Αρχική Blog Σελίδα 1804

Οι προτάσεις μομφής της αριστερο-δεξιάς αντιπολίτευσης εναντίον της γαλλικής κυβέρνησης έπεσαν στο κενό

0

 

Του Αλκη Καλλιαντζίδη, Οικονομολόγου, [email protected]     www.kalkis.eu

Σας υπενθυμίζω το σχετικό άρθρο μου στις Ανιχνεύσεις στις 19-10-2022, όταν η μειοψηφούσα στην Εθνοσυνέλευση κυβέρνηση της κ. Ελιζαμπέτ Μπορν έκανε χρήση του συνταγματικού άρθρου 49, παράγραφος 3, για να εγκριθεί χωρίς ψηφοφορία ο προϋπολογισμός του 2023 που συμπεριλαμβάνει και τον προϋπολογισμό της Κοινωνικής Ασφάλισης. ΕΔΩ

Ε λοιπόν οι προτάσεις μομφής που υποβλήθηκαν κατά της κυβέρνησης απορρίφθηκαν, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του δημοσιογράφου Thibault Nadal στις 31-10-2022 στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας Le journal du dimanche με τίτλο : «Προϋπολογισμός της κοινωνικής ασφάλισης : η Εθνοσυνέλευση απέρριψε την πρόταση μομφής της Ανυπότακτης Γαλλίας LFI, το εγκριθέν κείμενο» (Budget de la Sécurité sociale : l’Assemblée rejette la motion de censure de LFI, le texte adopté). Και τούτο παρόλο ότι και οι βουλευτές της «Εθνικής Συσπείρωσης» (δηλαδή της Λεπέν) υπερψήφισαν την περασμένη Δευτέρα την πρόταση μομφής που κατέθεσε η «Ανυπότακτη Γαλλία» (δηλαδή το κόμμα του Μελανσόν) κατά της κυβέρνησης.

Ήταν κάτι το αναμενόμενο, αφού για να περάσει η πρόταση μομφής χρειαζόταν μίνιμουμ 289 ψήφους. Τελικά το κείμενο των «Ανυπότακτων» έλαβε μόνο 218 ψήφους, δηλαδή μακράν από την απαιτούμενη απόλυτη πλειοψηφία των 289 ψήφων. Υπήρξε η απροθυμία των «Ρεπουμπλικάνων» βουλευτών (δηλαδή της παραδοσιακής Δεξιάς) να ψηφίσουν υπέρ αυτής της πρότασης, που κατέστησε την μομφή αδύνατη. Προηγουμένως όμως και η πρόταση μομφής που είχε κατατεθεί από την «Εθνική Συσπείρωση είχε λάβει μόνο 90 ψήφους, αφού δεν την ψήφισαν όλοι οι υπόλοιποι βουλευτές.

Η «Εθνική Συσπείρωση» υπερψήφισε την πρόταση μομφής της «Ανυπότακτης Γαλλίας»

Ωστόσο, οι «Ανυπότακτοι» είχαν λάβει υποστήριξη από την Εθνική Συσπείρωση στην αρχή της προχθεσινής κοινοβουλευτικής ημέρας. «Οι βουλευτές θα ψηφίσουν οποιαδήποτε άλλη πρόταση μομφής, που έχει σκοπό να σας κάνει να αναθεωρήσετε την πολιτική σας για το συμφέρον της Γαλλίας και των Γάλλων», δήλωσε το κόμμα της Λεπέν. Όπως και κατά την περασμένη εβδομάδα, η «Εθνική Συσπείρωση» υπερψήφισε την πρόταση μομφής που κατέθεσε και τότε η «Ανυπότακτη Γαλλία» κατά της κυβέρνησης μετά τη χρήση για 3η φορά του άρθρου 49, παράγραφος 3 για τον προϋπολογισμό της Κοινωνικής Ασφάλισης. Η υποστήριξη την περασμένη Δευτέρα από την ομάδα της Μαρίν Λεπέν σε μια πρόταση του συνασπισμού Nupes (δηλαδή του συνασπισμού Μελανσόν, Σοσιαλιστών, Οικολόγων και Κομμουνιστών) είχε δημιουργήσει ανησυχία στις τάξεις της αριστεράς, έφερε σε αμηχανία στην παραδοσιακή δεξιά, όσο και κριτική από το μακρονικό στρατόπεδο.

Η Borne στο σκόπευτρο της Εθνικής Συσπείρωσης

Παράλληλα, ο βουλευτής της Λεπέν Sébastien Chenu επιτέθηκε εκτενώς στην Elisabeth Borne, «έναν καλό μαχητή του μακρονισμού», όπως την χαρακτήρισε υποτιμητικά, που «εφαρμόζει υπάκουα τη φιλελεύθερη δόξα». Υπερασπιζόμενος την «εθνική προτεραιότητα», ο Sébastien Chenu επιβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση «βλάπτει το κοινωνικό μοντέλο». «Η μεθοδολογία σας» να επιδιώκετε τον συμβιβασμό «δεν είναι παρά μόνο ένα δόλωμα και η σχετική πλειοψηφία αδύναμη και χωρίς πίστη», ισχυρίστηκε. Και για να συνεχίσει είπε : «Η μέθοδός σας σώζει την πολιτική σας, τον προϋπολογισμό σας, την κυβέρνησή σας και τελικά το κεφάλι σας».

Το Σοσιαλιστικό Κόμμα αρνήθηκε να συνυπογράψει την πρόταση μομφής της Ανυπότακτης Γαλλίας

Σε αυτήν τη νέα πρόταση μομφής, η Ανυπότακτη Γαλλία αυτή τη φορά προχώρησε μόνη της στα αριστερά, μετά την άρνηση των οικολόγων να καταθέσουν μια νέα πρόταση. Γιατί οι προτάσεις μομφής δεν είναι για χόρταση, λένε κάποιοι σχολιαστές. Αλλά ένα μεγάλο μέρος των βουλευτών των Πρασίνων τελικά την ψήφισαν, όπως και οι κομμουνιστές βουλευτές, που όλοι αυτοί μαζί συγκρότησαν τον προεκλογικό συνασπισμό NUPES.

Ο δε πρώτος γραμματέας των Σοσιαλιστών, Olivier Faure, αιτιολόγησε την απόφασή του να μην κατατεθεί μια νέα πρόταση μομφής μαζί με την «Ανυπότακτη Γαλλία», ως εξής : «Πρόκειται για τον κίνδυνο μιας κατάχρησης που θα ωφελήσει μόνο τον αντικοινοβουλευτισμό».  Ωστόσο, ο αριθμός των σοσιαλιστών βουλευτών που την ψήφισαν τελικά την μομφή δεν ήταν ξεκάθαρος.

Συμπέρασμα

Η πιθανή γαλλική κρίση που υπενήχθηκα στο προηγούμενο άρθρο μου απεφεύχθη. Για πόσο όμως ακόμα ;

Όπως η αντιπολίτευση δεν μπορεί να κάνει κατάχρηση των προτάσεων μομφής, έτσι και η κυβέρνηση της κ. Μπορν δεν έχει το δικαίωμα να καταφεύγει στο άρθρο 49, παράγραφος 3, για κάθε νομοσχέδιο που θα φέρνει στην Εθνοσυνέλευση.

Ολοι βέβαια θα προσπαθούν να ρίξουν την ευθύνη της μη κοινοβουλευτικής συναίνεσης στους αντιπάλους τους. Η κυρίαρχη γαλλική πολιτική νοοτροπία δεν είναι συναινετική, κι ας θέλησε η κρίσιμη εκλογική μάζα να την επιβάλει με την σημερινή κοινοβουλευτική σύνθεση της Εθνοσυνέλευσης, στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές του 2022.

Αργά ή γρήγορα νομίζω ότι ο Μακρόν θα διαλύσει πρόωρα την παρούσα Εθνοσυνέλευση και θα προκηρύξει πρόωρες βουλευτικές εκλογές, επιχειρώντας να αποκτήσει την απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Διαφορετικά θα μπορούσε να βρεθεί με συγκάτοικο ή την κ. Λεπέν (κάτι που θεωρώ πιθανότερο) ή τον κ. Μελανσόν.

Και τότε αυτή η κρίσιμη εκλογική μάζα θα κληθεί να ξανασκεφτεί τα θέλω της…

 

Ζούμε, αλήθεια, την παρακμή της Δύσης;

0

Σηματοδοτούν οι διχασμοί των δυτικών κοινωνιών, οι ανίκανες ηγεσίες και ο πόλεμος μια ιστορική καμπή; Ή οι φιλελεύθερες δημοκρατίες είναι πιο ανθεκτικές απ’ ό,τι οι ίδιες φαίνεται να πιστεύουν;

Κοινή λέξη, επικίνδυνη ιδέα

Του Σταύρου Ζουμπουλάκη

Η «Παρακμή της ∆ύσης» του Οσβαλντ Σπένγκλερ έχει συζητηθεί κατά κόρον και έχει κριθεί, όπως και ο ίδιος ο συγγραφέας της γενικά. Δεν έχει νόημα μια νέα συζήτηση εδώ, κάτι που εξάλλου είναι αδύνατο να γίνει μέσα σε λίγες αράδες. Θα θυμίσουμε μόνο ότι το βιβλίο γνώρισε τεράστια επιτυχία στη Γερμανία στο ευρύ κοινό – όχι στους ιστορικούς. Ο Σπένγκλερ άλλωστε δεν απευθυνόταν σε αυτούς, τις εξονυχιστικές μονογραφίες των οποίων περιφρονούσε. Εκείνοι που ενθουσιάστηκαν με αυτόν, ο οποίος αυτοπροσδιοριζόταν ως ο Κοπέρνικος της Ιστορίας, δεν τον διάβασαν ως ιστορικό αλλά ως προφήτη, που είχε το βλέμμα του στραμμένο στο μέλλον. Εμπνεόμενος σταθερά από τον Νίτσε, φθέγγεται ρήματα αληθείας για το ιστορικό πεπρωμένο, με απόλυτη βεβαιότητα, λες και του τα υπαγορεύει ο Θεός («τάδε λέγει Κύριος»), ο τόνος όλου του βιβλίου είναι προφητικός. Το αποκαλυπτικό κλίμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου οδήγησε τους κατοίκους της Ευρώπης στη βίαιη συνειδητοποίηση ότι κάθε πολιτισμός είναι θνητός, όπως έγραψε αρχή αρχή ο Βαλερύ στο διάσημο δοκίμιό του «Η κρίση του πνεύματος» (1919), και γέννησε στις ψυχές τους την αγωνία για το τέλος και του δικού τους πολιτισμού. Σε αυτό το κλίμα γράφεται και διαβάζεται το βιβλίο του Σπένγκλερ. Οι πολιτισμοί είναι σαν τα λουλούδια: φυτρώνουν, αναπτύσσονται, μαραίνονται και πεθαίνουν. Το ίδιο θα συμβεί και με αυτόν τον πολιτισμό της Δύσης, τον πολιτισμό της δημοκρατίας, του φιλελεύθερου ατομικισμού και της προόδου. Οι αναγνώστες του βιβλίου του Σπένγκλερ, ιδίως του Β΄ μέρους, το 1922, είναι οι αυριανοί ενεργοί ναζιστές. Οι ρητά αντιδημοκρατικές ιδέες του θα διατυπωθούν με ανατριχιαστική σαφήνεια στα καθαρά πολιτικά βιβλία του που θα ακολουθήσουν την «Παρακμή». Μπορεί την αφορμή σήμερα να μας τη δίνει η εκατονταετηρίδα του διάσημου βιβλίου, ο Σπένγκλερ δεν ήταν πάντως ο πρώτος που μίλησε για ιστορική παρακμή εν γένει και για την παρακμή της Δύσης ειδικότερα. Την ίδια πάνω-κάτω εποχή, Ιταλοί κοινωνιολόγοι (Μόσκα, Φερέρο, Παρέτο) θα μιλήσουν, από κοινωνιολογική σκοπιά, για την ιδέα της παρακμής. Ηταν όλοι τους αντιδημοκράτες.

Και σήμερα γίνεται συχνά-πυκνά λόγος για την παρακμή της Δύσης. Πολλοί ρητορεύουν με πάθος για τον θάνατό της, σαγηνευμένοι οι ίδιοι από αυτήν την προοπτική και ενσπείροντας γύρω τους τον φόβο και την ανησυχία. Ο Σπένγκλερ διαρκώς επιστρέφει. Στη σημερινή Γαλλία τον εκτελωνίζει ο ακροδεξιός διανοούμενος Αλέν ντε Μπενουά.

Με ποιο κριτήριο αποφάσισαν όλοι αυτοί ότι σήμερα η Ευρώπη βρίσκεται σε παρακμή; Με κριτήριο το βιοτικό επίπεδο, την ανάπτυξη της επιστήμης, τη δημόσια υγεία, την παιδεία; Με ποιο; Στηρίζουν συνήθως τα λογύδριά τους στο θολό πεδίο της ηθικής, όπου μπορούν άνετα να ονομάζουν ηθική παρακμή και κατάπτωση ό,τι για άλλους είναι αξιοτίμητο. Δεν θέλω να πω ότι όλα είναι ρόδινα στην Ευρώπη σήμερα. Ούτε είναι ούτε θα γίνουν ποτέ στην Ιστορία. Η απλοϊκή όμως ιδέα της γενικής παρακμής δεν εξηγεί τίποτε ούτε φωτίζει τον τρόπο των ιστορικών αλλαγών. Οι σημερινοί ιεροκήρυκες της ευρωπαϊκής παρακμής είναι κατά κανόνα εναντίον της ιδέας της ενωμένης Ευρώπης, λατρεύουν μόνο τα εθνικά λάβαρα. Το κύριο επιχείρημά τους, με το οποίο αποκτούν και διευρύνουν το ακροατήριό τους, είναι η εχθρότητα προς τους μετανάστες, ειδικά τους μουσουλμάνους μετανάστες: μια Ευρώπη με τζαμιά δεν είναι Ευρώπη, έχει ήδη αλωθεί, η ευρωπαϊκή ταυτότητα έχει αλλοιωθεί. Μέσα σε ένα πέλαγος αυταρχικών, αντιδημοκρατικών καθεστώτων ή και ωμών δικτατοριών, που μισούν τη Δύση, τι άλλο είναι περισσότερο υπερασπίσιμο από αυτήν (ως πολιτική και πολιτιστική έννοια και όχι γεωγραφική), μια Δύση βεβαίως της δημοκρατίας, του πλουραλισμού, της δικαιοσύνης, της υποδοχής και της φιλοξενίας;

Δεν θέλω με όλα αυτά να πω ότι πρέπει να αποσύρουμε τη λέξη παρακμή από το λεξιλόγιό μας. Διόλου. Θα συνεχίσουμε να τη χρησιμοποιούμε, κάνοντας λόγο, επί παραδείγματι, για την παρακμή ενός τομέα οικονομικής δραστηριότητας ή ό,τι άλλο. Εκείνο που θέλω να πω είναι ότι το σημερινό κήρυγμα για την παρακμή της Ευρώπης είναι ένας λόγος αντιδραστικός, μισαλλόδοξος και ακροδεξιός.

* Ο κ. Σταύρος Ζουμπουλάκης είναι συγγραφέας, πρόεδρος της Εθνικής Βιβλιοθήκης.

Η γοητεία της πτώσης και ο κόσμος μας

Του Κώστα Κωστή 

Παρακμή. Και μόνον η ιστορία αυτής της λέξης την κάνει να φαίνεται πολύ «βαριά» και τα πράγματα επιδεινώνονται αν λάβουμε υπόψη μας τις πολιτικές απόψεις που συνδέονται μαζί της, τις συνδηλώσεις της. Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο πολύπλοκη όταν πάμε να κάνουμε λόγο για την παρακμή της Δύσης. Τι ακριβώς σημαίνει κάτι τέτοιο. Την παρακμή της κληρονομιάς της Ρώμης, της κληρονομιάς πάνω στην οποία εδράζεται η Δύση; Αυτή ήταν η λογική του Γκίμπον και ακολουθώντας τη λογική αυτή έκανε λόγο για την ιδέα της παρακμής. Μια αντίληψη πολύ διαδεδομένη στους λόγιους του Διαφωτισμού. Ή κάτι άλλο, που το αντιλαμβανόμαστε διαισθητικά μάλλον, παρά με ουσιαστικό τρόπο.

Ασφαλώς και οι παρακμιακές καταστάσεις διατηρούν μια γοητεία που θέλγει συγγραφείς και καλλιτέχνες, αλλά και το ευρύτερο κοινό, και μάλιστα ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων. Τι μπορεί όμως να αντιπροσωπεύει σε πραγματικούς όρους αυτή η παρακμή, πώς μπορούμε να τη θεμελιώσουμε; Οι ευρωπαϊκές Μεγάλες Δυνάμεις, για να περιοριστούμε στα σχετικά πρόσφατα χρόνια, έφτασαν στην ακμή της ισχύος τους κατά τις παραμονές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οδηγήθηκαν σε αυτόν με μια δυναμική «υπνοβάτη», με αποτέλεσμα να αντιμετωπίσουν σκληρά διλήμματα κατά τον Μεσοπόλεμο. Πάλι έγινε λόγος για παρακμή της Δύσης και ο Σπένγκλερ ήθελε να δώσει ένα νέο περιεχόμενο στον όρο.

Δεν ήταν ιδιαιτέρως πειστικός, αν και επηρέασε πολλούς. Οι Μεγάλες Δυνάμεις της Ευρώπης παύουν μεν να είναι Μεγάλες μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ωστόσο η Δύση δεν οπισθοδρομεί. Οι ΗΠΑ ήταν παρούσες για να μπορέσουν να διατηρήσουν σε γερές βάσεις την υπεροχή των δυτικών χωρών. Δεν βλέπω πώς θα μπορούσε να τεκμηριώσει κανείς την παρακμή σε αυτή την εξέλιξη, ακόμη και αν θεωρήσει πως η Ανατολική Ευρώπη και η Ρωσία δεν ανήκαν στην ομάδα της Δύσης, ισχυρισμός που συχνά επαναλαμβανόταν και επαναλαμβάνεται.

Ωστόσο, στον κόσμο που ζούμε τίποτα δεν παραμένει σταθερό και η υπεροχή του ατλαντικού κόσμου δείχνει να μετατοπίζεται σταδιακά προς τον Ειρηνικό. Από το σημείο αυτό, όμως, μέχρι να φτάσουμε να μιλάμε για παρακμή της Δύσης, η απόσταση είναι μεγάλη. Θα ήταν πολύ πιο χρήσιμο και πολύ πιο αποτελεσματικό, για να κατανοήσουμε τι ακριβώς συμβαίνει στον κόσμο μας, να κάνουμε λόγο για μετατοπίσεις των ισορροπιών σε γεωπολιτικό και γεωοικονομικό επίπεδο, για αυξανόμενους ανταγωνισμούς μεταξύ των μεγάλων κρατών της εποχής μας, για φιλοδοξίες Ρώσων, Κινέζων, από κοντά και των Τούρκων, να αναβαθμίσουν τη θέση τους στο διεθνές περιβάλλον, αλλά δυσκολεύομαι να δω πώς έχει παρακμάσει η Δύση.

Η παγκοσμιοποίηση έδωσε τη δυνατότητα σε χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία και η Τουρκία να βελτιώσουν την ευημερία του πληθυσμού τους και να μειώσουν την απόσταση που τις χωρίζει από τη Δύση. Αλλά αυτό δεν αποτελεί τεκμήριο παρακμής της Δύσης. Η τελευταία εξακολουθεί να διατηρεί πλεονεκτήματα οικονομικά, επιστημονικά, τεχνολογικά, πολιτισμικά, οργανωτικά, αλλά και στρατιωτικά, που της επιτρέπουν να βλέπει με σιγουριά τον εαυτό της, όσο και αν ώρες ώρες δυσκολεύεται να δεχθεί τον ανταγωνισμό από τις πρώην αποικίες της. Οι δυσκολίες θα προκύψουν μόνον αν η Δύση δεν μπορέσει σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα να αντιμετωπίσει τα εσωτερικά προβλήματα των χωρών που τη συγκροτούν. Τη στιγμή που σε παγκόσμια κλίμακα οι οικονομικές ανισότητες μεταξύ των κρατών περιορίζονται, σε εθνικό επίπεδο οι δυτικές χώρες τις βλέπουν να αυξάνονται με πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες που, πιστεύω, ότι μόνο ένα μικρό μέρος τους έχουμε δει μέχρι τώρα. Αλλά και αυτό ακόμη το απτό πρόβλημα είναι επιλύσιμο και θα πρέπει να περιμένουμε μέχρις ότου δούμε τις εξελίξεις. Στο κάτω κάτω και οι χώρες που επιδιώκουν να ανταγωνιστούν τη Δύση αντιμετωπίζουν κρίσιμα προβλήματα, που βάζουν πολλά εμπόδια στην πορεία τους.

Φυσικά, υπάρχουν και τα πολύ μεγάλα προβλήματα, της κλιματικής αλλαγής και του πυρηνικού πολέμου. Αν η Δύση δεν μπορέσει να βρει τρόπους για να τα αντιμετωπίσει προφανώς θα υποστεί στο μέλλον τις βαριές συνέπειές τους. Αλλά και σε αυτή την περίπτωση δεν θα πρόκειται για παρακμή της Δύσης, αλλά για την καταστροφή του ανθρώπινου πολιτισμού.

* Ο κ. Κώστας Κωστής είναι καθηγητής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Τι έρχεται μετά την ηγεμονία

Του Άγγελου Χανιώτη 

Στους παραδοσιακούς γεωγραφικούς χάρτες που στηρίζονται στην κυλινδρική προβολή του Γεράρδου Μερκάτορ (1569) η Ευρώπη κατέχει την κεντρική θέση. Μαζί με τη Βόρειο Αμερική στο δυτικό ημισφαίριο και την Ωκεανία στο νότιο, συναπαρτίζει μια πολιτική, οικονομική και πολιτιστική ενότητα που καταχρηστικά λέγεται «Δύση». Οι χάρτες αυτοί είναι παραπλανητικοί. Η Βόρειος Αμερική και η Ευρώπη παρουσιάζονται με μεγαλύτερες από τις πραγματικές τους διαστάσεις και, βέβαια, στην επιφάνεια μιας σφαίρας δεν υπάρχει σταθερή κεντρική θέση. Αυτοί οι χάρτες αντανακλούν την πρωτοκαθεδρία μιας «Δύσης», που στήριζε την ισχύ της στην αποικιοκρατία. Αυτή η «Δύση» έχει περάσει το μεσουράνημά της και, αν ακολουθήσουμε αυτήν τη μεταφορά, θα πρέπει να έχει μπει υποχρεωτικά στη φάση του γέρματος. Δεν είναι όμως οι μεταφορές που υπαγορεύουν την ιστορική εξέλιξη· η ιστορική εξέλιξη επιλέγει τις κατάλληλες μεταφορές.

Αναμφίβολα, έχει χαθεί η πολιτική ηγεμονία υπερδυνάμεων της Γηραιάς Ηπείρου και του Νέου Κόσμου σε μεγάλο μέρος του πλανήτη. Η πάλαι ποτέ αδιαμφισβήτητη πρωτοκαθεδρία δυτικών οικονομιών μετά βίας αντιστέκεται στις προκλήσεις. Η Ευρωπαϊκή Ενωση παραπαίει. Πολλές δυτικές δημοκρατίες, με πρώτη και καλύτερη την Αμερική, απειλούνται από ακραίο λαϊκισμό και την αμφισβήτηση των ίδιων των θεμελίων της ισότητας των δικαιωμάτων και της δημοκρατίας. Τους πολιτικούς ηγέτες με οράματα έχουν αντικαταστήσει οι πολιτικοί της διαμαρτυρίας και των κομματικών σωλήνων. Είναι, όμως, αυτά ενδείξεις παρακμής ή παροδικές κρίσεις;

Για μια ισορροπημένη κρίση πρέπει να ρίξουμε στην πλάστιγγα και το γεγονός ότι τα δυτικά κράτη δεν υπήρξαν πεδίο μαχών για ασυνήθιστα μακρά περίοδο μετά το 1945. Το βιοτικό τους επίπεδο είναι σταθερά υψηλό. Οσο κι αν η μέση εκπαίδευση υστερεί σε σχέση με εκείνη πολλών ασιατικών χωρών, τα δυτικά ακαδημαϊκά ιδρύματα δίνουν τα διεθνή πρότυπα. Οσο και αν η παγκοσμιοποίηση διευκολύνει τις πολιτιστικές ανταλλαγές και αλληλεπιδράσεις και ενισχύει την προβολή άλλων πολιτισμών, αυτό δεν έχει μειώσει την παγκόσμια επιρροή του δυτικού πολιτισμού. Στη Δύση έχουν τη ρίζα τους τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που άλλαξαν τον κόσμο μας, όχι πάντοτε προς το καλύτερο. Προς τα δυτικά κράτη κατευθύνονται οι μεταναστευτικές ροές. Την ευθύνη τη φέρουν τα ίδια, με τις αποτυχημένες πολιτικές τους στην Αφρική, στη Λατινική Αμερική και σε περιοχές της Ασίας. Ομως αυτό το φαινόμενο δείχνει ότι η Δύση θεωρείται φάρος ελπίδας και όχι βυθιζόμενο σκάφος. Και μόνον όσοι πιστεύουν στην καθαρότητα του αίματος θα θεωρήσουν ως παρακμή της Δύσης μια σταθερή δημογραφική τάση. Τα βασικά χαρακτηριστικά της είναι η γήρανση του πληθυσμού (υπό αυτήν την έννοια η Ευρώπη είναι όντως η Γηραιά Ηπειρος) και η παράλληλη αύξηση του προσδόκιμου της ζωής, η μείωση του δείκτη γεννήσεων και η διαρκής αύξηση του ποσοστού των νεοαφιχθέντων μεταναστών και προσφύγων στο σύνολο του πληθυσμού. Μεταναστευτικά κινήματα και αναμείξεις και αφομοιώσεις πληθυσμών είναι ο κανόνας, όχι η εξαίρεση, στην Ιστορία.

Αυτό που κάποιοι θεωρούν παρακμή της Δύσης είναι, ουσιαστικά, ένας πιο ισορροπημένος καταμερισμός δυνάμεων και διαδικασίες πολιτιστικής σύγκλισης. Η απώλεια εδάφους στον οικονομικό και πολιτικό στίβο αντισταθμίζεται από την υπεροχή της Δύσης στον χώρο των αξιών που έχουν δημιουργηθεί με την ενεργό συμμετοχή των πολιτών. Στις δυτικές κοινωνίες των πολιτών μετρούν ακόμα η αυτοδιάθεση και η δημοκρατία, ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα, η ανοχή της διαφορετικότητας και η ελευθερία της έκφρασης, η ειρηνική επίλυση διαφορών με διαπραγματεύσεις και διαιτησία, η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και η αξιοκρατική πρόοδος της γνώσης, και κυρίως η αυξημένη ευαισθησία σε θέματα οικολογίας και κλίματος. Αν κάποτε αυτές οι αξίες κυριαρχήσουν στον πλανήτη σε τέτοιο βαθμό που να μην αναγνωρίζεται η διαφορά ανάμεσα σε δυτικές και άλλες κοινωνίες, δεν θα υπάρχει λόγος να θρηνήσουμε την εξαφάνιση της «Δύσης» ως διακριτής έννοιας. Η μέρα αυτή πιθανόν να μην έρθει ποτέ· αλλά μέχρι τότε η Δύση έχει μια αποστολή.

* Ο κ. Αγγελος Χανιώτης είναι καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας, Ινστιτούτο Προηγμένων Μελετών, Πρίνστον.

Το σύνηθες χάος του κόσμου

Προς τα δυτικά κράτη κατευθύνονται οι μεταναστευτικές ροές. Αυτό το φαινόμενο δείχνει ότι η Δύση θεωρείται φάρος ελπίδας και όχι βυθιζόμενο σκάφος.

Του Κέβιν Φέδερστοουν 

Υστερα από μια περίοδο αβεβαιότητας και εικασιών σχετικά με το πού βρισκόταν, ο Οσκαρ Ουάιλντ απάντησε στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων με την εξής δήλωση: «Οι πληροφορίες περί του θανάτου μου ήταν υπερβολικές». Οσοι πιστεύουν ότι οι σημερινές διεθνείς απειλές και η αστάθεια προμηνύουν την παρακμή της Δύσης δικαιολογούν μια παρόμοια απάντηση.

Ακόμη και πριν από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, το διεθνές σύστημα ήταν πολυκεντρικό. Ωστόσο, τα άλλα αναδυόμενα κέντρα ισχύος γνώρισαν διακυμάνσεις. Σήμερα, λίγοι αναφέρονται στην απειλή που συνιστούν οι «BRICS» – πρώην δημοφιλής όρος για τη Βραζιλία, τη Ρωσία, την Ινδία και τη Νότια Αφρική, μαζί με την Κίνα. Οι περιπέτειες του Πούτιν στην Ουκρανία αποκάλυψαν τις αδυναμίες των συμβατικών του δυνάμεων: οι ερασιτέχνες στρατιώτες αποδείχθηκαν ισχυρότεροι από τα στρατεύματά του, τα οποία έδειξαν αποδιοργάνωση και χαμηλό ηθικό. Τα όπλα που ήρθαν από το Ιράν προκάλεσαν πολλές ζημιές στην Ουκρανία τις τελευταίες εβδομάδες, αλλά εκθέτουν την ανικανότητα της Μόσχας. Και στο ίδιο το Ιράν μαθήτριες διαμαρτύρονται γενναία για μια ατζέντα που έχει τις ρίζες της στα δυτικά πρότυπα. Ευρύτερα, ο επανεκλεγείς πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ στρέφει την Κίνα προς ένα σύστημα προσωπικής εξουσίας και μεγαλύτερης απολυταρχίας, που εγκυμονεί κινδύνους για μεγαλύτερες μελλοντικές πολιτικές και κοινωνικές προκλήσεις στο εσωτερικό της χώρας.

Εν συνόλω, το διεθνές σύστημα εξακολουθεί να κυριαρχείται από τη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη. Κυριαρχούν στο G7 και σε οργανισμούς όπως η Παγκόσμια Τράπεζα. Περίπου το 80% των επίσημων αποθεμάτων στον κόσμο τηρείται είτε σε δολάριο είτε σε ευρώ. Αλλες οικονομίες μπορεί να φοβούνται τον αποκλεισμό από την υπηρεσία χρηματοοικονομικών μηνυμάτων SWIFT: όπως έγινε με το Ιράν και παραλίγο με τη Ρωσία. Η στρατιωτική ικανότητα της Δύσης παραμένει ανώτερη: περίπου το 70% των στρατιωτικών δαπανών στον κόσμο γίνεται για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Στον πολιτιστικό τομέα, γίγαντες όπως η Google κυριαρχούν στο Διαδίκτυο και ο κόσμος παρακολουθεί Netflix ή το Χόλιγουντ.

Η Δύση σήμερα αντιμετωπίζει και πάλι κλυδωνισμούς, αλλά η δομική υπεροχή της θα επιβιώσει για τουλάχιστον μια γενιά και, πέραν αυτού, οποιεσδήποτε προβλέψεις αγγίζουν τη σφαίρα της φαντασίας. Το κόστος της πανδημίας και του πολέμου στην Ουκρανία έχει διαταράξει τη δημοσιονομική θέση των εθνικών κυβερνήσεων. Μια νέα χρηματοπιστωτική κρίση αποτελεί εύλογο μεσοπρόθεσμο κίνδυνο. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι νεοφιλελεύθεροι τζιχαντιστές πειραματίστηκαν με ένα ιδιότυπο μείγμα πολιτικής: υψηλό χρέος και περικοπές φόρων και απέτυχαν. Οι (χρηματοπιστωτικές) αγορές δεν είχαν εμπιστοσύνη στους «οπαδούς της ελεύθερης αγοράς», που εγκατέλειψαν τις αρχές του «ισχυρού χρήματος».

Η αυτοπεποίθηση και η εμπιστοσύνη είναι εκείνες που υπέστησαν πλήγμα. Τα παλαιότερα παραδείγματα δεν αποδίδουν πλέον και οι προσδοκίες του κόσμου έχουν μετακινηθεί. Πράγματι, η κοινωνική ένταξη και η διανεμητική πολιτική είναι και πάλι στη μόδα. Οι κεντροδεξιές κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο ενισχύουν τώρα την οικονομία με μια «ρετρο-κεϊνσιανή» άνθηση, απορρίπτοντας τη λιτότητα που είχαν επιβάλει μετά το κραχ του 2008.

Η πολιτική μας παραμένει σε συγκρουσιακή άνοδο. Οι αποτυχίες των κυρίαρχων ηγετών του παρελθόντος τροφοδοτούν την υφέρπουσα απήχηση των πολιτικών ταυτότητας. Πλανάται η σκοτεινή πλευρά της εκλογικής πολιτικής: Ο Μπολσονάρο και ο Ερντογάν μπορεί να επανεκλεγούν, ο Ορμπαν και ο Κατσίνσκι εξακολουθούν να κυριαρχούν – ο καθένας σε συστήματα που ήταν ήδη εύθραυστες δημοκρατίες. Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ μπορεί να ενισχύσουν την προοπτική επιστροφής του Τραμπ.

Οι σχέσεις μεταξύ γειτονικών χωρών εγκυμονούν κινδύνους για στρατιωτικές περιπέτειες. Ο Ερντογάν αναζωπυρώνει την τουρκική επιθετικότητα του παρελθόντος. Το Ιράν τροφοδοτεί τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν κινδύνους για την Ταϊβάν. Η Κίνα αποτελεί τη μεγαλύτερη στρατιωτική παρουσία στον Ειρηνικό. Οι περιφερειακές ισορροπίες αναπροσαρμόζονται. Αυτό όμως είναι το πεδίο εφαρμογής τους: δεν επαναπροσδιορίζουν την παγκόσμια τάξη στις βασικές αρχές της.

Τη δεκαετία του 1970, μας έλεγαν ότι η Δύση βρισκόταν σε παρακμή. Τότε, όπως και τώρα, φαινόταν ότι στον κόσμο επικρατούσε χάος. Η Ιαπωνία θα αμφισβητούσε οικονομικά τις ΗΠΑ. Η Σοβιετική Ενωση φαινόταν όλο και πιο ισχυρή. Σήμερα, πρέπει και πάλι να είμαστε συγκρατημένοι. Ο Οσκαρ Ουάιλντ το εξέφρασε με τον καλύτερο τρόπο.

* Ο κ. Κέβιν Φέδερστοουν είναι καθηγητής και διευθυντής του Ελληνικού Παρατηρητηρίου στο London School of Economics.

Αμυνα με ελευθερία και ειλικρίνεια

Του Κωνσταντίνου Α. Παπαγεωργίου 

Φιλοσοφούντες ιστορικοί, από τον Μοντεσκιέ και τον Γκίμπον μέχρι τον Σπένγκλερ και τον Τόινμπι, συλλαμβάνουν τη ζωή πολιτειών και πολιτισμών από τη σκοπιά της ακμής και της παρακμής τους. Η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν είναι πάντοτε γόνιμη, γιατί δεν είναι εύκολο να μετατρέψουμε μια κατά βάση βιολογική διαδικασία σε κοινωνικοπολιτική μεταφορά. Εχει ωστόσο ενδιαφέρον ότι αυτά τα φιλόδοξα ιστορικοφιλοσοφικά εγχειρήματα προσπαθούν να αρθρώσουν κάτι για το παρόν μέσα από σκέψεις που αναφέρονται σε ένα αληθινό ή μυθικό παρελθόν. Γι’ αυτόν τον λόγο ο μέγας Μοντεσκιέ αλλά και ο ιδιοσυγκρασιακός Σπέγκλερ αξίζει να διαβαστούν ακόμη και σήμερα. Ο πρώτος επικαλείται προσχηματικά τη Ρώμη και την παρακμή της για να θέσει το ζήτημα της διακινδύνευσης της ελευθερίας εξαιτίας της διαφθοράς και της άμετρης επέκτασης της επικράτειας· ο δεύτερος επιχειρεί να συλλάβει την κοσμοαντίληψη της εποχής του (1914) ερευνώντας τα πολιτιστικά της υποστρώματα. Επηρεασμένος από τον Γκαίτε, ο Σπένγκλερ ονομάζει τη Δύση «φαουστική», επειδή εκποιεί κάτι για κείνη σημαντικό προκειμένου να κερδίσει την αιωνιότητα. Η «φαουστική» Δύση διαφοροποιείται από το «απολλώνιο» στοιχείο της ελληνικής (και ρωμαϊκής) αρχαιότητας που στερείται την ιστορική συνείδηση και δίνει, αντιθέτως, όλη την έμφαση στο παρόν.

Πώς φανταζόμαστε άραγε την παρακμή ενός πολιτισμού; Nα μετρήσουμε τη διάρκεια της παρουσίας του στην παγκόσμια σκηνή, να ζυγίσουμε τη βαρύτητα του ρόλου του, να αποτιμήσουμε την τελική έκβασή του στο παγκόσμιο δράμα; Αν και δεν είναι πάντα σαφές πού βρίσκεται αυτή η σκηνή και ποιοι είναι οι θεατές της, κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι η Δύση αποχώρησε από κάποια σκηνή – με εξαίρεση όσους ταυτίζονται με δικτάτορες και λαϊκιστές. Η πρωτοκαθεδρία της έχει βεβαίως κλονιστεί σε πολλά μέτωπα και σε κάποια δικαίως, αν συνυπολογίσει κανείς την απληστία και σκληρότητα αιώνων, τους εγκληματικούς πολέμους και τις ανόητες επεμβάσεις που έγιναν στο όνομα των αξιών της από το δεύτερο ήμισυ του 20ού αιώνα και πέρα. Η Δύση υπονόμευσε και η ίδια την καθοδηγητική και συμβολική της δύναμη. Δεν πρέπει, όμως, να παραβλέπουμε κάτι πολύ σημαντικό. Η πολιτική και εν μέρει οικονομική της οπισθοχώρηση έχει ενδογενή και εξωγενή αίτια, που δεν έχουν αρνητικό πρόσημο, όπως κατεξοχήν η βαθμιαία ανάδυση άλλων δυνάμεων και λαών. Διεκδικούν και αυτοί ένα δικαίωμα παρουσίας και ένα μερίδιο ευημερίας. Αυτό, όμως, είναι ένα θετικό γεγονός και συμβαδίζει με τις «δυτικές» αξίες.

Η οπισθοχώρηση, αν υπάρχει, οφείλεται επιπλέον στο γεγονός ότι η «Δύση» αποτελείται από ελεύθερες και δημοκρατικές πολιτείες που σέβονται την ελευθερία και προάγουν ανοιχτές κοινωνίες. Οι δημοκρατικές πολιτείες αποδέχονται συνειδητά και τους κινδύνους που μπορούν να προκύψουν από αυτή την ελευθερία, γιατί αντιλαμβάνονται την αξία της συνταγματικής της κατοχύρωσης αλλά και τα ευρύτερα οφέλη της για την ατομική και συλλογική ευημερία. Ο ένας λόγος που «υποχωρεί» η Δύση είναι το γεγονός ότι οι υπέρ της ελευθερίας αξίες της βρίσκουν κατά κάποιον τρόπο έναν ευρύτερο ορίζοντα εφαρμογής, πέρα από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Η «αποαποικιοποίηση» για την οποία γίνεται σήμερα λόγος μπορεί να προκλήθηκε από την επιθυμία αυτοδιάθεσης των ίδιων των καταπιεσμένων λαών και πολιτισμών, αλλά το αντίστοιχο δικαίωμα ενός λαού να ορίσει το μέλλον του είναι σύμφυτο με τις ιδέες της (δυτικής) νεωτερικότητας.

Ο άλλος λόγος είναι ότι οι περίπλοκες διακλαδώσεις και διαρκείς ανασυνθέσεις του Διαφωτισμού βάζουν τα θεμέλια μιας πιο κριτικής εσωτερικής συνείδησης και ενατένισης, καμιά φορά με ασυνήθιστη ένταση και συχνότητα. Οι άνθρωποι δεν είναι πάντα εύκολο να παρακολουθήσουν αυτή την εξέλιξη και η σύγχρονη τεχνολογία της επικοινωνίας ενισχύει την αποξένωση και εχθρότητα απέναντι σε ό,τι αδυνατούμε να κατανοήσουμε. Τα δυτικά καθεστώτα ελευθερίας και οι πολιτικοί τους έχουν το καθήκον να συμβάλουν στη γεφύρωση αυτού του χάσματος και στην άμβλυνση της «αποξένωσης» του σύγχρονου πολίτη από την εξουσία – με ειλικρίνεια και χωρίς θεατρινισμούς. Από την άλλη, τα δημοκρατικά κράτη οφείλουν με τη συμπεριφορά τους να αποτρέψουν τη διολίσθηση του μη δυτικού κόσμου προς ολοκληρωτικά πρότυπα και επιρροές. Πρέπει να δείξουν έμπρακτα ότι ο λόγος περί ελευθερίας δεν είναι πρόσχημα αλλά όχημα απελευθέρωσης μέσω της συμμετοχής σε ένα υπέρτερο σύστημα συνύπαρξης. Τα δημοκρατικά κράτη φέρουν, δηλαδή, το βάρος της αποδείξεως ότι η ελευθερία δεν είναι μια δυτική παγίδα, αλλά μια αντικειμενική ευκαιρία για όλους. Πρέπει ίσως να καταστούν πάλι «απολλώνια» υπό την έννοια μιας καταστατικής ειλικρίνειας απέναντι στους πολίτες τους και στον υπόλοιπο κόσμο.

* Ο κ. Κωνσταντίνος Α. Παπαγεωργίου έχει διατελέσει καθηγητής της Φιλοσοφίας του Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ.

Ο Λούκυ Λουκ στην όχι και τόσο άγρια Δύση

Του Γιάννη Μπαλαμπανίδη

Η ιδέα της παρακμής είναι μια ιδέα ισχυρή, γι’ αυτό γοητευτική. Επανέρχεται διαρκώς μέσα στην Ιστορία και σε κάθε εποχή έχει τους δικούς της κήρυκες. Ενας από τους γνωστότερους είναι ο Οσβαλντ Σπένγκλερ, ο οποίος έχει διατυπώσει μια κυκλική φιλοσοφία της Ιστορίας: κάθε πολιτισμός είναι ένας οιονεί βιολογικός οργανισμός που γεννιέται, αναπτύσσεται, και ως εκ τούτου είναι καταδικασμένος στη φθορά. Τέτοιος οργανισμός είναι και η Δύση· στην εποχή της τεχνικής, του ιμπεριαλισμού και της μαζικής κοινωνίας, οδεύει αναπόδραστα προς το τέλος του βίου της. Ο Σπένγκλερ διατύπωνε τις ιδέες αυτές στο βιβλίο «Η παρακμή της Δύσης», το 1918-1922.

Εκατό χρόνια αργότερα, η προφητεία δεν έχει επαληθευθεί, ωστόσο επανακάμπτει. Ο Μισέλ Ουελμπέκ, παραλαμβάνοντας το βραβείο Σπένγκλερ το 2018, δήλωνε: «Η Δύση βρίσκεται σε κατάσταση προχωρημένης παρακμής». Ο ίδιος εγγράφεται στη γενεαλογία της ιδέας της παρακμής, συμπυκνώνει εξαιρετικά, στη λογοτεχνία και στις δημόσιες παρεμβάσεις του, τη σύγχρονη εκδοχή της.

Η Δύση, λέγεται, βρίσκεται σήμερα σε κατάπτωση, την οποία όμως δεν έχει προκαλέσει κάποιος εξωτερικός εχθρός, αλλά η ίδια. Αυτή είναι που απεκδύθηκε τον ιστορικό της δυναμισμό, αφέθηκε να μαλακώσει, εκθηλύνθηκε. Απαρνήθηκε τη βαριά βιομηχανία, την έκανε outsourcing, για να μετατραπεί σε μια αποϋλοποιημένη οικονομία υπηρεσιών. Αποσύρθηκε από τα πεδία της αλλοτινής γεωπολιτικής κυριαρχίας της, ως ήπια δύναμη, αφήνοντας χώρο σε διψασμένους, σφριγηλούς αντιπάλους: Ρωσία, Κίνα, ισλαμικός φονταμενταλισμός.

Κυρίως όμως, η φιλελεύθερη δημοκρατία διαμόρφωσε τους όρους της υπονόμευσής της. Αρχής γενομένης από τη δεκαετία του 1960 και τα κινήματά της, επικράτησε στις δυτικές κοινωνίες ένας ριζοσπαστικός ατομικισμός με τα δικαιώματα στο επίκεντρο, μια ηδονιστική κουλτούρα χωρίς όρια και υποχρεώσεις, ενάντια σε κάθε μορφή πειθαρχίας και ιεραρχίας. Αυτό που ονομάστηκε «δικαιωματισμός» αποσάθρωσε τον κοινωνικό δεσμό, το ανήκειν, την εθνική ταυτότητα.

Καρπός της αποθέωσης του ατόμου και των δικαιωμάτων του είναι τα σημερινά συμπτώματα: υπερευαισθησία απέναντι στις διακρίσεις, ρευστές έμφυλες ταυτότητες, κριτική του ρατσισμού και της δυτικής αποικιοκρατίας, πολιτική ορθότητα. Μια πολιτική της ταυτότητας που κάνει κομμάτια τον κοινό μας δεσμό, αμφισβητώντας τη δυτική κουλτούρα και στοχοποιώντας τον «λευκό δυτικό άνθρωπο». Ενα ενοχικό αυτομαστίγωμα της Δύσης.

Εντούτοις, αυτή η παλιά ιδέα της παρακμής προϋποθέτει μια ενιαία «ουσία» της Δύσης. Αλλά η Δύση δεν είναι μονόλιθος ακλόνητος στον χρόνο· δεν είναι δεδομένο, είναι διακύβευμα. Η πρωταρχική εικόνα της αναδύεται μέσα στη σύγκρουση με τις μορφές του Αλλου: μουσουλμάνοι, Εβραίοι, Σλάβοι, βάρβαροι. Ομως ταυτότητα και ετερότητα συμπλέκονται, λέει π.χ. ο Gerard Delanty («Επινοώντας την Ευρώπη», Ασίνη, 2016). Τα συστατικά της στοιχεία είναι η χριστιανοσύνη αλλά και η αποικιοκρατία, ο φασισμός αλλά και η φιλελεύθερη δημοκρατία, τα εσωτερικά ρήγματα: προτεσταντισμός και καθολικισμός τον 17ο αιώνα, φιλελεύθερος εθνικισμός και ρομαντισμός της φυλής τον 19ο. Οριοθετημένη απέναντι στον Αλλο και συνυφασμένη μαζί του με χιλιάδες νήματα, γεννάει τον Διαφωτισμό αλλά και το Ολοκαύτωμα.

Το κυριότερο είναι ότι αυτός ο πληθυντικός και αντιφατικός πολιτισμικός χώρος επινόησε την ίδια την αυτοκριτική του. Θα ήταν, λοιπόν, μάλλον ανασφαλής στάση να θεωρούμε ότι η δυτική μας «ταυτότητα» απειλείται σήμερα από την κριτική στην πατριαρχία, στον θεσμικό ρατσισμό, στις συμβολικές αλλά απολύτως απτές, άυλες και υλικές (ταξικές, σε μια απωθημένη γλώσσα) ανισότητες – και στη συναρμογή τους.

Ο «δικαιωματισμός», για να το πούμε προκλητικά, όχι απλώς δεν απειλεί τη «Δύση» αλλά είναι προϊόν των καλύτερων παραδόσεων της νεωτερικότητας, που έχει ως ιδρυτική στιγμή τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη και την ιδέα της ίσης ελευθερίας για όλους.

Σοκάρεται ίσως κανείς από την καταστροφή του αγάλματος ενός δουλεμπόρου στο Μπρίστολ ή από την πολιτικώς ορθή επιταγή να αναδειχθεί η διάσταση της δουλείας στο «Οσα παίρνει ο άνεμος». Οσο όμως και αν είναι αναγκαίο η κριτική να υπόκειται και η ίδια σε κριτική, άλλο τόσο ισχύει ότι, έστω διά της υπερβολής, αναδύονται στον δημόσιο χώρο αιτήματα αναγνώρισης των «αόρατων» και ένας αναστοχασμός της δικής μας πολλαπλής ταυτότητας. Απειλείται η Ιστορία μας με όλα αυτά ή μήπως απλώς συνεχίζει να γράφεται;

Το 2020 κυκλοφόρησε το τεύχος 87 του Λούκυ Λουκ «Μπελάδες στις φυτείες». Ο Λούκυ Λουκ, που εξαρχής υπήρξε μια υπονόμευση της κατεξοχήν «δυτικής» εικόνας του λευκού καουμπόη, βρίσκεται αίφνης ιδιοκτήτης μιας βαμβακοφυτείας στη Λουιζιάνα. Το γεγονός ότι συντάσσεται με τους «νέγρους» τον φέρνει αντιμέτωπο με τους λευκούς γαιοκτήμονες και την Κου Κλουξ Κλαν. Είναι άραγε μία ακόμη εκδοχή της «τυραννίας της πολιτικής ορθότητας» ή ένας κριτικός, και με χιούμορ, αναστοχασμός της Ιστορίας μας;

Η ιδέα της παρακμής φιλοτεχνεί μια νοσταλγία της υποτιθέμενης ακμής, έναν παρηγορητικό μύθο ενάντια στα δεινά τού τώρα. Ταυτόχρονα, κλείνει τον ορίζοντα του μέλλοντος: εάν η παρακμή είναι αναπόφευκτη, τι νόημα έχει να σκεφτόμαστε τους όρους της κοινής μας συμβίωσης;

Εντέλει, είναι ιδέα βαθιά αντι-δυτική, εάν η «Δύση» είναι μια ταυτότητα που γίνεται ευρύχωρη ακριβώς όταν ξανασκέφτεται κριτικά τον εαυτό της.

* Ο κ. Γιάννης Μπαλαμπανίδης είναι πολιτικός επιστήμων, συγγραφέας.

Καθημερινή

Λιβύη: Διερευνάται η σύνδεση αγωγού φυσικού αερίου με Ελλάδα και Αίγυπτο

0

 

Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της Λιβύης σχεδιάζει να αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου της χώρας στα 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα στην προσεχή πενταετία, ανακοίνωσε την Τρίτη ο επικεφαλής της εταιρείας Φαρχάτ Μπενγκντάρα.

Σε συνέντευξή του στο  SkyNews Arabia στο περιθώριο ενός βιομηχανικού συνεδρίου στο Άμπου Ντάμπι, ο Μπενγκντάρα είπε επίσης ότι αναμένει τα έσοδα από την παραγωγή φέτος να φτάσουν μεταξύ 35 και 37 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ.

Διαβεβαίωσε ότι η Λιβυκή Πετρελαϊκή Εταιρεία δεν αναμένει καμία διακοπή στην παραγωγή πετρελαίου και ότι «υπάρχει κατανόηση ότι το πετρέλαιο δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως μοχλός για πολιτικά κέρδη».

Αγωγοί φυσικού αερίου με Ελλάδα και Αίγυπτο

The Libya Update

@TheLibyaUpdate

Libya’s National Oil Corporation is examining a project proposal of creating two gas pipelines to connect with #Greece and the Egyptian city of #Damietta, NOC chief Farhat Bengdara tells CNBC Arabia The #Libya Update

Μετάφραση Tweet

4:34 μ.μ. · 1 Νοε 2022

Σύμφωνα, επίσης, με τον ίδιο σε συνέντευξή του στο  τηλεοπτικό κανάλι του Ντουμπάι CNBC Arabiya ανέφερε ότι εξετάζεται η δημιουργία  δύο νέων αγωγών φυσικού αερίου. Ο ένας θα κατευθύνεται στην αιγυπτιακή πόλη Νταμιέττα και ο άλλος στην Ελλάδα.

https://www.echedoros-a.gr

Πιθανός ένας ευρύτερος συνασπισμός μετά τις εκλογές στη Δανία

0

Η Σοσιαλδημοκράτισσα πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντεριξεν, που κέρδισε με μικρή διαφορά στις βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν χθες, Τρίτη, υπέβαλε την παραίτησή της σήμερα και είπε ότι θα αρχίσει να διερευνά τις πιθανότητες σχηματισμού ενός συνασπισμού.

Η πρωθυπουργός είχε προβάλει στην προεκλογική εκστρατεία της την ανάγκη ενός ευρέως συνασπισμού πέρα από την παραδοσιακή διαίρεση αριστεράς-δεξιάς, υποστηρίζοντας πως χρειάζεται ενότητα σε μια εποχή διεθνούς αβεβαιότητας.

Οι συνομιλίες αναμένεται να είναι μακροσκελείς καθώς τόσο οι φίλοι όσο και οι ‘εχθροί” της Φρεντέρικσεν έχουν εκφράσει τις επιφυλάξεις τους για έναν τέτοιο συνασπισμό, καθιστώντας το αποτέλεσμα αβέβαιο.

“Θα χρειαστεί κάποιος χρόνος, και θα απαιτηθούν συμβιβασμοί”, είπε, στη διάρκεια μιας συζήτησης με άλλους κομματικούς ηγέτες και πρόσθεσε πως ο σχηματισμός μιας νέας κυβέρνησης “θα είναι πολύ, πολύ μεγάλος μπελάς”.

“Πιστεύω ολόψυχα πως με την κλιματική κρίση, τον πληθωρισμό, τον πόλεμο στην Ευρώπη… και μια ενδεχόμενη ύφεση στην ευρωπαϊκή οικονομία, πρέπει να αφήσουμε πίσω μας τις σκληρές εκφράσεις της προεκλογικής εκστρατείας και να έρθουμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων”, είπε.

Το αριστερό μπλοκ, το οποίο περιλαμβάνει το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Φρέντεριξεν, εξασφάλισε 90 έδρες, τη μικρότερη δυνατή πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο, που έχει 179 έδρες, ενώ το δεξιό μπλοκ κέρδισε 73 έδρες και ένα νεοπαγές κεντρώο κόμμα, 16.

Οι Σοσιαλδημοκράτες εξασφάλισαν το μεγαλύτερο ποσοστό τους τις τελευταίες δύο δεκαετίες παρά την κριτική που ασκήθηκε στη Φρέντεριξεν για συγκέντρωση της εξουσίας γύρω από το γραφείο της και μια αμφιλεγόμενη απόφαση να θανατωθούν όλα τα βιζόν στη διάρκεια της πανδημίας.

Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Άαρχους, Ρούνε Στούμπαγκερ, δήλωσε πως θα είναι δύσκολο να βρεθεί κοινό έδαφος με τα δεξιά κόμματα.

Η Φρέντεριξεν θα μπορούσε να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τον πρώην πρωθυπουργό Λαρς Λόκε Ράσμουσεν και το νεοσυσταθέν κεντρώο κόμμα του, τους Μετριοπαθείς, που προεκλογικά είχαν επίσης ταχθεί υπέρ ενός συνασπισμού συμβατικών κομμάτων.

“Δεν νομίζω πως η Μέτε Φρέντεριξεν έχει οποιοδήποτε πραγματικό ενδιαφέρον για μια ευρεία κυβέρνηση”, δήλωσε ο Ζοάκιμ Μπ. Όλσεν, πρώην βουλευτής και τώρα πολιτικός σχολιαστής για την εφημερίδα BT.

Προειδοποίησε πως ο σχηματισμός ενός συνασπισμού των παραδοσιακών συμβατικών κομμάτων μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ, καθώς μπορεί τελικά να ενισχύσει τα πιο ριζοσπαστικά κόμματα όπως έχει συμβεί σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, περιλαμβανομένης της Γαλλίας.

“Μπορεί όντως να βρεθούμε αντιμέτωποι με μια μάλλον χαοτική θητεία, και ίσως επίσης σύντομη”, είπε.

 ΒΧ

Πηγή : ΑΠΕ-ΜΠΕ

https://www.militaire.gr/pithanos-enas-eyryteros-synaspismos-meta-tis-ekloges-sti-dania/

Στην Τουρκία αύριο ο Στόλντεμπεργκ για να συναντήσει Ερντογάν,Τσαβούσογλου και Ακάρ

0

Στην Τουρκία μεταβαίνει ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, από τις 3 μέχρι τις 5 Νοεμβρίου σύμφωνα με ανακοίνωση της Συμμαχίας.

Ο κ. Στόλτενμπεργκ θα συναντηθεί με τον Πρόεδρο της Τουρκίας, Ταγίπ Ερντογάν, τον Υπουργό Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, τον Υπουργό ‘Αμυνας Χουλουσί Ακάρ και ανώτερους Τούρκους αξιωματούχους.

Την Πέμπτη, 3 Νοεμβρίου 2022, ο Γενικός Γραμματέας θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου με τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου και την Παρασκευή 4 Νοεμβρίου 2022 θα συναντηθεί με τον Ταγίπ Ερντογάν στην Κωνσταντινούπολη, ενώ θα επισκεφθεί και τα Δαρδανέλια.

https://www.militaire.gr/stin-toyrkia-ayrio-o-stolntempergk-gia-na-synantisei-erntogan-tsavoysogloy-kai-akar/

Ανήκει η Τουρκία σε ΝΑΤΟ και Δύση;

2

Τα «άπλυτα» του Ερντογάν βγάζει ο Κιλιτσντάρογλου: Κάνεις δουλειές με τους βαρώνους των ναρκωτικών – Κλείνεις το έλλειμμα με ναρκοχρήμα

0

Σε μια πρωτοφανή καταγγελία προχώρησε ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου ο οποίος σε ανάρτησή του στο Twitter ανέφερε ότι η κυβέρνηση Ερντογάν «κάνει τα στραβά μάτια σε διακίνηση ναρκωτικών στην Τουρκία», ενώ καταγγέλει τον υπουργό Εσωτερικών, Σουλεϊμάν Σοϊλού, χαρακτηρίζοντας τον «Breaking Bad Σουλεϊμάν»

Οπως ανέφερε ο πρόεδρος του CHP (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα), «το παλάτι μπήκε σε ένα βρόμικο παιχνίδι, καθώς εξαντλήθηκαν οι πόροι της χώρας. Αυτό το παιχνίδι είναι το εξής. Έκλεισαν τα μάτια τους για να μπει οποιοδήποτε μαύρο χρήμα στη χώρα. Είπαν “φέρτε χρήματα από οπουδήποτε και δεν θα ρωτήσουμε την πηγή τους”… Κι αυτό το βρόμικο μαύρο χρήμα, δηλαδή το χρήμα των ναρκωτικών το χρησιμοποίησαν να καλύψουν τα εμπορικά ελλείμματα της Τουρκίας…».

«Από οποιοδήποτε σημείο του κόσμου, όλοι οι βαρόνοι ναρκωτικών και όλες οι συμμορίες ναρκωτικών, ήρθαν με τα χρήματα τους και εγκαταστάθηκαν στην Κωνσταντινούπολη και αργότερα άρχισαν να συγκρούονται μεταξύ τους στα καφέ και στα εμπορικά κέντρα. Η Κωνσταντινούπολη μετατράπηκε σε κέντρο σύγκρουσης βαρόνων ναρκωτικών, συμμοριών ναρκωτικών και διεθνών εγκληματικών οργανώσεων», είπε και πρόσθεσε: «Το παλάτι γνωρίζει πως οι ίδιοι κάλεσαν τα ναρκωτικά στη χώρα. Φωτογραφήθηκαν με όλους αυτούς. Να το πω με την γλώσσα των νέων, ο Breaking Bad Σουλεϊμάν έκλεισε τα μάτια του στη δηλητηρίαση των νέων με τα ναρκωτικά».

Η απάντηση του Σουλεϊμάν Σοϊλού

«Αν δεν αποδείξεις έστω ένα μέρος αυτής της λάσπης, τότε είσαι ανέντιμος. Αν φυσικά υπάρχει κάποια αξία ή εντιμότητα για τον ίδιο» απάντησε ο υπουργός Εσωτερικών Σουλεϊμάν Σοϊλού αναφέροντας ότι θα οδηγήσει τον Κιλιτσντάρογλου στα δικαστήρια.

Για δυσώδη εναγκαλισμό του καθεστώτος Ερντογάν με τη μαφία είχε μιλήσει και ο αρχιμαφιόζος Πεκέρ, πρώην οπαδός του Τούρκου Προέδρου. Είχε μάλιστα κάνει λόγο και για εμπόριο γυνακών. Η αντιπολίτευση είχε ζητήσει τη διερεύνηση εις μάτην αφού η δικαιοσύνη ελέγχεται απόλυτα από τον Τούρκο Πρόεδρο

https://hellasjournal.com/2022/11/ta-aplita-tou-erntogan-vgazi-o-kilitsntaroglou-kanete-doulies-me-tous-varonous-ton-narkotikon/

Όταν οι συμμαχικές δυνάμεις αποβίβασαν 3.000 στρατιώτες στο Φάληρο για να «πάρουν» την Αθήνα

1

Ο Γάλλος ναύαρχος Φουρνιέ αποβίβασε 3.000 στρατιώτες στο Φάληρο και τον Πειραιά με σκοπό να προελάσουν προς την Αθήνα

Τον Νοέμβριο του 1916, τα νερά έξω από το λιμάνι του Πειραιά γέμισαν με πολεμικά πλοία και σύντομα η πόλη κατακλύστηκε από Γάλλους ναύτες και Άγγλους πεζοναύτες, οι οποίοι αποβιβάστηκαν με εχθρικές διαθέσεις.

Οι Δυνάμεις της Εγκάρδιας Συνεννόησης ήθελαν να καταλάβουν στρατηγικές θέσεις της Αθήνας για να πιέσουν τον βασιλιά να τηρήσει τις δεσμεύσεις του και να τους παραδώσει το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού στόλου και τόνους πολεμοφοδίων, συμβάλλοντας έτσι στην πολεμική προσπάθεια της Αντάντ κατά των Κεντρικών Δυνάμεων στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η κατάληψη αυτή, πολύ συνηθισμένη στρατηγική κίνηση ήδη από την αρχαιότητα, έμελλε όμως να πάρει μια απροσδόκητη τροπή όταν ο Κωνσταντίνος αρνήθηκε.

Ο Γάλλος ναύαρχος Φουρνιέ αποβίβασε 3.000 στρατιώτες στο Φάληρο και τον Πειραιά με σκοπό να προελάσουν προς την Αθήνα.

Στον δρόμο τους βρέθηκαν οι διαβόητοι Επίστρατοι του Μεταξά, ουδετερόφιλα τάγματα εφόδου δηλαδή που συγκρούστηκαν ανοιχτά μαζί τους στην ευρύτερη περιοχή του Φιλοπάππου κατά τις 18 και 19 Νοεμβρίου 1916 (με το παλιότερο ημερολόγιο), όταν και κατάφεραν να υπερασπιστούν νικηφόρα τον βασιλιά τους αλλά και την πρωτεύουσα από τα συμμαχικά αγήματα!

Οι σύμμαχοι ηττήθηκαν από τη σμπαραλιασμένη Ελλάδα και την επομένη αποσύρθηκαν στο Φάληρο, την ίδια ώρα που ο στόλος τους συνέχισε να βομβαρδίζει από το Φάληρο στρατηγικά σημεία της Αθήνας. Οι Επίστρατοι κατόρθωσαν να αναχαιτίσουν τα εχθρικά στρατεύματα στο μικρής έκτασης επεισόδιο, που ήταν ωστόσο μια θρασύτατη και παρεμβατικότατη επιθετική ενέργεια κατά της Ελλάδας, και το γεγονός χαιρετίστηκε στο εσωτερικό ως θρίαμβος του ελληνικού στρατού αλλά και του απλού λαού σε βάρος των Μεγάλων Δυνάμεων.

Κανείς δεν πανηγύρισε βέβαια την απροσδόκητη νίκη, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται διχασμένη ανάμεσα στο κράτος των Αθηνών -με επικεφαλής τον βασιλιά Κωνσταντίνο- και το κράτος της Εθνικής Αμύνης στη Θεσσαλονίκη -με επικεφαλής τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Όσο για το παραγνωρισμένο σήμερα γεγονός, αφορμή αποτέλεσε η στάση ουδετερότητας που θέλησε να κρατήσει η Ελλάδα κατά τον Α’ Παγκόσμιο, η οποία όπλισε το χέρι των Αγγλογάλλων και οδήγησε σε ολομέτωπη στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των ξένων προστάτιδων δυνάμεων.

Τα λεγόμενα Νοεμβριανά του 1916 αποτέλεσαν το αποκορύφωμα του Εθνικού Διχασμού (1914-1917), των γεγονότων που περιστρέφονται γύρω από τη διένεξη του πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου και του βασιλιά Κωνσταντίνου αναφορικά με την εμπλοκή ή μη της Ελλάδας στον Μεγάλο Πόλεμο, υποδαυλίζοντας όσο τίποτα τα εθνικά μίση.

Όσο για τον μοχλό της ελληνικής αντεπίθεσης, τους διαβόητους Επίστρατους, το κίνημα των εφέδρων που είχαν συσπειρωθεί γύρω από τον Μεταξά και τον βασιλιά δηλαδή, έμελλε να γράψουν τη δική τους μαύρη σελίδα σε όσα θα επακολουθούσαν στο εσωτερικό…

Γενικό πλαίσιο

Λένε ότι στην πολιτική τα πράγματα κρίνονται εκ του αποτελέσματος κι αν αυτό ισχύει, τότε η επιλογή του Βενιζέλου να προσδέσει την Ελλάδα στο άρμα των νικητών του Α’ Παγκοσμίου, τις Δυνάμεις της Αντάντ (Εγκάρδιας Συνεννόησης), φάνταζε σωστή ιστορικά, καθώς έτσι θα κρατούσε τα μεγάλα οφέλη από τους Βαλκανικούς Πολέμους και θα επέκτεινε την εδαφική της κυριαρχία.

Η πλευρά του βασιλιά Κωνσταντίνου όμως και οι φιλοβασιλικοί δεν το έβλεπαν έτσι, θέλοντας να κρατήσουν την Ελλάδα μακριά από τις εμπόλεμες συγκρούσεις, παρά το γεγονός ότι πίσω από την περιώνυμη «ουδετερότητα» κρυβόταν ένας πρόδηλος φιλογερμανισμός.

Σύμφωνα με ιστορικές πήγες, από τον στενό κύκλο των βασιλικών επιτελών μόνο ο Ιωάννης Μεταξάς ισορρόπησε την απόφασή του να υποστηρίξει τους ουδετερόφρονες με τις εκλεκτικές συγγένειες προς τις Κεντρικές Αυτοκρατορίες, κλείνοντας το μάτι αργότερα στους Αγγλογάλλους.

Όπως κι αν έχει, ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος χώρισε την πολύπαθη Ελλάδα στα δυο, καθώς οι εμπόλεμες πλευρές διεκδικούσαν και αξίωναν ανοιχτά τη στράτευση της χώρας σε ένα από τα δυο αντιμαχόμενα στρατόπεδα. Είναι η εποχή που οι ξένοι πράκτορες αλωνίζουν στην Ελλάδα και η διπλωματία έχει ήδη ρίξει τα φαρμακερά της βέλη, πυροδοτώντας έναν πρωτόγνωρο διχασμό στον λαό.

Άγγλοι και Γάλλοι έχουν εξάλλου ήδη παρουσία στον ελλαδικό χώρο, καθώς από τον Σεπτέμβριο του 1915 έχουν καταλάβει τη Θεσσαλονίκη (και τέσσερις μήνες αργότερα την Κέρκυρα) για να διώξουν τους Γερμανο-Βούλγαρους που έχουν καταλάβει την Ανατολική Μακεδονία, εξαιτίας της παροιμιώδους βασιλικής αδράνειας, και είναι εύκολο γι’ αυτούς να επιχειρήσουν να μεταπείσουν τον αμετανόητο Κωνσταντίνο (και τις ελεγχόμενες από αυτόν κυβερνήσεις) να εντάξει τη χώρα στο πλευρό τους.

Το αυτονομιστικό βενιζελικό Κίνημα της Εθνικής Αμύνης στη Θεσσαλονίκη έφερε άλλωστε την υπογραφή των Μεγάλων Δυνάμεων, καθώς ήταν ο συμμαχικός στρατός αυτός που υποστήριξε τους φιλοβενιζελικούς αξιωματικούς να σχηματίσουν προσωρινή κυβέρνηση, δίνοντας στον Βενιζέλο τη δυνατότητα να δημιουργήσει τον επαναστατικό σύνδεσμό του στη Θεσσαλονίκη.

Ο Νοέμβριος του 1916 βρίσκει την Ελλάδα λοιπόν με δύο αντίπαλες κυβερνήσεις, μία φιλοσυμμαχική στη Θεσσαλονίκη υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο και μία ουδετερόφιλη στην Αθήνα κάτω από την επιρροή του Κωνσταντίνου.

Οι Γάλλοι απελαύνουν μάλιστα από τη Μακεδονία τους «νομιμόφρονες» φιλοβασιλικούς στρατιωτικούς, οι οποίοι μεταφέρονται με τα πλοία τους στον Πειραιά. Το σκηνικό της ολομέτωπης σύγκρουσης έχει στηθεί, καθώς στην Ελλάδα τα εθνικά μίση είναι φουντωμένα.

Την ώρα που οι Σύμμαχοι προβαίνουν σε ναυτικό αποκλεισμό της Ελλάδας για να πιέσουν τον βασιλιά να συνεργαστεί μαζί τους, η επαναστατική κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης (που ελέγχει Μακεδονία, Κρήτη και νησιά του Ανατολικού Αιγαίου) προβαίνει σε μεγάλης κλίμακας στρατολόγηση, οργανώνοντας μεραρχίες για να ενταχθούν στον πόλεμο, ενώ η φιλοβασιλική κυβέρνηση της Αθήνας οργανώνει, κάτω από τις ζυμώσεις του Μεταξά, τους απολυθέντες στρατεύσιμους («Επίστρατους») σε παραστρατιωτικά τάγματα για την απόκρουση του φιλοβενιζελικού κινδύνου. Μέσα στο εκρηκτικό εθνικό αυτό πλαίσιο, οι Γάλλοι είναι έτοιμοι να ρίξουν άφθονο λάδι στη φωτιά…

Τι συνέβη

Οι συνεχείς τακτικισμοί του παλατιού οδηγούσαν την κατάσταση σε αδιέξοδο και τα κάστανα από τη φωτιά επιχείρησε να βγάλει ο Γάλλος βουλευτής Μπεναζέ, εκπροσωπώντας την κυβέρνησή του, όταν διαπραγματεύτηκε την ειρηνική επίλυση της κρίση απευθείας με τον βασιλιά Κωνσταντίνο. Ο Γάλλος απεσταλμένος του προτείνει στις 3 Νοεμβρίου την παράδοση στους Συμμάχους του συνόλου του ελληνικού στόλου και του μεγαλύτερου μέρους του οπλισμού του στρατού με αντάλλαγμα την εγγύηση της ασφάλειας του τμήματος εκείνου της Ελλάδας που επιθυμούσε να παραμείνει ουδέτερο στον Μεγάλο Πόλεμο.

Ο Κωνσταντίνος το συζητά, αλλά τέσσερις μέρες αργότερα απορρίπτει το αίτημα όταν στρατιωτικοί παράγοντες, με την υποστήριξη των 20.000 Επίστρατων του Μεταξά, πείθουν τον Κωνσταντίνο να μην προβεί σε μια τέτοια κίνηση με πρόσχημα την κοινή γνώμη, που δεν θα καλοέβλεπε την κατάφωρη αυτή επέμβαση στο εσωτερικό της χώρας.

Η βασιλική άρνηση πυροδότησε την οργισμένη αντίδραση του ναυάρχου Φουρνιέ, ο οποίος απειλώντας απαιτεί τώρα την επάνδρωση των τριάντα κατασχεθέντων ελληνικών πολεμικών σκαφών από γαλλικά πληρώματα αλλά και την άμεση παράδοση όλου του πυροβολικού του στρατού (κάνοντας πρόδηλες εκπτώσεις από τις αρχικές συμμαχικές αξιώσεις).

Το τελεσίγραφο που στέλνει στον Κωνσταντίνο λήγει στις 18 Νοεμβρίου και η θετική απάντηση που τόσο περιμένει δεν έρχεται ποτέ. Τώρα είναι αναγκασμένος να πραγματοποιήσει τις φοβέρες που διατύπωσε στο τελεσίγραφό του παίρνοντας μέτρα «τα οποία ήθελον κρίνει επιβαλλόμενα». Οι διαπραγματεύσεις έχουν πάρει τέλος και τον πρώτο λόγο αποκτά πια η στρατιωτική ισχύς των Συμμάχων, που θεωρούν εύκολη δουλειά να καταλάβουν την Αθήνα και να μετατρέψουν την κυβέρνηση σε υποχείριό τους. Κι όμως! Το πρωινό της Παρασκευής, 18ης Νοεμβρίου (με το παλιό πάντοτε ημερολόγιο – 1η Δεκεμβρίου με το καινούριο), όλοι βρίσκονται σε επιφυλακή, καθώς «οι προβολείς του εν Κερατσινίω ναυλοχούντος ξένου στόλου κινούνται αενάως».

Πριν καλά καλά ξημερώσει, αρχίζει η επιβίβαση με λέμβους και ατμακάτους των συμμαχικών αγημάτων, τα οποία θα επιχειρήσουν να καταλάβουν θέσεις στην περιοχή των Αθηνών με τη βεβαιότητα ότι αρκούσε μια απλή επίδειξη δύναμης για να συνθηκολογήσει η κυβέρνηση. Την αντίσταση που βρήκαν σίγουρα δεν την περίμεναν με τίποτα.

Τρεις φάλαγγες Γάλλων και Βρετανών (αλλά και κάποιοι Ιταλοί) οδεύουν προς την Αθήνα σε προκαθορισμένα σημεία: η μια μονάδα ανέβηκε τη λεωφόρο Συγγρού, η άλλη την Πειραιώς και η τρίτη «διά της οδού του Ελαιώνος». Οι συμμαχικές δυνάμεις έπεσαν πάνω στους Επίστρατους, οι οποίοι διοικούμενοι από τον αντιστράτηγο Καλλάρη και κάτω από την επιτελική οργάνωση του Μεταξά, απέκρουσαν τον απροσδόκητο εχθρό.

Οι μάχες άρχισαν στο Στρατόπεδο Ρουφ γύρω στις 11:30 το πρωί, στη γέφυρα Πουλοπούλου και κατόπιν στους χώρους γύρω από την Ακρόπολη και το Ζάππειο. Βομβαρδίστηκαν επίσης αποθήκες όπλων στα Λιόσια, το Παγκράτι αλλά και τα ίδια τα ανάκτορα από τα αγκυροβολημένα στο Φάληρο συμμαχικά πλοία, προκαλώντας μεγάλης έκτασης φθορές. Θύματα υπήρξαν και από τις δύο πλευρές (194 Σύμμαχοι και 82 Έλληνες, αν και ιστορική συναίνεση στα νούμερα δεν φαίνεται να υπάρχει), όπως και πάμπολλοι τραυματίες, ενώ στα «ψιλά» των εχθροπραξιών ήταν οι άγριες σκηνές βίας των βασιλοφρόνων εναντίον κάθε θεωρούμενου βενιζελικού.

Η όλη εμπλοκή κράτησε δύο μέρες, αφού τη δεύτερη συμφωνήθηκε κατάπαυση του πυρός μεταξύ Κωνσταντίνου και πρεσβευτών της Αντάντ. Οι Σύμμαχοι είχαν ηττηθεί! Ο γαλλικός στόλος που βομβάρδιζε για δυο μέρες Αθήνα και Πειραιά σταμάτησε τους κανονιοβολισμούς με διαταγή του Φουρνιέ, ο οποίος «υπεσχέθη ότι ουδέν εχθρικόν μέτρον θα διατάξη κατά της πόλεως του Πειραιώς υπέρ ης ενδιαφέρεται και ως Ναύαρχος και ως άτομον»

Παρά το γεγονός ότι η ένταση με τους ξένους φαινόταν να εκτονώνεται, η έκρυθμη κατάσταση συνεχίστηκε με τις βίαιες επιθέσεις των Επιστράτων κατά φιλοβενιζελικών, αλλά και εκτεταμένες συλλήψεις από την κυβέρνηση υπόπτων και στελεχών των «συνωμοτών» βενιζελικών.

Δικαιολογώντας τις διώξεις κατά των οπαδών του Βενιζέλου, ο πρωθυπουργός Σπυρίδων Λάμπρος φέρεται να είπε πως «τακτοποιούμε τα του οίκου μας». Οι Γάλλοι ονόμασαν το πάθημά τους -που εμείς ξέρουμε ως «Νοεμβριανά του 1916»- «Ελληνικό Εσπερινό»! Ο Φουρνιέ τιμωρήθηκε, καθώς ανέλαβε την πλήρη ευθύνη για την εισβολή ισχυριζόμενος δημόσια ότι είχε ενεργήσει μόνος, και απαλλάχθηκε τελικά από τα καθήκοντά του. Η παρουσία των Γάλλων στον Πειραιά συνεχίστηκε βέβαια και τους πρώτους μήνες του 1917.

Όταν αποσύρθηκαν όμως διακριτικά, στην Αθήνα βασίλεψε το χάος: οι φιλοβασιλικοί εξαπέλυσαν άγριες επιθέσεις κατά βενιζελικών στόχων, λεηλατώντας σπίτια και καταστήματα, καταστρέφοντας εγκαταστάσεις εφημερίδων και κακοποιώντας απλούς πολίτες αλλά και επώνυμους υποστηρικτές του Βενιζέλου.

Ως απάντηση, η ισχυρή Τριανδρία της Θεσσαλονίκης (Βενιζέλος, ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης και στρατηγός Παναγιώτης Δαγκλής) κηρύσσει με διάγγελμα της 25ης Νοεμβρίου έκπτωτο τον Κωνσταντίνο, την ίδια ώρα που οι δυνάμεις της Αντάντ θα επιβάλουν γενικό ναυτικό αποκλεισμό για τις «αθλιότητες του καθεστώτος των Αθηνών», επιτείνοντας την ήδη κακή κατάσταση της αγοράς και φανατίζοντας ακόμη περισσότερο τον πληθυσμό, που αδυνατεί να εξασφαλίσει πλέον τα τρόφιμα της ημέρας. Κανείς στην Αθήνα δεν μπορεί να ξεχάσει τι έγινε και νιώθουν υποχρεωμένοι στους ένοπλους επίστρατους του Μεταξά που έδιωξαν τους Αγγλογάλλους.

Η επιθετική κίνηση της Αντάντ δεν ήταν εξάλλου παρά μια κατάφωρη παραβίαση των στοιχειωδών συνταγ­µατικών δικαιωµάτων αλλά και των θεµελιωδών κανόνων του διεθνούς δικαίου, καθώς προσπάθησε ουσιαστικά να καταλύσει την εθνική κυριαρχία. Και έστειλε βέβαια το διχαστικό μίσος σε νέα ύψη: τη 12η Δεκεμβρίου, ο σύνδεσμος συντεχνιών αλλά και η Ιερά Σύνοδος κάλεσαν τον ελληνικό λαό (τους φιλοβασιλικούς δηλαδή) όπως «ρίψει λίθον αναθέματος στο πεδίον του Άρεως κατά του τρισκατάρατου προδότη Βενιζέλου».

Ο Κωνσταντίνος αναγκάστηκε να αποχωρήσει από την Ελλάδα τον Ιούνιο του 1917, έπειτα από την τρίτη κατοχή του Πειραιά από τα συμμαχικά στρατεύματα τον Μάιο του ίδιου χρόνου(!), και ο Βενιζέλος κατέστη ο απόλυτος κυρίαρχος στα ελληνικά πράγματα.

Τον Κωνσταντίνο διαδέχτηκε ο γιος του Αλέξανδρος.

https://www.pronews.gr/istoria/otan-oi-symmaxikes-dynameis-apovivasan-3-000-stratiotes-sto-faliro-gia-na-paroun-tin-athina/

ΛΙΒΥΗ Βάζει φωτιά η συμφωνία με Άγκυρα – Δήλωση αίνιγμα για αγωγό με Ελλάδα

0

Διευρύνεται το χάσμα στο εσωτερικό της Λιβύης με αφορμή την προσπάθεια της Τουρκίας να μετατρέψει τη χώρα σε προτεκτοράτο και να ελέγξει τους ενεργειακούς πόρους της με όχημα την κυβέρνηση Ντμεϊμπά, καθώς ευθέως ο ισχυρός άνδρας της Ανατολικής Λιβύης στρατηγός Χαφτάρ προειδοποίησε ότι αν δεν βρεθεί σύντομα λύση στο πολιτικό πρόβλημα της χώρας υπάρχει ο κίνδυνος στρατιωτικής εμπλοκής.

Μιλώντας στην πόλη Αλ Ζούφρα καταδίκασε στη συμφωνία που υπέγραψε η κυβέρνηση Ντμπεϊμπά με την Άγκυρα, συγκρίνοντας την Τουρκία με την Οθωμανική Αυτοκρατορία με χαρακτηρισμούς ότι πρόκειται για μια δύναμη «οπισθοδρομική, καταπιεστική και μισητή».

Ο αρχηγός του LNA στρατηγός Χαφτάρ στην ομιλία του τόνισε ότι οι αντιπαραθέσεις μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων στη Λιβύη διευρύνθηκαν λόγω της συμφωνίας που υπέγραψε η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Ντμπεϊμπά με την Τουρκία για την έρευνα πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μεσόγειο, η οποία όπως είπε περιλαμβάνει πολλές παραχωρήσεις στην Άγκυρα και στην οποία πολλές εσωτερικές και περιφερειακές δυνάμεις αντιτάχθηκαν σε αυτή, συμπεριλαμβανομένης της Αιγύπτου και του Λιβυκού Κοινοβουλίου.

Όμως, μια συνέντευξη του προέδρου της Κρατικής Εταιρείας Πετρελαίου της Λιβύης (NOC) Φαρχάτ Μεντγκάρα έχει προκαλέσει αίσθηση, καθώς ο Λίβυος αξιωματούχος παρουσιάζοντας τις προοπτικές του ενεργειακού κλάδου της Λιβύης έκανε αναφορά όχι μόνο στις συμφωνίες της χώρας του με μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες για έρευνα νέων κοιτασμάτων και στη θαλάσσια περιοχή της Σύρτης αλλά και σε σχέδια για εξαγωγή του αερίου προς την Ευρώπη στα οποία συμπεριλαμβάνει και την Ελλάδα.

Ο κ. Μεντγκάρα μιλώντας στο αραβικό δίκτυο CNBC δήλωσε ότι ο NOC μελετά την ιδέα ενός αγωγού φυσικού αερίου από την Νταμιέτα της Αιγύπτου προς την Λιβύη και ενός ακόμη αγωγού από τη Λιβύη προς την Ελλάδα που θα μεταφέρει το φυσικό αέριο προς την Ευρώπη μαζί με τον άλλο αγωγό που συνδέει τη Λιβύη με την Ιταλία.

Η πρωτοβουλία αυτή βεβαίως δεν αφορά μόνο το φυσικό αέριο της Αιγύπτου και της Λιβύης, αλλά εντάσσεται στην προσπάθεια της Λιβύης να κερδίσει πόντους στον ανταγωνισμό που υπάρχει για το ποιος θα κερδίσει το μεγάλο στοίχημα ως κόμβος μεταφοράς του φυσικού αερίου της Κεντρικής Αφρικής και κυρίως της Νιγηρίας προς την Ευρώπη, καθώς προς το παρόν έχει κερδίσει έδαφος ο σχεδιασμός για αγωγό μέσω του Μαρόκου προς την Ευρώπη.

Ο πρόεδρος της NOC δήλωσε ότι η σημερινή παραγωγή της Λιβύης ανέρχεται σε 3 τρισ. κυβικά πόδια φυσικού αερίου και τα αποθέματα της χώρας υπολογίζονται σε περίπου 80 τρισ. κυβικά πόδια.

Ο κ. Μεντγκάρα μάλιστα δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η Λιβύη να ζητήσει να ενταχθεί στο Φορουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (EMGF) στο οποίο συμμετέχουν οι χώρες της περιοχής (εκτός της Τουρκίας).

Οι δηλώσεις αυτές τόσο για τον αγωγό προς την Ελλάδα αλλά και για ένταξη στο EMGF είναι κάτι που πρέπει να αξιολογηθεί από την Αθήνα, για να διαπιστωθεί εάν αποτελεί προσχηματική κίνηση ή εάν μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για άνοιγμα διαύλου επικοινωνίας μεταξύ Αθήνας και Τρίπολης για τα ενεργειακά καταρχήν και σε επόμενη φάση για το θέμα των θαλασσίων ζωνών.

Καθώς είναι προφανές ότι η απόφαση για κατασκευή ενός αγωγού μεταξύ Λιβύης και Κρήτης (μήκους μόλις 180 μιλίων) απαιτεί και την αντιμετώπιση των πιθανών πολιτικών προβλημάτων που υπάρχουν και αφορούν και την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών μεταξύ των δύο χωρών.

Στην Αλγερία είναι σε εξέλιξη από χθες η Σύνοδος Κορυφής του Αραβικού Συνδέσμου όπου στην ατζέντα είναι και οι παρεμβάσεις του Ιράν και της Τουρκίας στα εσωτερικά του Αραβικού Κόσμου.

Η Αίγυπτος που εκπροσωπείται από τον πρόεδρο Αλ Σίσι επιδιώκει να συμπεριληφθεί στις αποφάσεις της Συνόδου παράγραφος που θα καταδικάζει την τουρκική παρέμβαση στη Λιβύη αν και η προεδρεύουσα Αλγερία θέλει να κρατήσει τις ισορροπίες και να μην ανοίξει μέτωπο με την Τουρκία, καθώς αντίστοιχη αναφορά στη Σύνοδο των ΥΠΕΞ του Αραβικού Συνδέσμου τον Σεπτέμβριο είχε προκαλέσει οργισμένη αντίδραση της Άγκυρας.

liberal.gr

M. Desmet*: “Η ψυχολογία του ολοκληρωτισμού» ή με αφορμή τη διαχείριση του κορωνοϊού…

1

 

«Στα τέλη Φεβρουαρίου 2020, το παγκόσμιο χωριό άρχισε να τρέμει εκ θεμελίων. Ο κόσμος αντιμετώπιζε μια τρομερή κρίση, οι συνέπειες της οποίας ήταν ανυπολόγιστες. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, όλοι καταπιάστηκαν με την ιστορία ενός ιού, μια ιστορία που βασίστηκε αναμφίβολα σε γεγονότα. Αλλά ποια ήταν αυτά; Η πρώτη μας ιδέα για «γεγονότα» ήταν στιγμιότυπα από την Κίνα. Ένας ιός ανάγκασε την κινεζική κυβέρνηση να λάβει τα πιο δρακόντεια μέτρα. Ολόκληρες πόλεις μπήκαν σε εγκλεισμό, νέα νοσοκομεία χτίστηκαν βιαστικά και άτομα με λευκές φόρμες απολύμαναν τους δημόσιους χώρους. Εδώ και εκεί, φήμες υποστήριζαν ότι η ολοκληρωτική κυβέρνηση της Κίνας αντιδρά υπερβολικά και ότι ο νέος ιός δεν είναι χειρότερος από τη γρίπη. Κυκλοφόρησαν και αντίθετες απόψεις: η κατάσταση πρέπει να είναι πολύ χειρότερη απ’ όσο φαίνεται, διαφορετικά καμία κυβέρνηση δεν θα έπαιρνε τόσο δραστικά μέτρα. Τότε, όλα έμοιαζαν ακόμα πολύ μακριά από τις ακτές μας και υποθέσαμε ότι δεν επιτρεπόταν να λάβουμε ακριβή εικόνα των δεδομένων.

Μέχρι που ο ιός έφτασε στην Ευρώπη. Στη συνέχεια αρχίσαμε να καταγράφουμε μόνοι μας τις μολύνσεις και τους θανάτους. Έχουμε δει εικόνες από υπερπλήρεις θάλαμους ΜΕΘ στην Ιταλία, συνοδείες στρατιωτικών οχημάτων που μετέφεραν πτώματα, νεκροτομεία γεμάτα φέρετρα. Οι διάσημοι επιστήμονες του Imperial College προέβλεψαν με βεβαιότητα ότι, χωρίς πιο δραστικά μέτρα, ο ιός θα σκότωνε δεκάδες εκατομμύρια. Στο Μπέργκαμο, οι σειρήνες ούρλιαζαν μέρα και νύχτα, φιμώνοντας κάθε φωνή που, δημόσια, τολμούσε να αμφισβητήσει την αναδυόμενη αφήγηση. Από τότε, η ιστορία και τα γεγονότα έμοιαζαν να συγχωνεύονται και η αβεβαιότητα έδωσε τη θέση της στη βεβαιότητα.

Το αδιανόητο έγινε πραγματικότητα: γίναμε μάρτυρες της απότομης αναστροφής σχεδόν κάθε χώρας στον κόσμο, οι οποίες ακολούθησαν την Κίνα βάζοντας de facto ολόκληρους πληθυσμούς σε κατ’ οίκον περιορισμό, μια κατάσταση για την οποία έχει επινοηθεί ο όρος «lockdown». Επικράτησε μια απόκοσμη σιωπή, τόσο απόκοσμη όσο και απελευθερωτική: ουρανοί χωρίς αεροπλάνα, λεωφόροι χωρίς οχήματα, σκόνη να κατακάθεται στις παραλυμένες επιθυμίες και πράξεις δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Στην Ινδία, ο αέρας έγινε τόσο καθαρός που, για πρώτη φορά μετά από τριάντα χρόνια, κατά τόπους, τα Ιμαλάια ήταν ξανά ορατά στον ορίζοντα.

Οι λοιμωξιολόγοι και ο… Οργουελ

Και δεν σταμάτησε εκεί. Γίναμε επίσης μάρτυρες μιας αξιοσημείωτης μεταβίβασης εξουσίας. Οι ειδικοί λοιμωξιολόγοι κλήθηκαν, όπως τα γουρούνια στον μύθο του Όργουελ – τα πιο έξυπνα ζώα στη φάρμα – να αντικαταστήσουν τους αναξιόπιστους πολιτικούς. Θα κατεύθυναν όλα τα ζώα με ακριβείς («επιστημονικές») πληροφορίες. Αλλά αυτοί οι ειδικοί σύντομα αποδείχτηκε ότι είχαν κάποια κοινά ανθρώπινα ελαττώματα. Στα στατιστικά και στους πίνακές τους έκαναν λάθη που δεν θα έκαναν εύκολα ούτε οι «κοινοί» άνθρωποι. Υπερέβαλαν τόσο που κάποια στιγμή υπολόγισαν όλους τους θανάτους ως θανάτους από κορωνοϊό, ακόμα και ανθρώπους που πέθαιναν, παράδειγμα, από καρδιακή προσβολή.

Επίσης δεν κράτησαν τις υποσχέσεις τους. Αυτοί οι ειδικοί υποσχέθηκαν ότι οι Πύλες της Ελευθερίας θα άνοιγαν ξανά μετά από δύο δόσεις του εμβολίου, αλλά στη συνέχεια επινόησαν την ανάγκη για μια τρίτη δόση**. Όπως τα γουρούνια του Όργουελ, άλλαζαν τους κανόνες από τη μια μέρα στην άλλη. Πρώτον, τα ζώα έπρεπε να συμμορφωθούν με τα μέτρα, γιατί ο αριθμός των ασθενών δεν μπορούσε να υπερβεί τη χωρητικότητα του συστήματος υγείας (ισοπέδωση της καμπύλης). Αλλά μια μέρα όλοι ξύπνησαν και βρήκαν αφίσες στους τοίχους που έλεγαν ότι τα μέτρα παρατάθηκαν επειδή ο ιός έπρεπε να εξαλειφθεί (συντρίβοντας την καμπύλη). Τελικά, οι κανόνες άλλαζαν τόσο συχνά που μόνο τα γουρούνια φαινόταν να τους γνωρίζουν. Ακόμη και τα γουρούνια δεν ήταν τόσο σίγουρα.
Κάποιοι άρχισαν να υποψιάζονται. Πώς είναι δυνατόν αυτοί οι ειδικοί να κάνουν λάθη που ακόμη και οι άσχετοι  δεν θα έκαναν; Δεν είναι επιστήμονες, οι άνθρωποι που μας πήγαν στο φεγγάρι και μας έδωσαν το διαδίκτυο; Δεν μπορεί να είναι τόσο ανόητοι, έτσι δεν είναι; Ποιος είναι ο τελικός τους στόχος; Οι συστάσεις τους μας κινούν προς την ίδια κατεύθυνση: με κάθε νέο βήμα, χάνουμε περισσότερες από τις ελευθερίες μας, μέχρι να φτάσουμε σε έναν τελικό προορισμό όπου τα ανθρώπινα όντα περιορίζονται σε κωδικούς QR σε ένα μεγάλο τεχνοκρατικό ιατρικό πείραμα.

Έτσι οι περισσότεροι άνθρωποι κατέληξαν σε βεβαιότητες από μόνοι τους. Υπερβέβαιοι. Αλλά για εκ διαμέτρου αντίθετα γεγονότα και απόψεις. Κάποιοι κατέληξαν σίγουροι ότι είχαμε να κάνουμε με έναν θανατηφόρο ιό, που θα σκότωνε εκατομμύρια ανθρώπους. Άλλοι, ότι ήταν μια εποχική γρίπη και τίποτα άλλο. Άλλοι πάλι, ότι ο ιός δεν υπήρχε καν και ότι ήταν μια παγκόσμια συνωμοσία. Και υπήρξαν και κάποιοι που έμειναν με την αβεβαιότητα και την ερώτηση: πώς μπορούμε να καταλάβουμε ακριβώς τι συμβαίνει;

…Όταν ξεκίνησε η κρίση, αποφάσισα διαισθητικά να μιλήσω δημόσια, αυτή τη φορά όχι απευθυνόμενος στον ακαδημαϊκό κόσμο, αλλά στην κοινωνία γενικότερα. Πήρα τον λόγο για να προσπαθήσω να επιστήσω την προσοχή του κόσμου στο γεγονός ότι υπήρχε κάτι επικίνδυνο, όχι ο ίδιος ο «ιός», αλλά ο φόβος και η τεχνοκρατική και ολοκληρωτική κοινωνική δυναμική που προκαλούσε.

…Την πρώτη κιόλας εβδομάδα της κρίσης, τον Μάρτιο του 2020, δημοσίευσα ένα άρθρο γνώμης με τίτλο «Ο φόβος για τον ιό είναι πιο επικίνδυνος από τον ίδιο τον ιό». Είχα αναλύσει τα στατιστικά και τα μαθηματικά μοντέλα στα οποία βασιζόταν η αφήγηση του κορωνοϊού και αμέσως είδα ότι όλα υπερεκτιμούσαν δραματικά την επικινδυνότητα του ιού. Λίγους μήνες αργότερα, στα τέλη Μαΐου 2020, αυτή η εντύπωση μου επιβεβαιώθηκε πέρα από κάθε αμφιβολία. Σε καμία χώρα, ακόμα και εκείνων που δεν είχαν επιβάλει εγκλεισμό, ο ιός δεν είχε στοιχίσει τόσες ζωές, όπως προέβλεπαν τα μοντέλα. Η Σουηδία είναι ίσως το καλύτερο παράδειγμα. Σύμφωνα με μοντέλα, τουλάχιστον 60.000 άνθρωποι θα είχαν πεθάνει αν η χώρα δεν είχε μπει σε εγκλεισμό. Αυτό δεν έγινε, και μόνο 6.000 πέθαναν***.

Μάταιη ήταν η προσπάθειά μου (μαζί με άλλους) να επιστήσω την προσοχή της κοινωνίας σ’αυτό το θέμα. Ο κόσμος συνέχισε να ακολουθεί την αφήγηση. Τότε ήταν που αποφάσισα να επικεντρωθώ σε κάτι άλλο, δηλαδή στις ψυχολογικές διεργασίες της κοινωνίας που θα μπορούσαν να εξηγήσουν πώς οι άνθρωποι μπορούσαν να γίνουν τόσο δραστικά τυφλοί και να συνεχίσουν να προσδένονται σε μια τόσο εντελώς παράλογη αφήγηση. Μου πήρε μερικούς μήνες για να καταλάβω ότι αυτό που συνέβαινε στην κοινωνία ήταν μια παγκόσμια διαδικασία  διαμόρφωσης μάζας.

Εξατομίκευση και μάζα

…Τι είναι πράγματι η διαμόρφωση μάζας; Πρόκειται για έναν συγκεκριμένο τύπο  διαμόρφωσης ομάδας που κάνει τους ανθρώπους ριζικά τυφλούς σε οποιονδήποτε αντίκειται στα πιστεύω της ομάδας. Ως εκ τούτου, θεωρούν δεδομένες τις πιο παράλογες πεποιθήσεις. Παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της Ιρανικής Επανάστασης του 1979, εμφανίστηκε μια διαμόρφωση μάζας και οι άνθρωποι άρχισαν να πιστεύουν ότι η προσωπογραφία του ηγέτη τους – του Αγιατολάχ Χομεϊνί – ήταν ορατή στην επιφάνεια του φεγγαριού. Κάθε φορά που υπήρχε πανσέληνος, οι απλοί άνθρωποι στρέφονταν προς αυτήν, δείχνοντας με το δάχτυλο ο ένας τον άλλον πού ακριβώς ήταν το πρόσωπο του Χομεϊνί.

Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό ενός ατόμου υπό την επίδραση της διαμόρφωσης μάζας είναι ότι γίνεται έτοιμο να θυσιάσει ριζικά το ατομικό του συμφέρον προς όφελος της συλλογικότητας. Οι κομμουνιστές ηγέτες που καταδικάστηκαν σε θάνατο από τον Στάλιν -συνήθως αθώοι για τις κατηγορίες εναντίον τους- αποδέχονταν τις ποινές τους, λέγοντας μερικές φορές: «Θα κάνω με χαρά ό,τι μπορώ να κάνω για το Κομμουνιστικό Κόμμα».

Τρίτον, τα άτομα σε διαμόρφωση μάζας γίνονται ριζικά δυσανεκτικά σε αντικρουόμενες φωνές. Στο τελικό στάδιο της διαμόρφωσης μάζας, θα διαπράξουν τυπικά φρικαλεότητες εναντίον εκείνων που δεν συμβαδίζουν με τις μάζες. Και το ακόμη πιο χαρακτηριστικό: θα το κάνουν ως ηθικό τους καθήκον. Ας αναφερθούμε ξανά στην επανάσταση στο Ιράν. Μίλησα με μια Ιρανή που είχε δει με τα μάτια της πώς μια μητέρα είχε καταγγείλει τον γιο της στο κράτος και του είχε βάλει με τα ίδια της τα χέρια τη θηλιά γύρω από το λαιμό, όταν ήταν στο ικρίωμα. Και αφού πέθανε, ισχυρίστηκε ότι ήταν ηρωίδα για αυτό που έκανε.

Προσηλυτισμός και προπαγάνδα

Αυτά είναι τα αποτελέσματα της διαμόρφωσης μαζών. Τέτοιες διαδικασίες μπορούν να προκύψουν με διαφορετικούς τρόπους. Μπορούν να εμφανιστούν αυθόρμητα (όπως συνέβη στη ναζιστική Γερμανία), ή να προκληθούν σκόπιμα μέσω προσηλυτισμού και προπαγάνδας (όπως συνέβη στη Σοβιετική Ένωση). Αλλά αν δεν υποστηρίζεται συνεχώς με προσηλυτισμό και προπαγάνδα που διαχέουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, θα είναι γενικά βραχύβια και δεν θα μετατραπεί σε ένα πλήρες ολοκληρωτικό κράτος. Είτε προέκυψε αρχικά αυθόρμητα είτε προκλήθηκε σκόπιμα από την αρχή, ωστόσο, κανένας μαζικός σχηματισμός δεν μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει για μεγάλο χρονικό διάστημα εκτός εάν τροφοδοτείται συνεχώς από προσηλυτισμό και προπαγάνδα που διαδίδεται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Σε αυτή την περίπτωση, η διαμόρφωση μάζας γίνεται η βάση για έναν εντελώς νέο τύπο κράτους που πρωτοεμφανίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα: το ολοκληρωτικό κράτος. Αυτό το είδος κράτους έχει εξαιρετικά καταστροφικές επιπτώσεις στον πληθυσμό γιατί δεν ελέγχει μόνο τον δημόσιο και πολιτικό χώρο -όπως κάνουν οι κλασικές δικτατορίες- αλλά και τον ιδιωτικό χώρο. Μπορεί να το κάνει γιατί έχει μια τεράστια μυστική αστυνομία: εκείνο το τμήμα του πληθυσμού που βρίσκεται υπό την κυριαρχία της διαμόρφωσης μάζας και πιστεύει φανατικά στις αφηγήσεις που διανέμονται από την ελίτ μέσω των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Έτσι, ο ολοκληρωτισμός βασίζεται πάντα σε «μια διαβολική συμφωνία μεταξύ των μαζών και της ελίτ» (βλ. Arendt, ‘’Οι πηγές του Ολοκληρωτισμού”. Το τρίτο μέρος του έργου, Το ολοκληρωτικό σύστημα, εκδόθηκε από τις εκδόσεις  Ευρύαλος, 1988).

Επικυρώνω μια διαίσθηση που διατύπωσε η Hannah Arendt το 1951: ένας νέος ολοκληρωτισμός αναδύεται στην κοινωνία μας. Όχι  κομμουνιστικός ή φασιστικός, αλλά τεχνοκρατικός ολοκληρωτισμός. Ένας τύπος ολοκληρωτισμού που δεν διευθύνεται από «έναν αρχηγό της συμμορίας» όπως ο Στάλιν ή ο Χίτλερ, αλλά από ασήμαντους γραφειοκράτες και τεχνοκράτες. Όπως πάντα, μια ορισμένη μερίδα του πληθυσμού θα αντισταθεί και δεν θα ενταχθεί στη μάζα. Εάν αυτό το μέρος του πληθυσμού κάνει τις σωστές επιλογές, θα είναι τελικά νικητής. Αν κάνει λάθος επιλογές, θα χαθεί. Για να δούμε ποιες είναι οι σωστές επιλογές, πρέπει να κάνουμε μια βαθιά και ακριβή ανάλυση της φύσης του μαζικού φαινομένου. Θα δούμε τότε ξεκάθαρα ποιες είναι οι σωστές επιλογές, τόσο οι στρατηγικές όσο και οι ηθικές. Το βιβλίο μου «Η ψυχολογία του ολοκληρωτισμού» είναι μια ιστορικο-ψυχολογική ανάλυση της ανόδου των μαζών τους τελευταίους αιώνες, καθώς οδήγησε στην εμφάνιση του ολοκληρωτισμού.

Η κρίση του κορωνοϊού δεν έπεσε από τον ουρανό. Είναι μέρος μιας σειράς όλο και πιο απελπισμένων και αυτοκαταστροφικών κοινωνικών απαντήσεων σε αντικείμενα φόβου: τρομοκρατία, υπερθέρμανση του πλανήτη, κορωνοϊός. Κάθε φορά που εμφανίζεται ένα νέο αντικείμενο φόβου στην κοινωνία, υπάρχει μόνο μία απάντηση: αυξημένος έλεγχος. Ωστόσο, τα ανθρώπινα όντα μπορούν να ανεχθούν μόνο έναν ορισμένο βαθμό ελέγχου. Ο καταναγκαστικός έλεγχος γεννά φόβο και ο φόβος γεννά περισσότερο καταναγκαστικό έλεγχο. Με αυτόν τον τρόπο, η κοινωνία πέφτει θύμα ενός φαύλου κύκλου που αναπόφευκτα οδηγεί στον ολοκληρωτισμό (δηλαδή τον ακραίο κυβερνητικό έλεγχο) και καταλήγει στη ριζική καταστροφή της ψυχολογικής και σωματικής ακεραιότητας των ανθρώπων.

Πρέπει να θεωρήσουμε τον σημερινό φόβο και την ψυχολογική δυσφορία ως πρόβλημα από μόνο του, ένα πρόβλημα που δεν μπορεί να αναχθεί σε ιό ή οποιοδήποτε άλλο «αντικείμενο απειλής». Ο φόβος μας προέρχεται από ένα εντελώς άλλο επίπεδο, αυτό της αποτυχίας της Μεγάλης Αφήγησης της κοινωνίας μας. Πρόκειται για την αφήγηση της μηχανιστικής επιστήμης, στην οποία ο άνθρωπος ανάγεται σε βιολογικό οργανισμό. Μια αφήγηση που αγνοεί τις ψυχολογικές, πνευματικές και ηθικές διαστάσεις των ανθρώπων και ως εκ τούτου έχει καταστροφικές επιπτώσεις στις ανθρώπινες σχέσεις. Κάτι σε αυτή την αφήγηση κάνει τον άνθρωπο να απομονώνεται από τους συνανθρώπους του και από τη φύση. Κάτι σε αυτή την αφήγηση κάνει τον άνθρωπο να πάψει να έχει απήχηση στον κόσμο γύρω του. Κάτι σε αυτή την αφήγηση μετατρέπει τα ανθρώπινα όντα σε εξατομικευμένα υποκείμενα. Είναι ακριβώς αυτό το εξατομικευμένο υποκείμενο που, σύμφωνα με τη Hannah Arendt, είναι η βασική συνιστώσα του ολοκληρωτικού κράτους.

Σε επίπεδο πληθυσμού, η μηχανιστική ιδεολογία δημιούργησε τις συνθήκες που καθιστούν τους ανθρώπους ευάλωτους στη διαμόρφωση μάζας. Αποσύνδεσε τους ανθρώπους από το φυσικό και κοινωνικό τους περιβάλλον, δημιούργησε εμπειρίες ριζικής έλλειψης νοήματος και σκοπού στη ζωή και οδήγησε σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα το λεγόμενο «αιωρούμενο» άγχος, «αιωρούμενη» απογοήτευση και επιθετικότητα που δεν συνδέονται με μια νοητική αναπαράσταση. Εκείνα τα συναισθήματα στα οποία οι άνθρωποι δεν ξέρουν γιατί νιώθουν άγχος, απογοήτευση και επιθετικότητα. Σε αυτή την κατάσταση οι άνθρωποι γίνονται ευεπίφοροι στο σχηματισμό μάζας.

Η μηχανιστική ιδεολογία είχε επίσης μια ειδική επίδραση σε επίπεδο «ελίτ» – άλλαξε τα ψυχολογικά της χαρακτηριστικά. Πριν από την Εποχή του Διαφωτισμού, η κοινωνία διευθυνόταν από ευγενείς και κληρικούς (το «παλιό καθεστώς»). Αυτή η ελίτ επέβαλε τη θέλησή της στις μάζες απροκάλυπτα μέσω της εξουσίας της, η οποία στηριζόταν στις μεγάλες θρησκευτικές αφηγήσεις που είχαν ισχυρή επιρροή στους ανθρώπους. Όταν οι θρησκευτικές αφηγήσεις έχασαν την ισχύ τους και εμφανίστηκε η σύγχρονη δημοκρατική ιδεολογία, η κατάσταση άλλαξε. Οι ηγέτες έπρεπε πλέον να εκλέγονται από τις μάζες. Και για να εκλεγούν από τις μάζες, έπρεπε να βρουν τι ήθελαν οι μάζες και να τους το δώσουν λίγο πολύ. Έτσι, οι ηγέτες έγιναν οπαδοί.

Αυτό το πρόβλημα λύθηκε με έναν μάλλον προβλέψιμο αλλά ολέθριο τρόπο. Εάν δεν μπορούμε να ελέγχουμε τις μάζες, πρέπει να τις χειραγωγούμε. Ετσι γεννήθηκε ο σύγχρονος προσηλυτισμός και προπαγάνδα, όπως περιγράφεται στα έργα ανθρώπων όπως ο Lippman, ο Trotter και ο Bernays. Θα εξετάσουμε το έργο των ιδρυτών της προπαγάνδας για να κατανοήσουμε πλήρως την κοινωνική λειτουργία και τον αντίκτυπο της προπαγάνδας στην κοινωνία. Ο προσηλυτισμός και η προπαγάνδα συνδέονται συνήθως με ολοκληρωτικά κράτη όπως η Σοβιετική Ένωση, η ναζιστική Γερμανία ή η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας. Αλλά είναι εύκολο να δείξουμε ότι, από τις αρχές του 20ού αιώνα, ο προσηλυτισμός και η προπαγάνδα είναι εν χρήσει  επίσης συνεχώς σχεδόν σε όλα τα «δημοκρατικά» κράτη του κόσμου. Εκτός από αυτές τις δύο μεθόδους, θα περιγράψουμε και άλλες τεχνικές μαζικής χειραγώγησης, όπως η πλύση εγκεφάλου και ο ψυχολογικός πόλεμος.

Στη σύγχρονη εποχή, η εκρηκτική εξάπλωση των τεχνολογιών μαζικής παρακολούθησης έχει οδηγήσει σε νέους και μέχρι πρότινος αδιανόητους τρόπους χειραγώγησης των μαζών. Και οι νέες τεχνολογικές εξελίξεις υπόσχονται ένα εντελώς νέο σύνολο τεχνικών χειραγώγησης, όπου το μυαλό χειρίζεται υλικά από τεχνολογικές συσκευές που εισάγονται στο ανθρώπινο σώμα και τον εγκέφαλο. Τουλάχιστον αυτό είναι το αναμενόμενο. Δεν είναι ακόμη γνωστό σε ποιο βαθμό το μυαλό θα συνεργαστεί.

Στο «φυτώριο» του Διαφωτισμού

Ο ολοκληρωτισμός δεν είναι ιστορική σύμπτωση. Είναι η λογική συνέπεια της μηχανιστικής σκέψης και της απατηλής πίστης στην παντοδυναμία του ανθρώπινου ορθολογισμού. Ως εκ τούτου, ο ολοκληρωτισμός είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα της παράδοσης του Διαφωτισμού. Αρκετοί συγγραφείς ασχολήθηκαν με αυτόν, αλλά λείπει η ψυχολογική του ανάλυση. Αυτό το βιβλίο είναι καρπός τηςαπόφασής μου να καλύψω αυτό το κενό. Σ’ αυτό αναλύω την ψυχολογία του ολοκληρωτισμού, εντάσσοντάς τον στο ευρύτερο πλαίσιο των κοινωνικών φαινομένων στα οποία ανήκει.

Ο στόχος αυτού του βιβλίου δεν είναι να επικεντρωθεί σε ό,τι συνήθως συνδέεται με τον ολοκληρωτισμό – στρατόπεδα συγκέντρωσης, προσηλυτισμός, προπαγάνδα – αλλά μάλλον στις ευρύτερες πολιτιστικές και ιστορικές διαδικασίες από τις οποίες αναδύεται ο ολοκληρωτισμός. Αυτή η προσέγγιση μας επιτρέπει να εστιάσουμε σε αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία: τις συνθήκες γύρω μας στην καθημερινή μας ζωή, στις οποίες ο ολοκληρωτισμός ριζώνει, αναπτύσσεται και ευδοκιμεί.

Τελικά, το βιβλίο μου διερευνά τις δυνατότητες εξεύρεσης διεξόδου από το σημερινό πολιτιστικό αδιέξοδο στο οποίο φαίνεται να έχουμε κολλήσει. Οι κλιμακούμενες κοινωνικές κρίσεις των αρχών του 21ου αιώνα είναι εκδήλωση μιας υποβόσκουσας ψυχολογικής και ιδεολογικής ανατροπής – μια μετατόπιση των τεκτονικών πλακών στις οποίες στηρίζεται μια κοσμοθεωρία. Ζούμε τις τελευταίες στιγμές της κυριαρχούσας ιδεολογίας, πριν καταρρεύσει. Οποιαδήποτε προσπάθεια να διορθωθούν τα τρέχοντα κοινωνικά προβλήματα στη βάση της παλιάς ιδεολογίας θα κάνει τα πράγματα χειρότερα. Δεν μπορούμε να λύσουμε ένα πρόβλημα με την ίδια νοοτροπία που το δημιούργησε. Η λύση απέναντι στο φόβο και την αβεβαιότητά μας δεν βρίσκεται στον αυξανόμενο (τεχνολογικό) έλεγχο. Το καθήκον μας ως άτομα και ως κοινωνία είναι ένα νέο όραμα για την ανθρώπινη φύση και τον κόσμο, μια νέα βάση για την ταυτότητά μας, νέες αρχές για τη συμβίωση με άλλους και η ανάκτηση μιας δέουσας ανθρώπινης ικανότητας – του λόγου της αλήθειας».

*Ο Mattias Desmet είναι Βέλγος κλινικός ψυχολόγος και καθηγητής κλινικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Γάνδης. Είναι Διδάκτωρ Φιλοσοφικών Ψυχολογικών Επιστημών και έχει μεταπτυχιακό στη στατιστική.

**Ωσπου μόλις πριν είκοσι μέρες, η εκπρόσωπος της Pfeizer, ενώπιον της ειδικής επιτροπής του Ευρωκοινοβουλίου, ομολόγησε ότι το περίφημο εμβόλιο δεν είχε δοκιμαστεί αν σταματάει τη διάδοση του κορωνοϊού, δηλ. oι εμβολιασμένοι έγιναν πειραματόζωα…

***Σήμερα (29 Οκτ.) είναι 20.628 δηλ. 2.013 θάνατοι ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους. Οι αντίστοιχοι αριθμοί για μια ισοδύναμη χώρα, π.χ. την Ελλάδα, που ακολούθησε πιστά τα μέτρα του ΠΟΥ, είναι 33.574 και 3.258, δηλ. αυξημένοι θάνατοι 60% και πλέον!!!

Πηγή: https://mattiasdesmet.substack.com/p/the-psychology-of-totalitarianism

 

 

The Three Important Shifts Tucked Within the New National Security Strategy

0

Source: Getty
Summary:  A subtle change in its framing of the major fault lines of world order and other noteworthy takeaways.

Bureaucrats sometimes joke that strategy writing in the government is like ornamenting a Christmas tree—everyone gets a chance to add their favorite issue and, in the process, the strategy gets lost.

The White House released a national security strategy on Wednesday with the usual laundry list of challenges: food security, terrorism, arms control, pandemics, climate, cyberspace, technology, corruption, and plans for every region of the world. It is, in this sense, a well-decorated tree.

Christopher S. Chivvis
Christopher S. Chivvis is the director of the American Statecraft Program at the Carnegie Endowment.

But it still signals some important shifts in policy.

The main thrust of the strategy is that America will focus on competing with China and containing Russia, and it will do so by investing at home, building a coalition of like-minded states, and modernizing its military. These are sensible priorities, but they’re also not surprising given Russia’s attack on Ukraine, which delayed the strategy for months, and America’s rising tensions with China, which date from well before Joe Biden became president.

What is more interesting in the new strategy is the way in which the White House has shifted its framing of the major fault lines of world order. Early in his administration, Biden placed America at the center of an urgent struggle between the world’s autocracies and its democracies. This framing responded to the deep concerns that many Democrats shared about the threat to America’s own democratic institutions, especially on the heels of the January 6, 2021, insurrection on Capitol Hill and former president Donald Trump’s refusal to acknowledge the outcome of the 2020 election.

But, as a roadmap for American statecraft, this ideological framing created problems. For one, casting the world historical moment as a fight with democracy in one corner and autocracy in the other amounted to a big oversimplification of the nature and variety of the world’s many different political systems. It also echoed the unfortunate good-versus-evil tone of former president George W. Bush’s controversial 2002 national security strategy.

Internationally, this stark ideological framing heightened tensions with China and Russia for no gain, while alienating nondemocratic nations that otherwise might be inclined to support Washington in tackling the challenges Beijing and Moscow pose. It risked placing the locus of America’s democratic problems overseas, rather than at home where it belonged.

The new strategy keeps the democracy-versus-autocracy framing but tries for a more open approach. For one, it says the United States doesn’t believe it needs to turn autocracies into democracies in order to be secure. More important, rather than a global competition between all autocracies and all democracies, the White House now explicitly welcomes autocracies that reject using force to change borders into the tent.

It is a struggle to square the circle between ideology and reality on these points, and the result is a somewhat awkward fudge that almost sounds as if the president and some of his advisers disagree about whether the democracy-autocracy competition is really so central. But short of an overall reframing of the president’s foreign policy, which would have been highly unlikely, this shift is a step toward solving the basic problem of how nations with different historical, cultural, and ideological outlooks can coexist in the twenty-first century.

The second big departure is about priorities. If the focus on Russia and China is unsurprising, the reduced emphasis on the Middle East is surprising—and a choice apt to make waves within the government and outside it.

A diminishing terrorism threat, American energy independence, a global effort to shift away from fossil fuels, and an end to the era of American nation-building all augur in favor of a strategic shift. But it’s risky politically and must have been hard, given how many experts in Washington—in and out of the government—still believe that what happens in the Middle East is vital to American security and prosperity. This view gains adherents in the face of rising prices at the pump, and it’s probably why specific changes—for example, to U.S. force posture in the region—are not included in the strategy.

A final shift has been in the making since the Trump administration. To compete with China, the White House rightly argues, America should invest in its strengths. The plan is to do this through a more active industrial policy that targets investment in infrastructure, education, training, cybersecurity, and green energy, among other fronts.

Individually, these initiatives are probably merited, but the sum of the parts amounts to a big vote in favor of a more active state role in American economic life. The shift is especially striking given the absence of a strong statement in favor of free trade and an enduring U.S. commitment to a free-market international economy (though the White House acknowledges its importance). The strategy’s emphasis on industrial policy, especially when coupled with growing restrictions on technology-sharing, represents a distinct shift away from America’s long-standing role as the world’s leading proponent of a global free-market economy—a role that nearly all previous national security strategies highlighted.

Perhaps this shift, like the attempt to de-emphasize the Middle East, will come to be viewed as a sign of the times.

It’s not a perfect strategy, and one might hope for a more forward-leaning approach in other areas such as burden-sharing, global challenges like climate change, a clear vision for peaceful coexistence with China, and perhaps even a return to framing foreign policy around the middle class—a framing that imposed much-needed discipline on some of the enthusiasms of America’s foreign policy intelligentsia. But as far as such strategies go, there is more to it than a little bit of everything. The White House has pointed in some new directions. It’s important not to miss these among the ornaments on the tree.

End of document

Carnegie does not take institutional positions on public policy issues; the views represented herein are those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of Carnegie, its staff, or its trustees.

carnegieendowment.org

Israel Election Exit Polls: Netanyahu Secures Razor-thin Majority, Shock Triumph for Far Right

0

Haaretz

Voting stations across Israel have closed and the exit polls predict that the right-wing bloc led by Benjamin Netanyahu will hold a thin majority in the next Knesset, making the former prime minister the most likely to be asked to form a government. In a shock triumph for the far right, the Religious Zionism party headed by Itamar Ben-Gvir and Bezalel Smotrich is forecast to become the third-largest party in the Knesset.

Three exit polls give the pro-Netanyahu bloc 63 of the Knesset’s 120 seats, with the other putting the party at 61. The anti-Netanyahu bloc wins 53 seats, according to two exit polls, and 54 according to the third.
While Arab nationalist party Balad did not earn enough seats to make it into the Knesset in all major polls published in the weeks preceding the election, it is picking up steam and nearing the 3.25 percent electoral threshold, according to exit polls.

Left-wing Meretz party, which in most recent polls earned five Knesset seats, is nearing the electoral threshold with four predicted seats in exit polls.

Left-wing Meretz party, which in most recent polls earned five Knesset seats, is nearing the electoral threshold with four predicted seats in exit polls.

 

Haaretz