεπορτάζ αναφέρει : «η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Κύπρου φιλοξενεί εδώ και χρόνια μια μεγάλη ρωσική κοινότητα, απαραίτητη για την τοπική οικονομία. Αλλά από την έναρξη της σύγκρουσης στην Ουκρανία, όλα έχουν αλλάξει. Τόσο για αυτούς τους εκπατρισμένους από την Ανατολή όσο και για τους γηγενείς».

Αναφορικά με τη συνοικία Λιμάν της Αττάλειας, το 2ο ρεπορτάζ με τη σειρά του συνοψίζει : «Η χώρα, η οποία δεν έχει υιοθετήσει κυρώσεις κατά της Μόσχας, έχει δει τη ρωσική κοινότητα να αυξάνεται από την έναρξη της σύγκρουσης. Ένα κίνημα που ενθαρρύνεται από την τουρκική εξουσία που το βλέπει ως μάνα εξ ουρανού, αλλά που οδηγεί σε έκρηξη στις τιμές των ακινήτων».

Υπάρχουν τρία πράγματα που πρέπει να γνωρίζουμε για να επιβιώσουμε από τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν στη Ρωσία. Η Αικατερίνα τα απαριθμεί στα δάκτυλα του χεριού της : Το Telegram επιτρέπει την πρόσβαση στη μαύρη αγορά συναλλάγματος και την ανταλλαγή ρουβλίων με ευρώ. Η Σερβία και η Γεωργία είναι οι δύο χώρες από τις οποίες πρέπει να περάσουμε για να φτάσουμε στη μητέρα πατρίδα, τη στιγμή που οι ρωσικές πτήσεις έχουν ανασταλεί. Τέλος, εάν ο τραπεζικός μας λογαριασμός έχει παγώσει, υπάρχει στη Λεμεσό ένα δίκτυο δικηγόρων στους οποίους μπορούμε να απευθυνθούμε για να ζητήσουμε την άρση του παγώματος. «Από τότε που έγινε ο πόλεμος της Κριμαίας, οι Ρώσοι Ολιγάρχες έμαθαν να προστατεύουν τα υπάρχοντά τους από τις κυρώσεις», διευκρινίζει η Αικατερίνα.

Στην Κύπρο οι Ρώσοι καταφεύγουν στη μαύρη αγορά συναλλάγματος για να παρακάμψουν το μπλοκάρισμα της μεταφοράς χρημάτων μεταξύ της Ρωσίας και της νήσου της Αφροδίτης. Οι ομοεθνείς τους στην Τουρκία χρησιμοποιούν, κανονικά και με τον νόμο, το ρωσικό σύστημα καρτών πληρωμών Mir. Το τελευταίο επιτρέπει στους Ρώσους στην Τουρκία να πληρώνουν με πιστωτική κάρτα, όταν η Visa και η Mastercard έχουν αναστείλει τις εργασίες τους για όλες τις ρωσικές τράπεζες. Σύμφωνα με τον Ερντογάν, οι κάρτες Mir προορίζονται μόνο για να βοηθήσουν τους Ρώσους τουρίστες να πληρώσουν για τις αγορές και τα ξενοδοχεία τους. Δυτικοί διπλωμάτες όμως φοβούνται ότι θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την παράκαμψη των κυρώσεων σε Ρώσους πολίτες.

Στην προκυμαία της Λεμεσού κι όχι μόνο, πολλές επιγραφές μας θυμίζουν εικόνα της «Μόσχας της Μεσογείου». Οι επιγραφές με κυριλλικούς χαρακτήρες στις πινακίδες των περιπτέρων, τα μηχανοκίνητα σκάφη που βαφτίστηκαν ως Sputnik ή Kirill, ή ακόμα και οι ταμίες των σούπερ μάρκετ που μας ανακοινώνουν το σύνολο στα ρωσικά, συμβάλλουν σε αυτήν την περίεργη εντύπωση ότι βρισκόμαστε σε ένα παραθαλάσσιο θέρετρο με θέα στη Μαύρη Θάλασσα παρά στη Μεσόγειο.

Πινακίδες στα κυριλλικά και αμμώδης παραλία : καλώς ήρθατε στην συνοικία Liman, στην καρδιά της πόλης της Αττάλειας. Αυτή που μέχρι πρόσφατα δεν ήταν παρά μόνο μια συνοικία διαμονής Τούρκων, ονομάζεται τώρα «Μικρή Ρωσία» («Little Russia»), σε σχέση με τον αυξανόμενο πληθυσμό Ρώσων υπηκόων που έχουν έρθει στην Τουρκία για να ξεφύγουν από τις κυρώσεις και τον αυταρχισμό του καθεστώτος της Μόσχας. Ενώ πολλοί Ρώσοι έχουν περάσει μόνο από την Τουρκία, πριν εγκατασταθούν κάπου αλλού, ιδιαίτερα στις χώρες της Βαλτικής ή στη Γεωργία, αρκετές χιλιάδες αποφάσισαν να εγκατασταθούν οριστικά εκεί. Ενώ διαβάσαμε αυτές τις μέρες ότι η Πολωνία και οι βαλτικές χώρες ζητούν από τα αρμόδια κοινοτικά όργανα να απαγορευθεί στους Ρώσους η μετάβασή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στη Λεμεσό η ρωσική κοινότητα των 50.000 εκπατρισμένων βαίνει προς μαρασμό. Ενώ απετέλεσε ένα μνημείο φιλίας του μικρού νησιού με τον ρωσικό γίγαντα. Μάλιστα, εδώ και δεκαετίες, η Κύπρος είχε καλλιεργήσει μια αποκλειστική σχέση με επενδυτές και τουρίστες από τη μακρινή Ρωσία. Μόνο που τώρα, τη στιγμή που αυτό το κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντάσσεται στην πολιτική των κυρώσεων κατά της Μόσχας, η μοίρα της ρωσικής κοινότητας και μιας τοπικής οικονομίας, που είχε συνηθίσει να βασίζεται στη Ρωσία, κρέμεται από μια κλωστή. Παγιδευμένοι μεταξύ των ευρωπαϊκών κυρώσεων από τη μια και των περιορισμών που επιβάλλει η μητέρα πατρίδα (η Ρωσία) από την άλλη, οι Ρώσοι κάτοικοι της Κύπρου, που έχουν διπλή ιθαγένεια, αναρωτιούνται για το μέλλον τους.

Το αντίθετο ακριβώς συναίσθημα ισχύει για τους νέο-αφιχθέντες Ρώσους στη Λιμάν της Αττάλειας. «Όλα έχουν αλλάξει για εμάς από την αρχή του πολέμου», θυμάται ο Τούρκος κτηματομεσίτης Νταβούτ Αχμέτογλου, του οποίου η πρόσοψη του μεσιτικού του γραφείου βρίθει αγγελιών στα ρωσικά και το γραφείο του μέσα είναι διακοσμημένο με ευρωπαϊκές σημαίες. «Είδαμε ανθρώπους να φτάνουν που αγόρασαν 4 ή 5 διαμερίσματα μαζί, ενίοτε ακόμη και χωρίς να τα επισκεφτούν. Μερικές φορές τα νοικιάζουν σε άλλους Ρώσους. Άλλοτε τα αφήνουν άδεια. Όταν τους ρωτάμε γιατί, απαντούν «ποτέ δεν ξέρεις».

Σύμφωνα με τις τουρκικές αρχές, 20.000 Ρώσοι πολίτες εγκατέλειψαν τη χώρα τους, τις εβδομάδες μετά την έναρξη του ροσω-ουκρανικού πολέμου, για να βρουν καταφύγιο στην Τουρκία. Στην Αττάλεια, μια ρωσική κοινότητα που αποτελείται κυρίως από άτομα της μεσαίας ρωσικής τάξης που ελκύονται από την τριπλή υπόσχεση : ενός ευνοϊκότερου οικονομικού πλαισίου, ενός ηπιότερου κλίματος και ενός λιγότερου αυταρχισμού η οποία είχε ήδη διαμορφωθεί εδώ και μερικά χρόνια. Σύμφωνα με στοιχεία της Τουρκικής Στατιστικής Υπηρεσίας, οι πωλήσεις κατοικιών σε μη Τούρκους αγοραστές αυξήθηκαν κατά 55% τον Φεβρουάριο. Αυτά προς Ρώσους αγοραστές αυξήθηκαν κατά 96%, έναντι Ουκρανών κατά 85%.

Η όρεξη των Ρώσων για ακίνητα ανεβάζει τα ενοίκια αυτού του άλλοτε σχετικά προσιτού θέρετρου, Λιμάν, για τις τουρκικές οικογένειες. Μια κατάσταση που προσθέτει στον καλπάζοντα πληθωρισμό, που κατατρώει το διαθέσιμο εισόδημα των Τούρκων, ο οποίος κατά τα τελευταία στοιχεία της Τουρκικής Στατιστικής Υπηρεσίας ανέρχεται στο 80,26% και κατά τους ανεξάρτητους οικονομολόγους στο διπλάσιο ποσοστό. «Δεν νιώθουμε πραγματικά πια σαν στο σπίτι μας», γκρινιάζει ο Μουράτ, ένας γυμναστής τον οποίο η κρίση αναγκάζει να μετατρέπεται σε ταξιτζή κάθε βράδυ. «Παλιότερα, τα ενοίκια εδώ ήταν 3.000 με 4.000 τουρκικές λίρες [δηλαδή μεταξύ 166 και 221 ευρώ]. Τώρα δεν υπάρχει τίποτα κάτω από 10.000 λίρες το μήνα. Έτσι όλοι οι Τούρκοι έφυγαν», δήλωσε στην Anne–Sophie Faivre Le Cadre, δείχνοντας τη συνοικία Λιμάν.

Ενώ η αγορά διαμερισμάτων στην Τουρκία παρέχει διαφυγή από τις δυτικές κυρώσεις που βλάπτουν τα οικονομικά των Ρώσων της μεσαίας τάξης, παράλληλα είναι επίσης κι ένας γρήγορος τρόπος για να αποκτήσουν την τουρκική υπηκοότητα. Μια επένδυση σε ακίνητη περιουσία μεγαλύτερη ή ίση με 400.000 δολάρια καθιστά δυνατή την απόκτηση του διαβατηρίου μέσα σε 3 έως 5 μήνες. Ποσό που ανερχόταν σε 250.000 δολάρια μέχρι τον Απρίλιο του 2022. Αναθεωρήθηκε προς τα πάνω λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής, λόγω των διαμαρτυριών της τουρκικής αντιπολίτευσης, η οποία κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι ξεπούλησε την τουρκική εθνικότητα. Σύμφωνα με τον κτηματομεσίτη Νταβούτ Αχμέτογλου, ένας στους πέντε αγοραστές αναφέρει ρητά την επιθυμία του να του χορηγηθεί τουρκικό διαβατήριο για να αποκτήσει μια λιγότερο δυσκίνητη δεύτερη υπηκοότητα.

Καταλαβαίνετε φυσικά πόσο χαμηλή είναι η απαίτηση των Ρώσων για τις ατομικές ελευθερίες τους. Να φεύγουν από το καθεστώς του Πούτιν για να ζήσουν στο καθεστώς Ερντογάν!

Αυτή η ρωσική μετοίκιση στην Τουρκία, ευεργετική για μια ταλαιπωρημένη τουρκική οικονομία, ενθαρρύνεται ευρέως από τις τουρκικές αρχές, ειδικά επειδή οι ρωσικές επενδύσεις στη χώρα δεν περιορίζονται μόνο στον τομέα των ακινήτων. Ήδη από τον Απρίλιο 2022, ο υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου , σε αντίθεση με τις ευρωπαϊκές κυρώσεις, κάλεσε ρωσικές εταιρείες να εγκατασταθούν σε τουρκικό έδαφος. «Αν οι ολιγάρχες θέλουν να κάνουν επιχειρήσεις στην Τουρκία, φυσικά και είναι εφικτό. Εάν είναι σύμφωνες με τους νόμους μας και τους διεθνείς νόμους, θα το εξετάσω», είπε στο περιθώριο ενός ταξιδιού του στη Λατινική Αμερική. Δηλαδή μια εσκεμμένη ρυθμιστική χαλαρότητα που προκαλεί διπλωματικές τριβές, όπως αυτή που αναφέρεται σε μια επιστολή που εστάλη στις τουρκικές αρχές στα τέλη Αυγούστου 2022 από τον βοηθό υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ Wally Adeyemo, προειδοποιώντας τες για τον πιθανό κίνδυνο κυρώσεων, εάν οι τουρκικές επιχειρήσεις δημιουργήσουν σχέσεις με ρωσικές οντότητες και άτομα που στοχοποιούνται από μέτρα δυτικών.

Στο στόχαστρο των αμερικανικών αρχών, βρίσκονται δύο αμφιλεγόμενες αποφάσεις, που έλαβε ο πρόεδρος Ερντογάν στις αρχές Αυγούστου, μετά από συνάντηση με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στο ρωσικό παραθαλάσσιο θέρετρο Σότσι, στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας. Η πρώτη αφορούσε τη συμφωνία του Ερντογάν να πληρώνει σε ρούβλια για τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου – από το οποίο η Τουρκία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό, καθώς αποτελεί το 45% των αγορών φυσικού αερίου της. Ακόμη πιο αμφιλεγόμενη, η δεύτερη απόφαση αφορά τη χρήση του ρωσικού συστήματος καρτών πληρωμών Mir, στο οποίο αναφέρθηκα παραπάνω.

«Έχουμε την κυπριακή εθνικότητα, αυτό το νησί είναι σαν το σπίτι μας», δηλώνουν οι Ρώσοι οι εγκατεστημένοι εδώ και χρόνια στην Λεμεσό. Τις εβδομάδες μετά την εισβολή στην Ουκρανία, μερικές ομάδες Ρώσων παρέλασαν κατά μήκος της προκυμαίας, σε ένδειξη αλληλεγγύης προς την πατρίδα τους τη Ρωσία. Έκτοτε η κοινότητα σιώπησε. Ο ραδιοφωνικός σταθμός με την μεγαλύτερη ακροαματικότητα, Russian Wave, συνεχίζει μεν να μεταδίδει τα τραγούδια των δημοφιλών σταρ της ποπ της Μόσχας, αλλά αρνείται να κάνει σχόλια. «Ήταν ένα σοκ: μέχρι πρόσφατα, μας εκτιμούσαν, τώρα μας αντιμετωπίζουν σαν μαύρα πρόβατα. Ωστόσο, έχουμε κυπριακή εθνικότητα και αυτό το νησί είναι το σπίτι μας», λέει με παράπονο η Αικατερίνα στην Έλενα Κανιαδάκη. Η διασύνδεση μεταξύ του νησιού της Αφροδίτης και της Μόσχας είναι παλιά. Χρονολογείται από την εποχή που το κυπριακό Κομμουνιστικό Κόμμα με μεγάλη επιρροή, το οποίο γεννήθηκε στη Λεμεσό και παραμένει σήμερα η δεύτερη πολιτική δύναμη του νησιού, έτρεφε πολιτιστικές ανταλλαγές μεταξύ των δύο χωρών. Η πολιτική των «χρυσών διαβατηρίων» συνέβαλε ακόμη περισσότερο. Πράγματι, χάρη σε μια κυβερνητική πρωτοβουλία, η οποία ανεστάλη το 2020, οι αλλοδαποί που επένδυαν περισσότερα από 2,5 εκατομμύρια ευρώ στο νησί μπορούσαν να αποκτήσουν κυπριακή υπηκοότητα, άρα και ευρωπαϊκό διαβατήριο, για τους ίδιους και για την οικογένειά τους. Οι δικαιούχοι του προγράμματος αυτού ήταν σχεδόν 7.000, οι μισοί από τους οποίους ήταν Ρώσοι. Η Μόσχα παραμένει σήμερα ο πρώτος οικονομικός εταίρος της Κύπρου, εξασφαλίζοντας πάνω από το 25% των ξένων επενδύσεων. Και δεν είναι μόνο αυτό. Πριν ανασταλούν οι πτήσεις μεταξύ των δύο χωρών, οι τουρίστες από τη Μόσχα ήταν οι δεύτεροι σε αριθμό, μετά τους Άγγλους. Και οι πιο πρόθυμοι να βάλουν το χέρι τους στο πορτοφόλι. «Μόνο οι Ρώσοι ήταν ικανοί να πληρώσουν 100.000 ευρώ με ένα απλό χτύπημα των δακτύλων τους», σχολιάζει ο Μαρίνος Δημητρίου, κοσμηματοπώλης, δείχνοντας ένα πολυτελές αδιάβροχο ρολόι στην βιτρίνα του: «Θα εκπλαγώ αν καταφέρω να το πουλήσω αυτό το καλοκαίρι». Σύμφωνα με την κυπριακή κυβέρνηση, το έλλειμμα που προκύπτει από την απουσία των Ρώσων θα πρέπει να ανέλθει σε περισσότερα από 600 εκατομμύρια ευρώ για το νησί. «Για εμάς είναι μια μασκαράτα : οι τουρίστες που εμποδίζονται να επισκεφθούν το νησί της Κύπρου θα πάνε δίπλα στην Τουρκία, τη χώρα που έχει καταλάβει το βόρειο τμήμα της Κύπρου εδώ και 50 χρόνια, εκρήγνυται ο Χάρης Θεοχάρους, πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων της Λεμεσού. Είμαστε αλληλέγγυοι με την Ουκρανία, αλλά το μικρό νησί μας πληρώνει δυσανάλογο τίμημα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες». Τα άδεια δωμάτια του ξενοδοχείου γέμισαν κυρίως από Ουκρανούς πρόσφυγες τους πρώτους μήνες. Ενώ οι νησιώτες αναρωτιούνται πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση, δίνεται μάχη για να βρουν ένα δωρεάν διαμέρισμα στη Λεμεσό. Από την αρχή του πολέμου, περισσότεροι από 20.000 άνθρωποι έχουν αποβιβαστεί στο νησί : Ουκρανοί πρόσφυγες, αλλά και υπάλληλοι ρωσικών εταιρειών που έχουν την έδρα τους στην Κύπρο και βρίσκονται σε διαδικασία μεταφοράς του προσωπικού τους.

Δ. Κωσταντακόπουλος: Η δημογραφική κατάρρευση της Ανατολικής Ευρώπης και η σημασία της

1

Με την είσοδο των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής και κατόπιν με την ένταξη στηνΕ.Ε. οι πρώην «σοσιαλιστικές» χώρες έχασαν για πάντα τη νεολαία τους.

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

Μια πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη των ερευνητών Agnieska Fihel, του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας και του Γαλλικού Ινστιτούτου Μεταναστεύσεων και Marek Okolski, του Πανεπιστημίου Lazarski της Βαρσοβίας, που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Πληθυσμός και Κοινωνίες», του γαλλικού Εθνικού Ινστιτούτου Δημογραφικών Μελετών (INED), αποτυπώνει ανάγλυφα τη δημογραφική κατάρρευση που προκάλεσε στις πρώην «σοσιαλιστικές» χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, η είσοδος των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής και διανομής και κατόπιν η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μέσα σε τριάντα χρόνια η Βουλγαρία, η Εσθονία, η Κροατία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Σλοβενία και η Τσεχία έχασαν το 7% του πληθυσμού τους, περνώντας από 111 σε 103 εκατομμύρια κατοίκων και χάνοντας τη νεολαία τους! Ενώ αυτά συνέβαιναν στην Ανατολική Ευρώπη, στη Δύση της ηπείρου ο πληθυσμός αυξήθηκε κατά 13%.

Η δημογραφική κατάρρευση δεν έγινε κατά τρόπο ομοιόμορφο. Η Βουλγαρία, η Λετονία και η Λιθουανία, έχασαν το ένα πέμπτο του πληθυσμού τους, ενώ η Εσθονία και η Ρουμανία το 16%. Μόνο η Σλοβακία, η Σλοβενία και η Τσεχία γλύτωσαν τη μείωση, σημειώνοντας μια αναιμική έστω, αλλά υπαρκτή αύξηση του πληθυσμού τους από 2 έως 4%.

Σε μερικές περιπτώσεις, είχαμε μετανάστευση μειονοτήτων που προτίμησαν να φύγουν από τις χώρες που κατοικούσαν: Ούγγροι της Ρουμανίας μετανάστευσαν στην Ουγγαρία, πολλοί πολίτες της Σλοβακίας πήγαν στην Τσεχία, Ρώσοι και Ουκρανοί μετακινήθηκαν από τις βαλτικές χώρες στη Ρωσία και στην Ουκρανία. Ωστόσο, ο βασικός παράγων που προκάλεσε τη δημογραφική συρρίκνωση είναι άλλος: η επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης, σε συνδυασμό με τη μετανάστευση στη Δύση για την ανεύρεση καλύτερων όρων εργασίας.

Με την ένταξη των νέων μελών στην Ε.Ε., η μετανάστευση προς δυσμάς αυξήθηκε πέντε φορές, ξεπερνώντας τα 8 εκατομμύρια ανθρώπους. Παίρνοντας υπόψιν και όσους επέστρεψαν στις πατρίδες τους, 6,5 εκατομμύρια έφυγαν τελικά από την Ανατολική Ευρώπη, με πρώτες στον κατάλογο της «εξόδου» τη Ρουμανία με 3,1 εκατομμύρια και την Πολωνία με 2,5 εκατομμύρια.

Αρχικά, το μεταναστευτικό κύμα κινήθηκε προς τη Γερμανία και την Αυστρία, σύντομα όμως έφτασε και στα 17 δυτικο-ευρωπαϊκά κράτη-μέλη της Ε.Ε.

Πρωταγωνιστές της εξόδου ήταν ευλόγως οι νέοι, οι ηλικίες δηλαδή 20 έως 34 ετών, που φυσιολογικά θα αποτελούσαν μια βασική παραγωγική δύναμη των νέων χωρών.

Ταυτόχρονα σημειώθηκε όμως και μια καθαρή πτώση των γεννήσεων στην Ανατολή. Ο δείκτης γονιμότητας, που ήταν ανώτερος από τη Δυτική Ευρώπη το 1989 (1,9 έως 2,2 παιδιά ανά γυναίκα) κατέρρευσε μέσα σε δέκα χρόνια φτάνοντας τα 1,1 παιδιά ανά γυναίκα στη Βουλγαρία, τη Λεττονία και την Τσεχία. Στη διάρκεια 25 χρόνων, οι γεννήσεις μειώθηκαν περισσότερο από ένα τρίτο στο σύνολο των ένδεκα χωρών.

Οι κύριοι παράγοντες που προκάλεσαν τη δραματική πτώση των γεννήσεων ήταν η λιτότητα, η αύξηση των ανισοτήτων στο εισόδημα, η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας, η αυξημένη ανεργία, η χειροτέρευση των κρατικών πολιτικών για την οικογένεια, με την κατάργηση των δωρεάν βρεφονηπιακών σταθμών κλπ.

Ορισμένες χώρες αντελήφθησαν, αν και με μεγάλη καθυστέρηση, το πρόβλημα και έχουν αρχίσει πολιτικές ενθάρρυνσης της επιστροφής. Η απήχησή τους όμως φαίνεται πολύ περιορισμένη. Αυτοί που έχουν φτιάξει μια νέα ζωή στο εξωτερικό δεν είναι διατεθειμένοι εύκολα να επιστρέψουν. Κυρίως όμως η επιμονή σε πολιτικές λιτότητας και αύξησης των ανισοτήτων, είναι αυτή που συντηρεί τους θεμελιώδεις μηχανισμούς που κάνουν χώρες, όπως η Ρουμανία, η Βουλγαρία, οι Βαλτικές να «αδειάζουν» κυριολεκτικά από τον πληθυσμό τους και ιδίως το πιο ζωτικό τμήμα της νεολαίας του.

Τα αυτά άλλωστε συμβαίνουν άλλωστε και σε άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, εκτός Ε.Ε., όπως η Μολδαβία, της οποίας το ένα τρίτο του πληθυσμού έχει μεταναστεύσει, καθώς και η Ουκρανία που είχε χάσει, ήδη προ του πολέμου, περί τα δέκα εκατομμύρια. Σταδιακά αντίστοιχα φαινόμενα εμφανίζονται και στις χώρες της Νότιας Ευρώπης, με πρώτη και καλύτερη ασφαλώς την Ελλάδα που πάει γρήγορα στην κατεύθυνση μιας «Ελλάδας χωρίς Έλληνες» (Μίκης Θεοδωράκης).

Από το τείχος του Βερολίνου στο τείχος του χρήματος

Οι εξελίξεις φαίνεται να δικαιώνουν μαρξιστές οικονομολόγους όπως ο Σαμίρ Αμίν, που υποστήριξαν ότι η Γερμανία και οι άλλες χώρες του πυρήνα της Ε.Ε., δημιούργησαν μια υπανάπτυκτη και υπό εκμετάλλευση ευρωπαϊκή περιφέρεια, το αντίστοιχο της Λατινικής Αμερικής για τις ΗΠΑ. Ή όπως ο βετεράνος του γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, Ζαν-Πιερ Σεβενεμάν, που υποστήριξε ότι ένα «Τείχος του Χρήματος» αντικατέστησε, μετά το 1989-91, το Τείχος του Βερολίνου.

Όλα τα κυρίαρχα ευρωπαϊκά και δυτικά αφηγήματα κατέρρευσαν παταγωδώς στη διάρκεια τριών δεκαετιών.

Η Ε.Ε. απεδείχθη μηχανισμός εμβάθυνσης, και όχι μείωσης, των ανισοτήτων μεταξύ των χωρών και στο εσωτερικό τους. (Σε αντίθεση, σημειωτέον, με την ΕΣΣΔ, όπου λειτουργούσε μηχανισμός μεταφοράς πλεονασμάτων από τις πλουσιότερες στις φτωχότερες Δημοκρατίες).

Η διεύρυνση της Ε.Ε. όχι μόνο δεν βοηθάει τα νέα μέλη να ανεβάσουν το επίπεδό τους, αλλά και χρησιμοποιείται για την αποδόμηση του κράτους πρόνοιας και των κοινωνικών δικαιωμάτων στα παλιά μέλη (όπως και για την πολιτική διάλυση της Ε.Ε. και την υποταγή της στις ΗΠΑ).

Το κύριο δυτικό «αφήγημα» του 1989-91, που επηρέασε καθοριστικά την παγκόσμια συνείδηση, ήταν ότι η κατάρρευση του «κομμουνισμού», δηλαδή των γραφειοκρατικά σχεδιασμένων οικονομιών (στην πραγματικότητα επρόκειτο περισσότερο περί αυτοκτονίας, αποτέλεσμα της προσχώρησης της σοβιετικής γραφειοκρατίας στο δυτικό καπιταλισμό), ανοίγει μια περίοδο αχαλίνωτης ευημερίας, ελευθερίας και «διαρκούς ειρήνης» στην Ανατολική Ευρώπη και παγκοσμίως.

Σπάνια στην ιστορία ένα τέτοιο αφήγημα κατέρρευσε τόσο πλήρως και τόσο απόλυτα. Επρόκειτο όντως για αφηγήματα, παραμύθια δηλαδή…

Πηγή: kosmodromio.gr

Παντελής Σαββίδης: Η αναπόφευκτη επανάσταση

2
του Παντελή Σαββίδη
Υπάρχει ένα φαινόμενο που προκαλεί πολιτική κρίση και η αντιμετώπισή του αποκαλύπτει την απουσία πολιτικής από τα κόμματα που στον ελληνικό νεολογισμό αποκλήθηκαν συνταγματικό τόξο.
Το φαινόμενο είναι η άνοδος της ακροδεξιάς, όπως έδειξαν και οι εκλογές στην Σουηδία. Και η αντιμετώπισή του ο βαρετός, μαλθακός, πολιτικά αδιάφορος, χωρίς πολιτικό επαναπροσανατολισμό απο τα παραδοσιακά κόμματα. Ακόμη, και απο την κλασική δεξιά.
Το εύλογο ερώτημα του αναγνώστη είναι: γιατί η ακροδεξιά είναι επικίνδυνη; Γιατί μας ανησυχεί η άνοδός της;
Η ακροδεξιά καλύπτεται πίσω από υπαρκτές ανησυχίες του πολίτη, όπως η υποστήριξη της ταυτότητάς του και της εθνικής του υπόστασης, του κράτους του και των παραδόσεών του. Στην ουσία όλα αυτά είναι προφάσεις, όπως απέδειξε η ιστορία και η ακροδεξιά διακρίνεται για μια ιδεολογία που παραπέμπει στις πιο βάρβαρες στιγμές του 20ου αιώνα. Στον ναζισμό και τον φασισμό. Και στην Ιταλία και στην Γερμανία ο Μουσολίνι και ο Χίτλερ κέρδισαν την εξουσία με εκλογές. Στην πορεία, όμως, έδειξαν την φύση των καθεστώτων που εγκαθίδρυσαν. Και αιματοκύλισαν την ανθρωπότητα.
Ο μη ακροδεξιός χώρος (από την παραδοσιακή δεξιά μέχρι την αριστερά του συνταγματικού τόξου) αντί να δει τα αίτια της κοινωνικής αντίδρασης που εξαναγκάζει τον κόσμο σε αλυσιτελείς επιλογές, περιμένει την εξ αποκαλύψεως λύση στο ακροδεξιό φαινόμενο.
Στην ακροδεξιά δίνει δύναμη η απουσία ή η λανθασμένη πολιτική των άλλων κομμάτων που δεν λαμβάνει υπόψη τις αγωνίες του σύγχρονου ανθρώπου. Και επέλεξαν πολιτικές ακόμη και υπαρξιακής έκλειψής του.
Δικαιολογημένη, λοιπόν, η αντίδραση. Είναι, όμως, λύση; Όχι. Διότι ο κυβερνητικός βίος της ακροδεξιάς θα αποκαλύψει την επικίνδυνη πολιτική της και θα φέρει χώρες και κοινωνίες σε ποιο οδυνηρά αδιέξοδα. Και τότε;
Τότε η επιλογή θα είναι μεταξύ αδιεξόδων.
Τότε δημιουργούνται οι προϋποθέσεις εξέγερσης. Η εξέγερση και η επανάσταση, πριν αλλοτριωθούν ως έννοιες από όσους τις εκμεταλλεύθηκαν για να επιβάλλουν ολοκληρωτικής φύσεως καθεστώτα, είναι στιγμές εκδήλωσης αγανάκτησης. Μπορεί να μην προτείνουν τίποτε. Αμφισβητούν το υπαρκτό. Διότι οδήγησε σε αδιέξοδα. Από τις επαναστάσεις και τις εξεγέρσεις μπορεί να προκύψει κάτι νέο. Οι ίδιες, όμως, οι επαναστάσεις δεν αναλαμβάνουν να διαχειριστούν την εξουσία. Αμφισβητούν την εξουσία στιγμιαία, δημιουργούν μια τομή, μια ασυνέχεια στην αδιέξοδη γραμμικότητα και η επόμενη ημέρα θα κριθεί από τα αποτελέσματά της. Η εξέγερση τελειώνει στην επόμενη μέρα. Εκεί βαδίζουμε.

Ρωσία: «Ή θα επιστραφούν τα 600 δισ. ευρώ από τις καταθέσεις μας που δεσμεύσατε ή δεν θα ξαναδείτε στάρι και λιπάσματα»

0

«Εμείς θα αναλάβουμε την επαναρύθμιση της παγκόσμιας αγοράς σιτηρών« λέει η Μόσχα

Οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν άκριτα στη Ρωσία για την επέμβασή της (ή «εισβολή» όπως υποστηρίζουν οι δυτικοί) στην Ουκρανία και οι ρωσικές αντικυρώσεις που υπήρξαν ως απάντηση, θα δημιουργήσουν χειρότερες συνθήκες επισιτιστικής κρίσης από ότι υπήρξαν στον Β’ΠΠ και αυτό αφορά όχι μόνο τον χειμώνα του 2022-2023, αλλά μέχρι και το 2025.

Στο Β’ΠΠ μόνο η Ευρώπη πραγματικά πείνασε και πάλι ελάχιστες χώρες όπως η Ελλάδα είχαν λιμό, λόγω του βρετανικού αποκλεισμού των ελληνικών λιμανιών στον πρώτο κατοχικό χειμώνα.

Στη νυν κρίση η πείνα αφορά κατά κύριο λόγω της Αφρική και τις εμπόλεμες περιοχές του πλανήρη

Η απόφαση της Ρωσίας να απαντήσει στις δυτικές κυρώσεις με εμπάργκο στα λιπάσματα και στα υλικά που με τα οποία παρασκευάζονται τα λιπάσματα κατά τον Maximo Torero, επικεφαλής οικονομολόγο του Οργανισμό Τροφίμων & Γεωργίας (FAO) των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), «οι αυξημένες τιμές λιπασμάτων θα μειώσουν την παγκόσμια παραγωγή σιτηρών κατά 40% την επόμενη περίοδο φύτευσης».

Σε συνδυασμό με τις διακοπές της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και τις αποτυχίες των καλλιεργειών παγκοσμίως λόγω των ακραίων καιρικών συνθηκών, η αύξηση της παραγωγής τροφίμων με μειωμένα λιπάσματα την επόμενη σεζόν φύτευσης μέσω βασικών χωρών εξαγωγής θα μπορούσε να είναι δύσκολη.

Οι υψηλές τιμές των λιπασμάτων αναμένεται να συρρικνώσουν και την παγκόσμια παραγωγή ρυζιού.
Το ρύζι τρέφει τη μισή ανθρωπότητα και είναι ζωτικής σημασίας για την πολιτική και οικονομική σταθερότητα σε ολόκληρη την Ασία και την Υποσαχάρια Αφρική.
Οι διακοπές του εφοδιασμού θα πυροδοτήσουν κοινωνικές αστάθειες σε αυτές τις περιοχές του κόσμου. Ο κίνδυνος αναταραχής είναι υψηλός τους επόμενους έξι μήνες.

Άλλοι αξιωματούχοι των Ηνωμένων Εθνών τις τελευταίες εβδομάδες έχουν εντείνει τις προειδοποιήσεις σχετικά με την κρίση τιμής των λιπασμάτων. Οι τιμές στη Βόρεια Αμερική έχουν ξεφύγει από τα υψηλά αλλά παραμένουν 220% πάνω από τα επίπεδα στις αρχές του 2020.

Η Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης προειδοποίησε ότι η ήπειρος δεν διαθέτει 2 εκατομμύρια μετρικούς τόνους λιπάσματος.

“Αρχίζουμε πραγματικά να φωνάζουμε από κάθε πύργο ότι υπάρχει κρίση λιπασμάτων… και η κρίση λιπασμάτων είναι τεράστια”, δήλωσε στο Politico ένας αξιωματούχος του ΟΗΕ που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας. 

Τα τεχνητά λιπάσματα περιέχουν τρία βασικά συστατικά: Άζωτο, φώσφορο και κάλιο. Η Ρωσία αρνείται πλέον να τα εξάγει στις δυτικές χώρες και ο ίδιος ο Β.Πούτιν εξήγγειλε ότι «θα αναδιαρθρωθεί το παγκόσμιο σύστημα από την αρχή για να σταματήσουν οι δυτικές χώρες να εκμεταλλεύονται τους φτωχούς».

Η απάντηση της Ρωσίας σε όλα αυτά είναι «Οι κυρώσεις αφορούν τους δυτικούς. Τους άλλους λαούς θα τους σώσουμε εμεί. Δεν χρειαζόμαστε μεσάζοντες για να πουλάνε το σιτάρι μας και τα λιπάσματά μας, όπως συνέβαινε μέχρι τώρα».

Η Ρωσία έχει απαγόρευσε τις εξαγωγές ορισμένων προϊόντων και εξοπλισμού από τη χώρα, μεταξύ των οποίων των βασικών θρεπτικών συστατικών που περιέχουν άζωτο, ποτάσα και φωσφορικά άλατα στους δυτικούς ως απάντηση στις κυρώσεις και κυρίως στην δέσμευση-«κλοπή» 600 δισ. ευρώ ρωσικών καταθέσεων στο εξωτερικό.

Η απόφασή της αυτή έχει εκτοξεύσει τις τιμές των λιπασμάτων σε μια περίοδο που οι αγρότες αντιμετώπιζαν ήδη υψηλό κόστος λιπασμάτων λόγω των κυρώσεων στη Λευκορωσία, την κορυφαία παραγωγό ποτάσας, και τους περιορισμούς εξαγωγών από την Κίνα.

Στην Ευρώπη οι αυξανόμενες τιμές του φυσικού αερίου είχαν ως αποτέλεσμα οι παραγωγοί να μειώσουν την παραγωγή τους. Το φυσικό αέριο είναι ένα βασικό συστατικό στη διαδικασία που χρησιμοποιείται για την παραγωγή λιπασμάτων με βάση το άζωτο που χρησιμοποιούνται σε μια ποικιλία καλλιεργειών.

Ο δείκτης για τα λιπάσματα της CRU έχει αυξηθεί 30% από την αρχή του έτους και πλέον είναι υψηλότερος από τα επίπεδα που είχαν παρατηρηθεί κατά τη διάρκεια της επισιτιστικής και ενεργειακής κρίσης όταν οι τιμές εκτοξεύτηκαν το 2008.

https://www.pronews.gr/oikonomia/diethnis-oikonomia/rosia-i-tha-epistrafoun-ta-600-dis-eyro-apo-tis-katatheseis-mas-pou-desmeysate-i-den-tha-ksanadeite-stari-kai-lipasmata/

Η επιστολή του Roger Waters των Pink Floyd στη σύζυγο Ζελένσκι για τον πόλεμο

0

Ο θρυλικός Roger Waters, μέλος του ροκ συγκροτήματος «Pink Floyd», δημοσίευσε μια ανοιχτή επιστολή στη σύζυγο του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Facebook. Εκφράζει τον προβληματισμό του για τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία και σχολιάζει για το πως θα μπορούσε να τερματιστεί.

Ολόκληρη η επιστολή του έχει ως εξής :

«Αγαπητή κυρία Ζελένσκα!

Ματώνει η καρδιά μου για εσάς και για όλες τις ουκρανικές και ρωσικές οικογένειες που έχουν καταστραφεί από τον τρομερό πόλεμο στην Ουκρανία. Βρίσκομαι στο Κάνσας Σίτι των Η.Π.Α. Μόλις διάβασα ένα άρθρο στο BBC, προφανώς βασισμένο στη συνέντευξή σας.

Το BBC αναφέρει τα λόγια σας: «Εάν η υποστήριξη προς την Ουκρανία είναι ισχυρή, η κρίση θα είναι μικρότερη».

Χμμμ; Νομίζω ότι εξαρτάται από το τι εννοείτε λέγοντας «υποστήριξη της Ουκρανίας».

Εάν με τον όρο «υποστήριξη της Ουκρανίας» εννοείτε τη συνεχιζόμενη προμήθεια όπλων στον στρατό της κυβέρνησης του Κιέβου, τότε φοβάμαι ότι μπορεί να κάνετε τραγικό λάθος.

Η ρίψη εύφλεκτης ύλης με τη μορφή όπλων δεν βοήθησε ποτέ στον τερματισμό ενός πολέμου στο παρελθόν, και δεν θα βοηθήσει ούτε τώρα, ειδικά επειδή σε αυτή την περίπτωση το μεγαλύτερο μέρος του λαδιού ρίχνεται στη φωτιά από την Ουάσιγκτον, που είναι σε μια σχετικά ασφαλή απόσταση από τη φωτιά, και επειδή «αυτοί που ρίχνουν λάδι» έχουν ήδη εκδηλώσει το ενδιαφέρον τους ο πόλεμος να διαρκεί όσο το δυνατόν περισσότερο.

Φοβάμαι ότι εμείς, και εννοώ ανθρώπους σαν εσάς και εμένα, που πραγματικά θέλουν την ειρήνη στην Ουκρανία, που δεν θέλουν να χρειαστεί να πολεμήσετε μέχρι την τελευταία ζωή ενός Ουκρανού πολίτη, και ίσως ακόμη και αν πρόκειται για το χειρότερο (σενάριο), μέχρι την τελευταία ανθρώπινη ζωή – αν, αντ’ αυτού, θέλουμε να επιτύχουμε ένα διαφορετικό αποτέλεσμα, ίσως χρειαστεί να βρούμε έναν άλλο τρόπο και αυτός ο τρόπος μπορεί να βρίσκεται στις καλές προθέσεις του συζύγου σας που είχε εκφράσει στο παρελθόν.

Ναι, εννοώ την (πολιτική) πλατφόρμα με την οποία ο ίδιος, τόσο αξιέπαινα, έθεσε υποψηφιότητα για την προεδρία της Ουκρανίας, την πλατφόρμα με την οποία κέρδισε την ιστορική του νίκη στις δημοκρατικές εκλογές του 2019.

Ο ίδιος, στάθηκε στην προεκλογική πλατφόρμα των παρακάτω υποσχέσεων.

1.Τερματισμός του εμφυλίου πολέμου στα ανατολικά και ειρήνη στο Ντονμπάς και μερική αυτονομία του Ντόνετσκ και του Λούγκανσκ.

Επικύρωση και εφαρμογή του υπόλοιπου πακέτου των συμφωνιών του Μινσκ.

Μπορεί κανείς μόνο να υποθέσει ότι η πολιτική εκστρατείας του συζύγου σας δεν ταίριαζε καλά με ορισμένες πολιτικές φατρίες στο Κίεβο και ότι αυτές οι φατρίες έπεισαν τον σύζυγό σας να αλλάξει ριζικά πορεία, αγνοώντας την εντολή του λαού.

Δυστυχώς, ο σύζυγός σας συμφώνησε με ολοκληρωτικές, αντιδημοκρατικές μεθόδους αντίθετες με τη θέληση του ουκρανικού λαού και έκτοτε η Ουκρανία κυβερνάται από τις δυνάμεις του ακραίου εθνικισμού που προηγουμένως δόλια παραμονεύαν στη σκιά.

Έκτοτε έχουν ξεπεράσει όλες τις κόκκινες γραμμές που ορίζονται σαφώς από τους γείτονές σας – τη Ρωσική Ομοσπονδία – και ως εκ τούτου, οι ακραίοι εθνικιστές, έθεσαν τη χώρα σας στον δρόμο προς αυτόν τον καταστροφικό πόλεμο.

Δεν θα συνεχίσω.

Αν κάνω λάθος, βοηθήστε με να καταλάβω πώς;

Αν δεν κάνω λάθος, παρακαλώ βοηθήστε με στις ειλικρινείς προσπάθειές μου να πείσω τους ηγέτες μας να σταματήσουν τη σφαγή, μια σφαγή που είναι μόνο προς το συμφέρον των κυρίαρχων τάξεων και των ακραίων εθνικιστών – τόσο εδώ στη Δύση όσο και στην όμορφη χώρα σας, και στο εις βάρος ημών, των απλών ανθρώπων και εδώ στη Δύση και στην Ουκρανία και στην πραγματικότητα των απλών ανθρώπων παντού στον κόσμο.

Δεν θα ήταν καλύτερο να απαιτήσετε την εκπλήρωση των προεκλογικών υποσχέσεων του συζύγου σας και να βάλετε ένα τέλος σε αυτόν τον θανάσιμο πόλεμο;

Με αγάπη, Ρότζερ Γουότερς.

https://www.militaire.gr/i-epistoli-toy-roger-waters-ton-pink-floyd-sti-syzygo-zelenski-gia-ton-polemo/