Αρχική Blog Σελίδα 1852

Κρατική μαφία και διαφθορά στην Τουρκία

0

Ο ακροδεξιός νονός της μαφίας Σεντάτ Πεκέρ διατυπώνει εδώ και καιρό κατηγορίες εναντίον μελών της κυβέρνησης για διαφθορά. Και δεν είναι ο μόνος: Το πρόβλημα έχει βαθιές ρίζες.

    Βαθιές ρίζες το πρόβλημα της διαφθοράς στην Τουρκία

Δύο υψηλόβαθμοι σύμβουλοι του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχασαν τη δουλειά τους πριν από λίγες ημέρες. Τα ονόματά τους σχετίστηκαν με ένα σκάνδαλο δωροδοκίας. Ο Σερκάν Ταράνογλου απολύθηκε από τον Ερντογάν και ο Κορκμάζ Καρατζά παραιτήθηκε, δικαιολογώντας την απόφασή του με προβλήματα υγείας.

Πίσω από τις εξελίξεις κρύβεται ο υπερεθνικιστής νονός της μαφίας Σεντάτ Πεκέρ. Ο πρώην αρχηγός μιας εγκληματικής οργάνωσης είχε στενούς δεσμούς με τον Πρόεδρο Ερντογάν για χρόνια, αλλά τώρα έχει γίνει ένας από τους πιο σκληρούς επικριτές του. Οι πρόσφατες αποκαλύψεις του για τη διαπλοκή της πολιτικής με το οργανωμένο έγκλημα δείχνουν ότι η διαφθορά έχει εξαπλωθεί στην προεδρία.Έχει δημοσιεύσει ιδιωτικές συνομιλίες στο WhatsApp και φωτογραφίες κειμένων στο Twitter, τα οποία διατείνεται πως αποδεικνύουν ότι πολλά άτομα από τον στενό κύκλο του Ερντογάν εμπλέκονται σε υπόθεση δωροδοκίας.

Ο Πεκέρ κατηγόρησε επίσης τη βουλευτή του AKP, Ζεχρά Τασκεσενλίογλου και τον αδελφό της και πρώην επικεφαλής της Εποπτικής Αρχής Κεφαλαιαγορών Αλί Φουάτ Τασκεσενλίογλου, για διαφθορά. Η Εισαγγελία ξεκίνησε για πρώτη φορά έρευνα από τότε που ξεκίνησαν οι αποκαλύψεις του Πέκερ.

Φόνοι, ναρκωτικά, βιασμοί

Πεκέρ, μέλη της τουρκικής κυβέρνησης O Πεκέρ κατηγορεί μέλη της τουρκικής κυβέρνησης για διαφθορά

Η αντιπολίτευση κατέθεσε επίσης αγωγές εναντίον μελών της κυβέρνησης με βάση τις δηλώσεις του Πέκερ, αλλά δεν μπόρεσε να βρει κανέναν ανακριτή που να είναι διατεθημένος να ερευνήσει την υπόθεση.

Μετά τις αποκαλύψεις του πέρυσι, ο Πεκέρ μετατράπηκε σε έναν από τους κύριους παράγοντες της τουρκικής πολιτικής. Αρχικά δημοσίευσε ένα βίντεο στο κανάλι του στο YouTube, στο οποίο διατύπωνε σοβαρές κατηγορίες εναντίον πολιτικών του κυβερνώντος κόμματος AKP. Έλεγε πως συμμετείχαν σε φόνους, λαθρεμπόριο ναρκωτικών, κατάχρηση εξουσίας, βιασμούς και πολλές άλλες παράνομες δραστηριότητες. Στο στόχαστρο είχε βάλει συγκεκριμένα τον Τούρκο υπουργό Εσωτερικών Σουλεϊμάν Σοϊλού. Για να αποφύγει το ένταλμα σύλληψης, ο Πεκέρ έφυγε από την Τουρκία και τώρα βρίσκεται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Στις 18 Ιουνίου του επόμενου χρόνου οι Τούρκοι ψηφίζουν. Ο Αμερικανός καθηγητής Ράιν Τζίνγκερας ερευνά τη σχέση μεταξύ κράτους και εγκληματικών οργανώσεων και παρακολουθεί ιδιαιτέρως το οργανωμένο έγκλημα στην Τουρκία εδώ και πολύ καιρό. «Δεν είναι σαφές τι επίδραση θα έχουν οι ισχυρισμοί του Πεκέρ στους υποστηρικτές της κυβέρνησης», λέει. Ο ειδικός επιστήμονας υποστηρίζει πως ό,τι ζημιά ήταν να προκαλέσουν οι δηλώσεις του, την έχουν ήδη κάνει.

Ένα πρόβλημα βαθιά ριζωμένο

Σεντάτ ΠεκέρO Σεντάτ Πεκέρ μιλάει στο κανάλι του στο YouTube

Η διαφθορά στην Τουρκία δεν προέρχεται όμως μόνο από την τωρινή κυβέρνηση του AKP, αλλά είναι ιστορικά βαθιά ριζωμένη. «Εδώ και εκατό χρόνια η οικονομική πολιτική της Τουρκίας έχει αφήσει πολλά περιθώρια για παράνομες δραστηριότητες», λέει και κάνει λόγο για σκιώδεις δραστηριότητες. Οι ρήξεις, οι αντιφάσεις και οι εντάσεις στην πολιτική έχουν προετοιμάσει το έδαφος για μια εξαιρετικά προσοδοφόρα άτυπη οικονομία», επισημαίνει ο Ράιν Τζίνγκερας.

Ο Σεντάτ Πεκέρ δεν είναι ο μόνος που μιλάει για τη διαφθορά στην Τουρκία. Πέρυσι, η ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης (FATF) κατέταξε την Τουρκία στη λεγόμενη «γκρίζα λίστα» επειδή τα μέτρα που έλαβε για την καταπολέμηση και το ξέπλυμα μαύρου χρήματος, καθώς και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας κρίθηκαν ανεπαρκή.

Επίσης, η Παγκόσμια Πρωτοβουλία κατά του Διεθνούς Οργανωμένου Εγκλήματος διατυπώνει σοβαρές καταγγελίες κατά της Τουρκίας και αναφέρει πως «η Τουρκία είναι γνωστή ως κράτος-μαφία και τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι αυτό συμβαίνει τώρα περισσότερο από ποτέ». Σύμφωνα με τον Αμερικανό καθηγητή, «η Τουρκία έχει γίνει πλέον κέντρο του οργανωμένου εγκλήματος» και το κόμμα AKP του Τούρκου Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν δεν φαίνεται να έχει κανένα πρόβλημα με αυτό.

Μπουράκ Ουνβουρέν

Επιμέλεια: Μαρία Ρηγούτσου

DW

Ζαν-Λυκ Γκοντάρ: Ο θάνατος ενός επαναστάτη

0

Ο Γκοντάρ έφερε την επανάσταση στον κινηματογράφο. Μαζί του πέθανε ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Nouvelle Vague, αφήνοντας πίσω του αριστουργήματα.

    H Mπριζίτ Μπαρντό στην ταινία «Η περιφρόνηση» (1963)

Εκλεπτυσμένος και πειραματικός: κάποιοι αποκαλούσαν τον Ζαν-Λυκ Γκοντάρ θεό του διανοητικού κινηματογράφου, άλλοι τον χαρακτήριζαν ελεύθερο στοχαστή της σκοτεινής αίθουσας. Ο ίδιος θεωρούσε ότι αυτό που έκανε δεν ήταν να κινηματογράφει, αλλά να παράγει. Σε κάθε περίπτωση όμως, ο Ζαν-Λυκ Γκοντάρ, ο οποίος πέθανε την Τρίτη σε ηλικία 91 ετών, ήταν ένας από του πιο πρωτοπόρους και επιδραστικούς ανθρώπους του κινηματογράφου – η γαλλική Nouvelle Vague χάνει τώρα μαζί του και τον τελευταίο κορυφαίο σκηνοθέτη της.

Ο Γκοντάρ γύρισε πάνω από 60 ταινίες. Μεταξύ των πιο γνωστών είναι η «Αλφαβίλ», «ο Τρελός Πιερό» και βέβαια η ταινία «Με κομμένη την ανάσα», με την οποία έκανε το ντεμπούτο του στις ταινίες μεγάλου μήκους. Όταν γύρισε το 1959 το αστυνομικό δράμα με τον Ζαν-Πωλ Μπελμοντό, ήταν ακόμη άγνωστος στο κοινό. Η ταινία, της οποίας το σενάριο έγραψε ο Τρυφό, χαρακτηρίστηκε αριστούργημα και ο Γκοντάρ εν μια νυκτί ιδιοφυΐα. Αντί για τα συνηθισμένα για την εποχή γυρίσματα σε στούντιο, ο Γκοντάρ αποτύπωσε σκηνές που εκτυλίσσονται σε καφέ και στο δρόμο – με μία κάμερα χειρός. Αυτό έδωσε μία ελευθερία κινήσεων στον Μπελμοντό, ενώ οι σκηνές ενώνονται δίχως κανόνες ή ρυθμό μεταξύ τους.

Μία νέα εποχή πειραματισμού στον κινηματογράφο

Γκοντάρ, ΚαρίναΜε την μούσα του, Άννα Καρίνα

Με την ταινία του «Με κομμένη την ανάσα» το 1960 ο Γκοντάρ έφερε την επανάσταση στον κινηματογράφο, εγκαινιάζοντας μία εποχή πειραματισμού, όχι μόνο με τη μορφή και το περιεχόμενο των ταινιών του, αλλά και τις συνήθειες του κοινού. Η ελευθερία ήταν πολύ σημαντική για τον ίδιο. Και κατάφερε να την αποκτήσει, δημιουργώντας… σύγχυση, προβοκάροντας κανόνες και μέχρι τότε συμβάσεις. Ο σκηνοθέτης ήταν ο πιο προκλητικός και καινοτόμος από όλους τους πρωταγωνιστές της Nouvelle Vague. Ο Φρανσουά Τρυφό, ο Κλοντ Σαμπρόλ, ο Ερίκ Ρομέρ και ο Ζακ Ριβέτ ήταν επίσης άξιοι εκπρόσωποι του γαλλικού νέου κύματος – μετέτρεψαν την κοσμοθεωρία τους και το προσωπικό στυλ τους, αλλά και τον πειραματισμό στον κινηματογράφο ως σήμα κατατεθέν τους. Όμως ο Γκοντάρ ήθελε κάτι παραπάνω από μία «ανανέωση του κινηματογράφου» – ήθελε να δοκιμάσει τα όριά του. Διαφώνησε με τον Τρυφό, τον οποίο θεωρούσε εξαιρετικά κομφορμιστή, ενώ σταδιακά απομακρύνθηκε όλο και περισσότερο από τη Nouvelle Vague.

Ο Γκοντάρ ασχολήθηκε μεταξύ άλλων με θέματα όπως ο πόλεμος και τα εγκλήματα πολέμου, ενώ μίλησε και για δολοφονίες του Ισλαμικού κράτους. Η διαφθορά, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ο πόλεμος του Βιετνάμ: ο Γκοντάρ ήταν πάντα ον πολιτικό, και στις ταινίες του.

Ανάμεσα σε Ελβετία και Γαλλία

Ζαν-Λυκ ΓκοντάρΟ Γκοντάρ ήταν πάντα ον πολιτικό, και στις ταινίες του.

Ο Γκοντάρ γεννήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 1930 στο Παρίσι σε μια προτεσταντική αστική οικογένεια, η οποία ζούσε στη Γαλλία και την Ελβετία. Αφού φοίτησε σε σχολείο της Ελβετίας, επέστρεψε μετά τον χωρισμό των γονιών του στο Παρίσι, όπου άρχισε να εκδίδει το περιοδικό κινηματογράφου “Cahiers du Cinéma” – μαζί με τους Τρυφό, Ριβέτ και Ρομέρ. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 μετακόμισε στην Ελβετία, όπου ζούσε απομονωμένος στην πόλη Ρόλε, στης όχθες της λίμνης της Γενεύης.

Οι ταινίες του Γκοντάρ θεωρήθηκαν μανιφέστα ενός διανοητικού κινηματογράφου, μέσω του οποίου καλλιεργείται ο προβληματισμός σχετικά με την ιστορία, την αφήγηση, αλλά και την αμφισβήτηση της ίδιας της αφήγησης. Άλλωστε ο ίδιος ο Γκοντάρ απέρριψε την ιδέα, ότι γλώσσα και λέξεις μπορούν να αποδώσουν επαρκώς την πραγματικότητα. Από τις ταινίες του, λίγες έγιναν και εμπορικές επιτυχίες. Όμως αυτό δεν πτόησε τον Γκοντάρ, καθώς ο ίδιος δεν ενδιαφερόταν για τον εμπορικό κινηματογράφο – ταινίες όπως «Ο πόλεμος των άστρων» και το «Μάτριξ» ήταν για εκείνον «ηλίθιες και άσχημες».

Ζαμπίνε Γκλάουμπιτς, dpa

DW

ΤΟΥΡΚΟΪΣΛΑΜΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ: Η επανεύρεση του οθωμανικού παρελθόντος

0

Δημήτριος Ιω. Μελισσάρης

Η διαμόρφωσή της κατά τη δεκαετία του 1970 και οι επιπτώσεις αυτής στην εξέλιξη της σύγχρονης τουρκικής ιστοριογραφίας

Σεπτέμβριος 2022 

Η επανεύρεση του οθωμανικού παρελθόντος

«Ο άνθρωπος είναι στον ύψιστο βαθμό ιστορικό ον. Βρίσκεται εντός της ιστορίας και η ιστορία βρίσκεται εντός του. Μεταξύ του ανθρώπου και της ιστορίας υφίσταται μία τόσο βαθιά, μυστηριακή, πρωταρχική και συνεκτική σχέση… που ο διαχωρισμός μεταξύ τους είναι αδύνατος. Είναι αδύνατον να αποσπάσεις τον άνθρωπο από την ιστορία… Η «ιστορικότητα» αποκαλύπτει την ουσία της ύπαρξης, την εσωτερική πνευματική ουσία του κόσμου και του ανθρώπου…».

Νικολάϊ Αλεξάντροβιτς Μπερντιάεφ (1874 – 1948),

Το νόημα της Ιστορίας

«Ένας άνθρωπος δεν ζει μονάχα την προσωπική του ζωή, σαν άτομο ζει, συνειδητά ή ασυνείδητα, και τη ζωή της εποχής του και των συγχρόνων του…».

Τόμας Μανν (1875 – 1955),

Το μαγικό βουνό (Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, 1929)

Ο Δημήτριος Ιω. Μελισσάρης είναι επί πτυχίω φοιτητής του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών και Συγχρόνων Ασιατικών Σπουδών της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με κατεύθυνση ειδίκευσης τις Ιστορικές, Κοινωνικές, Στρατηγικές Σπουδές και Γεωπολιτική.

Εισαγωγή

Η διαλεκτική σχέση του ιστορικού με την κοινωνία και τον χωροχρόνο

Στο μνημειώδες σύγγραμμά του «What is History», με το οποίο ήρθε να συμβάλλει τα μέγιστα στην καινοτόμο επανάσταση που διαδραματιζόταν στον επιστημονικό κλάδο της ιστοριογραφίας κατά το ήμισυ του 20ου αιώνα, ο E.H.Carr κατέδειξε την άρρηκτη σχέση του ιστορικού με τα γεγονότα (facts), προάγοντας την συνεχή συνδιαλλαγή και αλληλεξάρτηση του παρόντος με το παρελθόν, ως πηγή νοηματοδότησης του έργου του ιστορικού.1 Εν συνεχεία, ορμώμενος της έμφυτης θέλησής του για την τελική κατάδειξη της κοινωνικής προσφοράς του ιστορικού αλλά και της παρότρυνσής του να αντλήσει από τον ίδιο τον αναγνώστη την απάντηση στο υπαρξιακό, τρόπον τινά, ερώτημα της ιστορικής επιστήμης, δεν διστάζει να εκφέρει σαφή και τεκμηριωμένη γνώμη επί του θέματος, ταυτίζοντας τον διά μέσου της ιστορικής διαδικασίας διάλογο μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος με την αέναη και διαφωτιστική συζήτηση μεταξύ της κοινωνίας του σήμερα και της κοινωνίας του χθες, προβάλλοντας με αφοπλιστική ειλικρίνεια την αναγκαιότητα μελέτης των ιστορικών δεδομένων για την κατανόηση του συγκαιρινού κοινωνικού γίγνεσθαι.2 Τα ως ανωτέρω γεγραμμένα, από έναν εκ των θεμελιωτών της επιστήμης της ιστοριογραφίας, έρχονται να ενισχύσουν τη ρήση που αξιωματικώς και μετά περισσίας αγχινοίας είχε διατυπώσει προγενέστερα ο ελβετικής καταγωγής ιστορικός J.Burckhardt, κατά την οποία η Ιστορία δεν είναι τίποτα άλλο από την καταγραφή των όσων αξιοσημείωτων αντλεί η μία εποχή από την άλλη.3

Δοθείσης της θεματικής που αποπειράται να καλυφθεί διά της παρούσης μελέτης, βασικός σκοπός του παρόντος πονήματος ορίζεται η κατάδειξη του εποικοδομητικού διαλόγου μεταξύ της εθνικής τουρκικής ιστοριογραφίας, από την περίοδο της δεκαετίας του 1970 και έπειτα, με το έως τότε εξοβελισμένο οθωμανικό παρελθόν από τον αυταρχικών καταβολών κεμαλικό εκσυγχρονισμό της καθ’ όλα θρησκευόμενης συντριπτικής πλειοψηφίας της τουρκικής κοινωνίας. Παράγοντας αυτού του διαλόγου δεν υπήρξε κάποιος άλλος πέρα από την σταδιακή ανάδειξη του ρόλου της ισλαμικής θρησκείας στην ιδιωτική και δημόσια σφαίρα του βίου του Τούρκου πολίτη και, ιδίως, την σταδιακή ισλαμική σύνθεση του πολιτικού σκηνικού της υπ’ εξέταση χώρας. Αποβλέποντας στην καλύτερη δυνατή κάλυψη των αναγκών της παρούσης μελέτης, το ερευνητικό ενδιαφέρον επικεντρώνεται στα γεγονότα της δεκαετίας του 1970, απ’ όπου και αντλούνται τα δεδομένα για την διερεύνηση του κεντρικού θέματος.

Η ισχυροποίηση του Πολιτικού Ισλάμ ως παράγων ανάδυσης του οθωμανικού παρελθόντος

Η χρονικοϊστορική περίοδος της δεκαετίας του 1970 υπήρξε αναντίρρητα, ένεκα της περιρρέουσας πολιτικοοικονομικής κρίσεως, αφετηρία της ανάπτυξης μίας πολυποίκιλης πολιτικής αντιπολίτευσης προς την υπάρχουσα καθεστηκυία τάξη και, συνεπακολούθως, προς το αφήγημα που αυτή προέτασε. Θεμέλιο της αντιπολιτευτικής αυτής γραμμής κατέστη η ισλαμική θρησκεία, υπό την ιδιότητα του αντιστασιακού παράγοντα προς τον επιβεβλημένο και ξενικής προελεύσεως εκμοντερνισμό.4 Εξετάζοντας την ιδιάζουσα περίπτωση της τουρκικής πραγματικότητας, καθίσταται σαφές ότι το Πολιτικό Ισλάμ όχι μόνο δεν απέτυχε, όπως έχει υποστηριχθεί από τον O.Roy στο έργο του με τίτλο «The Failure of Political Islam», αλλά, τουναντίον, κατόρθωσε να διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο στο πολιτικοκοινωνικό γίγνεσθαι διά της αντιπολίτευσης και, εν τέλει, της διακυβέρνησης της χώρας. Προβάλλοντας το πάγιο αίτημα περί επιστροφής στο ισλαμικό πλαίσιο αξιών και ιδανικών κατόρθωσε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη λαϊκή υποστήριξη για την εγκαθίδρυση, ιδίως μέσω της παιδείας και της νομοθετικής διαδικασίας, ενός κοινωνικώς και ηθικώς ισλαμικού βίου.5 Όπως η κάθε πολιτική θεωρία, νοούμενη ως το σύνολο των επαγωγικώς εξαγόμενων από την εμπειρία εννοιών, αρχών και ιδεωδών που χρησιμοποιούνται για την ερμηνεία της λειτουργίας μιας κοινωνίας6, τοιουτοτρόπως και η ισλαμική πολιτική θεωρία προσδιορίζει, ανθρωποκεντρικώς δομημένη, σαφείς τρόπους και πρακτικές συμπεριφοράς βάσει των πατροπαράδοτων θρησκευτικών επιταγών.7

Δεν θα ήταν ανεδαφική η άποψη περί υιοθέτησης από τον αντιπολιτευτικό λόγο μίας θρησκευτικής ρητορικής με σκοπό την προσέγγιση των “θυμάτων” ενός αποτυχημένου εκσυγχρονισμού, εν προκειμένω των θυμάτων του αυταρχικού προγράμματος εκκοσμίκευσης του κεμαλικού καθεστώτος, που σαφώς αποσκοπούσε στην αποκοπή από το «φαύλο» και οπισθοδρομικό οθωμανικό παρελθόν. Κατά τον B. Ghalioun, η θρησκεία στις μουσουλμανικές κοινωνίες εκλαμβάνεται ως φορέας συλλογικής ταυτότητας, ενώ η συστηματική επίθεση προς αυτή νοείται ως προσπάθεια διάσπασης του κοινωνικού συνόλου διά της ωφέλειας μόνο μερικών κοινωνικών ομάδων, συγκεκριμένα μιας ελίτ που αναζητεί μέσω του εκσυγχρονισμού την νομιμοποίησή της, εις βάρος των πλειοψηφούντων λιγότερο ευνοημένων.8 Η μεθοδική απόπειρα δυτικοποίησης της «ανατολίτικης» κουλτούρας διά της αποκοπής από το θρησκευτικό αίσθημα, ήτοι από το ισλαμικό αξιακό πλαίσιο δράσης και την μακραίωνη και συνυφασμένη με την θρησκεία ιστορία του οθωμανικού παρελθόντος, εκπεφρασμένη από την άνωθεν επιβολή μέσω σκληρών μέτρων ενός τουρκικού εθνικισμού αποκομμένου από την πίστη, συνέδραμε καταλυτικά στην διχοτόμηση της κοινωνίας σε αστικό εκκοσμικευμένο κέντρο και αναχρονιστική θρησκευόμενη περιφέρεια.9

Η επιτυχής άνθηση του Πολιτικού Ισλάμ οφείλεται, επιπλέον, και στην προκύπτουσα ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 άκρως επιτακτική ανάγκη συγκρότησης ενός ενιαίου μετώπου εθνικής ομοιογένειας εναντίον της ανερχόμενης κομμουνιστικής/αριστερής απειλής, γεγονός που, από κοινού με τον έως τότε αποκλεισμό της θρησκευόμενης τουρκικής περιφέρειας από την πολιτικοοικονομική ζωή του τόπου, ανήγαγε την θρησκεία σε μία νέα δυναμική αντίδραση στον δημόσιο στίβο.10 Θα ηδύνατο να ισχυριστεί κανείς ότι το Ισλάμ, διά της πολιτικής του εκφάνσεως, χρησιμοποιήθηκε από την δεκαετία του 1970 και εντεύθεν ως το απαραίτητο δυνητικό σύμβολο αλλαγής και ανακατανομής της ισχύος εντός της τουρκικής κοινωνίας, πραγματικότητα την οποία αντιλήφθηκε εγκαίρως ο Νετζμεττίν Ερμπακάν ο οποίος, μέσω του θρησκευτικά επιφορτισμένου πολιτικού του λόγου, προσδιόρισε τόσο την ανάγκη προσαρμογής της καπιταλιστικής ανάπτυξης στο ισλαμικό πλαίσιο αξιών όσο και το ζήτημα της άνισης κρατικής αντιμετώπισης προς τους θρησκευόμενους επιχειρηματίες της επαρχίας, προς όφελος του κεφαλαίου των αστικών κέντρων.11 Κατά την κρίσιμη περίοδο της δεκαετίας του 1970, η πολιτική δραστηριοποίηση του Ερμπακάν τασσόταν αναφανδόν υπέρ μίας ισλαμικής πολιτικοοικονομικής συνθέσεως, γεγονός που εκφράστηκε μέσω της συμμετοχής του κόμματός του στις κυβερνήσεις συνασπισμού του 1974 και 1977, συντείνοντας ακόμη και στην σύσφιγξη των οικονομικών δεσμών της Τουρκίας με τις χώρες της Μέσης Ανατολής μέσω της ανάδειξης του κοινού οθωμανικού παρελθόντος και της ισλαμικής αλληλεγγύης, στο ευρύτερο πλαίσιο της Κοινότητας των Πιστών (Όμμα).12 Πράγματι, τόσο για το Κόμμα Εθνικής Σωτηρίας (ΚΕΣ) όσο και για τον ίδιο τον Ερμπακάν, το κράτος και η γραφειοκρατία υφίσταντο ως στοιχεία υποταγμένα στο έθνος, συνεκτικό στοιχείο του οποίου είναι το Ισλάμ, εξ ου και η εν καιρώ διακυβέρνησής του προσπάθεια κατίσχυσης στους θεσμούς και στο σύνολο των βαθμίδων της δημόσιας διοίκησης.13 Τοιουτοτρόπως, επετεύχθη η θεμελίωση της αρχής περί κοινής ιστορικής αναφοράς στον αραβοϊσλαμικό κόσμο, συνεπαγόμενης της εργαλειοποίησης της οθωμανικής ιστορίας που έως τότε, ούσα άρρηκτα συνδεδεμένη με το Ισλάμ, είχε αποσιωπηθεί από την ημερήσια διάταξη του καθεστωτικού εκσυγχρονισμού.

Προς τη δημιουργία νέου εθνικισμού: σύμπραξη τουρκισμού και ισλαμισμού

Για την εμπεριστατωμένη εξέταση της περίπτωσης της εξέλιξης του εθνικισμού στην Τουρκία και την επιρροή αυτού στην θέαση της ιστορίας καθίσταται αναγκαία η επισκόπηση ορισμένων προσεγγίσεων του λεγόμενου νεωτερικού εθνικισμού. Εν αρχή, ο E.Gellner ορίζει τον εθνικισμό ως την πίστη σε μία πολιτισμική ταυτότητα και κουλτούρα που είναι άμεσα συνδεδεμένη με το κράτος, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο ηθικοπολιτικό κλίμα και τη συνεκτική φύση του πολιτισμού, ως θεωρία πολιτικής νομιμότητας.14 Μεταξύ των στοιχείων συγκρότησης του εθνικισμού και της συμβολικής/φυσικής δόμησης του έθνους είναι η γλώσσα και η θρησκεία.15 Παρόμοια θέση για την συναισθηματική φύση και την ψυχολογική υφή του εθνικισμού, ως δέσμη συμβόλων και πίστεως, εκφράζει και ο A.Giddens.16 Στο ίδιο μήκος κύματος, ο E.Hobsbaum αναφέρεται διεξοδικώς στην αίσθηση του συνανήκειν μέσω της κοινής γλώσσας και θρησκείας, για την οποία εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή. Ειδικότερα, κάνει μνεία στον όρο της «εθνικής θρησκείας» ως διαχωριστικού στοιχείου από τα υπόλοιπα έθνη17, ενώ ο Π.Λέκκας, με τη σειρά του, διατείνεται την πολιτική χρήση του θρησκευτικού στοιχείου μέσω του εθνικισμού, με εγκόσμιες πρακτικές.18 Τέλος, ο A.Smith, στο πλαίσιο της ευρύτερης προσπάθειας ερμηνείας της εθνικής κοινότητας (ethnie), ομιλεί για τα κοινά χαρακτηριστικά που συγκροτούν το έθνος, όπως είναι η ιστορία και οι κοινές αξίες/παραδόσεις, αναγνωρίζοντάς τους ως θεμέλιους λίθους του αισθήματος της κοινής καταγωγής και εθνικής ταυτότητας.19

Στην περίπτωση του τουρκικού εθνικισμού, η διαμόρφωση της ιδέας του έθνους και η επίτευξη της λεγόμενης χωροκαταγωγής του τουρκικού στοιχείου λαμβάνει χώρα διαμέσου της εργαλειοποίησης της εθνικής γλώσσας ήδη από τα πρώτα χρόνια της εγκαθίδρυσης του μονοκομματισμού, θεωρητικώς διά της εντόνου επιρροής των ιθυνόντων του κεμαλικού καθεστώτος από το έργο του Ζιγιά Γκιοκάλπ20, και εμπράκτως διά της γλωσσικής μεταρρύθμισης (1928), που αποσκοπούσε στην αποσιώπηση του «αμαυρωμένου» οθωμανικού παρελθόντος και την αποσόβηση του θρησκευτικού αισθήματος, βάσει των εκσυγχρονιστικών επιταγών για εθνική ανάταση και υπερηφάνεια. Στην προκειμένη περίπτωση, η γλώσσα αναμοχλεύεται από τον κεμαλικό κρατικό μηχανισμό διανόησης για την ανάπτυξη εθνικής ιδεολογίας, η οποία έρχεται να εμπλουτιστεί σταδιακά με το θρησκευτικό στοιχείο από την άφιξη του πολυκομματισμού και έπειτα, ιδίως με την ισλαμική πολιτική σύνθεση της δεκαετίας του 1970. Η σύζευξη αυτή της γλώσσας με την θρησκεία, η οποία εκφράζεται μέσω του λεγόμενου τουρκικού ισλαμισμού, θα συμβάλει τα μέγιστα στην ανάδειξη του οθωμανικού παρελθόντος.

Η ιδιάζουσα σχέση εθνικισμού και θρησκείας διαφαίνεται ήδη από την δεκαετία του 1960, όπου παραχωρήθηκε ο ζωτικός χώρος για την εγκαθίδρυση και δραστηριοποίηση ριζοσπαστικών πολιτικών δυνάμεων ισλαμιστικής μορφής, με τι οποίες οι οπαδοί του ήδη υφιστάμενου Παντουρκισμού ανέπτυσσαν μία ιδιότυπη σχέση συμπάθειας και άτυπης σύμπραξης, στοιχείο που καταδεικνύεται μέσω του λόγου που είχαν αναπτύξει εκείνη την εποχή.21 Επί παραδείγματι, η εν έτει 1969 επιλογή των τριών ημισελήνων ως επίσημου εμβλήματος του εθνικιστικού Κόμματος Εθνικής Δράσεως (ΚΕΔ) αποτελεί ενδεικτικό στοιχείο της ισλαμιστικής στροφής του τουρκικού εθνικισμού.22 Κατά αυτόν τον τρόπο διαφαίνεται ήδη η οικοδόμηση της, κατά τον E.Hobsbawm, «εθνικής θρησκείας», στο πλαίσιο ανασυγκρότησης του τουρκικού εθνικισμού, γεγονός το οποίο μεταφράζεται πολιτικώς μέσω της προσέγγισης του ΚΕΔ προς την ισλαμιστική θέαση του Ερμπακάν με σκοπό την καταπολέμηση του επικίνδυνα ανερχόμενου αριστερού ρεύματος.23

Στο σημείο αυτό αξίζει να συνυπολογιστεί η συμβολή του Τούρκου καθηγητή Ιμπραήμ Καφέζογλου στην επανεξέταση του τουρκικού εθνικισμού, καθώς προσέδωσε ιδιαίτερη σημασία στους πολιτιστικούς δεσμούς, εν συγκρίσει με την έως τότε πρόταξη των φυλετικών στοιχείων (Bütün Türlük), στο πλαίσιο της καταπολέμησης της κομμουνιστικής διεισδύσεως.24 Η αρωγή του στο εθνικιστικό κίνημα σημειώνεται ήδη κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1960 και τις αρχές της επόμενης δεκαετίας καθώς ο ίδιος υπήρξε, κατά το Δεύτερο Συνέδριο Εθνικιστών (1969), εισηγητής της σχέσης εθνικισμού και θρησκείας, εδραιώνοντας ως επίσημη θέση ότι ο Ισλαμισμός (Müslümanlik) έπρεπε να παραμείνει αναπόσπαστο στοιχείο του τουρκικού εθνικισμού.25 Αμέσως μετά, το έτος 1970, ιδρύεται η Αϊντινλάρ Οτζαγί (Εστία των Πεφωτισμένων), στην οποία, ως πνευματικός ταγός αυτής, αναλαμβάνει την προεδρία. Σε αυτή συμμετείχαν σημαίνοντες πανεπιστημιακοί διανοούμενοι αλλά και επιφανείς επιχειρηματίες οι οποίοι ανησυχούσαν ιδιαιτέρως για την εξάπλωση της αριστερής ιδεολογικής προσεγγίσεως εντός της τουρκικής κοινωνίας και ζητούσαν επιτακτικώς την ενίσχυση του δημόσιου ρόλου της ισλαμικής θρησκείας. Διά της δραστηριοποίησης στους τομείς του πολιτισμού και της εκπαίδευσης, ο Ιμπραήμ Καφέζογλου εισήγαγε στον δημόσιο διάλογο το ιδεολογικό κίνημα του Τουρκ Ισλάμ Σεντεζί (Τουρκοϊσλαμική Σύνθεση) κατά το οποίο οι Τούρκοι, υπό την ιερή ιδιότητα των Στρατιωτών του Ισλάμ, ήταν φορείς του τουρκικού πολιτισμού που οικοδομήθηκε όχι μόνο επί του 2.500 ετών τουρκικού στοιχείου αλλά και επί του 1.500 ετών ισλαμικού στοιχείου, επιτυγχάνοντας την σύνδεση της θρησκευτικής πίστης και ηθικής με το αρχέγονο πατριωτικό καθήκον26. Η εν συνεχεία δημοφιλία που γνώρισε η παρούσα ιδεολογική θεώρηση είχε αναντιρρήτως θετικές επιπτώσεις στην μελέτη του οθωμανικού παρελθόντος και, συνάμα, στην ανακάλυψη του διαδραματίζοντος ρόλου του θρησκευτικού στοιχείου στην πορεία της τουρκικής ιστορίας.

Από τη συγκρότηση της τουρκικής ισλαμικής διανόησης στην εμφάνιση της Milli Görüş

Η άνοδος του Πολιτικού Ισλάμ οφείλει τα δέοντα στην κοπιώδη πνευματική δραστηριότητα των ισλαμιστών διανοούμενων, για τους οποίους ο T.Zarcone αναφέρει ότι άσκησαν μέσω του έργου τους αξιοσημείωτη επίδραση στην τουρκική κοινωνία και πολιτική σκηνή27. Συγκεκριμένα, ο δημόσιος ρόλος αυτών κατέχει περίοπτη θέση εντός της κοινωνίας, όντες προικισμένοι με την ικανότητα ενσάρκωσης και διάδοσης ενός οράματος και μίας στάσης ζωής, υπό την ενεργητική δημόσια δέσμευσή των προς το κοινωνικό σύνολο.28 Εξέχων παράγοντας αυτού του ρεύματος ήτο ο περισπούδαστος, πολυγραφότατος και με αξιοπρόσεκτο θρησκευτικό προσανατολισμό29 Νετζίπ Φαζίλ Κισάκιουρεκ, φέροντας έργο που ενώνει την Οθωμανική Αυτοκρατορία με την Τουρκία του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα υπό την μορφή μιας πνευματικής γέφυρας μεταξύ οθωμανικής διανόησης και σύγχρονης τουρκικής ισλαμιστικής σκέψης.30 Ο Ι.Μάζης έχει αναφερθεί εκτενώς διά της συγγραφικής του δεινότητας στις βαθιές οθωμανικές ρίζες του σύγχρονου τουρκικού πολιτικού και θρησκευτικού Ισλάμ.31 Ως σκαπανέας, λοιπόν, του ισλαμιστικού κινήματος, ο Κισάκιουρεκ στάθηκε αστείρευτη πηγή έμπνευσης για τους μεταγενέστερούς του, Αλί Μπουλάτς και Αμπντουραχμάν Ντιλιπάκ, οι οποίοι υπήρξαν πνευματικοί εκφραστές του πολιτισμικού και πολιτικού ισλαμισμού αντιστοίχως.32 Σε γενικές γραμμές, η δεκαετία του 1970 υπήρξε καθοριστική για την επιτάχυνση των ρυθμών ανάπτυξης της ισλαμιστικής διανόησης33, δοθείσης της περιρρέουσας προσπάθειας ανεύρεσης του οθωμανικού-ισλαμικού παρελθόντος του τουρκικού λαού και, ιδίως, την έντονη και νομιμοποιημένη παρουσία του Ισλάμ στον πολιτικό στίβο και δημόσιο διάλογο.34 Χαρακτηριστική, επιπλέον, υπήρξε και η ταυτόχρονη ανάπτυξη του κλάδου της ισλαμικής ποίησης, συμβάλλοντας στην λογοτεχνική προβολή του πατροπαράδοτου ισλαμικού τρόπου ζωής μέσα από μία έντεχνη και μυστικιστική ατμόσφαιρα.35

Ιδιαίτερη μνεία, τέλος, αξίζει στην εν έτει 1975 προώθηση στον επικρατούν δημόσιο διάλογο του οράματος της ονομαζόμενης Εθνικής Θέασης (Milli Görüş), η οποία αποτέλεσε την απαραίτητη ιδεολογική πλατφόρμα εισαγωγής του όρου “εθνοθρησκευτικός” στην ημερήσια διάταξη του Πολιτικού Ισλάμ36, εγκαθιδρύοντας σε επίπεδο θεωρητικό έναν τουρκοϊσλαμικό εθνικισμό και, συνεπακολούθως, τον διάλογο μεταξύ οθωμανικού παρελθόντος και τουρκικού παρόντος. Η λέξη «millet», η χρήση της οποίας έχει ρίζες ήδη από την οθωμανική περίοδο, έδωσε πλέον σαφέστατο θρησκευτικό περιεχόμενο σε μία ολόκληρη πολιτική (και οικονομική) κατεύθυνση ανάδειξης των πνευματικών, θρησκευτικών και παραδοσιακών αξιών του τουρκικού έθνους.

Αντί Επιλόγου

Η Σχολή των Annales και η ισλαμική σύνθεση ως πηγές «ανακάλυψης» του οθωμανικού παρελθόντος

Αναντίλεκτα, τα παραπάνω στοιχεία οδηγούν στην μετά τεκμηρίων εξαγωγή του εμπειρικοϊστορικού συμπεράσματος ότι η προκύπτουσα και εδραιωθείσα ήδη από τις απαρχές της δεκαετίας του 1970 ισλαμική σύνθεση όχι μόνο συνέβαλε τα μέγιστα στην εξέλιξη της τουρκικής ιστοριογραφίας αλλά, συνάμα, είχε ως άμεση επίδραση την επανεύρεση του ταυτισμένου με την ισλαμική πίστη οθωμανικού παρελθόντος, το οποίο έως τότε είχε εξοβελιστεί από το εκσυγχρονιστικό μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα του βαθέως κεμαλικού γραφειοκρατικού καθεστώτος διά της αποσιώπησης αυτού από την δημόσια και επιστημονική συζήτηση. Η εμφάνιση και εδραίωση του Πολιτικού Ισλάμ συνέδραμε στην εκ νέου ανακάλυψη ενός σημαντικού τμήματος της τουρκικής ιστορίας, χωρίς την ύπαρξη του οποίου κωλυόταν η ιστορική συνέχεια του τουρκικού στοιχείου στο χωροχρόνο.

Εντούτοις, θα ήτο ύψιστη αφέλεια και αντιεπιστημονική πράξη η μη αναφορά στην συμβολή των νέων τάσεων και αντιλήψεων στον χώρο της ιστοριογραφίας, οι οποίες οφείλονται στην περίφημη γαλλική Σχολή Annales.38 Η συνθετότητα και ο πλουραλισμός που εξασφαλίστηκε μέσω της κοινωνικο-επιστημονικής προσεγγιστικής μεθόδου οδήγησε στην σταδιακή εδραίωση μίας άλλης, ανθρωπολογικής ιστορικής άποψης.39 Η δεκαετία του 1970 αποτέλεσε το έναυσμα για την διεθνή συγκρότηση μίας νέας γενιάς ιστορικών που διεξήγαν πλέον διεπιστημονική έρευνα στο πρωτογενές αρχειακό υλικό οδηγώντας, υπό το φως των στοιχείων αυτών, σε συμπεράσματα επί της κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας. Σχετικά με το οθωμανικό παρελθόν, πρώτος ο Fernand Braudel διά του μνημειώδους έργου του «Μεσόγειος» (1949) μετατοπίζει, εμποτισμένος από τις επιστημονικές αρχές της Σχολής Annales, το κέντρο του ερευνητικού βάρους στην οθωμανική κοινωνία και οικονομία ενώ στηρίζεται σε πρωτογενείς πηγές και ποσοτικά στοιχεία. Αντιστοίχως, αξιοπρόσεκτη περίπτωση επιρροής των αρχών των Annales στην διαμόρφωση της τουρκικής ιστοριογραφίας είναι εκείνη του καθηγητή οικονομικής ιστορίας και οθωμανολόγου Ömer Lütfi Barkan ο οποίος με το πολυσέλιδο έργο του «Osmanlı Devleti’nin Sosyal ve Ekonomik Tarihi» ανασυγκρότησε, μέσω της μεθοδικής και ρεαλιστικής μελέτης οικονομικών δεδομένων της εποχής, τα θεμελιώδη στοιχεία της οθωμανικής κλασσικής ιστορίας και πραγματικότητας, μεταξύ των οποίων βρίσκεται η σχέση του Ισλάμ με την οικονομία των οθωμανικών χρόνων.

Σημειώσεις

1 E. H. Carr, “What is History”, Penguin Classics, Great Britain 2018, p.26.

2 ο.π., σελ. 50,128.

3 J. Burckhardt, “Judgements on History and on Historians”, Routledge, London 1959, p. 158.

4 Andrea Teti, Andrea Mura, «Ισλάμ και Ισλαμισμός» στο Jeffrey Haynes, «Θρησκεία και Πολιτική»,

Εκδόσεις Πεδίο, Αθήνα 2018, σελ. 173,174.

5 ο.π., σελ. 176,177.

6 David Miller, “Political Theory”, The Social Science Encyclopedia, Routledge and Kegan Paul, London 1985, p. 618.

7 Γεώργιος Β. Μιχαλόπουλος, «Η Λειτουργία του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης (ΟΙΔ) στο Διεθνές Σύστημα και η Τουρκία», Εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2004, σελ. 134.

8 Burchan Ghalioun, “Islam et Politique: la modernité trahie”, Le Découverte, Paris 1997, p. 133.

9 Γεώργιος Β. Μιχαλόπουλος, «Η Λειτουργία του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης (ΟΙΔ) στο Διεθνές Σύστημα και η Τουρκία», Εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2004, σελ. 344.

10 Νίκος Μούδουρος, «Ο μετασχηματισμός της Τουρκίας», Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2012, σελ.

127-129.

11 Muzaffer Sencer, “Türkiye’de Siyasal Partilerin Sosyal Temelleri”, May Yayinlari, Istanbul 1974, p.365.

12 Γεώργιος Β. Μιχαλόπουλος, «Η Λειτουργία του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης (ΟΙΔ) στο Διεθνές Σύστημα και η Τουρκία», Εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2004, σελ.380-382,390-391.

13 Νίκος Μούδουρος, «Ο μετασχηματισμός της Τουρκίας», Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2012, σελ.

137, 142.

14 E. Gellner, «Έθνη και Εθνικισμός», Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1992, σ. 14, 19.

15 Άννα Φραγκουδάκη, Θάλεια Δραγώνα, «Τι είν’ η πατρίδα μας; – εθνοκεντρισμός στην εκπαίδευση», Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1997, σ. 32-33.

16 Πέτρος Θεοδωρίδης, «Οι μεταμορφώσεις της ταυτότητας. Έθνος, Νεωτερικότητα και Εθνικιστικός Λόγος», Εκδόσεις Αντιγόνη, Θεσσαλονίκη 2004, σελ. 42.

17 Eric J. Hobsbaum, «Έθνη και Εθνικισμός από το 1870 μέχρι σήμερα – Πρόγραμμα, μύθος, πραγματικότητα», Εκδόσεις Καρδαμίτσα, Αθήνα 1994, σ. 98-101.

18 Παντελής Λέκκας, «Η εθνικιστική ιδεολογία – πέντε υποθέσεις εργασίας στην ιστορική κοινωνιολογία», Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2011, σελ. 172.

19 Anthony Smith, «Εθνική Ταυτότητα», Εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα 2000, σ. 25-28

20 σχετικώς, όρα Αριστοτέλης Μητράρας, «Ο τουρκικός εθνικισμός του Ζιγιά Γκιοκάλπ και ο Κεμαλισμός», Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2012.

21 Jacob M. Landau, «Παντουρκισμός – το δόγμα του τουρκικού επεκτατισμού», Εκδόσεις Θετίλη/ΓΕΣ, Αθήνα 1986, σελ. 193-197.

22 ο.π., σελ. 205.

23 Erik J. Zürcher, «Σύγχρονη ιστορία της Τουρκίας», Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2004, σελ.

333-334.

24 Jacob M. Landau, «Παντουρκισμός – το δόγμα του τουρκικού επεκτατισμού», Εκδόσεις Θετίλη/ΓΕΣ, Αθήνα 1986, σελ. 213-214.

25 ο.π., σελ. 198.

26 Erik J. Zürcher, «Εισαγωγή στην σύγχρονη ιστορία της Τουρκίας», Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2004, σελ. 369-370.

27 Thierry Zarcone, “La Turquie moderne et l’Islam”, Flammarion, Paris 2004, p. 181.

28 Edward W. Said, «Διανοούμενοι και Εξουσία», Scripta, Αθήνα 1999, σελ. 32.

29 Ιωάννης Α. Αλατζάς, «Επιτομή της τουρκικής γραμματείας», Εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2002, σελ. 115-116.

30 Κωνσταντίνος Χ. Γώγος, «Το ισλαμιστικό κίνημα στην Τουρκία», Εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2016, σελ. 7-8.

31 Ιωάννης Θ. Μάζης, «Μυστικά Ισλαμικά Τάγματα και οικονομικοπολιτικό Ισλάμ στη Σύγχρονη Τουρκία», Εκδόσεις Προσκήνιο, Αθήνα 2000, σελ. 63-101.

32 Κωνσταντίνος Χ. Γώγος, «Το ισλαμιστικό κίνημα στην Τουρκία», Εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2016, σελ. 25-26.

33 ο.π., σελ. 23.

34 Κωνσταντίνος Χ. Γώγος, «Τουρκικό Πολιτικό Ισλάμ και Ισλαμιστικά Δίκτυα στη Γερμανία»,

Εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2011, σελ. 100.

35 Ιωάννης Μ. Μπακιρτζής, «Εισαγωγή στην Ιστορία της Οθωμανικής &Τουρκικής γλώσσας και λογοτεχνίας», Εκδόσεις Σπανίδη, Ξάνθη 2004, σελ. 130-131.

36 Κωνσταντίνος Χ. Γώγος, «Τουρκικό Πολιτικό Ισλάμ και Ισλαμιστικά Δίκτυα στη Γερμανία», 37

Εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2011, σελ. 150-151.

37 Christos Teazis, ”Ikincilerin Cumhuriyeti. Adalet ve Kalkinma Partisi”, Mizrak, Istanbul 2010, p.

53-55.

Βιβλιογραφία

  1. H. Carr, “What is History”, Penguin Classics, Great Britain 2018.
  2. Burckhardt, “Judgements on History and on Historians”, Routledge, London 1959.

Jeffrey Haynes, «Θρησκεία και Πολιτική», Εκδόσεις Πεδίο, Αθήνα 2018.

David Miller, “Political Theory”, The Social Science Encyclopedia, Routledge and Kegan Paul, London 1985.

Γεώργιος Β. Μιχαλόπουλος, «Η Λειτουργία του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης (ΟΙΔ) στο Διεθνές Σύστημα και η Τουρκία», Εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2004.

Burchan Ghalioun, “Islam et Politique: la modernité trahie”, Le Découverte, Paris 1997.

Νίκος Μούδουρος, «Ο μετασχηματισμός της Τουρκίας», Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2012.

38 Georg G Iggers, «Η Ιστοριογραφία στον εικοστό αιώνα», Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 2006, σελ.

73-90.

39 Νόρα Σκουτέρη-Διδασκάλου, «Annales, Past and Present, Review: τρία μαχητικά περιοδικά ιστοριογραφίας», Ο Πολίτης 25(1982), σ. 57-58.

Muzaffer Sencer, “Türkiye’de Siyasal Partilerin Sosyal Temelleri”, May Yayinlari, Istanbul 1974.

  1. Gellner, «Έθνη και Εθνικισμός», Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1992.

Άννα Φραγκουδάκη, Θάλεια Δραγώνα, «Τι είν’ η πατρίδα μας; – εθνοκεντρισμός στην εκπαίδευση», Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1997.

Πέτρος Θεοδωρίδης, «Οι μεταμορφώσεις της ταυτότητας. Έθνος, Νεωτερικότητα και Εθνικιστικός Λόγος», Εκδόσεις Αντιγόνη, Θεσσαλονίκη 2004.

Eric J. Hobsbaum, «Έθνη και Εθνικισμός από το 1870 μέχρι σήμερα – Πρόγραμμα, μύθος, πραγματικότητα», Εκδόσεις Καρδαμίτσα, Αθήνα 1994.

Παντελής Λέκκας, «Η εθνικιστική ιδεολογία – πέντε υποθέσεις εργασίας στην ιστορική κοινωνιολογία», Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2011.

Anthony Smith, «Εθνική Ταυτότητα», Εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα 2000. Αριστοτέλης Μητράρας, «Ο τουρκικός εθνικισμός του Ζιγιά Γκιοκάλπ και ο

Κεμαλισμός», Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2012.

Jacob M. Landau, «Παντουρκισμός – το δόγμα του τουρκικού επεκτατισμού»,

Εκδόσεις Θετίλη/ΓΕΣ, Αθήνα 1986.

Erik J. Zürcher, «Σύγχρονη ιστορία της Τουρκίας», Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα

2004.

Thierry Zarcone, “La Turquie moderne et l’Islam”, Flammarion, Paris 2004.

Edward W. Said, «Διανοούμενοι και Εξουσία», Scripta, Αθήνα 1999.

Ιωάννης Α. Αλατζάς, «Επιτομή της τουρκικής γραμματείας», Εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2002.

Κωνσταντίνος Χ. Γώγος, «Το ισλαμιστικό κίνημα στην Τουρκία», Εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2016.

Ιωάννης Θ. Μάζης, «Μυστικά Ισλαμικά Τάγματα και οικονομικοπολιτικό Ισλάμ στη Σύγχρονη Τουρκία», Εκδόσεις Προσκήνιο, Αθήνα 2000.

Κωνσταντίνος Χ. Γώγος, «Τουρκικό Πολιτικό Ισλάμ και Ισλαμιστικά Δίκτυα στη Γερμανία», Εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2011.

Ιωάννης Μ. Μπακιρτζής, «Εισαγωγή στην Ιστορία της Οθωμανικής &Τουρκικής γλώσσας και λογοτεχνίας», Εκδόσεις Σπανίδη, Ξάνθη 2004.

Christos Teazis, ”Ikincilerin Cumhuriyeti. Adalet ve Kalkinma Partisi”, Mizrak,

Istanbul 2010.

Georg G Iggers, «Η Ιστοριογραφία στον εικοστό αιώνα», Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα

2006.

Νόρα Σκουτέρη-Διδασκάλου, «Annales, Past and Present, Review: τρία μαχητικά περιοδικά ιστοριογραφίας», Ο Πολίτης 25 (1982).

Νικολάϊ Μπερντιάεφ, Το νόημα της Ιστορίας», Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα

2021.

Τόμας Μανν, «Το μαγικό βουνό», Εκδόσεις Εξάντας, Αθήνα 1995.

E A S T E R N M E D I T E R R A N E A N P O L I C Y N O T E

*Η εικονογράφηση είναι επιλογή των “Ανιχνεύσεων”

THE NEW YORK TIMES Πολ Κρούγκμαν: Οι μύθοι της MAGA για τον Πούτιν «ξεφούσκωσαν» στην Ουκρανία

0

Οι «ρεαλιστές» και οι Ρεπουμπλικάνοι που είχαν σπεύσει να μιλήσουν για νίκη του Πούτιν στην Ουκρανία πλέον διαψεύδονται. Οι σύγχρονοι πόλεμοι δεν κερδίζονται απλώς με το φαίνεται κανείς σκληρός και μάτσο, σχολιάζει ο Πολ Κρούγκμαν μέσα από τις σελίδες των Τάιμς της Νέας Υόρκης.

Στις 29 Αυγούστου ο Τάκερ Κάρλσον, τηλεπαρουσιαστής του δικτύου Fox News, επέκρινε την πολιτική του Αμερικανού προέδρου Τζο Μπάιντεν για την Ουκρανία, υποστηρίζοντας, μεταξύ άλλων, πως ο Βλαντιμίρ Πούτιν «δεν χάνει τον πόλεμο στην Ουκρανία» αλλά αντιθέτως «τον κερδίζει».

Το τάιμινγκ ήταν, από μια άποψη, «άψογο» όπως σημειώνει ο νομπελίστας Αμερικανός οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν σε άρθρο του για τους New York Times, καθώς μόλις λίγες ημέρες αργότερα, οι ουκρανικές δυνάμεις θα απωθούσαν τους Ρώσους από την περιοχή του Χαρκόβου.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (Institute for the Study of War), οι Ρώσοι οδηγήθηκαν τις περασμένες ημέρες σε μια «άτακτη υποχώρηση εν μέσω πανικού», αφήνοντας πίσω τους «μεγάλες ποσότητες εξοπλισμού και προμηθειών που μπορούν τώρα να χρησιμοποιήσουν οι ουκρανικές δυνάμεις».

Η ρωσική κατάρρευση φαίνεται, όπως σημειώνει ο Πολ Κρούγκμαν στο άρθρο του, να επιβεβαιώνει τις αναλύσεις όσων υποστήριζαν εδώ και μήνες ότι τα δυτικά όπλα μετατοπίζουν την στρατιωτική ισορροπία υπέρ της Ουκρανίας και ότι ο στρατός του Πούτιν βρίσκεται αντιμέτωπος με ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό και φθορές. Σύμφωνα με αυτές τις αναλύσεις, οι ρωσικές δυνάμεις θα μπορούσαν να φτάσουν σε ένα οριακό σημείο, αν και λίγοι περίμεναν ότι αυτό το σημείο θα ερχόταν τόσο σύντομα και κατά τρόπο τόσο δραματικό, συνεχίζει ο Κρούγκμαν.

Σύμφωνα με τον νομπελίστα Αμερικανό οικονομολόγο, ο Κάρλσον και οι «προερχόμενες από τα δεξιά μαζορέτες του Πούτιν» («…right-wing cheerleaders for Putin») δεν αποτελούν μεμονωμένες περιπτώσεις.

Υπάρχει μια ολόκληρη σχολή αυτοαποκαλούμενων «ρεαλιστών» που αντιμετώπιζε ως μάταιη την ουκρανική αντίσταση και που, παρά την αποτυχία της αρχικής επίθεσης του Πούτιν, πέρασε τους τελευταίους έξι μήνες καλώντας την Ουκρανία να κάνει μεγάλες παραχωρήσεις, γράφει στο άρθρο του ο Κρούγκμαν.

Υπάρχει ωστόσο και κάτι άλλο, ιδιαίτερο, στον τρόπο με τον οποίο η ρεπουμπλικανική make – America – great – again (MAGA) δεξιά στις ΗΠΑ «αγκαλιάζει» την αύρα της «ρωσικής ισχύος», ταυτίζοντας τις σκληρές πόζες και τον κομπασμό με την αποτελεσματικότητα.

Πολλοί Ρεπουμπλικάνοι δεν έκρυβαν τον θαυμασμό τους για τον Πούτιν τα περασμένα χρόνια. Το 2014, για παράδειγμα, ο Ρούντι Τζουλιάνι έπλεκε το εγκώμιο του Πούτιν με φράσεις τύπου «Αυτός είναι ηγέτης». Ενώ και ο ίδιος ο Τραμπ θα συνέχιζε να επαινεί τον Πούτιν ακόμα και μετά την εισβολή στην Ουκρανία.

Δεν είναι, λοιπόν, δύσκολο να δει κανείς από πού προέρχεται ο θαυμασμός της δεξιάς για τον πουτινισμό. Η Ρωσία του Πούτιν είναι, άλλωστε αυταρχική, ομοφοβική και εστιασμένη σε μια προσωποκεντρική – αποθεωτική για τον ηγέτη – προσέγγιση της εξουσίας.

Ωστόσο, το να θαυμάζει κανείς τις αξίες ενός καθεστώτος δεν σημαίνει πως πρέπει να έχει εμπιστοσύνη ταυτόχρονα και στην στρατιωτική του αποτελεσματικότητα.

«Έχω πολύ καλή γνώμη για κράτη πρόνοιας όπως είναι η Δανία. Ωστόσο, δεν έχω άποψη για την αποτελεσματικότητα του στρατού της Δανίας», σχολιάζει από την πλευρά του ο Κρούγκμαν.

Στα δεξιά ωστόσο του πολιτικού φάσματος, η αυταρχικότητα ενός καθεστώτος εκλαμβάνεται ενίοτε και ως δείγμα στρατιωτικής ικανότητας. Για παράδειγμα πέρυσι, ο Ρεπουμπλικάνος Αμερικανός γερουσιαστής Τεντ Κρουζ συνέκρινε, με ανάρτησή του στο twitter, την εικόνα ενός σκληροτράχηλου Ρώσου στρατιώτη με ξυρισμένο κεφάλι με τις εικόνες σε ένα βίντεο στρατολόγησης του αμερικανικού στρατού στο οποίο παρουσιάζεται μια γυναίκα δεκανέας μεγαλωμένη από δύο μητέρες. «Ίσως ένας woke στρατός να μην είναι η καλύτερη ιδέα», σχολίαζε τότε ο Κρουζ.

Ωστόσο, οι σύγχρονοι πόλεμοι δεν κερδίζονται απλώς με το φαίνεται κανείς σκληρός («…modern wars aren’t won by looking tough»), σχολιάζει ο Πολ Κρούγκμαν μέσα από τις σελίδες των Τάιμς της Νέας Υόρκης.

Το θάρρος είναι απαραίτητο και η γενναιότητα πρέπει να συμβαδίζει με την ευφυία και την ευελιξία.

Ειρήσθω εν παρόδω, οι γυναίκες αποτελούν πανω από το ένα πέμπτο του στρατού της Ουκρανίας.

Ο σύγχρονος πόλεμος μοιάζει με τη σύγχρονη οικονομία, γράφει ο Πολ Κρούγκμαν: η επιτυχία εξαρτάται περισσότερο από την ικανότητα, την γνώση και το άνοιγμα σε ιδέες παρά από τη μυϊκή δύναμη.

Ωστόσο, η make – America – great – again (MAGA) νοοτροπία της αμερικανικής δεξιάς προτιμά τα σκληρά λόγια (tough talk) από την τεχνογνωσία.

Η αμερικανική δεξιά είχε ανάγκη να δει τον Πούτιν ως έναν ηγέτη που έγινε ισχυρός επειδή απέρριψε τις φιλελεύθερες αξίες.

Πλέον, όλοι διερωτώνται τι θα συμβεί στο εσωτερικό της Ρωσίας εάν η εισβολή στην Ουκρανία καταλήξει σε ήττα. Πρέπει ωστόσο να αναρωτηθεί κανείς και το πώς θα χειριστεί η δεξιά στις ΗΠΑ την αποκάλυψη ότι μερικές φορές οι σκληροί έρχονται τελευταίοι, καταλήγει ο Κρούγκμαν στο άρθρο του.

Πηγή: New York Times/Καθημερινή

NEW YORK TIMES. Πως σχεδιάστηκε η Ουκρανική αντεπίθεση με τη βοήθεια των ΗΠΑ και της Βρετανίας.

0

 13 Σεπτεμβρίου 2022

Σύμφωνα με δημοσίευμα των NEW YORK TIMES η Ουκρανία προετοιμάζει την τρέχουσα στρατηγική αντεπίθεσης μαζί με Αμερικανούς αξιωματούχους από τις αρχές του καλοκαιριού.

Οι ΝΥΤ μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας με αρκετούς Αμερικανούς αξιωματούχους και προσπάθησαν να ανακατασκευάσουν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκε η ουκρανική αντεπίθεση. Συγκεκριμένα, αυτή έγινε δυνατή χάρη σε μακρές προετοιμασίες και επικοινωνίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους.Ο σχεδιασμός της αντεπίθεσης, ξεκίνησε λίγο αφότου ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι είπε στους στρατηγούς του ότι ήθελε να κάνει ένα απτό βήμα για να αποδείξει ότι η χώρα του θα μπορούσε να απωθήσει την ρωσική εισβολή.

Με εντολή του, ο ουκρανικός στρατός ανέπτυξε ένα σχέδιο για μια ευρεία επίθεση στο νότο για να ανακαταλάβει τη Χερσώνα και να αποκόψει τη Μαριούπολη από τα ρωσικά στρατεύματα στα ανατολικά.

Ωστόσο, τόσο οι Ουκρανοί στρατηγοί όσο και οι Αμερικανοί αξιωματούχοι πίστευαν ότι μια τέτοια επίθεση θα οδηγούσε σε σημαντικές απώλειες των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας. Ο χρόνος ήταν επίσης κρίσιμος, καθώς η αντεπίθεση έπρεπε να πραγματοποιηθεί πριν από το κρύα του χειμώνα, έτσι ώστε ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν να μην μπορεί να χρησιμοποιήσει την πίεση του φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Το καλοκαίρι, όταν ο ουκρανικός και ο αμερικανικός στρατός δοκίμασαν μια επίθεση μεγάλης κλίμακας στο νότο με τη μορφή άσκησης, διαπίστωσαν ότι θα αποτύγχανε. Αυτά τα αποτελέσματα αναφέρθηκαν στον Ζελένσκι, μετά από αυτό άλλαξε το σχέδιο του Κιέβου.

«Αντί για μία μεγάλη επίθεση, ο ουκρανικός στρατός πρότεινε δύο. Η πρώτη ήταν στη Χερσώνα, η οποία πιθανότατα χρειάστηκε λίγες ημέρες ή εβδομάδες πριν πάρει απτά αποτελέσματα λόγω της συγκέντρωσης ρωσικών στρατευμάτων. Η άλλη σχεδιάστηκε κοντά στο Χάρκοβο».

Οι ΗΠΑ, η Βρετανία και η Ουκρανία αξιολόγησαν το σχέδιο και οι τρεις πλευρές συμφώνησαν ότι το νέο σχέδιο θα λειτουργήσει. Ταυτόχρονα, το δημοσίευμα επισημαίνει ότι η επίθεση προς την κατεύθυνση της Χερσώνας δεν ήταν ποτέ πλασματική ή παραπλανητική.

Το σχέδιο, το οποίο προέκυψε κατά τη διάρκεια συζητήσεων στα μέσα του καλοκαιριού, βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και στα όπλα υψηλής τεχνολογίας. Αλλά Αμερικανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι τα εύσημα για την επίθεση ανήκουν εξ ολοκλήρου στον Ζελένσκι και τον ουκρανικό στρατό, ο οποίος, με σχετικά μικρές δυνάμεις στο Χάρκοβο, κέρδισε μια τεράστια νίκη.

Πηγή: pravda.com.ua

Αντίο Ζαν-Λικ Γκοντάρ (1930-2022): 25 ταινίες για μια εποπτεία του έργου του μεγάλου δημιουργού

0

Ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ πέθανε σήμερα 13 Σεπτεμβρίου 2022 και μαζί του ένα μεγάλο μέρος του σινεμά, Με αφορμή το θλιβερό γεγονός, αξιολογούμε εκατό και πλέον ταινίες (σε φιλμ, βίντεο ή τηλεόραση) του και συνθέτουμε ένα τοπ-25 για αυτούς που επιθυμούν να μυηθούν στο έργο ενός από τους μεγαλύτερους και πιο αμφιλεγόμενους σκηνοθέτες του παγκόσμιου κινηματογράφου.

Από τον Αχιλλέα Παπακωνσταντή

«Το ότι ο κινηματογράφος εφευρέθηκε σαν εργαλείο σκέψης, η ανθρωπότητα το λησμόνησε εξαιρετικά γρήγορα» (Ζαν-Λικ Γκοντάρ)

Από τα τέλη της δεκαετίας του ΄80 έως πρσφάτως, η συγκεκριμένη φράση επανερχόταν συστηματικά στις συνεντεύξεις και τα κείμενα του Γαλλο-Ελβετού δημιουργού. Πέρα από μία ιστοριογραφική υποσημείωση πάνω στις απαρχές του κινηματογράφου, ή μία έκκληση για την έστω και καθυστερημένη αναγνώριση της φιλοσοφικής του αξίας, ο Γκοντάρ προσφέρει εδώ, προς κάθε ενδιαφερόμενο, ένα πολύτιμο κλειδί για την κατανόηση του δικού του έργου.

Η επικρατούσα αντίληψη βλέπει στον κινηματογράφο μία τέχνη αντίστοιχη της λογοτεχνίας, κι όχι ένα μέσο αντίστοιχο της γραφής. Ποιο νόημα θα είχε όμως μία συγκριτική αξιολόγηση, με βάση τα ίδια ακριβώς κριτήρια, ανάμεσα σε ένα μυθιστόρημα του Ντοστογιέφσκι και ένα δοκίμιο του Κίρκεγκωρ; Πόσο χρήσιμη θα ήταν η τοποθέτηση, δίπλα-δίπλα, στον πίνακα με τα αστεράκια ή στη λίστα με τα καλύτερα της χρονιάς, των τελευταίων βιβλίων του Φίλιπ Ροθ και του Σλάβοϊ Ζίζεκ; Πάνω από μισό αιώνα μετά την έξοδο στις αίθουσες της θρυλικής πρώτης μεγάλου μήκους ταινίας του Γκοντάρ, «Με Κομμένη την Ανάσα», μοιάζουμε ακόμα πολύ μακριά από τη συνειδητοποίηση πως οι συνθήκες και οι προκαταλήψεις μάς βάζουν κάποιες φορές να συγκρίνουμε ανόμοια μεγέθη. Μοιραία, το γκονταρικό σινεμά αδικήθηκε στη συνείδηση ενός ευρέως κοινού που κλήθηκε διαχρονικά να «συναντήσει» τις ταινίες του ενενηντάχρονου σήμερα σκηνοθέτη εντός ενός πλαισίου ολωσδιόλου ξένου σε σχέση με τη φόρμα και το περιεχόμενό τους.

Από την «Επιχείρηση Μπετόν» (1954) έως «Το Βιβλίο των Εικόνων» (2018), ο Γκοντάρ φιλοσοφεί πάνω στη ζωή, τον θάνατο, τον έρωτα, την ευθύνη για τον Άλλον, την πολιτική στράτευση και την ιστορία της ανθρωπότητας στον εικοστό αιώνα, επιλέγοντας το σινεμά ως μέσο, όπως άλλοι επέλεξαν τον γραπτό λόγο. Από άποψη ή από αδυναμία, δεν έβαλε ποτέ ως προτεραιότητα το θέαμα ή την αφήγηση μιας ιστορίας. Σήμερα που η πρωτοκαθεδρία της σκοτεινής αίθουσας αποτελεί παρελθόν και που η θέαση ταινιών έχει μετατραπεί σε υπόθεση πρωτίστως οικιακή (και «οικεία»), ήρθε ίσως η ώρα για να δοκιμάσει περισσότερος κόσμος την αναμέτρηση με το πληθωρικό σινεμά του Γκοντάρ. Η παρακάτω λίστα παίζει το «κριτικό» παιχνίδι της αξιολογικής σειράς, ευελπιστεί όμως πάνω από όλα να λειτουργήσει ως οδηγός επιβίωσης για τολμηρούς, μα αμύητους στο γκονταρικό έργο, θεατές.

(Υποσημείωση: οι άγραφοι κανόνες της καλής σινεφιλικής αγωγής δεν έχουν εδώ εφαρμογή. Μη διστάσετε να διακόψετε, όσες φορές κι αν το επιθυμείτε, την προβολή μιας ταινίας του Γκοντάρ, ώστε να διαβάσετε, να αναζητήσετε αναφορές, να ακούσετε μουσική, να ξεκουραστείτε, ή να κάνετε οτιδήποτε άλλο σας υπαγορεύσουν το συναίσθημα και οι ελεύθεροι συνειρμοί σας.)

25. «Μότσαρτ Για Πάντα» (For Ever Mozart, 1996)

Οι γιουγκοσλαβικοί πόλεμοι της δεκαετίας του 1990 σημάδεψαν ανεξίτηλα το ύστερο έργο του σκηνοθέτη. Απαντώντας στην Σούζαν Σόνταγκ, που το καλοκαίρι του 1993 ανέβασε στο πολιορκημένο Σαράγεβο το «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Μπέκετ, ο Γκοντάρ βάζει τρεις νεαρούς ήρωες, τα ξαδέλφια Καμίγ και Ζερόμ, και την οικιακή βοηθό τους, Τζαμιλά, να ταξιδεύσουν από την Ελβετία ως την μαρτυρική πρωτεύουσα της Βοσνίας, για να ερμηνεύσουν εν μέσω βομβαρδισμών ένα έργο του Αλφρέ ντε Μισέ. Το «Μότσαρτ Για Πάντα» καταγράφει με ύφος κυνικό και με σαφή διάθεση αυτοκριτικής την οριστική αποτυχία της τάξης των διανοούμενων να γλυτώσουν την ανθρωπότητα από την βαρβαρότητα του πολέμου. Στην πορεία θα προλάβει να αφήσει μερικά αιχμηρά σχόλια πάνω στο ρατσισμό και τις ταξικές ανισότητες της γαλλικής κοινωνίας.

24.  «Η Δύναμη του Λόγου» (Puissance de la parole, 1988)

Στην παραγγελία της Φρανς Τέλεκομ για ένα διαφημιστικό σποτ, ο Γκοντάρ θα απαντήσει με ένα κοσμογονικό ποίημα δεκατριών λεπτών πάνω στο θέμα της ανθρώπινης επικοινωνίας. Όλα βρίσκουν τη θέση τους σε αυτό το εκρηκτικό μάγμα από εικόνες και ήχους: ένα ζευγάρι που χωρίζει τηλεφωνικά μιλώντας αποκλειστικά με ατάκες-δάνεια από το «Ο Ταχυδρόμος Χτυπάει Πάντα Δύο Φορές», ένα δεύτερο ανδρόγυνο που σε αναφορά στον Έντγκαρ Άλαν Πόε αποφασίζει να επανεφεύρει τον κόσμο από το μηδέν, οι πίνακες του Φράνσις Μπέικον, οι μελωδίες του Ραβέλ κι εκείνες του Λέοναρντ Κοέν, οι στίχοι του Μπωντλαίρ και οι αντισυμβατικοί ήχοι του Τζον Κέιτζ. Υπερβαίνοντας την κακοφωνία με διάθεση μεταφυσική, «Η Δύναμη του Λόγου» συναντά στο εκστατικό της φινάλε την κοινή σε όλους μας τέχνη της Δημιουργίας.

23. «Κάμερα-Μάτι» (Camera-Eye, 1967)

Αποτίνοντας φόρο τιμής στο μεγάλο Σοβιετικό σκηνοθέτη Τζίγκα Βερτώφ, ο Γκοντάρ επιλέγει αυτόν τον τίτλο για το δωδεκάλεπτο σκετς με το οποίο συμμετέχει στο σπονδυλωτό φιλμ «Μακριά από το Βιετνάμ», μια πρωτοφανής πρωτοβουλία μερικών από τους διασημότερους σκηνοθέτες της Γαλλίας της δεκαετίας του ΄60 να καταγγείλουν, μέσω μιας συλλογικής ταινίας, τη στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ στη χώρα της νοτιοανατολικής Ασίας. Σε μια σπαραχτική εξομολόγηση, ο Γκοντάρ φιλμάρει τον εαυτό του πίσω από μια επιβλητική κάμερα Mitchell και διαλογίζεται πάνω στην απόσταση που χωρίζει το «σινεμά του Δημιουργού» όχι μόνο από το Βιετνάμ, αλλά από τον απλό λαό σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

22. «Αλίμονο σε Μένα» (Hélas pour moi, 1993)

Προτείνοντας μια μοντέρνα διασκευή του αρχαιοελληνικού μύθου του Αμφιτρύωνα και της Αλκμήνης, το «Αλίμονο Σε Μένα» σηματοδοτεί την πρώτη και τελευταία φορά που ο Γκοντάρ συνεργάστηκε με τον ακριβοθώρητο Ζεράρ Ντεπαρντιέ (τρία χρόνια μετά την κινηματογραφική του συνάντηση με τον έτερο μεγάλο σταρ του γαλλικού σινεμά, Αλέν Ντελόν, στην ταινία «Νουβέλ Βαγκ»). Επίλογος μιας δεκαετούς ενασχόλησης με ζητήματα θεολογικού χαρακτήρα, το «Αλίμονο Σε Μένα» στοχάζεται πάνω στην έννοια της μετάδοσης της γνώσης από γενιά σε γενιά, δίνοντας τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη φύση και στο απέραντο γαλάζιο της λίμνης Λεμάν.

21. «Νούμερο Δύο» (Numéro deux, 1975)

Αφήνοντας πίσω του το σινεμά της μαοϊστικής στράτευσης κι έχοντας πλέον εγκατασταθεί στην Γκρενόμπλ μαζί με τη σύντροφο και σταθερή (έως τις μέρες μας) συνεργάτη του, Αν-Μαρί Μιεβίλ, ο Γκοντάρ δέχτηκε την πρόταση του θρυλικού παραγωγού Ζορζ Ντε Μπορεγκάρ για να γυρίσει ένα σίκουελ του «Με Κομμένη την Ανάσα». Στο τέλος, το μόνο που έμεινε από την αρχική αυτή ιδέα είναι ο τίτλος-δήλωση πως αυτή θα είναι η δεύτερη «πρώτη» ταινία του σκηνοθέτη. Στην πραγματικότητα, ο Γκοντάρ ξόδεψε το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού στην υπηρεσία της τεχνολογικής ουτοπίας που μεθοδικά χτίζει τη δεκαετία του ’70, εξοπλίζοντας ένα ιδιωτικό ατελιέ βίντεο που του επιτρέπει να δουλεύει μόνος του όλα τα στάδια κατασκευής μιας ταινίας. Το «Νούμερο Δύο» είναι η πρώτη του μυθοπλασία γυρισμένη με αυτήν την τεχνολογία, μια ανθρωπολογική σπουδή πάνω στον προβληματικό θεσμό της μεσοαστικής γαλλικής οικογένειας της εποχής. Οι θεατές του εικοστού πρώτου αιώνα θα σοκαριστούν με μαθηματική ακρίβεια, όχι τόσο με τη σκληράδα των εικόνων και των διαλόγων, αλλά με την πρωτοφανή ειλικρίνεια στην αποτύπωση των οικογενειακών σχέσεων εξουσίας.

20. «Ζούσε τη Ζωή της» (Vivre sa vie, 1962)

Το πρώτο χρονολογικά από τα γκονταρικά αριστουργήματα βρίσκει τον σκηνοθέτη στην πιο ροσελινική περίοδο του έργου του. Εμπνεόμενος από τις ταινίες του πρωτοπόρου του ιταλικού νεορεαλισμού, ο Γκοντάρ αρχίζει σταδιακά να απομακρύνεται από το στιλ της Νουβέλ Βαγκ. Χωρισμένο σε δώδεκα κεφάλαια, το «Ζούσε Τη Ζωή Της» αντλεί επίσης έμπνευση από το θέατρο του Μπέρτολτ Μπρεχτ και το ασκητικό σινεμά του Ρομπέρ Μπρεσόν, παραδίδοντας μία κοινωνιολογική εκδοχή της χιλιοειπωμένης ιστορίας της «πόρνης με τη χρυσή καρδιά». Τα ασφυκτικά κοντινά στο πρόσωπο της Άννα Καρίνα και η εκθαμβωτική ασπρόμαυρη φωτογραφία του Ραούλ Κουτάρ σημάδεψαν το φαντασιακό για πολλές γενιές σινεφίλ.

19. «Ο Σώζων Εαυτόν Σωθήτω» (Sauve qui peut (la vie), 1980)

Ο Γκοντάρ συνοδεύει την οριστική του επιστροφή στα ελβετικά εδάφη με την πρώτη του «επαγγελματική» ταινία εδώ και σχεδόν μια δεκαετία, παίρνοντας ξανά τη θέση του στο κυρίαρχο δίκτυο κινηματογραφικής διανομής. Το αποτέλεσμα ξεπέρασε κάθε προσδοκία, καθώς «Ο Σώζων Εαυτόν Σωθήτω» γνωρίζει μεγάλη εμπορική επιτυχία κι ανοίγει ένα σερί τεσσάρων ταινιών με πολύ υψηλές εισπράξεις που θα επαναφέρουν τον σκηνοθέτη, για πρώτη φορά μετά τη δεκαετία του ’60, στο επίκεντρο του γαλλικού σινεμά. Κι όμως τίποτα στο ίδιο το έργο δεν προϊδέαζε για μια τέτοια μαζική απήχηση. Παρακολουθώντας τις αδέξιες προσπάθειες τριών χαρακτήρων (ερμηνευμένους από τους Ζακ Ντιτρόνκ, Ναταλί Μπάιγ και Ιζαμπέλ Ιπέρ) να «αγγίξουν» ο ένας τον άλλον, ο Γκοντάρ ομολογεί την απελπισία του για μια κοινωνία δομημένη πάνω στη λογική της εκπόρνευσης.

18. «Αλφαβίλ» (Alphaville, 1965)

Δεκαεπτά χρόνια πριν το «Blade Runner», ο Γκοντάρ τολμά να συνδυάσει τους κώδικες της επιστημονικής φαντασίας κι εκείνους του φιλμ νουάρ, με διάθεση σαφέστατα πιο πολιτική από το φιλμ του Ρίντλεϊ Σκότ, στέλνοντας μια ποιητική προειδοποίηση για τους κινδύνους που επιφυλάσσει η μετατροπή της δημοκρατίας σε καθεστώς τεχνοκρατικό. Αναμενόμενα το σχόλιο της ταινίας θα φανεί σε κάποιους αφελές ως προς την καλοπροαίρετη πίστη του στη δύναμη της αγάπης (θυμίζοντας σε αυτό το σημείο το «Μετρόπολις» του Λανγκ), αλλά ακόμα και οι πιο σθεναρές αντιστάσεις θα καμφθούν μπροστά στην αξέχαστη σκηνή με τους Έντι Κόνσταντιν και Άννα Καρίνα να στέλνουν μήνυμα ελπίδας υπό τους στίχους του Πωλ Ελυάρ. Η πιο προσβάσιμη ταινία του σκηνοθέτη είναι ταυτόχρονα και μία από τις πιο επιδραστικές του, αφήνοντας το στίγμα της σε πολλά μεταγενέστερα φιλμ, από τον HAL του «2001» του Κιούμπρικ ως τις γυναίκες-ανδροειδή του «2046» του Γουόνγκ Καρ-Γουάι.

17. «Η Μουσική Μας» (Notre musique, 2004)

Χωρισμένο σε τρία διακριτά μέρα («Κόλαση», «Καθαρτήριο», «Παράδεισος»), «Η Μουσική Μας» εξετάζει από κοινού τα δύο μεγάλα ιστορικοπολιτικά γεγονότα που σημάδεψαν το σινεμά του Γκοντάρ, το Παλαιστινιακό ζήτημα και τον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία. Καθοδηγούμενος από τις θέσεις του φιλοσόφου Εμανουέλ Λεβινάς, ο σκηνοθέτης θα συμπυκνώσει το (εμμονικό στις ταινίες του) ζήτημα της ευθύνης στη σχέση που αναπτύσσουμε καθημερινά στη ζωή μας με το πρόσωπο των άλλων και θα χαρίσει μερικά από τα πιο συγκινητικά γκρο πλαν στην ιστορία της έβδομης τέχνης.

16. «Η Κινέζα» (La Chinoise, 1967)

Ταινία-σταθμός στην καριέρα του Γκοντάρ και πρώιμο δείγμα της μετέπειτα φανατικής μαοϊστικής του στράτευσης, «Η Κινέζα» σκάει σαν βόμβα-μολότοφ στη Γαλλία του 1967, δίνοντας μια σαγηνευτική αισθητική κατεύθυνση, γεμάτη χρώμα και χιούμορ, στην πολιτικοποίηση της φοιτητικής νεολαίας. Γράφτηκαν πολλά για την προφητική διάσταση ενός φιλμ που κυκλοφόρησε στις αίθουσες έναν ολόκληρο χρόνο πριν από τον Μάη του ’68. Ωστόσο, η διεισδυτική ματιά του σκηνοθέτη πάει στην πραγματικότητα πολύ πιο μακριά, θέτοντας ήδη τους πέντε νεαρούς «μαρξιστές-λενινιστές» της ταινίας αντιμέτωπους με μερικά από τα αδιέξοδα στα οποία θα βρεθεί η επαναστατική αριστερά την δεκαετία του ’70.

15. «ΖΛΓκ/ΖΛΓκ, Αυτοπροσωπογραφία του Δεκέμβρη» (JLG/JLG, autoportrait de décembre, 1994)

Για πολλές δεκαετίες, ο κινηματογράφος του Γκοντάρ υπήρχε αποκλειστικά σε χρόνο ενεστώτα. Αυτή ήταν άλλωστε μία από τις βασικές διαφορές του από το γεμάτο ρομαντισμό έργο του συνοδοιπόρου στα χρόνια της Νουβέλ Βαγκ, Φρανσουά Τριφό. Εκτός από την άρνηση για οποιασδήποτε μορφής αναπαράσταση εποχής στις μυθοπλασίες του, ο σκηνοθέτης απέφευγε για χρόνια να μιλήσει ή να δώσει οποιοδήποτε υλικό σχετικά με την παιδική και την εφηβική του ηλικία. Το ταμπού έμελλε να σπάσει το 1994, με ένα μεσαίου μήκους ντοκιμαντέρ γυρισμένο σε πρώτο πρόσωπο, το εναρκτήριο πλάνο του οποίου θα είναι μια φωτογραφία του Γκοντάρ σε ηλικία δέκα ετών, εκτυπωμένη σε αρνητικό, με τη σκιά του 64χρονου εαυτού του να καλύπτει σταδιακά την επιφάνειά της. Βουτηγμένο στο μελαγχολικό μπλε της γαλλόφωνης Ελβετίας, το «ΖΛΓκ/ΖΛΓκ, Αυτοπροσωπογραφία του Δεκέμβρη» είναι μία από τις πιο σπαρακτικές δηλώσεις μοναξιάς που μας έδωσε ποτέ το σινεμά.

14. «Αγώνες στην Ιταλία» (Lotte in Italia, 1970)

Από το καλοκαίρι του 1969 έως το τέλος του 1971, ο Γκοντάρ προχώρησε ένα βήμα παραπέρα την άρνησή του, ήδη από το 1968, να υπογράφει τις ταινίες του και ίδρυσε μαζί με τον νεαρό μαοϊστή, πρώην αρθογράφο στη Le Monde, Ζαν-Πιερ Γκοράν, το Γκρουπ Τζίγκα Βερτώφ. Στην ιστορία του σινεμά ελάχιστες υπήρξαν οι μεταφορές φιλοσοφικών-θεωρητικών κειμένων στην οθόνη και σίγουρα καμία πιο πετυχημένη απο τους «Αγώνες Στην Ιταλία», οπτικοακουστική και ψευδο-μυθοπλαστική ανάλυση του άρθρου του Λουί Αλτουσέρ «Σημείωση σχετικά με τους ιδεολογικούς μηχανισμούς του κράτους». Υπόδειγμα διαλεκτικού, μαρξιστικού κινηματογράφου, η ταινία αφηγείται την καθημερινότητα μιας νεαρής Ιταλίδας φοιτήτριας (Κριστιάνα Τούλιο-Αλτάν), μοιρασμένη ανάμεσα στην πολιτική της δράση και την ιδιωτική της ζωή, καθώς και τη σταδιακή της συνειδητοποίηση του χάσματος που χωρίζει τις ιδέες από τις πράξεις της.

13. «Οι Καραμπινιέροι» (Les Carabiniers, 1963)

Η πιο παρεξηγημένη ταινία της πρώτης περιόδου του γκονταρικού έργου είναι στην πραγματικότητα μία από τις καλύτερες ολόκληρης της καριέρας του. Το καλοκαίρι του 1962, ο Ροσελίνι προτείνει στον Γκοντάρ να συνεργαστούν πάνω σε μια διασκευή του θεατρικού «Οι Καραμπινιέροι» του Βενιαμίν Τζόπολο, με τον πρώτο να την ανεβάζει στη σκηνή και τον δεύτερο να την γυρίζει σε ταινία. Σε μία άκρως τολμηρή απόφαση, ο Γκοντάρ επιστρέφει στο σημείο μηδέν της κινηματογραφικής γλώσσας, εμπνεόμενος από την αισθητική των πρώτων φιλμ των αδελφών Λιμιέρ, και υπογράφει την πιο αυθεντικά αντιπολεμική ταινία όλων των εποχών. Η σκηνή με τους στρατιώτες να επιστρέφουν με μια χούφτα φωτογραφίες ως λάφυρα πολέμου, μισό αιώνα πριν από την επικράτηση των «σμαρτ φόουν», είναι απλά το αποκορύφωμα μια εκπληκτικής αλληγορίας για τον τόσο παράλογο κόσμο μας.

12. «Η Ελεγεία του Έρωτα» (Éloge de l’amour, 2001)

Ακολουθώντας την έρευνα του Έντγκαρ, ενός νεαρού σκηνοθέτη που προετοιμάζει το καινούριο του φιλμ, ο Γκοντάρ φιλοσοφεί πάνω στην ιστορία και τη μνήμη, συλλογική κι ατομική, με φανερή θλίψη που δεν υπερνικά όμως την βαθιά του πίστη στην ανθρώπινη δημιουργικότητα. Το πρώτος μέρος, γυρισμένο σε ένα μελαγχολικό κιαροσκούρο, βρίσκει τον Γκοντάρ να επιστρέφει για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια (και για τελευταία μέχρι σήμερα) στο Παρίσι, στους δρόμους και τις λεωφόρους όπου γύριζε τις ταινίες του στην εποχή της Νουβέλ Βαγκ. Το δεύτερο μέρος εκτυλίσσεται στη Βρετάνη, στα μέρη όπου ο σκηνοθέτης πέρασε πολλά καλοκαίρια της παιδικής του ηλικίας, και διόλου τυχαία δανείζεται την αισθητική του από ερασιτεχνικά οικογενειακά φιλμ, δίνοντας στην υπερβολικά κορεσμένη έγχρωμη ψηφιακή εικόνα την υφή ζωγραφικού πίνακα.

11. «Σαββατοκύριακο» (Week-end, 1967) 

Στο απόγειο της εμπορικής του απήχησης, την εποχή που ο Τριφό έφτασε να τον συγκρίνει σε δημοτικότητα με τον Πάπα και τους Μπιτλς, ο Γκοντάρ αποφασίζει να στρατευθεί πολιτικά και να εγκαταλείψει την ενασχόλησή του με τον «εμπορικό» κινηματογράφο. Ο εν τέλει προσωρινός επίλογος θα δοθεί μέσα από ένα φιλμ-κόλαφο για τον δυτικό πολιτισμό, ένα δριμύτατο «κατηγορώ» απέναντι στην αστική δημοκρατία που το σαρδόνιο φινάλε θα μετατρέψει σε βορά κανιβάλων μηδενιστών. Η αρχική ιδέα, εμπνευσμένη από τις μαζικές εξόδους των Παριζιάνων για τα εξοχικά τους κάθε σαββατοκύριακο και τη συνεπακόλουθη «αιματοχυσία» των τροχαίων, μοιραία θα αγγίξει το ελληνικό κοινό.

10. «Όλα Πάνε Καλά» (Tout va bien, 1972)

Βάζοντας τέλος στη σύντομη πορεία του Γκρουπ Τζίγκα Βερτώφ, ο Γκοντάρ συνεργάζεται μία τελευταία φορά με τον Γκοράν και μαζί επιχειρούν το «κόλπο γκρόσο» της δημιουργίας μιας μαρξιστικής μυθοπλαστικής ταινίας, με μεγάλο προϋπολογισμό, σταρ πρώτης γραμμής (Ιβ Μοντάν και Τζέιν Φόντα) και διανομή σε όλες τις κεντρικές αίθουσες. Το εισπρακτικό αποτέλεσμα δε θα τους δικαιώσει, όμως το «Όλα Πάνε Καλά» παραμένει μια άκρως απολαυστική εμπειρία ακόμα και για τον σημερινό θεατή, συνδυάζοντας την αλληγορία για το τέλος της επαναστατικής αισιοδοξίας της άκρας αριστεράς με έναν φόρο τιμής στην κωμική ιδιοφυία του Τζέρι Λιούις.

9. «Μία Παντρεμένη Γυναίκα» (Une femme mariée, 1964)

Στην πιο μπεργκμανική ταινία της καριέρας του, ο Γκοντάρ κατακερματίζει το σώμα των ηθοποιών του μέσα από τη συστηματική χρήση των πολύ κοντινών κάδρων για να παραδώσει μια ευφυέστατη κριτική απέναντι στη νεο-εμφανιζόμενη κοινωνία της κατανάλωσης. Όλα μοιάζουν να λειτουργούν άψογα εδώ, από τα κουαρτέτα του Μπετόβεν έως την εκπληκτική Σάσα Μερίλ στον πρωταγωνιστικό ρόλο, την μόνη ίσως ηθοποιό, μαζί με την Μαρίνα Βλαντί, που αφομοίωσε πλήρως τις ιδιαιτερότητες της αποστασιοποιημένης ερμηνείας που επιτάσσει το γκονταρικό σύμπαν. Η κριτική υποδοχή της ταινίας θα σηματοδοτήσει την 180 μοιρών στροφή του αριστερού Τύπου της Γαλλίας απέναντι σε ένα σκηνοθέτη που μέχρι τότε απέρριπτε ως ακροδεξιό και επικίνδυνο.

8. «Χαίρε Μαρία» (Je vous salue Marie, 1985)

Τέσσερα χρόνια πριν τον «Τελευταίο Πειρασμό» του Σκορσέζε, μία άλλη βαθιά θρησκευόμενη ταινία, το «Χαίρε Μαρία» του Γκοντάρ, θα προκαλέσει σκάνδαλο στους κόλπους της καθολικής εκκλησίας και βίαιες διαδηλώσεις σε πολλές πόλεις στην Ευρώπη, αναγκάζοντας τον Πάπα να καταδικάσει δημόσια το φιλμ και την έξοδό του στις αίθουσες. Ο θόρυβος οδήγησε εύλογα στην πολύ μεγάλη εισπρακτική επιτυχία της ταινίας, την τελευταία μέχρι σήμερα για τον σκηνοθέτη. Εμπνεόμενος από τα κείμενα της Φρανσουάζ Ντολτό στο βιβλίο «Τα Ευαγγέλια και η Πίστη. Ο Κίνδυνος μιας Ψυχαναλυτικής Ματιάς», ο Γκοντάρ μεταφέρει την ιστορία της Αμώμου Συλλήψεως στο παρόν της δεκαετίας του ’80 και γυρίζει μια συγκλονιστική ταινία πάνω στα δυσδιάκριτα σύνορα που χωρίζουν την επιστήμη και τη θρησκεία. Επίσης, το «Χαίρε Μαρία» συμπυκνώνει τη διαχρονική αμφισημία του γκονταρικού έργου απέναντι στη θέση της γυναίκας: δίνει μεν στην Μαρία τον κεντρικό ρόλο στη θεμελιώδη ιστορία της χριστιανικής πίστης, το πράττει δε καδράροντας με διάθεση σαφέστατα φετιχιστική το πρόσωπο και το κορμί της «μούσας» του σκηνοθέτη τη δεκαετία του ’80, Μίριεμ Ρουσέλ.

7. «Γαλλία, Γύρος, Παράκαμψη, Δύο Παιδιά» (France tour détour deux enfants, 1978)

Όταν οι ιθύνοντες του καναλιού Αντέν 2 ζήτησαν από τον Γκοντάρ να μεταφέρει σε μια σειρά δώδεκα επεισοδίων το πατριωτικού ύφος μυθιστόρημα «Ο Γύρος της Γαλλίας από Δύο Παιδιά» της Ογκουστίν Φουιγέ, στην επέτειο των εκατό χρόνων από την έκδοσή του, όφειλαν να ξέρουν ότι το τελικό αποτέλεσμα θα διέφερε από τις δικές τους προθέσεις. Ο σκηνοθέτης και η συνεργάτης του, Αν-Μαρί Μιεβίλ, εγκατέλειψαν σχεδόν ολοκληρωτικά το πρωτότυπο βιβλίο, μετέφεραν τη δράση στο παρόν και επέλεξαν τη φόρμα του ντοκιμαντέρ, ακολουθώντας την καθημερινότητα δύο εννιάχρονων παιδιών, της Καμίγ και του Αρνό, αμφότεροι γεννημένοι διόλου τυχαία την άνοιξη του 1968. Το τελικό αποτέλεσμα είναι μια αδυσώπητη κριτική της υποκρισίας της γαλλικής κοινωνίας και των θεσμών της (οικογένεια, σχολείο, μέσα μαζικής ενημέρωσης), σε μία σπάνια μαρτυρία για το πώς θα μπορούσε να μοιάζει η τηλεόραση εάν είχε πέσει σε άλλα, ικανότερα χέρια.

6. «Όνομα Κάρμεν» (Prénom Carmen, 1983)

Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, τα πνευματικά δικαιώματα της θρυλικής όπερας του Μπιζέ απελευθερώθηκαν, ανοίγοντας το δρόμο για την μεταφορά της στην μεγάλη οθόνη. Τέσσερις κινηματογραφικές διασκευές βγήκαν στις αίθουσες μέσα σε λίγους μήνες (από τους Γκοντάρ, Φραντσέσκο Ρόζι, Κάρλος Σάουρα και Πίτερ Μπρουκ), από τις οποίες η εκδοχή του Γαλλο-Ελβετού σκηνοθέτη είναι σίγουρα η πιο πρωτότυπη. Η δική του, σύγχρονη Κάρμεν είναι μέλος μια συμμορίας που προετοιμάζει τη ληστεία κεντρικής τράπεζας, χρησιμοποιώντας ως βιτρίνα το γύρισμα μιας ταινίας. Η μυθική ηρωίδα του Μεριμέ δίνει την ευκαιρία στον Γκοντάρ να επιστρέψει, μία εικοσαετία μετά την «Περιφρόνηση», στο θέμα της ταπείνωσης του άνδρα από μία λακωνική μα φλογερή γυναίκα, αυτή τη φορά με διάθεση σαφέστατα πιο αυτοσαρκαστική. Το αποτέλεσμα είναι μία από τις σπουδαιότερες κινηματογραφικές σπουδές πάνω στο ερωτικό πάθος και ταυτόχρονα η πιο ξεκαρδιστική κωμωδία στη φιλμογραφία του σκηνοθέτη. Περισσότερο κι από την εκρηκτική παρουσία της Μαρούσκα Ντέτμερς, τις εντυπώσεις τις κερδίζει ο ίδιος ο Γκοντάρ, στο σχεδόν αυτοβιογραφικό ρόλο του ημίτρελου σκηνοθέτη-θείου της Κάρμεν. Η ταινία απέσπασε το Χρυσό Λέοντα στο φεστιβάλ της Βενετίας, στη δεύτερη (και τελευταία) φορά που ο Γκοντάρ κερδίζει το ύψιστο βραβείο σε ένα φεστιβάλ πρώτης κατηγορίας (δεκαοκτώ χρόνια μετά τη Χρυσή Άρκτο του «Αλφαβίλ» στο Βερολίνο).

5. «Δύο ή Τρία Πράγματα που Ξέρω για Αυτήν» (2 ou 3 choses que je sais d’elle, 1967)

Εκκινώντας από μία σοκαριστική έρευνα του περιοδικού Νουβέλ Ομπζερβατέρ πάνω στην περιστασιακή εκπόρνευση μέρους του μικροαστικού γυναικείου πληθυσμού στα νεόκτιστα, νεοκατοικημένα βόρεια προάστια του Παρισιού, ο Γκοντάρ υπογράφει ένα από τα αριστουργήματα του δοκιμιογραφικού κινηματογράφου. Η κάμερά του παρατηρεί, με την απόσταση ενός εργαλείου επιστημονικού, ένα εικοσιτετράωρο από τη ζωή μιας άνεργης νοικοκυράς που, εν γνώσει του συζύγου της, εκδίδεται ώστε να πληρωθούν οι λογαριασμοί του μήνα και να διατηρηθεί η ψευδαίσθηση της συμμετοχής στις καταναλωτικές ανέσεις της περίφημης «μεσαίας» τάξης. Με την αρωγή της επιβλητικής Μαρίνα Βλαντί στον κεντρικό ρόλο, το «Δύο ή Τρία Πράγματα που Ξέρω» για Αυτήν» αποτελεί μια μοναδική περίπτωση ταινίας που εφαρμόζει συνειδητά τις μεθόδους δύο θεωρητικών τάσεων (στρουκτουραλισμός και φαινομενολογία) για να αναλύσει την κοινωνική πραγματικότητα μέσα από την οπτικοακουστική καταγραφή των αντικειμενικών και υποκειμενικών της δομών.

4. «Εδώ και Αλλού» (Ici et ailleurs, 1976)

Στην πρώτη του συνεργασία με την Αν-Μαρί Μιεβίλ, ο Γκοντάρ επιστρέφει στο φιλμ που αποτέλεσε το πιο φιλόδοξο και μέχρι τότε ανολοκλήρωτο σχέδιο του Γκρουπ Τζίγκα Βερτώφ. Την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1970, ο σκηνοθέτης πέρασε πολλές βδομάδες, μαζί με τον Γκοράν και τον οπερατέρ Αρμάν Μάρκο, στα κρησφύγετα των Παλαιστίνιων ανταρτών στη Λιβύη, την Ιορδανία και τη Δυτική Όχθη, γυρίζοντας μία ταινία κατά παραγγελία του Φατάχ, με τίτλο «Μέχρι τη Νίκη». Οι διαφωνίες κατά τη διάρκεια του μοντάζ του εντυπωσιακά ογκώδους υλικού που οι τρεις τους έφεραν πίσω στο Παρίσι έμοιαζε ήδη κακός οιωνός, αλλά η απόφαση να εγκαταλειφθεί η ταινία ήρθε όταν το Σεπτέμβρη της ίδιας χρονιάς, ο ιορδανικός στρατός αποδεκάτισε τους πολεμιστές του Γιάσερ Αραφάτ. Οι περισσότεροι από τους αντάρτες που συμμετείχαν στην ταινία είχαν πέσει νεκροί. Λίγα χρόνια αργότερα, οι Γκοντάρ και Μιεβίλ αποφασίζουν να μοντάρουν εκ νέου το υλικό, προσθέτοντας μία δεύτερη ιστορία, επικεντρωμένη σε μια τυπική, τετραμελή οικογένεια της πόλης του Γκρενόμπλ. Ταινία υπαγορευμένη από δύο φωνές, το «Εδώ και Αλλού» αποτελεί την ειλικρινέστερη πολιτική αυτοκριτική που παρέδωσε ποτέ διανοούμενος, καθώς μετατρέπει σε κεντρικό της θέμα τον τρόπο με τον οποίο ο ιδεολογικός δογματισμός εμποδίζει έναν σκηνοθέτη να αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα όπως αυτή εκτυλίσσεται μπροστά από την κάμερά του.

3. «Έξι Φορές Δύο. Πάνω και Κάτω από την Επικοινωνία» (Six fois deux. Sur et sous la communication, 1976)

Από τη δεκαετία του ’60, ο Γκοντάρ κάνει γνωστή την επιθυμία του να δουλέψει για την τηλεόραση, πιστεύοντας στις απελευθερωτικές δυνατότητες ενός μέσου που έχει όμως πέσει θύμα συμφερόντων και της ανικανότητας του συστήματος. Θα χρειαστεί να περιμένει αρκετά χρόνια μέχρι να του δοθεί η ευκαιρία, κυριολεκτικά από …σπόντα. Ακυρώσεις της τελευταίας στιγμής φέρνουν το δημόσιο κανάλι FR3 σε πανικό κι αναζήτηση νέου υλικού για τα κυριακάτικα βράδια του καλοκαιριού του 1976. Το όνομα του Γκοντάρ πέφτει στο τραπέζι ως ο μόνος που θα μπορούσε σε τόσο μικρό διάστημα να παραδώσει κάτι. Ο τελευταίος αναλαμβάνει το ρίσκο και μαζί με την Μιεβίλ προετοιμάζουν σε χρόνο ρεκόρ μια σειρά δώδεκα ωριαίων επεισοδίων. Το «Έξι Φορές Δύο» είναι ένα έργο μνημειώδες, μία από τις σημαντικότερες στιγμές (αν όχι η σημαντικότερη) της γαλλικής τηλεόρασης, μια εκπομπή-μανιφέστο πάνω στην έννοια της επικοινωνίας και του δημοσίου λόγου. Οι Γκοντάρ και Μιεβίλ εκμεταλλεύονται τις δυνατότητες του βίντεο και δίνουν άπλετο χώρο και χρόνο για να εκφραστούν σε ανθρώπους που τα ΜΜΕ αγνοούν: μια σειρά από ανέργους, έναν αγρότη, έναν εργάτη κι ερασιτέχνη κινηματογραφιστή, έναν μαθηματικό, γυναίκες που κατέφυγαν στην πορνεία, δύο ασθενείς σε ψυχιατρικό νοσοκομείο. Έργο-σταθμός του εικοστού αιώνα, θα αναγκάσει ακόμα και τον Ζιλ Ντελέζ να υποκλιθεί στο μεγαλείο του, λίγο πριν κατευθύνει μέρος του φιλοσοφικού του έργου στην μελέτη του κινηματογράφου με κατευθυντήριο άξονα τις ταινίες του Ζαν-Λικ Γκοντάρ.

2. «Ο Τρελός Πιερό» (Pierrot le fou, 1965)

Τι το καινούριο να γράψει κανείς για αυτόν το θεότρελο Πιερό; Πώς μπορούν μια χούφτα λέξεις να φανούν αντάξιες για ένα φιλμ που σόκαρε μια ολόκληρη γενιά στη Γαλλία της δεκαετίας του ’60, μια ταινία-καταλύτης για το πέρασμα στη δημιουργία πλήθους νέων που ονειρεύτηκαν τη σύζευξη τέχνης και πολιτικής, έρωτα και χειραφέτησης; Ίσως μία λέξη μόνο: ελευθερία. Οι ήρωες του Ζαν-Πολ Μπελμοντό και της Άννα Καρίνα αποφασίζουν να αποδράσουν από την καθημερινή πλήξη και τους ασφυκτικούς της κανόνες, κατευθύνονται προς τη θάλασσα και τον ήλιο, και σαρώνουν στο πέρασμά τους όλες τις συμβάσεις της ζωής και του σινεμά. Είμαστε στο 1965 και ο κινηματογράφος αρχίζει ξανά από την αρχή.

1. «Ιστορία(-ες) του Κινηματογράφου» (Histoire(s) du cinéma, 1988-1998)

Έργο ζωής για τον Γκοντάρ, σε προεργασία ήδη από τη δεκαετία του ’70, που θα χρειαστεί εν τέλει πάνω από δέκα χρόνια για να ολοκληρωθεί, η/οι «Ιστορία(-ες) του Κινηματογράφου» σε οκτώ επεισόδια είναι ένα πόνημα πολύ μεγαλύτερων διαστάσεων από όσες ο (έτσι κι αλλιώς υπερφιλόδοξος) τίτλος της/τους υπονοεί: αισθητική ανακατασκευή του σινεμά βασισμένη πάνω στα απωθημένα κεφάλαια της ιστορίας του, ωδή στη συναισθηματική μνήμη, η Δευτέρα Παρουσία των εικόνων που κρίνονται αθώες ή ένοχες με βάση τη στάση τους πάνω στην ιστορία του εικοστού αιώνα, η επί τω έργω τεκμηρίωση της ποιητικής και πολιτικής δύναμης του μοντάζ, και πολλά ακόμα. Μετά από πολυετή συλλογή ταινιών σε βίντεο, ο Γκοντάρ ανασυνθέτει το παζλ των εικόνων και ανοίγει νέες πόρτες κατανόησης της συλλογικής μας ιστορίας. Η βασική του θέση; Η πεποίθηση πως το σινεμά απέτυχε στη βασική του αποστολή όταν δεν κατέγραψε εικόνες από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου. Από τότε, βρίσκεται μοιραία σε μία ατέρμονη διαδικασία πένθους. Ανεκτίμητο.

O Αχιλλέας Παπακωνσταντής είναι ιστορικός του κινηματογράφου στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης και συγγραφέας του βιβλίου «Godard. JE est un autre», που εκδόθηκε το καλοκαίρι του 2021 από τις εκδόσεις Ιnfolio.

cinemagazine.gr

Κιλιτσντάρογλου για απειλές Ερντογάν περί «κατάληψης» νησιών: «Πήγαινε και πάρε τα αν τολμάς»

0

Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, μιλώντας στην κοινοβουλευτική του ομάδα από τον Σαγγάριο, αναφέρθηκε στην πολεμική με την Ελλάδα και προκάλεσε πάλι τον Ερντογάν «αν τολμά, να πάει να πάρει τα νησιά», αναφέρει το ethnos.gr σε ρεπορτάζ της Μαρίας Ζαχαράκη.

«Δεν είμαστε σαν αυτούς, όχι κύριε, ερχόμαστε αμέσως. “Μπορεί να έρθω το πρωί… κλπ.”. Τι είπε ο Ετζεβίτ; Ο στρατιωτικός προσγειώθηκε, ήρθε στην πόρτα του πρωθυπουργού και είπε “ο στρατός μας είναι τώρα στην Κύπρο”. Είχε τελειώσει. Όταν κατελήφθησαν αυτά τα νησιά, είπα 50 φορές ότι καταλαμβάνονται, όλα αυτά γίνονται κατά παράβαση της Συνθήκης της Λωζάνης. Σιώπησαν. Τώρα η οικονομία είναι στην ατζέντα, το έθνος είναι σε άθλια κατάσταση, και κάθεται εκεί και λέει “Θα έρθω, θα έρθω ένα βράδυ, θα έρθω αύριο το πρωί”, να σου στείλουν πρόσκληση; Αν έχεις το κουράγιο, πήγαινε αν τολμάς αδερφέ, δεν κάνουμε δουλειά με το μπράβο, δεν είναι τρόπος να διοικήσεις κράτος έτσι», δήλωσε.

Μπαμπατζάν: «Η Ελλάδα παίζει με τη φωτιά»

Αντίστοιχα ο αρχηγός του κόμματος Ανάπτυξης και Προόδου (DEVA), Αλί Μπαμπατζάν, δήλωσε ότι «η Ελλάδα το τελευταίο διάστημα παίζει με τη φωτιά. Ο βαθμός στον οποίο έχουν φτάσει οι προκλήσεις είναι ανησυχητικός. Εκμεταλλευόμενη μια περίοδο που η σημερινή κυβέρνηση χάνει την αξιοπιστία της, η ελληνική κυβέρνηση έχει κάνει πολλά βήματα που παραβιάζουν τα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Καλώ την κυβέρνηση να εγκαταλείψει την κενή δημαγωγία, να μην χρησιμοποιήσει τα κυριαρχικά μας δικαιώματα ως εργαλείο για εσωτερική πολιτική κατανάλωση και να προσεγγίσει σοβαρά το θέμα. Το Αιγαίο δεν πρέπει να συνδέεται με σενάρια πολέμου, πρέπει να είναι θάλασσα ειρήνης. Οι προσωπικές πολιτικές προσδοκίες δεν πρέπει να προκαλούν έχθρα μεταξύ των λαών».

Σεντόπ: «Δεν μπορούμε να αποδεχτούμε το Αιγαίο να γίνει ελληνική λίμνη»

Στο μεταξύ, ο πρόεδρος της τουρκικής βουλής, Μουσταφά Σεντόπ, σε δηλώσεις του για την Ελλάδα υποστήριξε ότι «η πρόσφατη κλιμάκωση της ρητορικής και οι προκλητικές ενέργειες της γειτονικής Ελλάδας στη Θάλασσα των Νήσων (σ.σ. Αιγαίο) και την Ανατολική Μεσόγειο έχουν μετατραπεί σε απειλή ασφάλειας για τη χώρα μας. Η επιθυμία της Ελλάδας να μετατρέψει τη Θάλασσα των Νήσων σε ελληνική λίμνη είναι μια κατάσταση που δεν μπορούμε να αποδεχθούμε».

Ο Μουσταφά Σεντόπ προειδοποίησε επίσης ότι «ως μέλη του ΝΑΤΟ και γειτονικές χώρες, έχουμε δείξει τη γνώμη και την αποφασιστικότητά μας να λύσουμε αυτά τα προβλήματα μέσω διαπραγματεύσεων, αλλά αν δεν γίνει αυτό, η Τουρκία έχει τη δύναμη να λύσει τα προβλήματα, τις προκλήσεις με κάθε μέσο». Ο Μουσταφά Σεντόπ συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων της Μάλτας Angelo Farrugia.

Με πληροφορίες από ethnos.gr, Μαρία Ζαχαράκη

https://hellasjournal.com/2022/09/kilitsntaroglou-gia-apiles-erntogan-peri-katalipsis-nision-pigene-ke-pare-ta-an-tolmas/

Turkish megastar comes under fire for centennial concert in Izmir 

0
Rotterdam, NETHERLANDS: Turkish pop singer Tarkan performs 03 March 2007 during his concert in Rotterdam. AFP PHOTO/ED OUDENAARDEN **NETHERLANDS OUT** (Photo credit should read ED OUDENAARDEN/AFP via Getty Images)

The centennial of Izmir’s liberation from three years of Greek occupation in the early 20th century started a new fight between the opposition in the government as well as Neo-Ottomans and Kemalists.

IZMIR, Turkey — “I am not going anywhere until he sings ‘Geccek,’” Ayda Gurel, a 20-year-old student at one of Izmir’s private universities, said as she elbowed her way further to the stage where Turkish pop star Tarkan sang and danced on Sept. 9.

The megastar’s concert, which drew hundreds of thousands to Izmir’s waterfront, was the key event at the centennial celebrations that marked the port city’s “liberation” by Mustafa Kemal’s forces after three years of Greek occupation after the First World War. Many Turks see the recapturing of the multicultural trade city as one of the building blocks of the modern republic founded by Kemal Ataturk in 1923.

Given the ghosts of the past war and the current state of tensions between Ankara and Athens, the celebrations of Sept. 9 in Izmir were a political and diplomatic hot potato. Tunc Soyer, the city’s mayor from the opposition Republican People’s Party (CHP), opted for a public concert around the theme of peace, steering clear of conferences or exhibitions that may awaken the roots of discord in the city, which has minuscule Greek and Jewish minorities today.

But in Turkey, where everything from dogs to dead poets can be a source of polarization, the concert and the celebration also showed the country’s divisions. Even before Tarkan sang the final song of the concert — the politically charged “Geccek” (“It Will Pass”) — the battle lines between the opposition vs. the government, Neo-Ottomans vs. Kemalists and nationalists vs. members of minorities had already been drawn.

The biggest fire of attack was when Soyer, in his opening remarks, drew an analogy between the current Justice and Development (AKP) government and the Ottoman sultans of the early 20th century.

“A hundred years ago, those who ruled the country were misguided and even treacherous,” Soyer said, using a quote from Ataturk’s speech to the Turkish youth in a thinly veiled reference to Erdogan who is often called “The Sultan” in media. “They did not have a single thought for the people of the country as they put a whole nation into the fire to keep their lavish life in the Palace.”

AKP spokesperson Omer Celik criticized Soyer for painting the Ottoman Empire as the enemy instead of Greece against whose forces Kemal’s army fought as the occasion demanded. Devlet Bahceli, the nationalist ally of the AKP, accused Soyer of “failing to utter a single word to those who invaded the country with their bloody boots” but instead attacking the Ottoman forefathers of the nation. Samil Tayyar, a pro-Erdogan pundit and former politician, called Soyer “the mayor of Athens,” adding, “Clearly, we have not thrown all the Greek traitors to the sea. … The seeds of those traitors are now walking among us, insulting the forefathers and sons of this land.”

President Recep Tayyip Erdogan, the most powerful advocate of the country’s Ottoman heritage, stepped into the fray Monday as he addressed the first day of the school year, urging students not to lend an ear to “those who insult their own ancestors.”

Soyer defended himself Monday morning on the grounds that he had simply quoted Ataturk, the hero of the war of independence, and clearly said in his speech that the victory had been against imperialist forces — France, the UK, Italy and Greece — who attempted to carve up the Ottoman Empire with the Treaty of Sevres in 1920.

Tarkan also came under attack by the pro-government pundits for consenting to be the star of an event staged by a city known for its opposition to the government. “Tarkan, who is the undisputed king of pop, has started to be the voice of a single lifestyle,” wrote Ahmet Hakan, the chief columnist of pro-government Hurriyet. “He has become overtly drawn to the everyday struggles of politics.”

Tarkan, a 49-year-old born of Turkish parents in Germany, has been topping music charts since the 1990s, paring colloquialism in lyrics with catchy tunes. Older people love his clean-cut image and ability to sing classical Turkish songs; the youth admire his dance and bold body movements, as well as his androgynous image. The king of pop also shows good political conscience — he became increasingly political. He campaigned to stop the destruction of Hasankeyf with the song “Uyan” (“Wake Up”), supported anti-nuke demonstrations and unabashedly stood by Gulsen, the popstar facing court for insulting religion.

Tarkan faced attacks from government circles earlier this year when he swept into national and international headlines with his last hit, “Geccek” (“It Will Pass”), which has become the march of those who wanted to see the end of the 20-year AKP rule. “This shall pass, you’ll see, you’ll be recharged, we’ll dance a jig then, beautiful days are coming,” went the lyrics. Opposition politicians tweeted the clip. Tarkan refused to be drawn into a political debate, saying he wrote it because he was feeling tired and frustrated with the COVID-19 restrictions.

Besides criticism from government circles about the centennial concert, another debate surfaced on the skeletons in Izmir’s closet during the liberation. “You started as revolutionaries, you ended up White Turks (name for bourgeoise, entitled Turkish people). So go ahead and enjoy yourself tonight, bravo,” tweeted journalist Alin Ozinian, which was followed by a fierce debate on atrocities committed in Izmir by Turkish “chetes,” or unruly militae, after Turkish forces captured the city. Many opposed the criticism, saying that given the AKP’s restrictions on music, the concert was a political act that should be enjoyed rather than criticized.

Izmir, currently known as the bastion of liberalism in Turkey, has many unspoken wounds. In 1922, by the time Kemal’s forces entered the city after a decisive victory 90 kilometers away from the city, many of the Greek soldiers had already left in most of the military vessels, leaving behind Greeks and Armenians at the ports. Days of hunger, pillage, looting, raping and killing were followed by the Great Fire of Smyrna — possibly several fires in different parts of town — burning half of the city to the ground, mainly the Greek and Armenian parts. A hundred years after what Turks call liberation and the Greeks call “catastrophe,” Turks, Greeks and Armenians still have fierce debates on who started the fire. Ataturk, who watched the city go down in flames from the balcony of his hostess (and later, wife) Latife Usakligil, assured her that the city would be rebuilt. The new Izmir, however, was but a pale shadow of its multicultural past when Greek, Italian, French, Ladino and Armenian were spoken simultaneously on the streets.

Western historians — such as Philip Mansel, author of “Levant: Splendor and Catastrophe on the Mediterranean,” and Giles Milton, author of “Paradise Lost” — maintain that many non-Turkish eyewitnesses say that the fire was started by Turkish soldiers.

“There are many conflicting views and mutual accusations on who started the fire of Izmir,” Bulent Senocak, author and publisher of the Turkish translation of Milton’s “Paradise Lost,” told Al-Monitor. “Armenian and Greek sources claim that it was the Turkish soldiers, and Turkish sources blame the Greeks and the Armenians. I personally do not think that it makes sense for the Turkish soldiers to burn down a city they have already captured — a view that is shared by some French and American sources. The starting of the fire by the Greek military, on the other hand, does not make much sense either. Most of them had already fled the city on Sept. 8, and the few that remained were in hiding and far too feeble to carry out an arson attack. I think the most likely culprit is the Armenian gangs who were armed. But I also think that it is a mistake to place the blame of the gangs on ‘Armenians’ as a whole.”

Tarkan, a master of communications, sent a message focusing on unity rather than divisions after the concert. “What I have seen [on the night of Sept. 9] was hundreds of thousands of people embracing each other with love and having fun. We missed that solidarity, this absence of division and polarization,” he tweeted. “We missed beating as a single heart — without pressure, without bans — and celebrating our differences.”

Read more: https://www.al-monitor.com/originals/2022/09/turkish-megastar-comes-under-fire-centennial-concert-izmir#ixzz7en4NUHog

A second S-400 deal with Turkey? Not so fast, insiders say

0

“No one can definitely say that Turkey wouldn’t buy the second batch,” one Ankara insider said. “But for now, it isn’t on the agenda.”

ANKARA — Last month, Russia’s head of military cooperation Dmitry Shugayev claimed that Turkey has signed a new deal to get a second batch of S-400 missile defense systems from Moscow.

The announcement itself stirred a short-lived debate, with the Turkish stock exchange taking a hit due to the concern that more US sanctions on the possible procurement might be on the way. However a senior Turkish official quickly denied in a statement to the media that a new agreement was signed with Russia, and the world moved on.

So, what actually happened?

“It is no coincidence that Russians brought up the second batch of S-400s as a Turkish military delegation was visiting Washington to discuss F-16 purchases that day,” a senior Turkish official told Breaking Defense. “Russians like to stir the waters.”

Indeed, the original S-400 deal signed between Turkey and Russia in 2017 included two batches of the systems, on condition that Moscow could facilitate a tech transfer and allow Turkish firms to locally produce some of the components. However, Ankara hasn’t been satisfied by the Russian proposal on those terms since at least last year. “They are a bit light,” another Turkish official said.

And whenever Turkish President Recep Tayyip Erdogan asked about a second batch, he always says “it is a done deal” and Turkey would “of course” get them. Yet the deal still hasn’t progressed.

Sources speaking to Breaking Defense paint a different picture. They say Erdogan wants to maintain the balance between Russia and the West and is trying to publicly placate Russia. A person familiar with the government’s thinking said it wasn’t very likely for Ankara to make a second purchase while the country goes through an economic crisis. “Currently no one wants to bring up that issue as Russian invasion in Ukraine is underway and everyone is really jittery about everything involving Moscow,” the person said. “However it is a subject both sides regularly discuss in high level meetings.”

Other Turkish officials are also mindful that a new deal on S-400s can quickly kill Turkey’s acquisition request for 40 F-16 fighters and nearly 80 modernization kits, something crucial for the defense of the country, which has an aging fleet of fighter jets. (Taking in the first S-400 system is what caused Turkey’s ejection from the F-35 joint strike fighter program.) The acquisition of the F-16 is already on shaky ground, with key members of the US Congress saying they will continue to block it, and officials are leery for throwing more wood onto the fire of opposition to the deal.

American officials, meanwhile, have been straightforward to their Turkish counterparts that a new batch of S-400s would trigger heavier sections under CAATSA legislation compared to the existing ones, which are mainly against the Turkish Presidency of Defense Industries, Ankara’s procurement body. The legislation includes penalties that can deny international loans to the Turkish government, which could be quickly employed by the Biden administration.

The capabilities of the S-400s are also subjected to debate due to Russia’s low performance in Ukraine. A Turkish source said S-400s were proven effective during the tests in late 2020 but their precision might differ for low flying and small targets.

That’s why Turkey is still pushing to become part of the French and Italian air defense system initiative known as SAMP-T. Various sources told Breaking Defense that the negotiations continue slowly due to Italian concerns that technology transfer to Turkey during the production could face risk of industrial espionage.

And yet, Ankara insiders say despite all the potential risks, Erdogan may always cut a deal with Putin for a new batch if he feels he would get something tangible in return.

“No one can definitely say that Turkey wouldn’t buy the second batch,” one Ankara insider said. “But for now, it isn’t on the agenda.”

https://breakingdefense.com/2022/09/a-second-s-400-deal-with-turkey-not-so-fast-insiders-say/?

Defense Min. Gantz reveals map showing 10 Iranian missile facilities in Syria

0

Israel “must expand cooperation with regional partners” amid Iranian agression, Gantz said at The Jerusalem Post Annual Conference in New York.

Defense Minister Benny Gantz on Monday revealed a map showing more than 10 different facilities in Syria’s Centre D’Etudes et de Recherches Scientifiques (CERS) in Masyaf that are used by Iran to produce advanced missiles and weapons for its proxies.

“Under the vision of [former Islamic Revolutionary Guard Corps Quds Force commander] Qasem Soleimani, Iran transformed CERS into production facilities for mid- and long-range precise missiles and weapons, provided to Hezbollah and Iranian proxies,” he said at The Jerusalem Post Conference in New York. “In other words, it became yet another Iranian front – a factory for advanced, strategic weapons.”

“These sites, particularly the underground facility at Masyaf, host significant threats to the region and to the State of Israel,” he added. “Masyaf, specifically, is used to produce advanced missiles.”

Israel has been accused of striking Syria countless times as part of its war-between-wars campaign aimed at preventing Iranian entrenchment in the country as well as stopping Hezbollah from obtaining weaponry from the Islamic Republic.

Israel ramps up strike campaign throughout Middle East

From May through July, Israel ramped up its campaign and carried out a double-digit number of strikes throughout the Middle East.

The IAF has struck military sites at Masyaf in northwestern Syria numerous times, the latest being on August 25. According to images released by Israeli satellite intelligence firm Image Sat International, the strike targeted numerous buildings, completely destroying some of them and, reportedly, hundreds of Iranian-made surface-to-surface missiles.

 Map of Iranian missile facilities in Syria, revealed by Defense Minister Benny Gantz during the Jerusalem Post Conference in New York, September 12, 2022  (credit: DEFENSE MINISTRY)Map of Iranian missile facilities in Syria, revealed by Defense Minister Benny Gantz during the Jerusalem Post Conference in New York, September 12, 2022 (credit: DEFENSE MINISTRY)

The strike in August hit a site that was targeted in May as well as in April 2019 and September 2018.

Among the various targets hit in these alleged Israeli strikes are structures that served as an entrance to underground tunnels, surface-to-surface missile factories, production hangers and neighboring structures.

“In addition to CERS, the Iranians are currently working to build missile and weapon industries in Lebanon and Yemen,” Gantz said. “If this trend will not be stopped, within a decade, there will be advanced Iranian industries across the region, producing weapons and spreading terror.”

“within a decade, there will be advanced Iranian industries across the region, producing weapons and spreading terror”

Defense Minister Benny Gantz at The Jerusalem Post Conference in New York

A ‘sharp increase’ in Iranian violent activity

There has been a “sharp increase in Iran’s violent activity” in the region since the start of 2022, he said.

Despite economic hardships facing its own citizens, Iran sends more than $1 billion to its proxy groups, including over $500 million to Hezbollah in Lebanon, hundreds of millions of dollars to the Houthis in Yemen, more than $100m. to Hamas and Palestinian Islamic Jihad in Gaza and tens of millions of dollars to pro-Iranian militias in Iraq.

“The lifting of the sanctions on Iran will release more than $100 billion, and without doubt, this will let them double or triple their terror budget,” Gantz said.

Iran, which possesses more than 1,000 short- and medium-range ballistic missiles, continues to smuggle weapons to countries and non-state actors such as Hezbollah, which is assessed to have an arsenal of some 150,000 missiles and rockets on Israel’s northern border.

Israel’s war-between-wars campaign has targeted the smuggling routes as well as individuals believed to play key roles in Hezbollah’s precision-mission project.

To address Iranian aggression, “we must expand cooperation with regional partners” as well as “strengthen industrial and economic ties followed by military cooperation under the umbrella of CENTCOM,” Gantz said.

“We cannot settle” and insist on regional and global security, he said, adding that “regardless of a diplomatic solution, we must ensure credible military deterrence.”

Gantz also commented on Iran’s nuclear program, saying the Islamic Republic could reach enough fissile material for a nuclear weapon within a matter of weeks.

“Our intelligence confirms international reports about Iran’s steady progress, including its production capabilities and rate of enrichment,” he said.

“Iran is producing more and more advanced centrifuges, including at underground facilities where activities are prohibited,” he added. “According to our assessments, should Iran decide to do so, it can reach 3SQ [enough fissile material for a nuclear weapon] at 90% within a matter of weeks.”

Israel is opposed to a return to a 2015 deal that lifts sanctions by the West on Tehran in return for restrictions on Iran’s nuclear-weapons program. While Western powers, including the US, continue on the diplomatic path, hoping to bring Iran to sign a new deal, an Israeli official on Sunday said Jerusalem does not expect a deal to be signed before the US midterm elections in November.

 Defense Minister Benny Gantz  at the Jerusalem Post Conference in New York, September 12, 2022 (credit: MARC ISRAEL SELLEM)Defense Minister Benny Gantz at the Jerusalem Post Conference in New York, September 12, 2022 (credit: MARC ISRAEL SELLEM)

Gantz said there were “several issues that both sides are insisting on, and it might take longer” to sign a deal. “It can happen in a few days, a few weeks, or it may not happen at all,” he said.

Until a deal is signed, the pressure on the Iranian regime, including that of a credible threat of an alternative, should continue, Gantz said.

“We must make sure that whenever a deal is signed, it has the right ingredients in it to ensure that Iran is kept away as much as possible from nuclear activities and other activities in the region,” he said.

On Saturday, Britain, France and Germany voiced frustrations and raised “serious doubts” with Iran after the Islamic Republic tried to link its signing with the closing of UN watchdog probes into uranium traces found at three nuclear sites.

Regarding Iran’s demand, Gantz said: “Iran refuses to cooperate with international investigations, and it’s because they have something to hide. We deserve answers, and Iran should be held accountable. We must ensure the authority and professional independence of the IAEA [International Atomic Energy Agency].”

https://www.jpost.com/middle-east/article-

Πώς επηρεάζει τον Πούτιν η ουκρανική αντεπίθεση

1

Η ουκρανική αντεπίθεση αποτελεί πλήγμα (και) για την εικόνα του Βλαντιμίρ Πούτιν.

Η ουκρανική αντεπίθεση στην περιοχή του Χαρκόβου εκλαμβάνεται ως μια σημαντική στρατιωτική επιτυχία για την Ουκρανία και μια σοβαρή ήττα για τις ρωσικές δυνάμεις, υπογραμμίζοντας εκ νέου τις αδυναμίες και τα προβλήματά τους. Ωστόσο, πέραν του αμιγώς στρατιωτικού της υπόθεσης, η εξέλιξη αυτή αποτελεί σοβαρό πλήγμα και για την εικόνα του Ρώσου προέδρου, Βλαντιμίρ Πούτιν- δεδομένου πως ακόμα και φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ στη Ρωσία κάνουν λόγο για μια «δύσκολη κατάσταση».

Όπως αναφέρεται σε σχετικό δημοσίευμα του BBC, ο γνωστός παρουσιαστής Ντμίτρι Κισέλεφ είπε πως «στο μέτωπο της ειδικής επιχείρησης, αυτή ήταν η δυσκολότερη εβδομάδα ως τώρα. Ήταν ιδιαίτερα σκληρή στο μέτωπο του Χαρκόβου, όπου μετά από μια επίθεση από εχθρικές δυνάμεις αριθμητικά μεγαλύτερες από τις δικές μας, τα ρωσικά στρατεύματα αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν πόλεις που είχαν προηγουμένως ελευθερώσει».

Βεβαίως, ρωσικά κρατικά ΜΜΕ προσπαθούν να παρουσιάσουν κάπως διαφορετικά την κατάσταση, καθώς δεν κάνουν λόγο για «υποχώρηση». Η Rossiyskaya Gazeta γράφει πως το ρωσικό υπουργείο Άμυνας διέψευσε φήμες πως ρωσικά στρατεύματα τράπηκαν σε φυγή από τη Μπαλακλίγια, το Κουπιάνσκ και το Ίζιουμ, μα πως «ήταν μια προσχεδιασμένη ανασύνταξη». Στην ταμπλόιντ Moskovsky Komsomolets, αναλυτής λέει πως «είναι ξεκάθαρο πως υποτιμήσαμε τον αντίπαλο. Οι ρωσικές δυνάμεις αντέδρασαν πολύ αργά και ήρθε η κατάρρευση…αυτό είχε ως αποτέλεσμα να υποστούμε ήττα και προσπαθήσαμε να ελαχιστοποιήσουμε τις απώλειες αποσύροντας τα στρατεύματά μας ώστε να μην περικυκλωθούν».

Οργισμένες ήταν οι αντιδράσεις και σε φιλορωσικά κανάλια των social media, ενώ «πατριώτες» bloggers κατηγορούν τον στρατό για λάθη. Ο ηγέτης της Τσετσενίας, Ραμζάν Καντίροφ, είπε πως «αν σήμερα ή αύριο δεν υπάρξουν αλλαγές στη στρατηγική, θα αναγκαστώ να μιλήσω με την ηγεσία του υπουργείου Άμυνας και την ηγεσία της χώρας για να εξηγήσω την πραγματική κατάσταση».

Δεδομένου ότι όλα δείχνουν πως στην αρχή η ρωσική ηγεσία προσέβλεπε σε μια γρήγορη, νικηφόρα επιχείρηση και, αντ’αυτού, ο πόλεμος διαρκεί επτά μήνες, με τη Ρωσία να υφίσταται βαριές απώλειες και την Ουκρανία όχι απλά να συνεχίζει να αντιστέκεται, μα να δείχνει πως μπορεί και να αντεπιτίθεται, τίθεται το ερώτημα: Τι πολιτικές συνέπειες θα μπορούσε να έχει αυτό για τον ίδιο τον Πούτιν;

SPUTNIK PHOTO AGENCY VIA REUTERS

Ο Ρώσος πρόεδρος για πάνω από 20 χρόνια είχε την αύρα του νικητή: Πως πάντα τα κατάφερνε να τα βγάζει πέρα σε δύσκολες καταστάσεις. Ωστόσο η εξέλιξη της εισβολής στην Ουκρανία δείχνει πως πιθανότατα η απόφαση του «σκακιστή» Πούτιν ήταν αποτέλεσμα πολύ λανθασμένων υπολογισμών, καθώς η Ρωσία απέτυχε να σημειώσει μια γρήγορη νίκη και ενεπλάκη σε μια μακρά, αιματηρή σύγκρουση, στην οποία έχει υποστεί και σημαντικές ήττες. Τέτοιες εξελίξεις συχνά προκαλούν προβλήματα για αυταρχικούς/ απολυταρχικούς ηγέτες- άλλωστε οι στρατιωτικές αποτυχίες κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο έφεραν και τη Ρωσική Επανάσταση και την πτώση του Τσάρου.

Ο ίδιος ο Πούτιν δεν φαίνεται καθόλου πρόθυμος να καταλήξει ο ηττημένος της υπόθεσης: Τη Δευτέρα ο εκπρόσωπός του, Ντμίτρι Πεσκόφ, είπε σε δημοσιογράφους πως «η ειδική στρατιωτική επιχείρηση συνεχίζεται και θα συνεχιστεί μέχρι όλοι οι στόχοι που είχαν τεθεί να επιτευχθούν». Σε αυτό το πλαίσιο τίθεται το εξής ερώτημα: Τι θα κάνει μετά ο Πούτιν;

Κρίνοντας από τη γραμμή που προωθούν τα κρατικά ΜΜΕ, οι αποτυχίες στο μέτωπο φαίνονται να αποδίδονται στη δυτική στήριξη προς την Ουκρανία. Αυτό προκαλεί ανησυχίες για περαιτέρω κλιμάκωση- ακόμα και για χρήση πυρηνικών: Η ρωσική πλευρά έχει επανειλημμένα διαβεβαιώσει πως δεν υπάρχει ανάγκη για χρήση πυρηνικών όπλων στο πλαίσιο του πολέμου στην Ουκρανία, ωστόσο η ουκρανική πλευρά προειδοποιεί πως υφίσταται απειλή για χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων από τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις. Επίσης, τίθεται το θέμα της επιστράτευσης για την αναπλήρωση των απωλειών: Μέχρι τώρα ο Πούτιν δεν έχει κινητοποιήσει τις εφεδρείες της Ρωσίας, που φτάνουν τα δύο εκατομμύρια εφέδρους με στρατιωτική υπηρεσία εντός των τελευταίων πέντε ετών. Εάν κάνει κάτι τέτοιο θα πρόκειται για παραδοχή πως αυτό το οποίο παρουσίαζε ως περιορισμένης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση είναι ένας γενικευμένος πόλεμος ενάντια σε άλλη μια σλαβική χώρα- και ότι δεν εξελίσσεται καλά για τη Ρωσία.

HANDOUT . VIA REUTERS

Προς το παρόν δεν φαίνεται πάντως να υπάρχει πανικός στο Κρεμλίνο: Η ρωσική κρατική τηλεόραση παρουσιάζει μια όλο και θετικότερη εικόνα, περιγράφοντας μάλιστα μια σειρά πυραυλικών πληγμάτων στις ουκρανικές υποδομές ενέργειας ως «σημείο καμπής». Ο ίδιος ο Πούτιν επίσης δεν φαίνεται να ασχολείται ιδιαίτερα με τις εξελίξεις στην Ουκρανία: Εμφανιζόμενος στην τηλεόραση να προεδρεύσει σε συνάντηση για την οικονομία, δεν αναφέρθηκε καν στην ουκρανική αντεπίθεση, λέγοντας μάλιστα πως η Ρωσία αντέχει στις κυρώσεις από τη Δύση.

Τη Δευτέρα πάντως οι ουκρανικές δυνάμεις εμφανίζονταν να προχωρούν ακόμα πιο βαθιά στις περιοχές που είχαν καταλάβει οι Ρώσοι- αν και οι ρωσικές δυνάμεις βομβάρδιζαν το Χάρκοβο. Το γενικό επιτελείο της Ουκρανίας έκανε λόγο για ανάκτηση άνω των 20 πόλεων και χωριών, καθώς και για απόκρουση ρωσικών επιθέσεων σε σημαντικές περιοχές στο Ντονέτσκ. Παράλληλα ο Βιτάλι Γκάντσεφ, διορισμένος από τη Μόσχα επικεφαλής της κατοχικής διοίκησης στην περιοχή του Χαρκόβου, αναγνώριζε πως οι ουκρανικές δυνάμεις είχαν πραγματοποιήσει ρήγμα στο μέτωπο.

HANDOUT . VIA REUTERS

Ο Oυκρανός πρόεδρος Βολοντιμίρ Ζελένσκι υποστήριξε πως τον Σεπτέμβριο οι ουκρανικές δυνάμεις είχαν ανακτήσει πάνω από 6.000 τετραγωνικά χλμ εδάφους από τους Ρώσους, στα ανατολικά και στα νότια.

Περαιτέρω υποχωρήσεις των Ρώσων θα επέτρεπαν στις ουκρανικές δυνάμεις να επιτεθούν σε περιοχές τις οποίες οι Ρώσοι και οι αυτονομιστές που υποστηρίζουν ελέγχουν από το 2014. Μάλιστα, σε κάποιες περιοχές οι ουκρανικές δυνάμεις φέρονται να έχουν φτάσει μέχρι και τα βορειοανατολικά σύνορα, ενώ υποστηρίζεται πως έχουν πιάσει πολλούς αιχμαλώτους- με προεδρικό σύμβουλο να λέει πως υπάρχουν τόσοι αιχμάλωτοι πολέμου στη χώρα που δεν μπορούν πλέον να στεγαστούν. Παράλληλα, οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις λένε πως έχουν βρει και άλλα στοιχεία για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θηριωδίες από Ρώσους στρατιώτες. Επίσης, σύμφωνα με το βρετανικό υπουργείο Άμυνας, η Μόσχα δυσκολεύεται να στείλει να στείλει ενισχύσεις και στα νότια, όπου η Ουκρανία προσπαθεί να απομονώσει χιλιάδες Ρώσους στρατιώτες στη δυτική όχθη του Δνείπερου.

Γενικότερα μιλώντας, οι εξελίξεις αυτές φαίνονται να έχουν τονώσει σημαντικά το ηθικό στην Ουκρανία- τη στιγμή που, όπως προαναφέρθηκε, στη Ρωσία φαίνεται να αυξάνεται η δυσαρέσκεια απέναντι στο Κρεμλίνο.

Με πληροφορίες από BBC, Reuters, Associated Press

https://www.huffingtonpost.gr/entry/ti-senepeies-mporei-na-echoen-yia-ton-poetin-oi-exelixeis-sten-oekrania_gr

Ν. Ι. Μέρτζος: Το Νυμφαίο καλεί σε βοήθεια.

0

Ν.Ι. ΜΕΡΤΖΟΣ                                

Νυμφαίον, Δευτέρα 12 Σεπτεμβρίου 2022

Το ακριτικό Νυμφαίον Φλωρίνης, σε υψόμετρο 1.360 μ. στο Βίτσι, καλεί σε βοήθεια σωτηρίας όλες τις αρμόδιες Αρχές διότι ο Δήμος Αμυνταίου απεφάσισε να το καταστρέψει. Παραχωρεί σε ιδιώτες – με τι αντάλλαγμα; – 52 στρέμματα παρθένας γης στην βουνοπλαγιά που άμεσα υπέρκειται του οικισμού προκειμένου κάποιοι ιδιώτες να ανεγείρουν ένα τεράστιο ξενοδοχείο 52 δωματίων και μάλιστα με ευρωπαϊκά κονδύλια.

Το εν λόγω αποτρόπαιο έργο ανατρέπει την αρμονική ισορροπία του οικισμού, καταστρέφει την παρθένα φύση και διαλύει τον παραγωγικό κοινωνικό ιστό διότι αφαιρεί τους επισκέπτες από τους υφιστάμενους δέκα παραδοσιακούς ξενώνες ισαρίθμων τοπικών κοινωνιών.

Το Νυμφαίον έχει κηρυχθεί αρμοδίως διατηρητέος ιστορικός τόπος. Τα μακρόβια αρχοντικά σπίτια του διασώζουν τα ύστατα ζωντανά αποτυπώματα της πατρώας αρχιτεκτονικής. Το θαυμάζουν χιλιάδες επισκέπτες Έλληνες και ξένοι. Ανήκει στην ευρωπαϊκή ζώνη Natura που προστατεύει την παρθένα φύση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση το έχει κατατάξει στα δέκα ωραιότερα χωριά της Γηραιάς Ηπείρου.

Με απόφαση της Ελληνικής Κυβέρνησης αντιπροσώπευσε την Ελλάδα σε δύο διεθνή συνέδρια ανάπτυξης ηπίου τουρισμού στην Σικελία και στην Ισπανία.

Υπήρξε επί αιώνες εστία ελληνικής παιδείας, εθνικών αγώνων, υψηλής αργυροχρυσοχοΐας και διεθνών εμπόρων καπνού. Υπήρξε ένα από τα ακροπύργια του μακεδονικού ελληνισμού που χτύπησαν οι κομιτατζήδες μαζί με το Κρούσεβο και την Κλεισούρα κατά την εξέγερση του Ίλιντεν το 1903. Ο Παύλος Μελάς το όρισε Διευθύνον Κέντρον του Μακεδονικού Αγώνα. Τον έσωσαν στο δάσος Νυμφαιώτες και γι’ αυτό αργότερα η χήρα του Ναταλία προσήλθε και ευχαρίστησε το Νυμφαίον θερμά.

Το Νυμφαίον επισκέφθηκαν ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος και ο διάδοχός του Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος. Επίσης οι Πρόεδροι της Ελληνικής Δημοκρατίας Χρήστος Σαρτζετάκης, Κάρολος Παπούλιας, Κωστής Στεφανόπουλος και Κατερίνα Σακελαροπούλου και οι Πρωθυπουργοί Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, Κώστας Α. Καραμανλής, Αντώνης Σαμαράς, Γεώργιος Παπανδρέου και Κυριάκος Κ. Μητσοτάκης.

Δυστυχώς παρά την ομόθυμη άρνησή του, εντάχθηκε στον Δήμο Αμυνταίου που ευθύς αμέσως εξεδήλωσε έμπρακτα την εχθρότητά του. Έτσι:

  1. Εισπράττει κάθε χρόνο υψηλά κονδύλια από την υλοτομία του πατρώου μας δάσους αλλά αποδίδει τα ελάχιστα στο Νυμφαίον.
  2. Έκλεισε τον κοινοτικό ξενώνα.
  3. Έκλεισε τον κοινοτικό στάβλο και πώλησε τα ευγενή χάφλιγκεν άλογα ιππασίας.
  4. Έκλεισε το τριώροφο Μουσείο Ιστορίας και Αργυροχρυσοχοΐας με σπάνια κειμήλια.
  5. Έκλεισε την κοινοτική βιβλιοθήκη, την αίθουσα συνεδρίων και την έκθεση ιστορικών φωτογραφιών.
  6. Έκλεισε το μοναδικό Πάρκο Άγριας Φύσης και οδήγησε σε εξόντωση τα δεκάδες πανέμορφα ελάφια του και ζαρκάδια του.
  7. Εγκατέλειψε το μοναδικό στον Νομό λαμπρό υπαίθριο θέατρο «Ρήγας Φεραίος» και τον άρτιο ηλεκτρονικό εξοπλισμό του.

Τώρα ακόρεστος ο Δήμος Αμυνταίου απεφάσισε να καταφέρει το τελευταίο και θανάσιμο πλέον πλήγμα του στον ιστορικό και παραδοσιακό οικισμό του Νυμφαίου, που, σημειωτέον φιλοξενεί το μοναδικό κέντρο προστασίας της καφέ αρκούδας υπό τον «Αρκτούρο» και το μεγάλο Κατασκηνωτικό Κέντρο Νέων της ΧΑΝ Θεσσαλονίκης.

Καλούνται όλες οι αρμόδιες Αρχές να σώσουν αυτό το μοναδικό Νυμφαίον.

Ν.Ι. Μέρτζος *

* Δημοσιογράφος, συγγραφέας, Πρόεδρος της Κοινότητας Νυμφαίου επί 12 έτη 1994 – 2006 και Πρόεδρος της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών τα επόμενα εννέα έτη