Αρχική Blog Σελίδα 1850

Ο κόσμος που αλλάζει μπροστά στα μάτια μας, η εργαλειοποίηση της κρίσης και η αναγκαία αντίσταση

0

Ρούντι Ρινάλντι

 

Οκόσμος αλλάζει, αλλάζει ταχύτατα και μπροστά στα μάτια μας. Το παράδοξο είναι πως πολλά και βασικά πράγματα μοιάζουν παρ’ όλα αυτά αναλλοίωτα, στάσιμα, αδιαπέραστα. Συμβαίνουν τεράστιες αλλαγές, αλλά παράλληλα δεν υπάρχει θεωρητικά και πρακτικά μια κίνηση που να αγκαλιάζει μάζες και να προδιαγράφει ένα διαφορετικό σύστημα από αυτό που επικρατεί σήμερα στον σύγχρονο κόσμο. Το ιδεολόγημα της ΤΙΝΑ (There Is No Alternative – Δεν Υπάρχει Εναλλακτική) διατηρεί ακόμα μια δύναμη, και έχει εσωτερικευθεί σε μεγάλο βαθμό από τις κουρασμένες και απογοητευμένες μάζες. Κι όμως, ακόμα και αυτό το ιδεολόγημα έχει ανάγκη από εμπλουτισμό και στήριξη – ειδικά στην περίοδο που η πολυοργανική κρίση δεν μπορεί να κρυφτεί με κανένα τέχνασμα, και ξεχειλίζουν πολλές εκφάνσεις της και μορφές που αυτή εκδηλώνεται (οικονομία, κοινωνία, πολιτική, ενέργεια, πόροι, γεωπολιτική, διαχείριση και διακυβέρνηση, διαπλοκή, κράτος και μεταδημοκρατία κ.λπ.). Ο καπιταλισμός ως οικονομικό και πολιτικό σύστημα έχει σαν ουσία του τη διαρκή αλλαγή, τη διαρκή ενσωμάτωση περιοχών στις προδιαγραφές του, και έχει δείξει ικανότητες να διδαχτεί και να προσαρμοστεί, παρουσιάζοντας κάτι που δεν έχουν οι αντίπαλοί του: μια απίστευτη ευλυγισία και προσαρμοστικότητα. Μην μπορώντας να καταργήσει τις κρίσεις, προχωρά στην εργαλειοποίησή τους, τις καθιστά οργανικό και δομικό στοιχείο της διαχείρισης, εργαλείο για τη διαιώνισή του.

Ορισμένα βασικά στοιχεία της νέας εποχής

Ο Άλβαρο Γκαρσία Λινέρα σε μια σχετικά πρόσφατη ομιλία του επεσήμανε ορισμένες συντεταγμένες της νέας εποχής, ορισμένα βασικά της χαρακτηριστικά. Τα παραθέτουμε εντελώς επιγραμματικά:

Α) Ζούμε σε ένα μεταίχμιο ανάμεσα σε δύο εποχές, και το βασικό στοιχείο είναι πως δεν είναι δυνατή οποιαδήποτε πρόβλεψη. Η αβεβαιότητα είναι κεντρικό στοιχείο, ζούμε μια περίοδο στρατηγικής αβεβαιότητας.

Β) Ζούμε το τέλος της κυριαρχίας των ΗΠΑ σε ολόκληρο τον κόσμο, και έχουμε μια αναδιάταξη αυτοκρατοριών ή ψευδο-αυτοκρατοριών σε μια αντιπαράθεση για ζωτικούς χώρους, αγορές, πόρους. Μέσα από αυτήν τη διαπάλη, έχουμε και μια αλλαγή των συσχετισμών. Βρισκόμαστε σε μια περίοδο αλληλομαχόμενων αυτοκρατοριών.

Γ) Ζούμε μια εποχή με ανασταλμένο χρόνο. Ο κοινωνικός χρόνος έχει τροποποιηθεί κι αποκτά χαοτικά χαρακτηριστικά, μοιάζει με ένα παρόν που μας προκαλεί ασφυξία, σαν διαρκές (αιώνιο και αναλλοίωτο) παρόν. Αυτή η διάσταση βιώνεται με μεγάλο άγχος και βαραίνει μέσα στον κοινό άνθρωπο όπου γης.

Δ) Ταυτόχρονα βρισκόμαστε στον προθάλαμο μιας νέας διαθεσιμότητας, επωάζονται νέες καταστάσεις και στοιχεία συνείδησης.

Ε) Πλανητικά, δημιουργείται ένα νέο μπλοκ αυταρχικής δεξιάς, θα λέγαμε, και το σύστημα αποκτά χαρακτηριστικά μεταδημοκρατίας.

ΣΤ) Σε αυτές τις συνθήκες συμβαίνει και ένα παράδοξο: όλα (οι διακυμάνσεις της κοινωνικής συμπεριφοράς, των πολιτικών φαινομένων, των περιόδων και φάσεων, των επιχειρήσεων και σχεδιασμών των κυρίαρχων κύκλων) είναι πιο σύντομα, πιο μικρά σε διάρκεια, πιο ασταθή.

Ζ) Οι κυρίαρχες τάξεις σε όλο τον κόσμο έχουν καταργήσει το «μονοπώλιο της ελπίδας», τη βασική δύναμη συσπείρωσης και κινητοποίησης των λαϊκών στρωμάτων. Οι λαϊκές μάζες δεν έχουν έναν ορίζοντα προσδοκιών και αλλαγών μπροστά τους. Κι αυτό είναι το πιο σημαντικό για μια παρέμβαση ενός νέου κινήματος.

Αναφερθήκαμε σε αυτά τα σημεία επειδή δίνουν μια γεύση της νέας πραγματικότητας και των αναγκαίων προσδιορισμών που πρέπει να γίνονται προκειμένου να τη συλλάβουμε, να καταλάβουμε τι γίνεται και τι πρέπει σε γενικές γραμμές να κάνουμε.

Μέσα σε αυτό το πολύπλοκο περιβάλλον, οι κυρίαρχοι του σύγχρονου κόσμου επιχειρούν μια εργαλειοποίηση της κρίσης και την καθιστούν όπλο στα χέρια τους, μέθοδο διακυβέρνησης και επιβολής των σχεδιασμών τους. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον διεξάγεται και ο ανελέητος ανταγωνισμός τους και προεκτείνεται μια διαδικασία (που τη συγκαλύπτουν επιδέξια) συγκεντροποίησης κεφαλαίου στα διάφορα μπλοκ που σχηματίζονται. Ας δούμε όμως από πιο κοντά την εργαλειοποίηση της κρίσης.

Ο καπιταλισμός παρουσιάζει κάτι που δεν έχουν οι αντίπαλοί του: μια απίστευτη ευλυγισία και προσαρμοστικότητα. Μην μπορώντας να καταργήσει τις κρίσεις, προχωρά στην εργαλειοποίησή τους, τις καθιστά οργανικό και δομικό στοιχείο της διαχείρισης, εργαλείο για τη διαιώνισή του

Η διαρκής κρίση και η εργαλειοποίησή της από τις ελίτ

Ζούμε από τη δεκαετία του ’70 του περασμένου αιώνα μια μεγάλη κρίση του καπιταλιστικού συστήματος. Περίπου μια διαρκή κρίση με πολλές μεγάλες υποτροπές και σπασμούς, που ακολουθούνται από λίγες μικρές στιγμές ηρεμίας ώσπου να επανέλθουν οι σπασμοί. Και όλα αυτά σε συνεχόμενους, πιο σύντομους κύκλους. Παράλληλα συμβαίνει μια επέκταση της κρίσης, η οποία αγκαλιάζει περιοχές της κοινωνίας και του πλανήτη που πριν δεν επηρεάζονταν. Από τότε περίπου είχε εφευρεθεί η φράση «να μάθουμε να ζούμε με την κρίση, όπως μάθαμε να ζούμε με τους σεισμούς» (διόλου περίεργα, ήταν φράση ρεφορμιστικής ιταλικής προέλευσης).

Ο νεοφιλελευθερισμός ήρθε να δώσει «λύση» με βίαιο τρόπο, δηλαδή προωθώντας αναδιαρθρώσεις και κτύπημα του κόσμου της ζωντανής εργασίας ακριβώς μέσα στην κρίση. Τότε έγινε και η πρώτη απόπειρα μεγάλης εργαλειοποίησης: για την κρίση ευθύνονται οι υψηλοί μισθοί, το κόστος εργασίας. Από εκεί πρέπει να εξοικονομηθούν πόροι ώστε να υπάρξουν παραγωγικές επενδύσεις και ανάπτυξη της οικονομίας. Τότε αρχίζει μαζικά η αποβιομηχάνιση καπιταλιστικών κέντρων και ο νομαδισμός του κεφαλαίου προς τη Ν.Α. Ασία, και κυρίως την Κίνα. Εκμεταλλευόμενοι μάλιστα τα δύο πετρελαϊκά σοκ (1973, 1979), επέβαλαν μεγάλες περικοπές, προγράμματα λιτότητας και περιορισμού των ωρών λειτουργίας της τηλεόρασης, των κέντρων ψυχαγωγίας κ.λπ.

Παρ’ όλα αυτά η κρίση δεν ξεπερνιόταν και αποκτούσε μόνιμα χαρακτηριστικά. Το καθεστώς διαχείρισης εντός της κρίσης αποκτούσε και αυτό κάποια πιο μόνιμα, θα λέγαμε, δομικά χαρακτηριστικά. Τα ίδια θα επαναληφθούν με μεγαλύτερη ένταση στην κρίση του 2008-2010: τα γνωρίσαμε στη χώρα μας με τα μνημόνια. Η ίδια η κοινωνική ζωή σε όλη την ολότητά της παρουσιάζεται σαν μια απεικόνιση μόνιμης κρίσης, με την ιδιομορφία πως όλα παραμένουν σταθερά ασταθή ή ασταθώς σταθερά. Ποτέ δεν φωτίζονται οι αιτίες της κρίσης. Κατασκευάζεται πάντα ένα ιδεολόγημα για το τι φταίει (ποτέ ο καπιταλισμός σαν σύστημα). Και, αφού πάντα αφήνεται να δημιουργηθεί μια εικόνα τεράστιας καταστροφής και αβεβαιότητας, προβάλλεται μια λύση (μία και μοναδική) που είναι πάντα αυτό που επιδιώκουν οι κυρίαρχοι.

Η προβαλλόμενη μέσα από τέτοιους δρόμους «λύση» είναι αυτό που λέμε συνήθως οι «μονόδρομοι» αναδιαρθρώσεων και ισχυροποίησης των καπιταλιστικών κέντρων. Άρα παραμένοντας στην περιοχή της κρίσης για δεκαετίες, ο καπιταλισμός ζει μέσα στην κρίση, ζει δια μέσου της κρίσης, προσπαθεί να τη μετατρέψει σε εργαλείο για τις αναγκαίες αναδιαρθρώσεις του και τη χρησιμοποιεί για τη διαχείριση του «κοινωνικού» ζητήματος εσωτερικά, αλλά και του γεωπολιτικού ζητήματος – δηλαδή του ανταγωνισμού ανάμεσα σε αυτοκρατορίες σε καθοδική πορεία και αναδυόμενες αυτοκρατορίες.

«Κατάσταση έκτακτης ανάγκης»

Μέσα από μια σύνθετη πορεία, η μονιμότητα της κρίσης και οι συνεχείς και συχνότερα επαναλαμβανόμενοι σπασμοί της, οδήγησαν στη δημιουργία και κατασκευή, έως ένα σημείο, της «κατάστασης έκτακτης ανάγκης» που κάθε φορά προβάλλεται, και την επιβαλλόμενη αντιμετώπισή της με όποιο κόστος από τις κυρίαρχες ελίτ. Μόνο που οι ελίτ προσφέρουν μόνο όταν έχουν να πάρουν περισσότερα. Να σωθούμε από μια καταστροφή του τραπεζικού συστήματος, αλλά να πληρώσετε εσείς το τίμημα με λιτότητα, κόψιμο συντάξεων μνημόνια κ.λπ. Στην ουσία έτσι γίνεται μια τεράστια μεταφορά εισοδήματος προς όφελος των κεφαλαιοκρατών, και τάχα σώζουν την κοινωνία και τη χώρα από την οικονομική καταστροφή.

Η «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» πήρε πλανητικές διαστάσεις με την πανδημία, και μάλλον τότε ενσωματώθηκε δομικά στους τρόπους διαχείρισης από εδώ και πέρα. Αμέσως και χωρίς χρονοτριβή επεκτάθηκε για θέματα κλιματικής αλλαγής, και τώρα παίρνει εφιαλτικές διαστάσεις με την ενεργειακή κρίση και φυσικά τον πόλεμο. Οι κυρίαρχες τάξεις βρήκαν ένα πολυεργαλείο: ενσωματώνουν την κρίση, την εργαλειοποιούν και δημιουργούν την «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» για να επιβάλλουν όλες τις «λύσεις». Δηλαδή τη θωράκιση των συμφερόντων τους και την επιβολή τους στην κοινωνία και τους ζωτικούς τους χώρους.

Γι’ αυτό δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η νέα κανονικότητα είναι η «κατάσταση έκτακτης ανάγκης». Τώρα, για παράδειγμα, για την ενεργειακή κρίση φταίει ο Πούτιν. Κρύβουν ότι το ζήτημα προϋπήρχε του πολέμου, ότι συνδέεται με όλη την αναδιάρθρωση της «μεγάλης επανεκκίνησης» και της «πράσινης μετάβασης», και φυσικά με τον χρηματιστηριακό τζόγο που παίζεται από καιρό πριν τον πόλεμο, και έχει ενταθεί δια του πολέμου. Και επειδή το κόστος της «πράσινης μετάβασης» είναι υπέρογκο, ανακάλυψαν τη λύση: Θα πληρώσουν οι εργαζόμενοι όλης της Ευρώπης πολλαπλά. Θα τους ξεπατώσουμε οικονομικά και θα τους καλέσουμε σε θυσίες. «Να παγώσουν τον χειμώνα, να πλουτίσουμε εμείς».

Μάλιστα, προκειμένου να δικαιολογήσουν τις επιλογές τους, έχουν στήσει μια τεράστια επιχείρηση ξεφορτώματος των ευθυνών μέσω των ΜΜΕ και της πληρωμένης διανόησης-τεχνοεπιστήμης. Οι χειριστικοί μηχανισμοί του συστήματος είναι μια άλλη βασική δύναμη στήριξης του ειδικού καθεστώτος που περιγράφουμε, και δεν πρέπει καθόλου να υποτιμηθούν. Κάνουν ίσως περισσότερη δουλειά από τους μηχανισμούς καταστολής (που κι αυτοί γιγαντώνονται, μαζί με τους μηχανισμούς βιοπολιτικού ελέγχου και ψηφιακής παρακολούθησης).

Όλα αυτά που περιγράφουμε σε αδρές γραμμές εφαρμόζονται σε μια άθλια μορφή και στη χώρα μας από τις εγχώριες ελίτ, που αδιαφορούν τελείως για την πορεία της Ελλάδας και τη διάλυση της κοινωνίας, έχοντας πουλήσει την ψυχή τους (κι όχι μόνο) στον ατλαντισμό και την ευρωκρατία.

Ο Μελανσόν θύμισε μια πλευρά της Γαλλικής Επανάστασης που ξεχνιέται: αναφέρθηκε στον Ροβεσπιέρο, ο οποίος τόνιζε ότι είναι πρώτιστο το «δικαίωμα επιβίωσης κάθε πολίτη». Το «δικαίωμα της επιβίωσης», λοιπόν, είναι πάνω από το δικαίωμα της ιδιοκτησίας και το μονοπώλιο της καταπίεσης και εκμετάλλευσης

Το δικαίωμα επιβίωσης

Σε πρόσφατη ομιλία του στη Ρώμη, ο Μελανσόν θύμισε μια πλευρά της Γαλλικής Επανάστασης που ξεχνιέται. Αναφέρθηκε στον Ροβεσπιέρο, ο οποίος τόνιζε ότι είναι πρώτιστο το «δικαίωμα επιβίωσης κάθε πολίτη», ξεσηκώνοντας θύελλα χειροκροτημάτων και μόνο στο άκουσμα του ονόματος του Ροβεσπιέρου. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η Γαλλική Επανάσταση σε όλες τις διακηρύξεις της επέμενε στην ανάγκη να αντιστέκονται και να εξεγείρονται οι πολίτες απέναντι στους κυβερνώντες που καταπατούν τα δίκαια των λαών. Το «δικαίωμα της επιβίωσης», λοιπόν, είναι πάνω από το δικαίωμα της ιδιοκτησίας και το μονοπώλιο της καταπίεσης και εκμετάλλευσης. Σε άλλες εποχές, λέγαμε ότι «θέλουμε ζωή κι όχι επιβίωση», και ήταν σωστό. Παρ’ όλα αυτά έρχονται έτσι τα πράγματα που ο αγώνας για επιβίωση είναι μια κεντρική και πρώτιστη ανάγκη, η οποία δεν μπορεί να παρακαμφθεί.

Σε ολόκληρο τον κόσμο –παρά τα χαρακτηριστικά που αναφέραμε στο πρώτο μέρος του σημειώματος– ακούγονται αντιστάσεις και κινητοποιήσεις απέναντι στους κυρίαρχους, και μάλιστα σε ανεξαρτησία από τους ανταγωνισμούς που έχουν μεταξύ τους. Στην Ινδονησία έγιναν πρόσφατα τεράστιες διαδηλώσεις για την αύξηση του ηλεκτρικού κατά 20%-30%. Στην Τσεχία πάνω από 100.000 πολίτες διαδήλωσαν ενάντια στη συμμετοχή στον πόλεμο, ζητώντας την ουδετερότητα της χώρας, και την προάσπιση των εθνικών της συμφερόντων κόντρα στον ατλαντισμό και τα προγράμματα άγριας λιτότητας. Υπάρχει βέβαια και το αρνητικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στην Χιλή, αλλά η δυσαρέσκεια μπορεί να δώσει τη θέση της στην αντίσταση κι όχι στον φόβο και την παγωμάρα. Από παγωμάρα πεθαίνεις! Και να ξέρουμε ότι οι ελίτ δεν νοιάζονται για το αν θα πέσει μερικά χρόνια το προσδόκιμο ζωής του γενικού πληθυσμού. Διότι ονειρεύονται την αθανασία τους…

edromos.gr

Γιατί είναι σημαντικές οι πόλεις που ανακατέλαβε η Ουκρανία;

0

Μέσα σε λίγες μέρες η Ουκρανία κατάφερε να ανακαταλάβει αρκετές πόλεις γύρω από το Χάρκοβο. Ποια η πολιτική σημασία αυτών των πόλεων; Θα μπορέσει το Κίεβο να διατηρήσει τον έλεγχο;

    Ουκρανικό τεθωρακισμένο στην περιοχή του Χάρκοβο

Αυτοί είναι οι αριθμοί που εκπλήσσουν στην Ουκρανία: από τις 6 Σεπτεμβρίου, ο ουκρανικός στρατός έχει απελευθερώσει περισσότερα από 6.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα και πάνω από 300 οικισμούς με συνολικό πληθυσμό περίπου 150.000 κατοίκων στην περιοχή του Χάρκοβο, σύμφωνα με την υφυπουργό Άμυνας της Ουκρανίας Χάνα Μαλγιάρ.

Οι Ρώσοι είχαν καταλάβει γρήγορα την περιοχή από την αρχή της εισβολής της 24ης Φεβρουαρίου. Για την Ουκρανία τώρα είναι η δεύτερη μεγάλη επιτυχία από τα τέλη Μαρτίου, όταν η ρωσική επίθεση στο Κίεβο απέτυχε και η Μόσχα απέσυρε τα στρατεύματά της βόρεια της πρωτεύουσας.

Ιζιούμ, η πύλη στο Ντονμπάς

Η Ιζιούμ θεωρείται η σημαντικότερη πόλη που κατάφερε να ανακαταλάβει η Ουκρανία. Εκεί ζούσαν περίπου 50.000 άνθρωποι πριν από τη ρωσική εισβολή. Βρίσκεται στα νοτιοανατολικά του Χάρκοβο στον στρατηγικά σημαντικό κεντρικό δρόμο M-03. Ο δρόμος αυτός συνδέει το Χάρκοβο με την πόλη Σλοβγιάνσκ στο γειτονικό Ντονέτσκ. Απέχει μόλις 50 χιλιόμετρα η Ιζιούμ από την πόλη Σλοβγιάνσκ και είναι η πύλη προς το ανθρακωρυχείο του Ντονμπάς.

Πόλεις που ανακατέλαβε η ΟυκρανίαΠόλεις που ανακατέλαβε η Ουκρανία

Από το ξέσπασμα του πολέμου στο Ντονμπάς το 2014 αυτός ο αυτοκινητόδρομος έχει γίνει μια από τις κεντρικές αρτηρίες της Ουκρανίας. Η Ιζιούμ δεν είναι σημαντική μόνο ως συγκοινωνιακός κόμβος. Στην πόλη υπάρχει επίσης ένα εργοστάσιο όπλων, που ανήκει στην κρατική εταιρεία Ukroboronprom. Το εργοστάσιο είναι ο μόνος κατασκευαστής οπτικών ινών στην Ουκρανία. Εκεί κατασκευάζονται οι περισσότερες συσκευές που χρησιμοποιούνται τη νύχτα από τον ουκρανικό στρατό.

Σημαντική είναι και η πόλη Κουπιάνσκ, ο δεύτερος σημαντικότερος σιδηροδρομικός κόμβος στην περιοχή του Χάρκοβο. Η πόλη βρίσκεται στα βόρεια και απέχει μόλις 40 χιλιόμετρα από τα σύνορα με τη Ρωσία. Οι ρωσικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν το Κουπιάνσκ για να μεταφέρουν προμήθειες στο μέτωπο κοντά στο Ιζιούμ. Περίπου 60.000 άνθρωποι ζούσαν στην πόλη πριν από την εισβολή.

Μπαλακλιά, αποθήκη όπλων και πεδίο φυσικού αερίου

Η Μπαλακλιά ήταν μια από τις πρώτες πόλεις που απελευθερώθηκαν στην περιοχή του Χάρκοβο. Στην περιοχή διέμεναν περίπου 27.000 κάτοικοι πριν από τον πόλεμο.  Το 2017 η πόλη έγινε πρωτοσέλιδο, όταν εξερράγη μια αποθήκη πυρομαχικών. Εκεί κάποτε στεγαζόταν η μεγαλύτερη αποθήκη πυρομαχικών της Ουκρανίας, κληρονομιά της Σοβιετικής Ένωσης. Οι αρχές στο Κίεβο έκαναν λόγο για δολιοφθορά. Η περιοχή είναι επίσης σημαντική για την παροχή φυσικού αερίου στην Ουκρανία. Εκεί βρίσκεται το κοίτασμα φυσικού αερίου Σελίνκα, το μεγαλύτερο στη χώρα.

Ουκρανοί στρατιώτεςΟυκρανοί στρατιώτες επιτίθενται εναντίον ρωσικών θέσεων

Μετά την επιτυχία των τελευταίων ημερών, η Ουκρανία προσπαθεί να απελευθερώσει και νέες περιοχές. Ωστόσο, ο ρυθμός έχει επιβραδυνθεί σημαντικά. Το βασικό θέμα τις επόμενες εβδομάδες είναι πόσο πιθανό είναι να κρατήσει τα εδάφη που έχουν ήδη απελευθερωθεί. Πολιτικοί παρατηρητές δεν αποκλείουν η Ρωσία να ανατάξει τις δυνάμεις της και θα επιτεθεί ξανά στο βορρά. Ο ηγέτης της Τσετσενίας, Ραμζάν Καντίροφ, δήλωσε μάλιστα ότι τα χαμένα εδάφη θα επανέλθουν γρήγορα στον έλεγχο της Μόσχας.

Ωστόσο, τα πράγματα δεν θα είναι εύκολα για τον ρωσικό στρατό. Η Ουκρανία προσπαθεί αυτή τη στιγμή να προχωρήσει νότια, στην περιοχή της Χερσώνας. Λόγω της εγγύτητάς της με την Κριμαία η Ρωσία θεωρεί τη Χερσώνα πολύ πιο σημαντική από το Χάρκοβο και για τον λόγο αυτό έχει προχωρήσει σε μεγάλη ενίσχυση των δυνάμεων της.

Ρόμαν Γκοσαρένκο

Επιμέλεια: Μαρία Ρηγούτσου

DW

Περί “Κοινωνικού Δαρβινισμού” ή “Οι περιπέτειες της Εξέλιξης και της Φυσικής Επιλογής”

0

του Ζαχαρία Σκούρα, Ομότιμου Καθηγητή Βιολογικού ΑΠΘ

Με αφορμή την ατυχή (;) δήλωση του κ. Πέτσα: “όποιος δεν προσαρμόζεται πεθαίνει” και τη σύνδεση της με τον “Κοινωνικό Δαρβινισμό”

Το ζήτημα και η ιστορία του

Ο «Κοινωνικός Δαρβινισμός» αποτέλεσε ένα μείζον ζήτημα που δημιουργήθηκε από τις ιδέες των Τόμας Μάλθους, Χέρμπερτ Σπένσερ και Φράνσις Γκάλτον και αφορούσε τη μεταφορά της Εξέλιξης των Ειδών με τη Φυσική Επιλογή, γνωστή ως δαρβινισμός, στην κοινωνία των ανθρώπων. Eμφανίσθηκε το 1877 στην πολιτικο-οικονομική σκηνή της Ευρώπης και χρεώθηκε στον δαρβινισμό, ο οποίος αμφισβητήθηκε, διασύρθηκε και διώχθηκε.

Γιατί όμως η Εξέλιξη των Ειδών με τη Φυσική Επιλογή, που ήταν μια επιστημονική θεωρία εξίσου αξιόπιστη, αναλυτική και εφαρμόσιμη με τη θεωρία της Βαρύτητας, ταυτίστηκε με αλλότρια ζητήματα, καταδιώχθηκε και συνεχίζει να καταδιώκεται; Και μαζί βέβαια με την Εξέλιξη αμφισβητήθηκε και η θεωρία της Κληρονομικότητας, η Κυτταρική Θεωρία, καθώς και άλλες μεγάλες θεωρίες και αντιλήψεις που αναδύονταν από την έντονη παραγωγικότητα, σε ιδέες και δεδομένα, της Βιολογίας.

Στις ΗΠΑ ο “κοινωνικός δαρβινισμός” εμφανίσθηκε ως όρος από τον ιστορικό Ρίτσαρντ Χοφστάντερ (Richard Hofstadter, 1916-1970) προς το τέλος του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, το 1944, αν και εννοιολογικά είχε χρησιμοποιηθεί νωρίτερα, από τους δημιουργιστές ενάντια στην εξέλιξη (με έννοιες όπως η ευγονική, η έκτρωση, η ευθανασία κ.ά.).

Στις αρχές του 20ου αιώνα ξέσπασαν έντονες διαμάχες μεταξύ νεο-λαμαρκιστών και νεο-δαρβινιστών που είχαν μεγάλο αντίκτυπο στις επιστημονικές, φιλοσοφικές, κοινωνικές, εργασιακές, εκπαιδευτικές, εθνικές και άλλες αντιλήψεις μέσα στον τότε, σχετικά νεοσύστατο, θεσμό του κράτους. Η ανάμειξη θρησκευτικών, πολιτικών, οικονομικών και κοινωνιολογικών αντιλήψεων αποδυνάμωνε τα επιστημονικά δεδομένα και δημιουργούσε μια συγκεχυμένη αντίληψη για τα φαινόμενα της ζωής και την ανερχόμενη ως επιστήμη Βιολογία. Τότε καταξιωμένοι Βιολόγοι και άλλοι θετικοί κυρίως Επιστήμονες, άρχισαν να συνθέτουν τα επιστημονικά δεδομένα και τις ιδέες που είχαν συσσωρευτεί και βοηθούσαν στη σφαιρικότερη ερμηνεία των φαινομένων της ζωής, αυτό που σήμερα ονομάζουμε “Νέα Σύνθεση” ή “Νεοδαρβινισμό”.

Πορόλα όμως τα επιστημονικά επιτεύγματα και τις πάμπολλες εφαρμογές που έμπαιναν στη ζωή των ανθρώπων από τις  Βιολογικές Επιστήμες, η διαμάχη φούντωνε όλο και περισσότερο. Ομάδες με ισχυρές κοινωνικές επιρροές από διάφορους θρησκευτικούς, πολιτικούς, οικονομικούς και άλλους ισχυρούς κύκλους δημιούργησαν ένα πολύ μεγάλο θέμα, που ξέφευγε από το αντιδαρβινικό μέτωπο και περιελάμβανε τη Βιολογία και τις αρχές της ως σύνολο, θεωρώντας την εχθρό για την κοινωνία.

Αυτή η αντιπαράθεση στιγμάτισε και συνεχίζει, σε κάποιο βαθμό, να στιγματίζει τις Βιολογικές Επιστήμες. Κατά καιρούς αναθερμένεται, όταν συγκρούονται ομάδες ανθρώπων για δικά τους συμφέροντα (ιδεολογικά, οικονομικά, θρησκευτικά κ.ά.), ακόμα δε και για τα όποια προσωπικά ή κλαδικά συμφέροντα μεταξύ αντιπαρατιθέμενων επιστημονικών “βεβαιοτήτων”. Επιπρόσθετα, για πολλά χρόνια έγιναν προσπάθειες συσχέτισης της Βιολογίας με το ιδεολογικό υπόβαθρο των Ναζί και άλλων ακραίων ιδεολογιών, δημιουργώντας την αποστροφή, πολλών ανθρώπων διάφορων τάξεων και μόρφωσης, για τις επιστήμες της ζωής.

       «Πες κάτι και θα σου αποδείξω το αντίθετο και μετά θα σου αποδείξω και το αντίθετο του αντιθέτου», δίδασκε ο Σωκράτης, για να στιλητεύσει επιχειρήματα σοφιστείας “έξυπνων” ή “βολεμένων” ανθρώπων.

Πριν από 5 περίπου δεκαετίες, το 1970, το ζήτημα αναθερμάνθηκε, με αφορμή το βιβλίο του Έντουαρντ Ουίλσον με τίτλο “Κοινωνιοβιολογία: Η Νέα Σύνθεση”, που η κυκλοφορία του ξεπέρασε τις όποιες προσδοκίες. Το νέο που εισήλθε την εποχή εκείνη στην κοινωνία των ανθρώπων ήταν η ραγδαία ανάπτυξη της Βιολογίας στο μοριακό επίπεδο και η ενδυναμωμένη Βιοτεχνολογία.

Η δαρβινική εξέλιξη επανήλθε στο προσκήνιο, αμφισβητήθηκε η συνεισφορά της Βιολογίας στην κοινωνία, οι αντιδράσεις ήταν έντονες και οι αντιπαραθέσεις σφοδρές, τόσο από μέρους των βιολόγων (όπως κάτοχοι βραβείων Νόμπελ, ο Richard Lewontin, ο Stefen Gould και πάρα πολλοί άλλοι επιστήμονες και συγγραφείς) όσο και από μέρους των κοινωνιολόγων, οικονομολόγων, θρησκευτικών και πολιτικών αρχηγών κ.ά. σε παγκόσμιο επίπεδο. Στη χώρα μας, μεταξύ άλλων διαπρεπών επιστημόνων και διανοουμένων, έλαβαν θέση για το ζήτημα με μια σειρά άρθρων, βιβλίων και άλλων παρεμβάσεων, ο αείμνηστος καθηγητής Κώστας Κριμπάς και ο καθηγητής Ελευθέριος Ζούρος (μέλη της Ακαδημίας Αθηνών), ο Καθηγητής Σταμάτης Αλαχιώτης και ο αείμνηστος Καθηγητής Κώστας Καστρίτσης.

Ο Προβληματισμός

Η γέννηση, η αφθονία των αγαθών, η ανάπτυξη, η υγεία, η οικονομία, η κοινωνία, τα γηρατιά και ο θανάτος ήταν ανέκαθεν από τις κύριες αναζητήσεις των ανθρώπων. Με αυτές πορεύονταν κτίζοντας τον δικό τους κόσμο, ενάντια στις αλλαγές και τις επιλογές της φύσης. Δημιουργούσαν μια άλλη φύση, τη Δεύτερη Φύση, όπως την ονόμασε και παραστατικά την περιέγραψε ο Κικέρων. Μια φύση όπου θα μπορούσαν να επιβάλλουν τις δικές τους αρχές και τους δικούς τους νόμους, να κτίζουν το δικό τους περιβάλλον, τη δική τους τη ζωή και το δικό τους μέλλον. Να αναπτύσσουν τον λόγο, τα γράμματα, τις επιστήμες, τις τέχνες και τις τεχνολογίες, να φτιάχνουν θεούς, ηθικές και νόμους και ταυτόχρονα να πληγώνουν, να βασανίζουν και να σκοτώνουν ο ένας τον άλλο για μια εφήμερη επικράτηση. Ένα φαινόμενο μοναδικό στον πλανήτη μας που δεν το έχουν τιθασεύσει τα μέχρι σήμερα κρατούντα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά συστήματα.

Φταίει ο ανθρωποκεντρισμός, η αντίληψη δηλαδή που έχει ο άνθρωπος ότι είναι το σημαντικότερο ον της ζωής, το κέντρο και ο νους του Κόσμου; Φταίει η ανθρωπική αρχή που προτείνεται από έναν αριθμό επιστημόνων της Φυσικής; Φταίνε ο φόβος και η αδυναμία κατανόησης του εαυτού του και του είδους του; Φταίνε οι βεβαιότητες που προκύπτουν από τη μεταφυσικότητα, τη συντηρητικότητα και τον αυταρχισμό; Φταίει η άρνηση να αναθεωρήσει τα παραδεδομένα; Φταίει η αδυναμία αντίληψης των εννοιών της Βιολογίας; Φταίει η αδυναμία της διπλής ταυτόχρονης υπόστασης, του παρατηρητή και του παρατηρούμενου συνάμα;

Όπου και αν αναζητηθεί το αίτιο, φαίνεται ότι για τους ανθρώπους που ασπάζονται βεβαιότητες, ή καιροσκοπούν διαχρονικά με αυτές, ο λόγος περί βίου και οι επιστημονικές καταθέσεις της Βιολογίας φαντάζουν αιρετικές, αποκλίνουσες και επικίνδυνες. Θεωρούνται εχθρικές για τα εγκαθιδρυμένα συστήματα.

Δεν υπάρχει στα χρονικά της ιστορίας των ανθρώπων άλλη επιστημονικά τεκμηριωμένη θεωρία που να έχει υποστεί τέτοιο κατατρεγμό όσο η «Θεωρία της εξέλιξης μέσω φυσικής επιλογής», ο δαρβινισμός, μία θεώρηση που αποτελεί τον συνεκτικό ιστό της Βιολογίας.

Σχετική Βιβλιογραφία

Αλαχιώτης Σ. (2011) Βιοηθική. Αναφορά στους γενετικούς και τεχνολογικούς νεωτερισμούς. Εκδόσεις Λιβάνη.

Asimov I. (2018) Το χρονικό του Κόσμου. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

Darwin C. (1997) Η Καταγωγή των Ειδών. Εκδόσεις Πανεπιστημίου Πατρών.

Dobzhansky T. (1985) Η γενετική της εξελικτικής πορείας. Εκδόσεις Παρατηρητής.

Ζούρος Λ. (2009) Ας συμφιλιωθούμε με τον Δαρβίνο: Ας συμφιλιωθούμε με τη φύση μας και με τη Φύση. Παν/κες Εκδόσεις Κρήτης.

Gould S. (1996) Full House: The epread of Excellence from Plato to Darwin Three Rivers Press edition.

Jacob F. (1971) Η Λογική του Ζώντος. Ιστορία της Κληρονομικότητας. Εκδόσεις Ράππα.

Καμπουράκης Κ. (2017) Κατανοώντας της εξέλιξη. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Κριμπάς Κ. (2007) Κοινωνιοβιολογία. Εκδόσεις Κάτοπτρο.

Κριμπάς Κ. (2009) Δαρβινισμός και η ιστορία του ως τις μέρες μας. Εκδόσεις Ωκεανίδα.

Mayr E. (2005) Τι είναι η εξέλιξη. Από τα βακτήρια στον άνθρωπο: γεγονότα, αποδείξεις και αλήθειες. Εκδόσεις Κάτοπτρο.

Monod J. (1970) Η τύχη και αναγκαιότητα (μετάφραση) Εκδόσεις Ράππα.

Schrödinger E. (1995) Tι είναι η Ζωή: Πνεύμα ή ύλη. Εκδόσεις Τραυλός.

Σκούρας Ζ. (2015) Αναζητώντας τη Ζωή, από την αρχαιότητα έως τον 21ο αιώνα. Εκδόσεις ΖΗΤΗ.

Σκούρας Ζ. (2019) Ταξιδεύοντας στην εποχή του ανθρώπου. Η ζωή στην ανθρωπόκαινο. Εκδόσεις ΓΕΡΜΑΝΟΣ.

Wilson E.O. (1975) Κοινωνιοβιολογία. Η Νέα Σύνθεση. Εκδόσεις Σύναλμα.

Ζαχαρίας Σκούρας

Ομότιμος Καθηγητής Γενετικής ΑΠΘ

 

Ο ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΔΑΡΒΙΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ κ. ΠΕΤΣΑ. Η ΚΑΙ ΤΗΣ Ν.Δ;

13
(Με αφορμή τη δήλωση Πέτσα: όποιος δεν προσαρμόζεται πεθαίνει)
Η διαφορά του δικού μας κόσμου απο τον δικό τους είναι πως στον δικό μας, η πολιτική και η πολιτεία υπάρχουν για να μην πεθαίνει όποιος δεν προσαρμόζεται.
Έτσι είναι κ. Πέτσα, όπως το λέτε. Αλλά οι ανθρώπινες κοινωνίες συγκροτούνται και διαμορφώνουν τις πολιτείες τους για να αντιμετωπίσουν και τον κοινωνικό δαρβινισμό.

Ζαν-Λικ Γκοντάρ: Οι 5 ταινίες που πρέπει να δουν όσοι δεν γνωρίζουν το έργο του

0

Mια λίστα με τις πιο σημαντικές ταινίες του δημοφιλούς σκηνοθέτη που πέθανε σε ηλικία 91 ετών

Μια από τις πιο εμβληματικές φιγούρες του Γαλλικού Νέου Κύματος και ένας από τους πιο επιδραστικούς κινηματογραφιστές, ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ που πέθανε την Τρίτη σε ηλικία 91 ετών, αφήνει πίσω μια τεράστια κληρονομιά περισσότερων από 100 μεγάλου μήκους ταινιών, μικρού μήκους αλλά και ντοκιμαντέρ.

Ως νεαρός κριτικός για το περιοδικό Cahiers du Cinéma στη δεκαετία του 1950, ο Γκοντάρ και άλλοι αμφισβήτησαν τους κανόνες του σινεμά. Τότε, άλλαξαν το μέσο με τη δουλειά πίσω από την κάμερα όπως έκανε ο Γκοντάρ με την επαναστατική πρώτη του ταινία και κλασική του γαλλικού κύματος, «Breathless» από το 1960. Μέχρι το τέλος του 1960, ο σκηνοθέτης δημιούργησε μια σειρά από σπουδαίες κινηματογραφικές δουλειές όπως οι «A Woman Is a Woman» (1961), «Contempt» (1963), «Band of Outsiders» (1964), «Alphaville» (1965), «Masculin Féminin» (1966), «Two or Three Things I Know About Her» (1967) and «Week-end» (1967).

Στη συνέχεια, ακολούθησαν πρότζεκτ όπως τα «Tout Va Bien» από το 1972 με πρωταγωνίστρια την Τζέιν Φόντα, την εκδοχή του στο «King Lear» από το 1987, τα avant- garde «Goodbye to Language» και «The Image Book».

Παρακάτω, μια λίστα με τις πιο σημαντικές ταινίες του δημοφιλούς σκηνοθέτη: ένας οδηγός για εκείνους που δεν έχουν παρακολουθήσει ποτέ το έργο του.

 

 

«Με κομμένη την ανάσα», («Breathless») – 1960

Πρόκειται για την ταινία με την οποία ξεκίνησε η «επανάσταση». Ο Ζαν-Πολ Μπελμοντό πρωταγωνιστεί ως ο Γάλλος απατεώνας Μισέλ Πουακάρ και η Τζιν Σίμπεργκ ως η Αμερικανίδα Πατρίτσια στο Παρίσι με την οποία είχε στο παρελθόν σχέση. Κι ενώ εκείνος καταζητείται, θα προσπαθήσει να κάνει την Πατρίτσια να τον αγαπήσει και να φύγει μαζί του.

 

 

«Ζούσε τη ζωή της», («My Life to Live») – 1962

Η Άννα Καρίνα, η οποία ήταν παντρεμένη με τον Γκοντάρ από το 1961 έως το 1967, είχε ήδη συνεργαστεί με τον σκηνοθέτη στις ταινίες «A Woman Is a Woman» και «Le Petit Soldat» αλλά ο ρόλος στο «Ζούσε τη ζωή της» ως Νάνα, μια γυναίκα που εγκαταλείπει την οικογένειά της για να ακολουθήσει καριέρα ηθοποιού και καταλήγει στον σκληρό κόσμο της σεξεργασίας. Τότε, θα γίνει η μούσα του γαλλικού Νέου Κύματος.

 

«Ο τρελός Πιερό», («Pierrot le Fou») – 1965

Σε μια από τις πιο διάσημες ταινίες του Γκοντάρ, ο απογοητευμένος οικογενειάρχης Φερντινάρντ (Ζαν-Πολ Μπελμοντό) εγκαταλείπει τη σύζυγο και το παιδί του και φεύγει από το Παρίσι μαζί με την πρώην ερωμένη του Μαριάν Ρενουά. Οι δυό τους επιδιώκουν να αποφύγουν εκείνους που τους καταδιώκουν. Με «ζωντανά» και όμορφα χρώματα, το φιλμ είναι μια από τις πιο διάσημες ταινίες του Γαλλικού Νέου Κύματος και παραμένει στη λίστα με τις πιο κλασικές του κινηματογράφου.

 

 

«First Name: Carmen» – 1983

Στο φιλμ «First Name: Carmen» (1983) που έγραψε ο Γκοντάρ με την σύντροφο και συνεργάτιδά του Αν-Μαρί Μιεβίλ, ο ίδιος υποδύεται έναν σκηνοθέτη κλεισμένο σε ένα ίδρυμα, ενώ η ανιψιά του επιχειρεί μια ληστεία τράπεζας αλλά κάπου εκεί η ιστορία θα πάρει μια διαφορετική πλοκή.

 

 

«Το βιβλίο της Εικόνας», («The Image Book») – 2018 

Ένας 85λεπτος συνδυασμός αποσυνδεδεμένων σκηνών και ήχων που έχουν συλλεχθεί και τοποθετηθεί σύμφωνα με μια ρυθμική και ρητορική λογική που μόνο ο δημιουργός του φιλμ μπορεί να αποθεώσει. Μια ιστορία που αποτελείται από πέντε κεφάλαια. Αυτό είναι το «The Image Book», η ταινία του Γκοντάρ από το 2018 που αναμειγνύει στοιχεία ντοκιμαντέρ, δράματος και θρίλερ.

Με πληροφορίες από τους Los Angeles Times/Καθημερινή

Βάλε το… κίτρινο-μπλε φουστάνι

1

Πέμπτη, 15 Σεπτεμβρίου 2022 08:16

UPD:08:53
REUTERS/YVES HERMAN

Του Μιχάλη Ψύλου
[email protected]

Κατάλαβε κανείς; Ποια είναι η ευρωπαϊκή στρατηγική για την αντιμετώπιση του κόστους της ενέργειας; Το μόνο σίγουρο είναι ότι μετά την ομιλία της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Ευρωκοινοβούλιο, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το φυσικό αέριο πήραν και πάλι την ανηφόρα στο Άμστερνταμ, κλείνοντας την ημέρα διαπραγμάτευσης στα 222 ευρώ την MWh. Με λίγα λόγια, ολοκληρωτική αποτυχία. Η πρόεδρος της Κομισιόν αναγκάστηκε να επιτεθεί στη Μόσχα για να κρύψει την παντελή απουσία ενεργειακής στρατηγικής. Και η αγορά-αδιάψευστος κριτής-αντέδρασε.

Οταν μάλιστα η προεδρία της ΕΕ παραδέχεται ειλικρινά ότι το ανώτατο όριο τιμής του φυσικού αερίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο πρέπει να θεωρηθεί …ουτοπία, η κατάσταση είναι πλέον κωμικοτραγική. Σε τέτοιο σημείο που η τσεχική κυβέρνηση, που έχει και την προεδρία της ΕΕ για αυτό το εξάμηνο, επιβάλλει πλαφόν στο φυσικό αέριο στην Τσεχία.

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πόνταρε τα πάντα στο κίτρινο -μπλε ντύσιμό της, προς τιμήν της Ουκρανίας. Κρίμα! Για να παραφράσουμε ένα γνωστό τραγούδι: «βάλε το …κίτρινο φουστάνι». Μόνο που δεν υπήρχε τίποτα από κάτω. Με αποτέλεσμα «η νύχτα να κατεβαίνει με μαύρο φερετζέ κι η πόλη διψασμένη για φώτα και σουξέ», που λέει και το άσμα.

Μόνο έναν ευσεβή πόθο εξέφρασε η πρόεδρος: για μείωση έως και 140 δισεκατομμύρια για τα επιπλέον κέρδη που επιβάλλονται στις ενεργειακές εταιρείες.

Από την άλλη πλευρά, η πρόεδρος της Κομισιόν επιβεβαίωσε τη διατήρηση του καθεστώτος κυρώσεων, παραδεχόμενη  για πρώτη φορά το αναπόφευκτο ενός δύσκολου χειμώνα. Με την υπόσχεση  πώς στο τέλος η Ευρώπη θα επικρατήσει στον αγώνα ενάντια στην ενεργειακή εξάρτηση από τη Μόσχα.

Το πρόβλημα είναι ότι η τιμή του φυσικού αερίου στο Άμστερνταμ δεν κατέρρευσε. Γιατί μπορεί να εξαπατούν τον κόσμο κάποιοι πολιτικοί ή ορισμένα μέσα ενημέρωσης, όχι όμως  αυτούς  που επενδύουν και βάζουν χρήματα στο τραπέζι.

Άλλωστε, αν ψάχναμε για μια κατάρρευση, μια ματιά στη Γερμανία αρκεί: Την ώρα που μιλούσε στο Ευρωκοινοβούλιο η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έφτανε η είδηση ​​από την πατρίδα της τη  Γερμανία:

Μετά από μια πρώτη διάσωση άνω των 10 δισεκατομμυρίων ευρώ στην βασική εταιρία φυσικού αερίου Uniper, η γερμανική κυβέρνηση ανακοίνωνε ουσιαστικά την κρατικοποίησή της. Αυξάνοντας  πάνω από το 50% το μερίδιο του δημοσίου στην εταιρεία (από 30%). Η Uniper έχει κάψει σχεδόν όλο το νέο κεφάλαιο σε ένα μήνα το πακέτο των 10 δις να προμηθευτεί φυσικό αέριο στο Άμστερνταμ.

Η απουσία στρατηγικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο κατέστησε την εθνικοποίηση της εταιρείας, μόνη λύση για το Βερολίνο.

Η γερμανική εφημερίδα TAZ χαρακτηρίζει την Ουρσουλα φον ντερ Λάιεν ως «γυναίκα των μεγάλων, αόριστων λέξεων»
Υποτίθεται ότι η ομιλία της θα αφορούσε την ενεργειακή κρίση και τους φόβους των ανθρώπων σε αυτό το φθινόπωρο του πολέμου.

Αλλά όλα περιστράφηκαν γύρω από την Ουκρανία.Αλλά όσοι περίμεναν μεγάλα νέα απογοητεύθηκαν. Η Φον ντερ Λάιεν απέφυγε τις άβολες ερωτήσεις.. Δεν τόλμησε  να αναγνωρίσει τις δικές της ελλείψεις.«Κοιμηθήκαμε το καλοκαίρι», την επέκρινε ακόμη και ο επικεφαλής της συντηρητικής ομάδας του ΕΛΚ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Μάνφρεντ Βέμπερ.

Και τώρα προβάλει  μη δεσμευτικές προτάσεις που ευχαριστούν όλους και δεν βλάπτουν κανέναν.

«Η Πρόεδρος της Επιτροπής δεν αναφέρθηκε ούτε μία φορά στους μισθούς», γράφει η TAZ. Οι άνθρωποι τρέχουν πανικόβλητοι λόγω του υψηλού κόστους  ζωής. Ανησυχούν και οι εταιρείες για το εκρηκτικό κόστος ενέργειας και ορισμένες εταιρείες απειλούνται με εξαφάνιση. Αλλά μην ανησυχείτε ! Η Ούρσουλα έβαλε κίτρινο-μπλε φουστάνι….

naftemporiki.gr

Η γενική θεωρία σχετικότητας του Αϊνστάιν πέρασε επιτυχώς άλλο ένα τεστ της στο διάστημα

0

Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν στο Βερολίνο / AP Photo
15/09/2022  10:54
Οι επιστήμονες για μια ακόμη φορά επιβεβαίωσαν ότι η γενική θεωρία σχετικότητας του Αϊνστάιν είναι σωστή.

Συγκεκριμένα, η νέα επιβεβαίωση ήλθε από την γαλλική αποστολή MICROSCOPE που έλεγξε με αξιοσημείωτη ακρίβεια τη λεγόμενη ασθενή αρχή ισοδυναμίας, κάνοντας το σχετικό τεστ με αντικείμενα σε ελεύθερη πτώση σε έναν δορυφόρο.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Ζιλ Μετρίς του Αστεροσκοπείου της Κυανής Ακτής, οι οποίοι έκαναν τις σχετικές δημοσιεύσεις στο περιοδικό φυσικής «Physical Review Letters» και σε ειδικό τεύχος του περιοδικού για θέματα κλασσικής και κβαντικής βαρύτητας «Classical and Quantum Gravity», ανακοίνωσαν τα τελικά αποτελέσματα του προγράμματος MICROSCOPE που είχε εκτοξευθεί το 2016.
Το πείραμα μέτρησης για την θεωρία σχετικότητας του Αϊνστάιν
Το πείραμα μέτρησης της επιτάχυνσης ζευγών διαφορετικών αντικειμένων(από κράματα πλατίνας και τιτανίου)σε ελεύθερη πτώση, που έγινε όσο ο δορυφόρος βρισκόταν σε τροχιά γύρω από τη Γη, αποτέλεσε το πιο ακριβές τεστ μέχρι σήμερα μιας από τις πτυχές της θεωρίας του Αϊνστάιν για τη βαρύτητα – και για μια ακόμη φορά δεν βρέθηκε ρωγμή στη γενική θεωρία της σχετικότητας. Διαπιστώθηκε ότι οι επιταχύνσεις δεν διέφεραν περισσότερο από 0,000000000000001, γεγονός που αποκλείει οποιαδήποτε παραβίαση της ασθενούς αρχής ισοδυναμίας ή αποκλίσεων από τη γενική θεωρία σχετικότητας σε αυτό το επίπεδο.

Η εν λόγω θεωρία που δημοσιεύθηκε από τον Αϊνστάιν το 1915, περιγράφει πως «δουλεύει» η βαρύτητα και πώς σχετίζεται με τον χρόνο και τον χώρο. Ο έλεγχος της ασθενούς αρχής ισοδυναμίας είναι ένας τρόπος να ελεγχθεί παράλληλα και η γενική θεωρία σχετικότητας. Σύμφωνα με την εν λόγω αρχή, τα αντικείμενα σε ένα βαρυτικό πεδίο πέφτουν με τον ίδιο τρόπο, όταν δεν επιδρούν άλλες δυνάμεις πάνω τους, ακόμη κι αν έχουν πολύ διαφορετικές μάζες (π.χ. ένα φτερό και μια πέτρα).

Ένα διάσημο πείραμα ελέγχου της ασθενούς αρχής ισοδυναμίας είχε γίνει στη διάρκεια της αποστολής «Απόλλων 15», όταν ο Αμερικανός αστροναύτης Ντέηβιντ Σκοτ άφησε να πέσουν ένα φτερό και ένα σφυρί ταυτόχρονα. Λόγω έλλειψης αντίστασης του αέρα, τα δύο αντικείμενα επιτάχυναν εξίσου προς την επιφάνεια της Σελήνης.

Πώς ο Ερντογάν χειραγωγούσε τον Τραμπ για να μην υποστεί κυρώσεις: Αποκαλύψεις του Εισαγγελέα Μπέρμαν

0

Ο Τζέφρι Στίβεν Μπέρμαν, ο οποίος υπηρέτησε ως εισαγγελέας των Ηνωμένων Πολιτειών για τη Νότια Περιφέρεια της Νέας Υόρκης από το 2018 έως το 2020, έγραψε στο βιβλίο του με τίτλο “Holding the Line” ότι η Τουρκία χειραγωγούσε την κυβέρνηση Τραμπ για να προστατεύσει τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τα μέλη της οικογένειάς του.

Η Sarah K. Burris δημοσίευσε χθες ένα άρθρο σχετικά με τους ισχυρισμούς του βιβλίου στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Raw Story.

Σύμφωνα με  το άρθρο, η χειραγώγηση είχε να κάνει με την προστασία της τουρκικής τράπεζας Halkbank η οποία παραβίαζε τις κυρώσεις κατά του Ιράν, ενώ όταν άρχισε η έρευνα της δικαιοσύνης για τις ευθύνες της τουρκικής τράπεζας, ο Τραμπ έσπευσε και τη σταμάτησε.

Το Κογκρέσο πέρασε και ο πρώην Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα υπέγραψε τον νόμο περί κυρώσεων, λογοδοσίας και εκποίησης για το Ιράν του 2010. Τροποποίησε τον προηγούμενο νόμο για να δώσει στον πρόεδρο περισσότερη εξουσία να τιμωρεί εταιρείες που συμβάλλουν στην πετρελαϊκή βιομηχανία του Ιράν. Έξι χρόνια αργότερα παρατάθηκε μέχρι το 2026.

Υπό την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο, οι κυρώσεις δεν εφαρμόζονταν πάντα ομοιόμορφα. Σε ένα σκάνδαλο, η τουρκική τράπεζα, η Halkbank, εκτέθηκε για παραβίαση των κυρώσεων κατά του Ιράν. Λίγο πριν από τις εκλογές του 2020,  οι  New York Times  αποκάλυψαν  ότι ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έλεγχε τον Τραμπ, ο οποίος υπαγόρευσε στο Υπουργείο Δικαιοσύνης να ακυρωθεί η έρευνα.

Ο Τζέφρι Μπέρμαν έγραψε στο βιβλίο του «Holding the Line» ότι ο πρώην γενικός εισαγγελέας Μπιλ Μπαρ και ο πρώην εν ενεργεία Γενικός Εισαγγελέας Μάθιου Γουίτακερ ήταν και οι δύο συνένοχοι στον τερματισμό της έρευνας για τις παραβιάσεις των κυρώσεων.

Ενώ ο Μπέρμαν αναφέρθηκε στο περιστατικό τον Οκτώβριο του 2020, το βιβλίο του περιγράφει τον συγκλονιστικό τρόπο με τον οποίο η Τουρκία χειραγωγούσε την κυβέρνηση των ΗΠΑ για να προστατεύσει τον Ερντογάν και τα μέλη της οικογένειάς του.

Οι συναλλαγές που αφορούσαν την αγορά και την πώληση χρυσού (μεγάλο μέρος του μέσω του Ντουμπάι) ουσιαστικά δημιούργησαν ένα «slush fund» (λογαριασμός που που χρησιμοποιείται για παράνομους σκοπούς) για το Ιράν, εξήγησε ο Μπέρμαν.

«Στους συν-συνωμότες του ήταν ο Zafer Çağlayan, ο οποίος εκείνη την εποχή ήταν υπουργός Οικονομικών της Τουρκίας, και ο Süleyman Aslan, ο διευθύνων σύμβουλος της Halkbank», έγραψε ο Berman.

“Πληρώσε δωροδοκίες και στους δύο – συμπεριλαμβανομένων τακτικών παραδόσεων μετρητών που έρχονταν στο σπίτι του Ασλάν μέσα σε κουτιά παπουτσιών. Η  Τουρκία επωφελήθηκε από τη συνωμοσία. Οι μεταφορές χρυσού έξω από τη χώρα ήταν τόσο μεγάλες – περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια – που τεχνητά διόγκωσε τα στατιστικά στοιχεία των εξαγωγών της Τουρκίας και έκανε την οικονομία της να φαίνεται πιο δυνατή από ό,τι ήταν στην πραγματικότητα». 

Δεν αφορούσε μόνο τη διαφθορά για λογαριασμό του προέδρου, ήταν ένα έγκλημα που θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά την οικονομία της Τουρκίας.

  • Ο Zarrab συνελήφθη όταν έμπαινε στις ΗΠΑ σε ένα ταξίδι του στη Disney. Ο Atilla, Αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Halkbank, ήρθε στη συνέχεια στις Ηνωμένες Πολιτείες για τραπεζικές εργασίες και συνελήφθη. 

“Ο Ζαράμπ κατέθεσε κατά τη διάρκεια έξι ημερών στη δίκη του Ατίλλα. Είπε ότι το σχέδιο έφτασε στα ανώτατα επίπεδα της κυβέρνησης της Τουρκίας και ότι ο ίδιος ο Ερντογάν  είχε δώσει την έγκρισή του“, αναφέρει το βιβλίο. Έφερε το Ομοσπονδιακό Δικαστήριο σε δύσκολη θέση γιατί έπρεπε να βρουν τι να κάνουν με την τράπεζα.

«Αυτό που συνήθως συμβαίνει σε τέτοιου είδους κυρώσεις ή υποθέσεις ξεπλύματος βρώμικου χρήματος είναι ότι μια καταδίκη ανώτατων στελεχών ξεκινά διαπραγματεύσεις μεταξύ της τράπεζας και του Υπουργείου Δικαιοσύνης για τον τρόπο επίλυσης της ποινικής ευθύνης του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος», εξήγησε ο Μπέρμαν.

Η Halkbank δεν πήρε στα σοβαρά το Ομοσπονδιακό Δικαστήριο και έπεσε στο στόχαστρό του όταν επρόκειτο για κάθε είδους παραδοχή ενοχής και πληρωμή προστίμων.

«Ενήργησε σαν να είχε έναν άσο στο μανίκι ή μάλλον δύο άσους: έναν φίλο στον Λευκό Οίκο και ένα κανάλι υπόγειας επικοινωνίας με τη δικαιοσύνη», είπε ο Μπέρμαν.

Ένας Τούρκος αστυνομικός ντετέκτιβ έφτασε στις Ηνωμένες Πολιτείες με ένα πλήθος “αποδεικτικών στοιχείων—υποκλοπές, έρευνες, ηλεκτρονική παρακολούθηση. Είχε φωτογραφίες από τα μετρητά σε κουτιά παπουτσιών και άλλα πράγματα που έδειχναν απευθείας υψηλόβαθμους ανθρώπους στην τράπεζα και στην τουρκική κυβέρνηση.

Η Τουρκία ασκούσε λόμπι στον Τραμπ και ο Τραμπ έδινε εντολές στον Μπαρ. “Σύντομα έγινε σαφές ότι η Halkbank και ο σύμβουλός της μιλούσαν απευθείας με την κύρια δικαιοσύνη. Φαινόταν επίσης ότι όποια πίεση είχε νιώσει ο Γουίτακερ από τον Τραμπ να το πάει χαλαρά με την Τουρκία, ασκούνταν τώρα στον Μπαρ”.

Ο Μπαρ έθετε τα δικά του ζητήματα που έλεγε ότι θα παραβίαζαν την τουρκική νομοθεσία, αλλά ο Μπέρμαν εξήγησε ότι ήταν αρκετά βήματα μπροστά, δεν είχαν καν ζητήσει από την τράπεζα να παραδεχτεί ότι έκανε κάτι λάθος. Μικρές συναντήσεις έγιναν για την τράπεζα στον Λευκό Οίκο τους μήνες που ακολούθησαν και το Ομοσπονδιακό Δικαστήριο δεν συμπεριλήφθηκε σ’ αυτές. Στη συνέχεια, ο Μπαρ είπε ξαφνικά ότι υπήρχε νέο “σημείο” για την ποινική υπόθεση. Ήταν μια οδηγία του Λευκού Οίκου. Ο Μπαρ άρχισε να συναντά τους δικηγόρους της τράπεζας χωρίς κανέναν από τους εισαγγελείς για την υπόθεση.

«Η κυβέρνηση Τραμπ σκότωσε την πυρηνική συμφωνία του Ιράν και ενίσχυσε τις κυρώσεις», εξηγεί ο Μπέρμαν. “Φαινομενικά, η διακοπή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν ήταν ένα θέμα πολύτιμο για τον πρόεδρο. Οι κυρώσεις ήταν ο νόμος της χώρας, τον οποίο ορκίστηκα να επιβάλω. Η Halkbank είχε σχεδιάσει να διοχετεύσει παράνομα δισεκατομμύρια δολάρια στο Ιράν σε μια εποχή που η Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήθελαν να ασκήσουν τη μέγιστη οικονομική πίεση. Λοιπόν, σε ποια βάση επρόκειτο να δώσουμε στην τράπεζα μια καλή συμφωνία και να χορηγήσουμε ασυλία σε όλους τους τραπεζικούς και κυβερνητικούς αξιωματούχους που εμπλέκονται στο σχέδιο;».

Ο Μπαρ κάλεσε τον Μπέρμαν στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και του είπε  ότι η υπόθεση «ενέχει εξωτερική πολιτική» και ότι είχε συζητηθεί «από τους ηγέτες της κυβέρνησης».

«Ποιος νομίζετε ότι είστε για να παρεμβαίνετε σε αυτό;» ρώτησε ο Μπαρ, σύμφωνα με τον Μπέρμαν.

“Ποιος νομίζεις ότι είσαι; Όταν το άκουσα αυτό, σκέφτηκα, ποιος ο γα@@νος νομίζει ότι είναι; Έχω δει παλιότερα τους νταήδες. Στην πραγματικότητα, είχε χρησιμοποιήσει τις ίδιες λέξεις μαζί μου λίγο περισσότερο από ένα χρόνο πριν, όταν θύμωσε επειδή πίστευε ότι είχα ανακοινώσει τον διορισμό της Audrey Strauss ως αναπληρωτή χωρίς να έχω πρώτα την έγκρισή του. Είναι εντελώς αναποτελεσματικό, ή είναι με μένα. Θα περιέγραφα τη στάση του Μπαρ εκείνο το πρωί ως τραμπούκου. Ήθελε να με κάνει να υποταχθώ».

Αργότερα αποκάλυψε ότι υπήρξε μια συνάντηση μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν στο G-20 στα τέλη του 2018, όπου στον Τραμπ δόθηκε ένα σημείωμα από τον πρόεδρο γραμμένο από τους δικηγόρους της Halkbank με το επιχείρημα ότι η δίωξη ήταν άστοχη επειδή αφορούσε συναλλαγές χρυσού και όχι αμερικανικές τράπεζες. . Ήταν ένα ψέμα.

Στο βιβλίο του πρώην συμβούλου εθνικής ασφάλειας Τζον Μπόλτον περιγράφεται το περιστατικό, με τον Μπόλτον να λέει ότι ο Τραμπ ξεφύλλισε τις σελίδες προσποιούμενος ότι το διάβασε.

«Λοιπόν, μου φαίνεται πειστικό», είπε ο Τραμπ σύμφωνα με τον Μπόλτον.

«Σε συνέντευξή του στην Τουρκία, ο Ερντογάν εξιστόρησε την συνομιλία του με τον Τραμπ και είπε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είχε υποσχεθεί να «δώσει αμέσως εντολή στους αρμόδιους υπουργούς» για να κλείσουν το θέμα της Halkbank».

Με πληροφορίες από RawStory/ Ahval

https://hellasjournal.com/2022/09/pos-o-erntogan-chiragogouse-ton-trab-gia-na-min-iposti-kirosis-apokalipsis-tou-isangelea-berman/

Trump Offered the West Bank to Jordan’s King, New Book Claims

0

The Washington Post reports that Abdullah II thought he was having ‘a heart attack’ when Trump offered Jordan control of the Israeli-occupied territory

According to the Washington Post, the book – “The Divider: Trump in the White House 2017-2021” by New York Times White House correspondent Peter Baker and the New Yorker staff writer Susan Glasser – claims the Republican President offered the Israeli-occupied territory to Jordan.

Trump offered what he called “a great deal,” though King Abdullah later recalled the offer when speaking to an American friend that he “thought [he] was having a heart attack. I couldn’t breathe, I was bent doubled-over.” Although some 3 million Palestinians live in Jordan, they have not always lived peaceably in the monarchy, with the friction even culminating in armed conflict in the 1970s.

Last month, a separate excerpt released from the book detailed a meeting that took place in Jerusalem in late 2020, where U.S. Chairman of the Joint Chiefs of Staff Mark Milley told then-Prime Minister Benjamin Netanyahu to “back off” Trump and stop calling for the former U.S. president to attack Iran.

“Among those pushing the president to hit Iran before Biden’s inauguration, Milley believed, was the Israeli prime minister, Benjamin Netanyahu. On December 18, the same day that Trump met with [Michael] Flynn to discuss instituting martial law, Milley met with Netanyahu at his home in Jerusalem to personally urge him to back off with Trump,” wrote Baker and Glasser in an excerpt published in the New Yorker.

“If you do this, you’re gonna have a fucking war,” Milley told him, according to the excerpt. The Israeli prime minister’s official Twitter account noted “the two discussed regional threats, especially the Iranian aggression” in its readout of the meeting.

Since President Biden defeated Trump in 2020, several books from the ex-president’s inner circle have offered insights and postmortems in the tumultuous term. His son-in-law and adviser Jared Kushner, for one, claimed that then-Prime Minister Benjamin Netanyahu’s hesitancy over the 2018 embassy move to Jerusalem almost torpedoed the deal, while Trump’s ex-aide Peter Navarro recently described a nascent coup attempt against Kushner ahead of November’s election defeat.

https://www.haaretz.com/israel-news/2022-09-15/ty-article/trump-offered-the-west-bank-to-jordans-king-new-book-claims

Ο Ερντογάν μήνυσε 305 παιδιά- 22 αντιμετωπίζουν καταδίκη

0

 

Ο αντιπρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος – CHP, Μουχάρεμ Ερκέκ υπενθύμισε ότι ο αριθμός εκείνων που ανακρίθηκαν για προσβολή του προέδρου Ταγίπ Ερντογάν πλησιάζει τους 200.000 και τόνισε ότι 305 παιδιά διώχθηκαν το 2021.

Όπως είπε ο Ερκέκ, 22 παιδιά αντιμετώπισαν καταδίκη και ότι οι πολιτικές καταστολής του ΑΚΡ αυξήθηκαν με την οικονομική κρίση.

Στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε στα κεντρικά γραφεία του κόμματός του, ο Ερκέκ αξιολόγησε την «Έκθεση Στατιστικών Δικαιοσύνης 2021» που δημοσιεύτηκε από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και είπε ότι η κυβέρνηση του ΑΚΡ δικάζει ακόμη και παιδιά.

Σύμφωνα με την έκθεση «Τα στοιχεία του ρεπορτάζ είναι τραγικά. Αναφέρουν ότι οι αυθαιρεσίες και οι παρανομίες που επιβάλλονται υπό την ονομασία του Προεδρικού Κυβερνητικού Συστήματος αυξάνουν την αδικία σε κάθε κομμάτι της κοινωνίας.

«Παράλογο το ‘έγκλημα’ της προσβολής του προέδρου»

«Στην πραγματικότητα, δεν πρέπει να υπάρχει το έγκλημα που ονομάζεται «προσβολή του Προέδρου» σε αυτό το φρικτό σύστημα. Γιατί διαχειρίζεται και το κράτος και την κυβέρνηση μέσω της προεδρίας του κόμματος.

Δικάζονται άνθρωποι για ένα έγκλημα που έχει χάσει εντελώς την υλική του βάση.

Το 2014 υποβλήθηκαν 110 μηνύσεις για εξύβριση του Προέδρου. Το 2021 υποβλήθηκαν 9.168 μηνύσεις. Το 2014 υποβλήθηκε μήνυση σε βάρος παιδιού για εξύβριση του Προέδρου ενώ το 2021, ο αριθμός των παιδιών ανέβηκε στα 305 και 22 από αυτά που δεν μετανοούν αντιμετωπίζουν καταδίκη, σημειώνει το τούρκικο δημοσίευμα.

boldmedya.com

https://www.echedoros-a.gr

Αρμενία: Έξαλλοι διαδηλωτές για την προδοσία προσπαθούν να σπάσουν την πύλη του Κοινοβουλίου

2

 

Φωνάζοντας για την παραίτηση του πρωθυπουργού της χώρας, Νικόλ Πασινιάν, έξαλλοι διαδηλωτές προσπάθησαν να σπάσουν την πύλη του κοινοβουλίου στην πρωτεύουσα της Αρμενίας, Ερεβάν, μετά την ανακοίνωση ότι η κυβέρνηση προτίθεται να υπογράψει συμφωνία με το Αζερμπαϊτζάν αναγνωρίζοντας την κυριαρχία του σε εδάφη στο Αρτσάχ.

Δύο διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν το απόγευμα της Τετάρτης μπροστά από τα κτίρια του κοινοβουλίου και της κυβέρνησης της Αρμενίας. Αφορμή ήταν οι υποτιθέμενες δηλώσεις του Αρμένιου πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν ότι ήταν έτοιμος να πάρει δύσκολες αποφάσεις και να υπογράψει σχετικά έγγραφα για χάρη της μακροπρόθεσμης ειρήνης στην Αρμενία.

Ωστόσο, ο Πασινιάν έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα, αρνούμενος αυτές τις πληροφορίες:

«Αγαπητοί συμπατριώτες, σας προτρέπω να μην υποκύψετε στη χειραγώγηση. Ούτε ένα έγγραφο δεν έχει υπογραφεί ούτε ετοιμάζεται για υπογραφή. Πρόκειται για μια πληροφοριακή δολιοφθορά που κατευθύνεται από εχθρικές εξωτερικές δυνάμεις προκειμένου να σπάσει η αντίσταση της χώρας», αυτό αναφέρει το Sputnik. Αρμενία .

Οι διαδηλωτές κοντά στο κοινοβούλιο καλούν τον κόσμο να βγει στους δρόμους και να συμμετάσχει μαζί τους. Φωνάζουν: «Νικόλ είσαι προδότης», όπως αναφέρει το news Armenia (news.am)

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, οι συγκεντρωμένοι μπροστά από το Υπουργικό Συμβούλιο δηλώνουν ότι η ενέργεια είναι αυθόρμητη. Πολίτες βγήκαν έξω ζητώντας την παραίτηση του αρχηγού της αρμενικής κυβέρνησης.

Το βράδυ της Τρίτης, το Ερεβάν  κατηγόρησε το  Αζερμπαϊτζάν ότι επιτέθηκε σε πόλεις της Αρμενίας, συμπεριλαμβανομένων των Γκόρις, Σοτκ και Τζερμούκ, χρησιμοποιώντας πυροβολικό και φορητά όπλα.

Σε απάντηση, το Αζερμπαϊτζάν  κατηγόρησε την  Αρμενία για μεγάλης κλίμακας δολιοφθορά στα σύνορα. Σύμφωνα με το Υπουργείο Άμυνας του Αζερμπαϊτζάν, ως αποτέλεσμα «επείγουσας λήψης μέτρων από τον στρατό του Αζερμπαϊτζάν για την άμεση αποτροπή αυτών των πράξεων, σημειώθηκε σύγκρουση».

https://www.echedoros-a.gr

Σεπτέμβριος 1922: Η εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης

3

Η ελληνική ατολμία και η εθελοδουλία σφραγίζουν για μια ακόμη φορά την τύχη του Ελληνισμού

Η Μικρασιατική καταστροφή τον Αύγουστο του 1922 με την αποχώρηση και των τελευταίων τμημάτων του Γ΄ Σώματος Στρατού  από το μικρασιατικό έδαφος στις 5 Σεπτεμβρίου στο λιμάνι της Αρτάκης, δεν ήταν δυστυχώς και η τελευταία πράξη του δράματος του Ελληνισμού.

Η απώλεια -εγκατάλειψη επί της ουσίας- της Ανατολικής Θράκης αποτέλεσε τη δεύτερη και κατά πολλούς την πλέον επώδυνη πράξη του δράματος.

Με την άφιξή του στη Σμύρνη στις 31 Αυγούστου ο ηγέτης των νεότουρκών Κεμάλ ξεκίνησε αμέσως να ασκεί έντονες πιέσεις στη Μεγάλη Βρετανία για την παράδοση της Ανατολικής Θράκης. Μάλιστα ο Κεμάλ είχε θέσει το θέμα με εντελώς εκβιαστικό τρόπο λέγοντας πως μόνο η παραχώρηση της Α. Θράκης στην Τουρκία θα απέτρεπε μια σύγκρουση με τους Συμμάχους της Αντάντ.

Η Μεγάλη Βρετανία χωρίς διάθεση να συγκρουστεί με την Τουρκία και με τις έντονες πιέσεις και της Γαλλίας η οποία συμφώνησε αμέσως με την τουρκική απαίτηση αποφάσισαν να θυσιάσουν τον πιο «αδύναμο κρίκο» ο οποίος βέβαια δεν ήταν άλλος από την Ελλάδα.

Έτσι γνωστοποιήθηκε στην Ελλάδα η απόφαση των συμμάχων να παραδώσουν στην Α. Θράκη στην Τουρκία χωρίς φυσικά να περιμένουν κάποια ελληνική απάντηση.

Η παράδοση  της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία είχε ως επακόλουθο και την εγκατάλειψη της Κωνσταντινούπολης, των Στενών και της ουδέτερης ζώνης.

Η απόφαση για την εκκένωση της Θράκης ελήφθη από τους Συμμάχους στις 9 Σεπτεμβρίου του1922, μετά από θυελλώδεις συσκέψεις τριών ημερών στο Παρίσι, μεταξύ του Γάλλου πρωθυπουργού Πουανκαρέ και του Άγγλου υπουργού Εξωτερικών, λόρδου Κόρζον.

Ως ημερομηνία έναρξης της αποχώρησης του ελληνικού Στρατού ορίστηκε τα μεσάνυκτα της 1ης Οκτωβρίου και η ολοκλήρωσή της  μέχρι το τελευταίο δεκαήμερο  Οκτωβρίου. Σχεδόν ταυτόχρονα ξεκίνησε και η αποχώρηση του ελληνικού πληθυσμού από την περιοχή ενώ στις 15 Νοεμβρίου η Ελλάδα παρέδωσε την Α. Θράκη στους Συμμάχους και αυτοί την επομένη στους Τούρκους.

Η εκκένωση της Ανατολικής Θράκης σήμαινε τη μετακίνηση των 260.000 Θράκων προσφύγων όπως και την αποχώρηση δεκάδων χιλιάδων προσφύγων από τη Μικρά Ασία, οι οποίοι τον προηγούμενο μήνα, με την κατάρρευση του μετώπου της Μικράς Ασίας, είχαν καταφύγει στη Θράκη.

Μετακινήθηκαν επίσης Αρμένιοι, Κιρκάσιοι και Τούρκοι αντικεμαλικοί των οποίων ο αριθμός δεν είναι γνωστός. Μαζί και τελευταίοι αποχώρησαν οι Έλληνες δημόσιοι υπάλληλοι και η ελληνική χωροφυλακή. Κατά τις είκοσι ημέρες της εκκένωσης της Θράκης δηλαδή, μετακινήθηκαν προς δυτικά, μαζί με τα ελληνικά στρατεύματα  πάνω από 400.000 άτομα.

Οι 25.000 Έλληνες της χερσονήσου της Καλλιπόλεως έφυγαν αργότερα (μέχρι 11 Νοεμβρίου) . Οι Έλληνες της Τσατάλτζας και ένα μεγάλο μέρος του νομού Κωνσταντινουπόλεως έφυγαν το 1924, σύμφωνα με τα μέτρα της ανταλλαγής των πληθυσμών. Επρόκειτο με άλλα λόγια για ένα δεύτερο ξεριζωμό μετά από αυτόν της Μικράς Ασίας ο τελευταίος όμως με ελληνική συγκατάθεση.

Ποια ήταν η στάση της Ελλάδας;

Στο ερώτημα του Βρετανού υπουργού Εξωτερικών λόρδου Κόρζον προς την κυβέρνησή του: «Ποιος θα υποχρεώσει τους Έλληνες να εγκαταλείψουν την Ανατολική Θράκη;» δυστυχώς την απάντηση έδωσαν οι ίδιοι οι Έλληνες με την απουσία της οποιαδήποτε ουσιαστικής αντίδρασης στα σχέδια των Άγγλων και των Γάλλων. Και αυτό παρά το γεγονός ότι εάν η Ελλάδα αρνείτο να εγκαταλείψει τα ελληνικά εδάφη η μόνη που θα ερχόταν σε δύσκολη θέση θα ήταν η Βρετανία.

Η Ελλάδα όμως θα κέρδιζε πολύτιμο χρόνο οργανώνοντας την άμυνά της για την επικείμενη σύγκρουση με την Τουρκία. Βέβαια η θέση της χώρας εκείνη την περίοδο ήταν η πλέον δυσχερής.

Όχι μόνο προερχόταν από μια ανείπωτη Εθνική αλλά και στρατιωτική καταστροφή αλλά είχε και ουσιαστικά εναντίον της τους τότε διεθνείς συσχετισμούς καθώς Γαλλία και Βρετανία και παρά τον μεταξύ τους ανταγωνισμό είχαν αποδεχθεί την τουρκική απαίτηση. Η Στρατιά της Θράκης απαριθμούσε 70.000 άνδρες και ήταν ουσιαστικά ανέπαφη, από τις λοιπές συγκρούσεις στη Μ. Ασία.

Δεν είναι απολύτως σαφής και γνωστή η στάση και το φρόνημα του ελληνικού Στρατού και δη της Στρατιάς Θράκης.

Υπάρχουν αναφορές ότι ο νέος Έλληνας αρχιστράτηγος Νίδερ ζήτησε να παραβιάσει την ουδέτερη ζώνη στην Κωνσταντινούπολη και να βαδίσει ταχύτατα προς τον Βόσπορο.

Τελικά όμως κανείς δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων ούτε ακόμη και η επαναστατική κυβέρνηση Πλαστήρα-Γονατά (τυπικά πρόεδρος της πολιτικής κυβέρνησης από τις 17 Σεπτεμβρίου ήταν ο Σωτήριος Κροκιδάς) η οποία με σύνθημα «Ελλάς-Σωτηρία» και εκδήλωσε στρατιωτικό κίνημα σε Χίο και Λέσβο  στις 11 Σεπτεμβρίου και στις 12 τα επαναστατικά στρατεύματα επιβιβάστηκαν σε πλοία με προορισμό την Αττική και πιο συγκεκριμένα το Λαύριο όπου και αποβιβάστηκαν στις 13 Σεπτεμβρίου.

Στις 12 Σεπτεμβρίου μάλιστα η κυβέρνηση Τριανταφυλλάκου είχε αποδεχθεί την τουρκική απαίτηση για παράδοση της Α. Θράκης.

Τελικά το μόνο που πέτυχε η επαναστατική επιτροπή ήταν η εκδίωξη του Βασιλέα Κωνσταντίνου του Α΄ με τη θέση του να παίρνει ο γιός του και διάδοχος Γεώργιος ο Β΄. Αν και η αρχική τοποθέτηση της επαναστατικής επιτροπής Πλαστήρα – Γονατά ήταν η άρνηση της εγκατάλειψης της Α. Θράκης ο στρατηγός Νικόλαος Πλαστήρας φαίνεται να «πείστηκε» από τον Ελευθέριο Βενιζέλο ο οποίος τότε βρισκόταν στο Παρίσι και στον οποίο η επαναστατική επιτροπή είχε επιφορτίσει με το χειρισμό της ελληνικής διπλωματίας στο Εξωτερικό, ότι η Α. Θράκη είχε ουσιαστικά απολεστεί.

Ο ρόλος του Ελευθέριου Βενιζέλου

Ο ρόλος του Ε. Βενιζέλου στην υπόθεση της Α. Θράκης παραμένει συζητήσιμος μέχρι και σήμερα. Είναι γνωστά τα τηλεγραφήματα του Βενιζέλου προς τη νέα επαναστατική κυβέρνηση: «…Επήλθον ήδη καταστροφαί ανεπανόρθωτοι… Οι τρεις μεγάλαι και πρώην σύμμαχοι ημών Δυνάμεις απεφάσισαν την απόδωσιν ταύτης εις την Τουρκίαν. Ουδείς δε εχέφρων πολίτης δύναται να διανοηθεί την συνέχειαν του πολέμου προς την Τουρκίαν, με πλήρη ημών διπλωματικήν και στρατιωτικήν απομόνωσιν…», έγραφε και πρόσθετε ότι στο τέλος οι Τούρκοι θα απειλούσαν και τη Δυτική Θράκη.

Τελείωνε δε με τη δήλωση ότι, σε περίπτωση που η κυβέρνηση θα αποφάσιζε να κρατήσει την Ανατολική Θράκη, τότε … «αι θερμαί ευχαί μου θα συνοδεύσουν τον αγώνα τούτον του Έθνους, αλλά ευρίσκομαι, εν τοιαύτη περιπτώσει, εις την θλιβεράν ανάγκην να αρνηθώ την αποδοχήν της τιμητικής εντολής, όπως αντιπροσωπεύσω την χώραν εις το εξωτερικόν».

Ουσιαστικά τα λόγια αυτά του Ε. Βενιζέλου αποτέλεσαν σοκ για την επαναστατική επιτροπή.

Αυτό που όλοι περίμεναν και ήλπιζαν να ακούσουν και να διαβάσουν ήταν η διαβεβαίωση Βενιζέλου ότι ο αγώνας για την υπεράσπιση της Α. Θράκης θα έπρεπε να αποτελέσει μέγιστη αν όχι ύψιστη εθνική προτεραιότητα και παρά το δυσμενέστατο διεθνές σκηνικό προς τα ελληνικά συμφέροντα ο ίδιος θα διέθετε μέχρι και την τελευταία ικμάδα των δυνάμεών του για να το επηρεάσει και ή το δυνατόν να το ανατρέψει προς το συμφέρον του τόπου. Τέτοια λόγια όμως ούτε ακούστηκαν ούτε και γράφηκαν σε κανένα τηλεγράφημα.

Και εάν το συγκεκριμένο ύφος των λόγων ήταν υπέρμετρο αυτό που μέσα τους ήλπιζαν Πλαστήρας και όλοι περί της επαναστατικής επιτροπής ήταν μια απλή διαβεβαίωση Βενιζέλου ότι θα εξαντλούσε κάθε περιθώριο διαπραγματεύσεων με στόχο να μην παραδοθεί η Α. Θράκη.

Η Ελλάς την εποχή εκείνη ήταν απομονωμένη στο διεθνές σκηνικό και διπλωματικά και πολιτικά και η μόνη «σωτήρια λέμβος» ήταν το «άστρο» και το διεθνές βεληνεκές του μόνου Έλληνα πολιτικού που μπορούσε να μιλήσει τη «γλώσσα» των μεγάλων δυνάμεων.

Δυστυχώς όμως κάτι τέτοιο δεν έγινε εφικτό κατακρημνίζοντας ουσιαστικά το ηθικό πίσω στην Αθήνα, ότι η Α. Θράκη θα μπορούσε να σωθεί.

Το ενδιαφέρον πάντως δεδομένο είναι πως αρχικά και όπως αναφέρει ο Λόρδος Κόρζον ο Ε. Βενιζέλος ήταν απόλυτα αντίθετος  έστω και με την ιδέα της παράδοσης της Α. Θράκης στους Τούρκους μέχρι του σημείου να απολέσει την ψυχραιμία του.

Κατά τον Βρετανό υπουργό Εξωτερικών η νύξη και μόνο της παράδοσης της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία έκανε τον Βενιζέλο να χάσει τη συνηθισμένη του ψυχραιμία δείχνοντας σφόδρα ενοχλημένος (19 Σεπτεμβρίου). Μόλις όμως μια ημέρα μετά πληροφόρησε τον Βρετανό υπουργό ότι συνέστησε στην ελληνική κυβέρνηση την παράδοση της Α. Θράκης.

Το τι μεσολάβησε προκαλώντας αυτή την αλλαγή στάσης του Βενιζέλου είναι άγνωστο μέχρι και τα σήμερα. Το ίδιο άγνωστο είναι και τι είπε τελικά ο Βενιζέλος στον Πλαστήρα προκειμένου να αλλάξει και ο τελευταίος τη στάση του και να αποδεχθεί το μοιραίο αυτό εθνικά τετελεσμένο.

Βέβαια όπως θα δούμε και παρακάτω η εμπλοκή του Ε. Βενιζέλου ήρθε αργά έως και απελπιστικά αργά. Η απόφαση για την παράδοση της Α. Θράκης ουσιαστικά ελήφθη από τους συμμάχους το κρίσιμο τριήμερο μεταξύ 6ης και 9ης Σεπτεμβρίου ενώ η εμπλοκή του Έλληνα πολιτικού ξεκίνησε πολύ αργότερα στις 16 Σεπτεμβρίου.

Στις 19 συναντήθηκε με τον Λόρδο Κόρζον και στις 20 Σεπτεμβρίου απλά γνωστοποίησε στην Αθήνα το άκαρπο των προσπαθειών του.

Θα μπορούσε να είχε σωθεί η Ανατολική Θράκη;

Δεν ήταν όμως οι διεθνείς συσχετισμοί αρνητικοί για τα εθνικά συμφέροντα ευθύς εξαρχής. Είναι γνωστό πως μετά την απαίτηση της Τουρκίας η βρετανική κυβέρνηση του Λόιντ Τζωρτζ και πρωτοστατούντος του Ουίνστον Τσόρτσιλ ο οποίος τότε κατείχε τη θέση του υπουργού Αποικιών προετοιμαζόταν για πολεμική αναμέτρηση με την Τουρκία, ελπίζοντας και σε υποστήριξη και της Ελλάδος η οποία διατηρούσε την Στρατιά της Θράκης.

Μάλιστα στις 2 Σεπτεμβρίου το αγγλικό υπουργικό συμβούλιο αποφασίζει να αντιμετωπίσει ένοπλα κάθε απόπειρα παραβίασης της ουδέτερης ζώνης στο Τσανάκ Καλέ από τους Τούρκους, ενώ μια αργότερα η αγγλική κυβέρνηση ανακοινώνει ότι θα αντιμετωπίσει με πόλεμο την παραβίαση της ουδέτερης ζώνης από την Τουρκία. Δύο ημέρες μετά τα τουρκικά στρατεύματα θα παραβιάσουν την ουδέτερη ζώνη και δε θα συμβεί απολύτως τίποτα.

Το ελληνικό δράμα παίχθηκε ουσιαστικά και κορυφώθηκε μεταξύ της 6ης και 9ης Σεπτεμβρίου όταν οι διαβουλεύσεις, οι του Λόρδου Κόρζον στο Παρίσι κατέληξαν με την ικανοποίηση της τουρκικής απαίτησης κατόπιν έντονων γαλλικών πιέσεων.

Σε εκείνο το κρίσιμο διάστημα 6ης και 9ης Σεπτεμβρίου η Ελλάδα αντί να έχει επιστρατεύσει το σύνολο των δυνάμεών της διπλωματικών και στρατιωτικών δίνοντας ξεκάθαρο μήνυμα στην Βρετανία ότι δεν επρόκειτο να εγκαταλείψει την Α. Θράκη παρέχοντας έτσι στο Λονδίνο μια καλή δικαιολογία για να μην υποκύψει στις γαλλικές πιέσεις στην Αθήνα η κυβέρνηση Τριανταφυλλάκου έσπευδε τρεις ημέρες μετά να κάνει δεκτή την απόφαση των αγγλογάλλων. Εκεί είχε χαθεί και η μάχη, η οποία δεν δόθηκε ποτέ.

Ταυτόχρονα οι γνωστοί Γάλλοι έσπευσαν να αποσύρουν τα στρατεύματα που διατηρούσαν στο ασιατικό τμήμα της ουδέτερης ζώνης και την οποία απειλούσε να καταλάβουν οι Τούρκοι.

Έτσι και η απροθυμία των Βρετανών να έρθουν σε πολεμική αναμέτρηση με την Τουρκία, ακόμη ένας πόλεμος  μετά τον Α΄ ΠΠ σε λιγότερο από 4 χρόνια ουσιαστικά έγειραν την πλάστιγγα υπέρ της ικανοποίησης της τουρκικής απαίτησης.

Είναι γεγονός πως πολλοί στη βρετανική κυβέρνηση –μεταξύ αυτών και ο υπουργός Εξωτερικών- αρχικά δεν πίστευαν πως η Ελλάδα θα αποδέχετο μια τέτοια διευθέτηση, νομίζοντας πως η Αθήνα θα αντιδρούσε δυναμικά.

Κάτι τέτοιο ουδέποτε έγινε, η αδύναμη κυβέρνηση Τριανταφυλλάκου αποδέχθηκε το αίτημα των Συμμάχων και έτσι ακόμη και όταν εκδηλώθηκε το στρατιωτικό κίνημα σε Χίο Και Λέσβο ήταν ήδη αργά καθώς οι αποφάσεις των μεγάλων δυνάμεων ήταν ήδη ειλημμένες.

Θα μπορούσε η επαναστατική επιτροπή έστω και στις 20 Σεπτεμβρίου κατά την έναρξη της διάσκεψης στα Μουδανιά ακόμη και σε εκείνο το σημείο να αλλάξει τον ρου των γεγονότων; Πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν πως ναι. Ακόμη και τότε υπήρχε χρόνος για να αλλάξουν οι διεθνείς συσχετισμοί και αν ακόμη αυτό δεν ήταν δυνατό τότε ο Ελληνισμός θα εκαλείτο να δώσει τον «νυν υπερ πάντων αγών» για την εθνική σωτηρία.

Βέβαια ο Ε. Βενιζέλος είχε δώσει το στίγμα του τι θα επακολουθούσε σε μια τέτοια περίπτωση: Θα μπορούσε να φτάσει μέχρι και στην απώλεια της Δυτικής Θράκης, κάτι που σημαίνει πως οι αγγλο-γάλλοι θα του είχαν κάνει σαφές πως σε μια τέτοια περίπτωση θα αντιμετώπιζαν και τις δικές τους δυνάμεις μαζί με αυτές των Τούρκων.

Από την άλλη αυτό θα μπορούσε να ήταν και μια μπλόφα, αλλά προφανώς δε θα μάθουμε ποτέ τι θα γινόταν σε μια τέτοια περίπτωση.

Αλλά και από στρατιωτικής πλευράς οι συνθήκες δεν ήταν απόλυτα αρνητικές για την Ελλάδα. Ο τουρκικός στρατός δεν ήταν σε θέση να διαπλεύσει την Προποντίδα και να επιτύχει την κατάληψη της Ανατολικής Θράκης.

Οι Τούρκοι δεν διέθεταν ναυτική δύναμη και η δύναμη πυρός των ελληνικών θωρηκτών ήταν σημαντική.

Γι’ αυτό οι Άγγλοι είχαν ζητήσει την έξοδο του ελληνικού Στόλου από την Προποντίδα κατά τις ημέρες της κρίσης, πριν τη διάσκεψη ανακωχής στα Μουδανιά.

Εν κατακλείδι η απώλεια της Α. Θράκης καταγράφεται από τους ιστορικούς ως ιδιαίτερα επώδυνη καθώς δεν προήλθε από στρατιωτική ήττα όπως αυτή στη Μικρά Ασία αλλά από ατολμία, φόβο, ασυνάρτητες πολιτικές και ταραγμένο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.

Επρόκειτο για μια από τις καλύτερες μπλόφες του Κεμάλ ο οποίος εκμεταλλευόμενος ορθά την ελληνική πανωλεθρία στη Μικρά Ασία, το ευμενές για αυτόν διεθνές σκηνικό και την δυναμική που είχε τότε ως νικηφόρος στρατός πήρε αυτό που ήθελε χωρίς κανένα απολύτως κόστος. Το σημαντικότερο όμως είναι πως κανείς δεν πλήρωσε για αυτή την τραγικών διαστάσεων εθνική απώλεια.

Η επαναστατική επιτροπή μπορεί να φρόντισε να δικάσει με τη δίκη των Έξι τους υπευθύνους για την μικρασιατική καταστροφή πλην όμως λησμόνησε να δικάσει την ίδια για την απώλεια εθνικού εδάφους στην Α. Θράκη.

https://www.pronews.gr/istoria/septemvrios-1922-i-egkataleipsi-tis-anatolikis-thrakis/