Αρχική Blog Σελίδα 1753

Τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος: Οταν ο τέως εξομολογήθηκε στο Βήμα – Τι αποκάλυψε για την κρίσιμη δεκαετία 1964-1974

0

Μια σειρά συνεντεύξεις τις οποίες ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος παραχώρησε στην εφημερίδα

Την πληρέστερη μαρτυρία που κατέθεσε ποτέ ο Κωνσταντίνος Γλύξμπουργκ,  ο οποίος πέθανε χθες σε ηλικία 82 ετών , δημοσίευσε το Βήμα στις αρχές του 2006, σε μια σειρά συνεντεύξεων που παραχώρησε προς την εφημερίδα και στον Αλέξη Παπαχελά ο τέως βασιλιάς.

Η μαρτυρία αυτή είναι η πληρέστερη που είχε καταθέσει ποτέ, υπό οποιαδήποτε μορφή. Στην πλήρη της έκταση αφορά γεγονότα από τα νεανικά του χρόνια, ως πρίγκιπα, επί κυβερνήσεως Αλεξάνδρου Παπάγου, ως και την πτώση της δικτατορίας των συνταγματαρχών και την επάνοδο του Κωνσταντίνου Καραμανλή και της δημοκρατίας στην Ελλάδα το καλοκαίρι του 1974.

Στο παρόν ένθετο αναδημοσιεύονται τα μέρη της που αφορούν τις εξελίξεις από την περίοδο πριν και κατά την εκδήλωση της Αποστασίας, καθώς και τα όσα ακολούθησαν ως την εκδήλωση του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967.

Ο Μακάριος, η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ και οι επιστολές

Θυμάστε το καλοκαίρι του ΄64 και την κρίση με την Τουρκία;

«Θυμάμαι. Ηταν μια μέρα του Ιουλίου του ΄64. Κατά τις 3.30 το απόγευμα και ενώ είχα ξαπλώσει, με ειδοποιεί ο Χοϊδάς ότι ο πρωθυπουργός ήθελε να επικοινωνήσω μαζί του. “Τι συμβαίνει; ” τον ρωτώ. Μου απάντησε ότι, σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες, υπήρχε ενδεχόμενο να εμπλακούμε σε πολεμική ρήξη με την Τουρκία. Αμέσως τηλεφώνησα στον πρωθυπουργό, ο οποίος μου είπε ότι ήταν σε συμβούλιο στο γραφείο του στη Βουλή και συζητούσαν πώς θα αναχαιτισθεί η τουρκική αεροπορία πάνω από την Κύπρο. Τότε, για πρώτη φορά και τελευταία, του ζήτησα αν μπορούσα να παραβρεθώ στη σύσκεψη. Δέχθηκε ευχαρίστως. Παρόντες ήσαν, αν θυμάμαι καλά, ο πρωθυπουργός, ο υπουργός Εθνικής Αμύνης, ο υπουργός Εξωτερικών, ο υπουργός Συντονισμού, ο υφυπουργός Εθνικής Αμύνης και οι αρχηγοί των Ενόπλων Δυνάμεων. Η όλη συζήτηση περιεστρέφετο γύρω από το πώς θα ήταν δυνατή η αναχαίτιση της τουρκικής αεροπορίας. Είχε ήδη, πριν από τη σύσκεψη, δοθεί εντολή για την απογείωση δύο αεροσκαφών και από τη συζήτηση που επακολούθησε έγινε αντιληπτό ότι τα αεροσκάφη είχαν σταλεί για να κάνουν εμφάνιση στην Κύπρο χωρίς την άδεια του πρωθυπουργού ή δική μου ενημέρωση. Η εντολή είχε δοθεί από τον τότε υφυπουργό Εθνικής Αμύνης Μ. Παπακωνσταντίνου, για να μη φέρει την ευθύνη, όπως ισχυριζόταν, ο πρωθυπουργός, ο οποίος είχε εξοργισθεί. Με τον αρχηγό της Αεροπορίας είχα τον εξής διάλογο απ΄ ό,τι θυμάμαι:

“Από πού θα απογειωθούν τα αεροπλάνα;”.

“Από την Κρήτη και τη Ρόδο, Μεγαλειότατε”.

“Σε πόση ώρα θα φθάσουν στον εναέριο χώρο της Κύπρου;”. “Σε 40 λεπτά”.

“Πόση ώρα θα διαρκέσει η αναχαίτιση;”.

“Πέντε-έξι λεπτά”.

“Πού θα προσγειωθούν τα αεροπλάνα;”.

“Οσα προλάβουν θα επιστρέψουν στη Ρόδο, άλλα θα προσγειωθούν στον Λίβανο και ορισμένα θα πέσουν στη θάλασσα”. Εμεινα έκπληκτος και τότε ο πρωθυπουργός απευθυνόμενος στους παρευρισκομένους είπε:

“Ηταν ανάγκη, κύριοι, να έρθει ο βασιλεύς σε αυτή την αίθουσα για να μάθω την αλήθεια;”».

– Τις διαβουλεύσεις με τον Μακάριο εκείνο το καλοκαίρι τις θυμάστε;

«Ηρθε ο Μακάριος, νομίζω μια μέρα του Αυγούστου του 1964, και θυμάμαι ότι πήγε το απόγευμα να επισκεφθεί τον πρωθυπουργό στο Καστρί. Επρόκειτο δε μετά να έρθει στα ανάκτορα για εθιμοτυπική επίσκεψη. Κατά τις 8.00 το βράδυ μου τηλεφωνεί ο πρωθυπουργός και μου λέει:

“Με συγχωρείτε πολύ που σας κρατάμε τόση ώρα, αλλά είναι αδύνατον να συνεννοηθώ με τον Μακάριο. Δεν συμφωνεί σε τίποτα. Πείστε τον, παρακαλώ”. Είχα τότε την αίσθηση ότι εγκυμονούσε μεγάλους κινδύνους για την Ελλάδα μια ενδεχόμενη πολεμική σύρραξη με την Τουρκία, χωρίς μάλιστα να έχουμε ευθύνη, αφού στην Κύπρο οι εξελίξεις ήταν σχεδόν ανεξέλεγκτες. Οταν ήρθε στα ανάκτορα ο Μακάριος ήταν πολύ στενοχωρημένος με τον πρωθυπουργό. Είχε το παράπονο ότι η Ελλάς δεν συμπαραστέκεται στους Κυπρίους.

Του εξήγησα ότι συμφωνώ με τη θέση της Ελλάδος διότι δεν μπορούσαμε να εμπλακούμε σε σύγκρουση με την Τουρκία καθ΄ ην στιγμή δεν είχαμε κανέναν έλεγχο πάνω στα γεγονότα της Κύπρου.

Γύρω από το θέμα αυτό είχαμε μια μακρά και ζωηρή συζήτηση. “Μακαριότατε” του λέω κάποια στιγμή “έχω την εντύπωση ότι τα επόμενα χρόνια θα συναντήσετε πολλούς πρωθυπουργούς και υπουργούς στην Ελλάδα. Αλλοι θα σας λένε την αλήθεια, άλλοι όχι.

Θέλω να ξέρετε ένα πράγμα: Δεν θα σας πω ποτέ ψέματα. Θα πρέπει όμως να αντιληφθείτε ότι δεν εξυπηρετείται το συμφέρον της Ελλάδος με μια οιασδήποτε μορφής εμπλοκή με την Τουρκία, εκτός εάν είναι αναγκαίο για την άμυνα της χώρας”.

Του ζήτησα να δεχθεί την πρότασή του και ο Μακάριος, ο οποίος ήταν πολύ εκνευρισμένος, μου λέει:

“Εφόσον τοποθετείτε το πρόβλημα κατ΄ αυτόν τον τρόπο, δέχομαι”.

Και τότε του θέτω την ερώτηση:

“Δηλαδή, εάν οι Μεγάλες Δυνάμεις συμφωνήσουν με το σχέδιο αυτό, εσείς θα το υποστηρίξετε, θα το υπογράψετε;”.

“Θα το υπογράψω” μου απάντησε.

Τον συνόδευσα ως την πόρτα, τον αποχαιρέτησα και έφυγε. Από εκείνη την ημέρα ο Μακάριος και εγώ γίναμε δύο πολύ καλοί φίλοι και πρέπει να τονίσω ότι μου συμπαραστάθηκε σε όλες τις δύσκολες στιγμές της ζωής μου. Μόλις έφυγε ο Αρχιεπίσκοπος τηλεφώνησα στον πρωθυπουργό, ο οποίος με ρώτησε τι έγινε. Του απάντησα ότι ο Μακάριος συμφώνησε.

“Τι είπατε, Μεγαλειότατε;”. “Συμφώνησε” του επανέλαβα. Και αμέσως ο πρωθυπουργός με ρωτά:

“Μπορώ να κατέβω τώρα στο γραφείο σας;”.

“Βεβαίως, σας περιμένω”. Ηταν ήδη 9.00-9.30 το βράδυ. Μου ζήτησε να έρθει μαζί με τον Στ. Κωστόπουλο, που ήταν τότε υπουργός Εξωτερικών, και τον Π. Γαρουφαλιά, που ήταν υπουργός Εθνικής Αμύνης. Τους μετέφερα όλη τη συζήτηση που είχα με τον Μακάριο και ο πρωθυπουργός μού λέει:

“Αυτό είναι θαύμα. Τι θα κάνουμε τώρα;”.

“Δεν έχω ιδέα” του απαντώ. “Εσείς μου ζητήσατε να τον πείσω, τον έπεισα, από ΄κεί και πέρα θα πρέπει να αποφασίσετε το επόμενο βήμα”.

“Εχετε καμιά ιδέα; ” με ρωτά. “Κάτι περνάει απ΄ το μυαλό μου:

να στείλουμε μήνυμα στον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών εξηγώντας του τι έχει γίνει και να ζητήσουμε να υποστηρίξει τις θέσεις της Ελλάδας”, και προσθέτω: “Κύριε πρωθυπουργέ, απ΄ ό,τι κατάλαβα, ο Μακάριος θα πάει στην Αίγυπτο. Αν πρόκειται να γίνει μια συμφωνία, θα πρέπει να γίνει τις επόμενες τρεις ημέρες, αλλιώς θα χάσουμε και τον Μακάριο και τη συμφωνία!”. Φοβόμουν ότι θα τον μετέπειθε ο Νάσερ.

“Συμφωνώ απολύτως. Θα συντάξουμε τηλεγράφημα” μου λέει ο Γ. Παπανδρέου. Και τότε επακολούθησε το εξής χαρακτηριστικό: ο πρωθυπουργός κάθησε στο γραφείο μου, πήρε μια μπλε κόλλα χαρτί με το Κ. και το στέμμα και άρχισε να συντάσσει το τηλεγράφημα που θα απηύθυνα στον πρόεδρο των ΗΠΑ. Αφού έγραψε όλο το κείμενο με το χέρι, έβαλε την υπογραφή μου: “Κωνσταντίνος Β΄”. Μας διάβασε το κείμενο, συμφώνησαν οι Γαρουφαλιάς και Κωστόπουλος, το έστειλε στο υπουργείο Εξωτερικών και αφού μεταφράστηκε διαβιβάστηκε στον Τζόνσον, τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ, ο οποίος όμως έκανε τρεις εβδομάδες να απαντήσει. Στο μεταξύ, όπως είχα προβλέψει, ο Μακάριος είχε αλλάξει γνώμη. Δυστυχώς έχω χάσει αυτό το χειρόγραφο-ντοκουμέντο, αν και ήταν στο γραφείο μου όταν έφυγα από την Ελλάδα».

– Τον Τζων Σωσσίδη τον είχατε γνωρίσει εκείνη την περίοδο;

«Αμυδρώς. Την εποχή εκείνη ήταν διπλωματικός σύμβουλος του πρωθυπουργού. Ηξερα ότι έπαιξε ουσιαστικό ρόλο».

Το 1965 ξεσπάει η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ. Κάποιοι κατηγορούν τον Ανδρέα Παπανδρέου ότι συγκροτούσε μια συ νωμοτική στρατιωτική οργάνωση με βάση την Κύπρο. Η υπόθεση και η επιμονή του Κωνσταντίνου να προχωρήσει η ανάκριση οδήγησαν στην τελική σύγκρουσή του με τον Παπανδρέουσε σχέση με το ποιος έπρεπε να είναι ο υπουργός Αμυνας, που θα είχε και την πολιτική ευθύνη για τις έρευνες.

– Με τον Γαρουφαλιά είχατε κάποιες σχέσεις ιδιαίτερες εκείνη την περίοδο;

«Οχι. Γνώρισα τον Γαρουφαλιά όταν έγινε υπουργός και είχα πολύ καλές σχέσεις μαζί του, όπως επίσης με τον Κωστόπουλο, τον Ζίγδη, τον Μπακατσέλο και τους άλλους υπουργούς».

– Η πρώτη φορά που αρχίζει να υπάρχει μια σκιά στις σχέσεις σας με τον πρωθυπουργό είναι η ιστορία τού «ΑΣΠΙΔΑ»;

«Ναι, νομίζω ο “ΑΣΠΙΔΑ” ήταν η πρώτη σκιά στη σχέση μας».

– Τι μάθατε σ΄ αυτή την ιστορία, πόσο σοβαρή σας φαινόταν τότε;

«Σύμφωνα με πληροφορίες που έφθαναν από την Κύπρο, είχαν παρατηρηθεί ύποπτες κινήσεις ορισμένων αξιωματικών του στρατού με στόχο να οργανωθεί εκτροπή στο στράτευμα. Ο Ανδρέας Παπανδρέου εφέρετο ότι ήταν ο εμπνευστής αυτών των κινήσεων. Πάντως ήταν ξεκάθαρο σ΄ εμένα ότι δεν μπορούσαμε να ελέγξουμε την ακρίβεια αυτών των πληροφοριών».

– Δεν είπατε στον Αρναούτη να ψάξει κάτι;

«Οχι, πώς να ψάξει; Σε τέτοιες περιπτώσεις διενεργείται ανάκριση από τα αρμόδια όργανα».

– Σας φαινόταν όμως μια σοβαρή ιστορία.

«Αυτή την εντύπωση είχα σχηματίσει».

– Και η απειλή, ο κίνδυνος ποιος ήταν;

«Να εκδηλωθεί συνωμοσία στο στράτευμα. Είχα υπόψη μου ότι στο παρελθόν υπήρχε ο ΙΔΕΑ και ότι είχε παρουσιασθεί κάποτε σοβαρή αναταραχή στο Πεντάγωνο. Ανυποχώρητη θέση του πατέρα μου ήταν ότι ο στρατός έπρεπε να παραμένει έξω από την πολιτική. Τόσο ο βασιλεύς Παύλος όσο και εγώ δεν επιτρέπαμε στους αρχηγούς των Ενόπλων Δυνάμεων να απευθύνονται σ΄ εμάς για πολιτικά θέματα. Η αρχή μας ήταν: Εξω από το στράτευμα η πολιτική. Βεβαίως είχαμε παρεξηγηθεί και είχε δημιουργηθεί η εντύπωση ότι επιδιώκαμε τον έλεγχο του στρατού. Αυτό δεν ήταν αλήθεια, αλλά δεν είχαμε τη δυνατότητα να αποδείξουμε το αντίθετο. Εναντιώθηκα σ΄ αυτό που ονομάστηκε “ΑΣΠΙΔΑ”, όπως εναντιώθηκα και στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου».

– Θυμάστε την πρώτη φορά που συζητήσατε με τον Παπανδρέου για το θέμα αυτό;

«Δεν θυμάμαι…».

– Αυτό αρχίζει ουσιαστικά τον Μάρτιο του ΄65.

«Είχα λάβει πολλές επιστολές από τον Γρίβα, ο οποίος διετείνετο ότι υπάρχει συνωμοσία».

– Εσείς αισθάνεστε ότι εκείνη την εποχή υπήρχαν άνθρωποι στο δικό σας περιβάλλον που κινδυνολογούσαν; Λένε ότι ο Χοϊδάς αντιμετώπιζε τα πράγματα με εισαγγελικό τρόπο. Μπορεί να ήταν πιο απόλυτος απ΄ ό,τι θα έπρεπε ως σύμβουλος;

«Υπήρχαν φήμες και πληροφορίες για συνωμοσία στο στράτευμα. Ηταν ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα. Δεν μπορώ να πω ότι ο Χοϊδάς ή κάποιοι άλλοι αντιμετώπιζαν τα πράγματα με εισαγγελική νοοτροπία. Ανησυχούσα διότι δεν ήθελα καμιάς μορφής συνωμοσία στο στράτευμα. Θα είχα γίνει έξαλλος αν είχα πληροφορηθεί την προετοιμασία του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου και θα είχα παρέμβει δυναμικά για να το αποτρέψω».

– Η ανησυχία αυτή δημιουργήθηκε από πληροφορίες που έρχονταν από τρίτους.

«Ο Γρίβας ήταν η βασική πηγή των περισσοτέρων πληροφοριών ότι εξυφαίνεται η συνωμοσία στο στράτευμα».

– Τον Μάρτιο του ΄65 υπάρχει μια συζήτηση που είχατε τότε με τον επιτετραμμένο της αμερικανικής πρεσβείας Ανσουτζ, όπου εσείς λέτε ότι θα προτιμούσατε να ήταν ο Στεφανόπουλος πρωθυπουργός, γιατί θα ήταν πιο συνεννοήσιμος σ΄ αυτά τα θέματα. Σας περνούσε από το μυαλό ως σκέψη αυτό;

«Θα πρέπει να σας πω ότι ουδόλως εκτιμούσα τον Ανσουτζ. Ηταν ατυχία η αντικατάσταση του Λαμπουίζ, ο οποίος ήταν σοβαρός και θετικός. Πάντα είχα την αίσθηση ότι δεν μπορούσα να εμπιστευθώ τον Ανσουτζ. Είχα φθάσει στο σημείο να ζητήσω από τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ την απομάκρυνσή του από την Ελλάδα με τη σύμφωνη γνώμη του τότε υπουργού Εξωτερικών. Ηταν λάθος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ να αφήσουν να ασκεί καθήκοντα πρέσβη ο Ανσουτζ για μεγάλο χρονικό διάστημα».

 

Ο ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΣΤΟΝ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

Ο Κωνσταντίνος στέλνει μια σειρά εξαιρετικά σκληρές και αυστηρές επιστολές στον πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου αμφισβητώντας το δικαίωμά του να ορίζει υπουργό Αμύνης της δικής του επιλογής. Ως σήμερα δεν έχει διευκρινιστεί ποιοι ακριβώς ήταν οι συντάκτες εκείνων των περίφημων επιστολών.

– Οταν ξεσπάει το θέμα της απομάκρυνσης του Γαρουφαλιά, εσείς πόσο γρήγορα καταλαβαίνετε ότι είναι πολύ σοβαρό;

«Κατάλαβα ότι ήταν σοβαρό το θέμα όταν διάβασα στις εφημερίδες ότι αντιστέκομαι στην απομάκρυνση του Γαρουφαλιά. Κανένας δεν μου είχε ζητήσει να υπογράψω διάταγμα για την απομάκρυνσή του. Θυμάμαι ότι πήρα στο τηλέφωνο τον πρωθυπουργό μερικές εβδομάδες πριν από την κρίση και τον ρώτησα: “Μου έχετε ζητήσει την απομάκρυνση του Γαρουφαλιά;”.

“Οχι, δεν υπάρχει τέτοιο θέμα” μου απάντησε».

– Αυτό εσείς πώς το ερμηνεύετε;

«Εκείνη την εποχή υπήρχε μια τρομακτική ένταση. Δεν γνωρίζω γιατί έγιναν όλα αυτά, νομίζω όμως ότι είχα σωστά προβλέψει πως κάποιοι επεδίωκαν να συγκρουσθώ με τον Γ. Παπανδρέου. Τα γεγονότα είναι γνωστά. Πρέπει όμως να σας ομολογήσω ότι διέπραξα λάθη. Πρώτον, δεν έπρεπε ποτέ να είχα απευθύνει στον πρωθυπουργό εκείνες τις επιστολές. Δεύτερον, δεν έπρεπε ποτέ να εμπλακώ τόσο γρήγορα σε διαφωνία με τον Γ. Παπανδρέου. Τρίτον, έπρεπε να καταβάλω μεγαλύτερες προσπάθειες για να τον πείσω να μην παραιτηθεί».

– Τις επιστολές, οι οποίες είναι κρίσιμες, ποιος τις έγραψε;

«Βασικά ο Κ. Χοϊδάς με τη δική μου συμπαράσταση και πιστεύω πως στη σύνταξή τους είχε παίξει ρόλο και ο Π. Κόκκας, που ήταν φίλος του Χοϊδά».

– Αρα, μπορεί να υποθέσει κανείςκαι ο Μητσοτάκης;

«Μπορείτε να κάνετε αυτή την εκτίμηση, αλλά δεν έχω τέτοιο δεδομένο. Ο ίδιος ο Κόκκας αργότερα μου ομολόγησε ότι είχε συμβάλει στη σύνταξη των επιστολών».

– Ο Αρναούτης;

«Ο Αρναούτης ήταν παρών όταν με τον Χοϊδά συντάσσαμε τις επιστολές αλλά δεν είχε καμία συμμετοχή».

– Οταν διαβάζατε αυτές τις επιστολές δεν καταλαβαίνατε ότι μπαίνατε σε ένα αδιέξοδο;

«Ναι. Κυρίως μετά τη δεύτερη επιστολή. Την πρώτη επιστολή ο πρωθυπουργός την είχε αποκαλέσει πατριαρχική. Ηταν λάθος μου».

– Κάποιοι λένε ότι, αν ήταν κάποιος άνθρωπος κοντά σας από το περιβάλλον του πατέρα σας, ενδεχομένως θα είχαν σταματήσει αυτές οι επιστολές. Το έχετε σκεφθεί ποτέ αυτό;

«Οχι».

Η κορύφωση της κρίσης, η ρήξη με τον Γέρο και η Αποστασία

Ο Κωνσταντίνος, αφού έχει στείλει τις περιβόητες επιστολές προς τον Γεώργιο Παπανδρέου, κείμενα που δυναμίτισαν τις σχέσεις ανώτατου άρχοντος και πρωθυπουργού, περιγράφει όσα συνέβησαν τις κρίσιμες ώρες, γεγονότα που οδήγησαν στον εξαναγκασμό του πρωθυπουργού σε παραίτηση, όπως τη νύχτα της ίδιας ημέρας θα καταγγείλει προς τον ελληνικό λαό ο Γεώργιος Παπανδρέου. Οπως είναι γνωστό, ο Γ. Παπανδρέου αποχώρησε από τα ανάκτορα λέγοντας στον Κωνσταντίνο ότι θα υποβάλει την παραίτησή του γραπτώς.

«Μου αρκεί και προφορικώς» φέρεται απαντήσας ο Κωνσταντίνος, ο οποίος αμέσως εκάλεσε τον Γεώργιο Νόβα, τότε πρόεδρο της Βουλής, και του έδωσε την εντολή σχηματισμού νέας κυβερνήσεως. Ο Κωνσταντίνος ομολογεί ότι αμέσως μετά τον Γ. Παπανδρέου εκάλεσε τον Γ. Νόβα και του έδωσε την εντολή χωρίς προφανώς να συνεννοηθεί με οποιονδήποτε, ούτε να συζητήσει τα διάφορα ενδεχόμενα. Αυτή η ταχύτητα στις ενέργειες του τέως βασιλέως έδωσε τη βάση για εξαγωγή του συμπεράσματος ότι είχε προηγηθεί συνωμοσία και προσυνεννόηση με τους αποστάτες. Λίγες ημέρες αργότερα οι εφημερίδες θα γράψουν ότι ο Γ. Νόβας περίμενε από νωρίς σε ένα σαλονάκι των ανακτόρων. Περίμενε «στην κουζίνα», θα πει επιγραμματικά λίγες ημέρες αργότερα ο Γ. Παπανδρέου.

– Με τη μητέρα σας είχατε κουβεντιάσει εκείνη την κρίση με τον Παπανδρέου; Ηξερε ότι υπάρχει κρίση;

«Ηξερε ότι συντάσσονταν οι επιστολές αλλά δεν αναμείχθηκε καθόλου. Ηθελε να αποφύγει σχόλια ότι δήθεν έφταιγε εκείνη, κάτι που τελικά δεν αποφεύχθηκε».

– Κατ΄ ιδίαν το κουβεντιάσατε;

«Ηταν φυσικό να συζητάμε για ένα τόσο σοβαρό θέμα. Δεν ήθελα η βασίλισσα, η μητέρα μου και η αδελφή μου να πληροφορούνται τις εξελίξεις από τις εφημερίδες».

– Λέω αν υπήρχε κάποια φωνή άλλη εκείνη τη στιγμή που σας έλεγε «μην το κάνεις», «πρόσεξέ το» κτλ. Υπήρχε, δηλαδή, ομοφωνία στο δικό σας περιβάλλον;

«Είχα την πρωτοβουλία και φυσικά την ευθύνη. Στο περιβάλλον μου δεν είχε διατυπωθεί διαφωνία. Θέλω όμως να επαναλάβω ότι η βασίλισσα και η μητέρα μου δεν είχαν καμία ανάμειξη».

– Τον Γαρουφαλιά τον είχατε δει εσείς τότε κατ΄ ιδίαν;

«Δεν νομίζω. Δεν είχα μαζί του ιδιωτική συνάντηση, αν αυτό εννοείτε. Μόνο σε ακρόαση τον είχα συναντήσει».

– Με τον «Γέρο» έγινε κάποια προσπάθεια εκτόνωσης προτού φθάσουμε στις 15 Ιουλίου;

«Οταν ήμουν στην Κέρκυρα τον πήρα στο τηλέφωνο και του λέω: “Κύριε πρωθυπουργέ, διαβάζω στις εφημερίδες ότι ζητάτε την απομάκρυνση του Γαρουφαλιά και ότι αντιδρώ”.

Μου απαντά: “Οχι, δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο”.

Η μεταξύ μας διαφωνία προκλήθηκε όταν εξέφρασε ο Γ. Παπανδρέου την επιθυμία να αναλάβει ο ίδιος το υπουργείο Εθνικής Αμύνης».

– Και εσείς θεωρείτε ότι υπήρχε ζήτημα στο να κρατήσει ο Παπανδρέου το υπουργείο.

«Θεωρούσα ότι, εφόσον στο πλαίσιο και υπό την ευθύνη του υπουργείου Εθνικής Αμύνης διεξήγετο ανάκριση και το όνομα του υιού του πρωθυπουργού εφέρετο να έχει παίξει ηγετικό ρόλο στην υπόθεση που ερευνάτο, δεν θα ήταν ορθό να αναλάβει ο πρωθυπουργός-πατέρας την ηγεσία του υπουργείου».

Στις 15 Ιουλίου 1965 ο Γ. Παπανδρέου υποβάλλει την παραίτησή του στον βασιλέα και αρχίζει η κρίση της Αποστασίας. Ο Κωνσταντίνος ορίζει πρωθυπουργό τον Πρόεδρο της Βουλής Νόβα, ο οποίος δεν παίρνει ψήφο εμπιστοσύνης. Στη συνέχεια ορίζει τον Τσιριμώκο, ο οποίος επίσης αποτυγχάνει, και τελικώς στην τρίτη προσπάθεια παίρνει ψήφο εμπιστοσύνης ο Στεφανόπουλος. Η ΕΚ έχει εν τω μεταξύ κηρύξει τον «Ανένδοτο Αγώνα» εναντίον του Παλατιού.

– Εσείς πόσο κοντά στις 15 Ιουλίου καταλαβαίνετε ότι πάμε σε ένα αδιέξοδο…

«Ηταν ξεκάθαρο εκείνες τις ημέρες αφού ο πρωθυπουργός επέμενε να αναλάβει το υπουργείο Εθνικής Αμύνης. Το πρωί της 15ης Ιουλίου φώναξα τον καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου Σγουρίτσα και τον ρώτησα αν το Σύνταγμα μου παρείχε το δικαίωμα να δώσω εντολή σχηματισμού κυβερνήσεως σε τρίτο πρόσωπο σε περίπτωση που ο πρωθυπουργός θα υπέβαλλε την παραίτησή του. Ο Σγουρίτσας μού απάντησε θετικά. Θα έπρεπε δε η νέα κυβέρνηση να εμφανισθεί στη Βουλή εντός 15 ημερών και να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης».

– Τι συνέβη στις 15 Ιουλίου; Ερχεται ο Παπανδρέου σε εσάς και το κλίμα είναι βαρύ;

«Ημουν πολύ στενοχωρημένος διότι έβλεπα ότι είχε δημιουργηθεί αδιέξοδο. Στην ακρόαση που είχαμε ο πάντα ευγενής και πράος Γ. Παπανδρέου μού λέει, απ΄ ό,τι θυμάμαι:

“Μεγαλειότατε, πρέπει να αναλάβω το υπουργείο Εθνικής Αμύνης”. Του απαντώ: “Κύριε πρωθυπουργέ, δεν θεωρώ σκόπιμο να αναλάβετε το υπουργείο Εθνικής Αμύνης, εκκρεμεί ανάκριση και υποτίθεται ότι υπάρχουν καταγγελίες που επιβαρύνουν τον γιο σας. Σας προ τείνω λοιπόν να βάλω εν λευκώ την υπογραφή μου σε ένα διάταγμα και εσείς να συμπληρώσετε χωρίς να με ρωτήσετε το όνομα εκείνου που επιθυμείτε να διορίσετε υπουργό Εθνικής Αμύνης”.

Σκέφτηκε για λίγο την πρότασή μου και μου λέει:

“Οχι, θέλω να αναλάβω εγώ το υπουργείο. Αν με εμπιστεύεστε ως πρωθυπουργό της χώρας, πρέπει να με εμπιστεύεστε και ως υπουργό Εθνικής Αμύνης”.

“Δεν είναι θέμα εμπιστοσύνης” θυμάμαι πως του είπα. “Εγώ σας εμπιστεύομαι, είναι όμως αποκλειστικά και μόνο θέμα ηθικής τάξεως”.

Επέμενε. Είχα προβλέψει αυτό το ενδεχόμενο, αλλά δεν είχα επεξεργασθεί τρόπους αντιμετωπίσεως. Εκείνη τη στιγμή σκέφθηκα μια λύση την οποία δεν είχα προετοιμάσει ούτε συζητήσει με τον Χοϊδά. Του λέω:

“Κύριε πρωθυπουργέ, γιατί δεν κάνουμε κάτι άλλο;”.

“Τι άλλο μπορεί να γίνει; ” με ρωτά.

“Προτείνω να μεταφερθεί η διαδικασία της ανακρίσεως στο υπουργείο Δικαιοσύνης. Αν το δεχθείτε, θα υπογράψω αμέσως το σχετικό διάταγμα για να αναλάβετε το υπουργείο Εθνικής Αμύνης”. Ο πρωθυπουργός, δυστυχώς, δεν δέχθηκε την πρότασή μου και φεύγοντας κοντοστάθηκε στην πόρτα και μου είπε:

“Εχω την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και το δικαίωμα να ζητήσω τη διεξαγωγή εκλογών. Αλλά δεν το ζητώ”.

Οπότε του λέω:

“Είμαι τότε, κύριε πρωθυπουργέ, ελεύθερος να κινηθώ όπως νομίζω”.

“Αντιλαμβάνομαι απολύτως τι μου λέτε, Μεγαλειότατε”.

Και εκεί έκλεισε η συζήτηση. Εφυγε και αμέσως ζήτησα να φωνάξουν τον Νόβα, που ήταν στο γραφείο του στη Βουλή. Του είπα ότι δεν συμφωνήσαμε, του ζήτησα τη δύναμη των κομμάτων και τον ρώτησα για άλλη μία φορά αν θα δεχθεί την εντολή σχηματισμού κυβερνήσεως. Μου έδωσε θετική απάντηση. Μετά ήρθε ο Χοϊδάς και μου είπε ότι σε λίγο θα έφθαναν ο Κωστόπουλος και ο ναύαρχος Τούμπας».

– Καταλαβαίνατε ότι εκείνη την ώρα είχε ανοίξει το κουτί της Πανδώρας;

«Ναι. Είχα συνειδητοποιήσει ότι είχαμε μπει σε μια φοβερή κρίση την οποία ειλικρινά δεν επιθυμούσα. Με είχε κυριεύσει ταυτόχρονα θλίψη για το αδιέξοδο που είχε δημιουργηθεί και θυμός γιατί δεν ήταν ανάγκη να φθάσουμε ως εκεί. Αν κοιτάξει κανείς πίσω μετά από 40 χρόνια, διερωτώμαι και εγώ: Ηταν ανάγκη, τόσο στην περίπτωση του ταξιδιού του Λονδίνου όσο και τον Ιούλιο του 1965, να φθάσουν οι τότε πρωθυπουργοί Καραμανλής και Γ. Παπανδρέου στα άκρα; Δεν θα μπορούσε ο Καραμανλής να υποχωρήσει αφού είχε διαπιστώσει ότι ο βασιλεύς Παύλος επέμενε να πραγματοποιηθεί το επίσημο αυτό ταξίδι που θεωρούσε ότι ήταν αναγκαίο για τη βελτίωση των σχέσεων Ελλάδος- Μ. Βρετανίας; Ηταν αναγκαίο να φθάσει στην παραίτηση; Επίσης, δεν θα μπορούσε ο Γ. Παπανδρέου να αποδεχθεί την πρότασή μου να μεταφερθεί η ανάκριση για τον “ΑΣΠΙΔΑ” στο υπουργείο Δικαιοσύνης και να αναλάβει αμέσως το υπουργείο Εθνικής Αμύνης; Δεν αποτελούσε η πρότασή μου αυτή μια διέξοδο που θα απέτρεπε την τραγική πολιτική κρίση που επακολούθησε;

Αυτά τα ερωτήματα δεν αμβλύνουν την πεποίθησή μου ότι η συγγραφή και αποστολή στον πρωθυπουργό εκείνων των επιστολών υπήρξε σοβαρό ολίσθημα. Ανεξάρτητα του εάν συντάκτης των επιστολών ήταν ο Χοϊδάς ή ο Κόκκας, οι επιστολές αυτές είχαν τη δική μου υπογραφή και συνεπώς φέρω αποκλειστικά την ευθύνη. Πιστεύω ότι, αν είχα περισσότερη υπομονή, ίσως να είχα πείσει τον πρωθυπουργό και δεν θα φθάναμε στα άκρα. Επρεπε να είχα συνομιλήσει νωρίτερα και περισσότερο μαζί του. Κατά καιρούς πολλές φήμες κυκλοφορούσαν, τόσο για τον βασιλέα Παύλο όσο και για μένα. Ειδικότερα, ότι τον πατέρα μου πίεζε η μητέρα μου σχετικά με το ταξίδι του Λονδίνου, ενώ εγώ κατά τη διάρκεια της κρίσεως του 1965 βρισκόμουν αφενός μεν υπό την επιρροή της μητέρας μου και αφετέρου κάτω από τις πιέσεις Αμερικανών και άλλων πολιτικών και οικονομικών παραγόντων. Οι ιστορικοί, πιστεύω, θα πρέπει να ερευνήσουν ποιοι και γιατί πίεζαν τον Γ. Παπανδρέου τον Ιούλιο του 1965».

– Εχετε βρει απάντηση εσείς;

«Δεν έχω. Το μόνο που γνωρίζω είναι ότι οι σχέσεις του πρωθυπουργού Παπανδρέου και του βασιλέως Κωνσταντίνου ήταν σχέσεις, όπως σας έχω ήδη πει, παππούπρωθυπουργού και εγγονού- βασιλέως. Ηταν αρμονικές και πολύ λυπήθηκα που δεν κατάφερα να αποφύγω την αντιπαράθεση μαζί του».

– Εκείνη την ώρα πέρασε από το μυαλό σας να κάνετε εσείς πίσω;

«Εκανα ό,τι μου υπαγόρευε η κρίση μου την εποχή εκείνη».

– Να κάνετε τελείως πίσω. Να του πείτε:Πάρε εσύ το υπουργείο.

«Σας επαναλαμβάνω ότι ήταν θέμα ηθικής τάξεως. Του πρότεινα, ως διέξοδο στην κρίση, να αναλάβει αμέσως το υπουργείο Εθνικής Αμύνης υπό τον όρο να μεταφερθεί η ανάκριση στο υπουργείο Δικαιοσύνης».

– Τι είναι αυτό που σας φόβιζε να κάνετε πίσω; ότι θα χάσετε το πρεστίζ, τη δική σας δύναμη;

«Δεν ήταν ο φόβος ότι μειωνόταν το κύρος μου. Ηταν περισσότερο η πεποίθησή μου και η ανησυχία μου ότι από πλευράς πολιτικής και ηθικής δεοντολογίας δεν ήταν σωστό να αναλάβει ο πατέρας την ευθύνη της ανακρίσεως που διεξήγετο και σε βάρος του γιου του. Θέλω να πιστεύω πως ο Γ. Παπανδρέου ενδόμυχα συμφωνούσε μαζί μου, αλλά έχω την εντύπωση ότι οι τότε κομματικές συνθήκες τού υπαγόρευσαν την αρνητική στάση που κράτησε».

– Σας είχαν «φουντώσει» εσάς με πληροφορίες για τον «ΑΣΠΙΔΑ»τότε, πιο κοντά στις 15 Ιουλίου;

«Οχι περισσότερο απ΄ όσα σας περιέγραψα πριν. Κυκλοφορούσαν πολλές φήμες και πληροφορίες που δημιουργούσαν σύγχυση. Η ουσία είναι ότι ως αρχηγός του κράτους, ανεύθυνος κατά το Σύνταγμα, είχα χρέος να συμβουλεύω, τη δε ευθύνη των αποφάσεων είχε η κυβέρνηση. Επαναλαμβάνω ότι έκανα λάθος, δεν προσπάθησα όσο έπρεπε με τον Γ. Παπανδρέου».

AΠΟ ΤΟΝ NΟΒΑ ΣΤΟΝ TΣΙΡΙΜΩΚΟΚΑΙ ΣΤΟΝ ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟ

– Φεύγει ο Παπανδρέου. Εσείς τι κάνετε αμέσως μετά;

«Αμέσως μόλις ανακοινώθηκε η παραίτηση του πρωθυπουργού, κάλεσα τον Πρόεδρο της Βουλής Νόβα και του έδωσα την εντολή σχηματισμού κυβερνήσεως».

– Υπήρχε μια προετοιμασία πριν για το τι θα γίνει στην περίπτωση που παραιτηθεί ο Παπανδρέου;

«Είχε ερωτηθεί ο τότε Πρόεδρος της Βουλής Νόβας ή από εμένα ή από τον Χοϊδά, δεν θυμάμαι ακριβώς, αν θα εδέχετο την εντολή σχηματισμού κυβερνήσεως έπειτα από ενδεχόμενη παραίτηση του πρωθυπουργού και είχε απαντήσει θετικά».

– Ο Νόβας ήταν ήδη μέσα στα ανάκτορα όταν παραιτήθηκε ο Παπανδρέου;

«Οχι. Ηταν στο γραφείο του στη Βουλή. Τηλεφώνησα αμέσως στον Χοϊδά και του είπα να καλέσει τον Πρόεδρο της Βουλής. Ηρθε στα ανάκτορα εκείνη τη στιγμή και με ενημέρωσε για την κοινοβουλευτική δύναμη των κομμάτων. Ηρθαν μετά ο Κωστόπουλος, ο οποίος ανέλαβε το υπουργείο Εθνικής Αμύνης, ο ναύαρχος Τούμπας, ο οποίος ανέλαβε το υπουργείο Δημόσιας Τάξης, και την επομένη άρχισε να συμπληρώνεται η κυβέρνηση. Η εντολή ήταν να συγκροτηθεί η νέα κυβέρνηση και να εμφανισθεί στη Βουλή να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης εντός 15 ημερών».

– Τον Στεφανόπουλο τον σκεφθήκατε καθόλου εκείνη τη στιγμή;

«Οχι. Μετά, όταν ο Νόβας δεν πήρε ψήφο εμπιστοσύνης, με επεσκέφθησαν ο Στεφανόπουλος και ο Τσιριμώκος. Εγινε μεγάλη συζήτηση για το αν θα μπορούσε κάποιος από τους δύο να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας εξασφαλίζοντας ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή. Ο Τσιριμώκος μού είπε ότι δεν πι στεύει ότι θα τα καταφέρει να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης. Ο Στεφανόπουλος μου ζήτησε περιθώριο 24 ωρών για να κάνει βολιδοσκοπήσεις. Συμφωνήσαμε λοιπόν να συναντηθούμε εκ νέου έπειτα από 24 ώρες για να αναθέσω την εντολή σε εκείνον που θα είχε μεγαλύτερη πιθανότητα να εξασφαλίσει ψήφο εμπιστοσύνης. Πράγματι σε 24 ώρες επανήλθαν σε ακρόαση. Επειτα από μακρά συζήτηση κατά την οποία οι δύο πολιτικοί ανέλυσαν τους συσχετισμούς των πολιτικών δυνάμεων της Βουλής και ενώ διεφαίνετο ότι περισσότερες πιθανότητες να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης είχε ο Στεφανόπουλος, γυρίζει και λέει:

“Εγώ είμαι γρουσούζης, δεν μπορώ να δεχθώ την εντολή”. Ο Τσιριμώκος, ο οποίος νομίζω ότι τα έχασε και εξεπλάγη περισσότερο από μένα, του είπε τότε: “Κύριε πρόεδρε, τι είναι αυτά που λέτε; Βάζετε τον βασιλιά σε πολύ δύσκολη θέση, έχουμε κάνει συμφωνία κυρίων”.

Ο Στεφανόπουλος όμως επέμενε στην άποψή του. Τότε απευθύνθηκα στον Τσιριμώκο και του λέω:

“Εχετε την εντολή σχηματισμού κυβερνήσεως”.

Ο Τσιριμώκος δέχθηκε, γεγονός που προκάλεσε πολιτική έκρηξη.

Κανείς δεν περίμενε ότι θα έδινα την εντολή σε έναν πρώην αριστερό. Είναι αξιοσημείωτο ότι την επομένη που ανέλαβε ο Τσιριμώκος, στην τελετή για την απονομή των διπλωμάτων στους αξιωματικούς της Σχολής Πολέμου στη Θεσσαλονίκη, οι τρεις αρχηγοί των Ενόπλων Δυνάμεων με συνεχάρησαν για την επιλογή μου. Δεν επέτρεψα βέβαια να γίνει πολιτική συζήτηση, ήταν εμφανές όμως ότι είχαν νιώσει ανακούφιση».

– Με τον Μητσοτάκη πότε έρχεστε σε επαφή εσείς;

«Νομίζω μόλις ανέλαβε ο Τσιριμώκος. Τον ρώτησα αν θα συμμετάσχει στην κυβέρνηση και μου απάντησε θετικά».

– Εσείς θεωρούσατε ότι ήταν μια σημαντική προσωπικότητα;

«Ναι, βέβαια. Αναμφιβόλως είναι μια σημαντική πολιτική προσωπικότητα».

– Ετέθη ποτέ ζήτημα να αναλάβει ο ίδιος πρωθυπουργός; 

«Οχι. Ούτε μου το ζήτησε ούτε το πρότεινε κανείς».

 

Η εξαγορά βουλευτών, οι Αμερικανοί και οι επαφές με τον Καραμανλή

Τα δραματικά γεγονότα του θέρους του 1965 δηλητηρίασαν την πολιτική ζωή του τόπου και απείλησαν τον κοινωνικό ιστό.

Ενδείξεις και μαρτυρίες οδήγησαν στην εκτίμηση ότι ακόμη και εξαγορές βουλευτών έγιναν προκειμένου να εξασφαλισθεί υποστήριξη για την αποκληθείσα αυλική κυβέρνηση των αποστατών. Ο τότε βασιλεύς Κωνσταντίνος τονίζει: «Δεν είχα απολύτως καμία ανάμειξη σε αυτό το ταπεινωτικό και εξευτελιστικό για τους θεσμούς παρασκήνιο». Ο Κωνσταντίνος αποκαλύπτει όλο το θλιβερό παρασκήνιο, με τους βασιλικούς συμβούλους να κινούνται στα παρασκήνια για να συγκεντρώσουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία πρόθυμη να στηρίξει την εκτροπή. Ενάμιση χρόνο αργότερα ο ίδιος ο τέως βασιλεύς θα αρχίσει να αισθάνεται το βάρος του πολιτικού προβλήματος. Και θα αρχίσει επαφές για λύση στο αδιέξοδο. Η πορεία της χώρας όμως έχει δρομολογηθεί. Ο εξευτελισμός των θεσμών οδηγεί στην απριλιανή χούντα…

– Οταν δεν πήρε ψήφο εμπιστοσύνης ο Τσιριμώκος, φοβηθήκατε; Υποθέτω ότι ήταν πράγμα δύσκολο.

«Είχα τότε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον Μαρκεζίνη, ο οποίος μου τηλεφώνησε για να μου πει ότι δεν θα ψηφίσει την κυβέρνηση Τσιριμώκου. Του είπα:

“Δεν είναι δική μου δουλειά να σας πω ποιον θα ψηφίσετε, αλλά φαντάζομαι ότι αν συναντηθούμε ύστερα από πολλά χρόνια θα μου ομολογήσετε ότι κάνατε λάθος”. Οταν καταψηφίστηκε στη Βουλή ο Τσιριμώκος, ανέθεσα την εντολή στον Στεφανόπουλο. Ηταν η τελευταία μου προσπάθεια να στηρίξει η Βουλή μια νέα κυβέρνηση. Θυμάμαι ότι κατά τη διάρκεια των συζητήσεων στη συνεδρίαση του Συμβουλίου του Στέμματος, με παρόντες τον πρωθυπουργό και όλους τους αρχηγούς των κομμάτων, πήρε τον λόγο κάποια στιγμή ο Π. Κανελλόπουλος και είπε:

“Μεγαλειότατε, η Εθνική Ριζοσπαστική Ενωση είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει τις κάλπες και να πάει σε εκλογές”.

Εκείνη τη στιγμή αλληλοκοιτάχτηκαν οι Πιπινέλης και Μαρκεζίνης διότι κατάλαβαν ότι, αν ο Γ. Παπανδρέου διατύπωνε συγκεκριμένο αίτημα για τη διεξαγωγή εκλογών, δεν θα μπορούσα να αρνηθώ αφού ήταν σύμφωνο και το δεύτερο σε δύναμη κόμμα της ΕΡΕ. Ο Γ. Παπανδρέου όμως δεν έθεσε θέμα εκλογών».

– Γιατί ο Παπανδρέου δεν πήγε σε εκλογές;

«Αυτό είναι ένα μεγάλο μυστήριο. Ασφαλώς θα είχε κάποιον λόγο. Πάντως η- σύμφωνα με τη δήλωση του Κανελλόπουλου- ετοιμότητα του κόμματος της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως να αντιμετωπίσει τις εκλογές είχε ανοίξει εκείνη τη στιγμή μια μεγάλη πόρτα στον Παπανδρέου και ποτέ δεν κατάλαβα γιατί δεν θέλησε να τη διαβεί».

– Πείτε μου πώς νιώθετε στην Αθήνα της εποχής εκείνης. Κάθε ημέρα διαδηλώσεις όπου βρίζουν εσάς και διαδήλωναν εναντίον της μοναρχίας. Νιώσατε ανασφάλεια;

«Ανασφάλεια όχι, στενοχώρια ναι. Το ελληνικό κράτος ήταν ισχυρό. Θα μπορούσαμε όμως όλοι να είχαμε διαχειρισθεί διαφορετικά την κρίση ώστε να είχε αποφευχθεί το αδιέξοδο».

– Το κουβεντιάζατε με τους ανθρώπους σας;

«Βεβαίως, το κουβέντιαζα με πολύ κόσμο. Τόσο πολύ με ενοχλούσε η κατάσταση που είχε διαμορφωθεί ώστε αποφάσισα ότι έπρεπε να κά νω κάτι. Πήρα λοιπόν μια πρωτοβουλία που θεωρώ ότι ήταν η πιο σωστή ενέργειά μου σε όλη αυτή τη δύσκολη περίοδο. Προκάλεσα μυστική συνάντηση με τον Παπανδρέου και τον Κανελλόπουλο για να βρεθεί από κοινού μια διέξοδος».

– Οι Αμερικανοί σάς είχαν εκφράσει ενδιαφέρον εκείνη την εποχή για το τι γίνεται;

«Δεν επέτρεπα ανάμειξή τους στα εσωτερικά της χώρας».

– Πάω πάλι στα αρχεία γιατί υπάρχουν ενδιαφέροντα πράγματα σε σχέση με την τελευταία ψηφοφορία του Στεφανόπουλου: το ότι πάλι εσείς βλέπετε τον Ανσουτζ και του λέτε «χρειάζομαι βοήθεια για να πάρει ο Στεφανόπουλος ψήφο εμπιστοσύνης γιατί έχω πέντε-έξι βουλευτές οι οποίοι δεν είναι σίγουρο ότι θα ψηφίσουν Στεφανόπουλο». Υπάρχει επίσης ένα επίσημο αίτημα της CΙΑ προς την Ουάσιγκτον που λέει ότι είναι δική σας παράκληση να βοηθήσουν οι Αμερικανοί για αυτούς τους πέντε-έξι βουλευτές που έλειπαν. Από αυτά δεν έχει γίνει τίποτε;

«Συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Ποτέ δεν ζήτησα από τις αμερικανικές υπηρεσίες να παρέμβουν καθ΄ οιονδήποτε τρόπο στην κρίση εκείνη. Οι πληροφορίες μου ήταν ότι ο Ανσουτζ προσπαθούσε να εμποδίσει βουλευτές να ψηφίσουν τον Στεφανόπουλο. Αυτό το θυμάμαι πολύ καλά».

– Γιατί;

«Δεν ξέρω γιατί. Διαμαρτυρήθηκα μάλιστα σε τηλεφωνική επαφή που είχα με τον Ντιν Ρασκ, υπουργό Εξωτερικών τότε των ΗΠΑ. Δεν αναγνώριζα στους Αμερικανούς το δικαίωμα αναμείξεώς τους στα εσωτερικά της Ελλάδος. Ζήτησα λοιπόν από τον υπουργό Εξωτερικών της Αμερικής να δώσει εντολή στον Ανσουτζ να σταματήσει τις παρεμβάσεις του, ειδάλλως να τον μεταθέσει. Δυστυχώς δεν τον μετέθεσε. Δεν γνωρίζω τι έγραφε ο Ανσουτζ στα τηλεγραφήματά του».

– Την εποχή εκείνη είχαν επιρροή, δεν είναι όπως σήμερα.

«Ηταν υποτιμητικό να διαδίδεται ότι οι Αμερικανοί πίεζαν βουλευτές να ψηφίσουν Στεφανόπουλο. Θα πρέπει να αναρωτηθεί κανείς γιατί τα έγραφε αυτά ο Ανσουτζ».

– Εσείς ύστερα από όλα αυτά τα χρόνια δεν έχετε μια εικόνα τού τι έγινε τότε; Γιατί σίγουρα κάτι έγινε.

«Ναι, το έχω ακούσει αυτό. Εξάλλου δεν το είχαν κρύψει. Είχε μάλιστα δημοσιευθεί ότι βουλευτές εξαγοράζονται».

– Πάντως εσείς ποτέ δεν δώσατε εντολή να κινηθεί μια τέτοια διαδικασία.

«Δεν είχα απολύτως καμία ανάμειξη σε αυτό το ταπεινωτικό και εξευτελιστικό για τους θεσμούς παρασκήνιο».

– Υπάρχει περίπτωση κάποιος δικός σας άνθρωπος να έκανε κάτι;

«Δεν έχω ερευνήσει το θέμα αυτό. Δεν είχα ρωτήσει ποτέ τους Αρναούτη, Χοϊδά και Παπανικολάου αν είχαν επιχειρήσει να εξαγοράσουν βουλευτές. Δεν αμφιβάλλω όμως ότι θα μίλησαν σε κάποιους βουλευτές προκειμένου να τους πείσουν να στηρίξουν τις κυβερνήσεις Νόβα, Τσιριμώκου και Στεφανόπουλου».

– Ολο αυτό το διάστημα της κρίσης έχετε καμία επαφή με τον Παπανδρέου;

«Είχα πολλές επαφές με τον Γ. Παπανδρέου σε όλη τη διάρκεια της κρίσης οι οποίες είναι γνωστές. Θα ήθελα να αναφερθώ στην πρώτη συνάντησή μας κατά τη διάρκεια της κρίσης. Ηταν αμέσως μετά την ομιλία που απηύθυνε στον αθηναϊκό λαό. Είχε τότε θέσει το παρακάτω ρητορικό ερώτημα: “Ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο;”. Συναντηθήκαμε και τον ρώτησα γιατί το είπε αυτό.

“Κύριε πρόεδρε” του είπα “αφού εσείς βγαίνετε στο μπαλκόνι και απευθύνεστε με αυτόν τον τρόπο στον ελληνικό λαό, μήπως θα έπρεπε να βγω και εγώ να απαντήσω;”. Ο Παπανδρέου, που δεν είχε ποτέ θυμώσει μαζί μου, μου απάντησε χαμογελώντας:

“Δεν δύνασθε να το κάνετε αυτό. Είστε ο βασιλεύς. Αλλο τι θα κάνω εγώ ως πολιτικός. Εσείς δεν μπορείτε”.

Επίσης θυμάμαι πως μια μέρα τον συνάντησα τυχαία στον δρόμο στην Κηφισιά. Βγήκαμε από τα αυτοκίνητα και μιλήσαμε».

– Αυτό τι εποχή ήταν περίπου;

«Θα πρέπει να ήταν επί κυβερνήσεως Τσιριμώκου ή Στεφανόπουλου, δεν θυμάμαι».

– Το κλίμα;

«Θαυμάσιο. Πολύ καλό».

– Ησασταν οι δυο σας; Πόσην ώρα κράτησε αυτό;

«Οι δυο μας και η ασφάλεια. Κράτησε κάνα 20λεπτο».

– Μαθεύτηκε ποτέ;

«Είστε ο πρώτος που το μαθαίνει».

– Ολο αυτό το διάστημα με τον Καραμανλή υπάρχει κάποια επαφή έμμεση;

«Υπήρχε συχνή επαφή με τον Καραμανλή το ΄66. Το ΄65 δεν νομίζω. Πίστευα ότι θα είχαμε συναντηθεί το ΄64 στην κηδεία του βασιλέως Παύλου αλλά είχε πάει διακοπές στην Τεχεράνη και δεν μπόρεσε να έρθει».

– Σας πήρε τηλέφωνο; Εστειλε κάποιο τηλεγράφημα;

«Οχι, δεν με πήρε τηλέφωνο. Κάποιο τηλεγράφημα ασφαλώς θα έστειλε. Ηρθε η κυρία Καραμανλή στα ανάκτορα και τη συνόδεψα στην αίθουσα τελετών όπου ευρίσκετο η σορός του πατέρα μου».

– Ως το ΄66 δεν είχατε κάποιο μήνυμα, κάτι…

«Δεν θυμάμαι».

Τα σχέδια του πραξικοπήματος και ο ρόλος των βασιλικών συμβούλων

Εχει πολλές φορές γραφεί ότι οι συνταγματάρχες πρόλαβαν τους στρατηγούς·ότι, δηλαδή, το στρατιωτικό πραξικόπημα του Απριλίου 1967 είχε προετοιμασθεί από τους (βασιλόφρονες…) στρατηγούς, δηλαδή τους συγκροτούντες την ορατή ιεραρχία των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά εφαρμόστηκε από τους κατωτέρους τους, τους νασερικούς συνταγματάρχες, που είχαν- με τη βοήθεια των στρατηγών… – καταλάβει όλες τις νευραλγικές θέσεις. O τέως βασιλεύς εξιστορεί τη δική του εκδοχή για την οργάνωση και την επιτυχία του απριλιανού πραξικοπήματος και υποστηρίζει ότι το στρατιωτικό κίνημα εστρέφετο εναντίον του. Ο τότε βασιλεύς επιμένει στην αποκάλυψη ότι του είχαν προτείνει να εφαρμόσει ο ίδιος τον στρατιωτικό νόμο οι αρμόδιοι της τότε κυβερνήσεως:ο μακαρίτης Παναγής Παπαληγούρας, υπουργός Αμύνης στην κυβέρνηση Κανελλόπουλου που κατήργησε η χούντα, και ο Γεώργιος Ράλλης, υπουργός Δημοσίας Τάξεως στην ίδια κυβέρνηση. Και οι δύο έμαθαν από πρώτο χέρι τι εστί στρατιωτικός νόμος όταν τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου 1967 τους συνέλαβαν αμαχητί οι συνταγματάρχες!

Ενα κρίσιμο ερώτημα παραμένει ποιος είχε δώσει την εντολή να ετοιμασθεί το σχέδιο κατάληψης της εξουσίας «Προμηθεύς»το οποίο εφαρμόστηκε την 21η Απριλίου. Ο Μακαρέζος και ο Παττακός ισχυρίζονται ότι την επεξεργασία του σχεδίου τούς την είχε αναθέσει ο αρχηγός του ΓΕΣ στρατηγός Σπαντιδάκηςέπειτα από εντολή του Παλατιού. Ο Μακαρέζος επιμένει μάλιστα ότι ο Αρναούτης παρακολουθούσε την κατάρτιση του σχεδίου χωρίς να είχε αποφασισθεί πότε θα έμπαινε σε εφαρμογή. Οι στρατηγοί συναντώνταν τακτικά πάντως και είχαν αποφασίσει να στείλουν τον Σπαντιδάκη να εισηγηθεί στον βασιλέα την εκτέλεση του σχεδίου πριν από τις εκλογές του Μαΐου. Η συνάντηση δεν έγινε ποτέ γιατί οι συνταγματάρχες πρόλαβαν να κάνουν το δικό τους κίνημα στο… όνομα του βασιλέως.

– Να πάμε λίγο σ΄ αυτό το περίφημο σχέδιο που εφαρμόστηκε την 21η Απριλίου;

«Το επιτελικό αυτό σχέδιο, το οποίο ως πληροφορήθηκα μετά την 21η Απριλίου είχε καταρτισθεί επί κυβερνήσεως Πλαστήρα, “κοιμότανε” σε κάποια συρτάρια και κατά διάφορα χρονικά διαστήματα ανενεώνετο, με εντολή της εκάστοτε κυβερνήσεως, σύμφωνα με τη στρατιωτική διαδικασία. Κανείς δεν σκέφτηκε να μου μιλήσει για αυτό όταν πέθανε ο βασιλεύς Παύλος, με τον οποίον δεν θα μπορούσα να το είχα συζητήσει».

– Δηλαδή εσείς δεν είχατε ποτέ στο μυαλό σας ότι, αν τα πράγματα φτάσουν σε ένα αδιέξοδο και η χώρα είναι σε χάος, υπάρχει ένα σχέδιο εκτάκτου ανάγκης;

«Εμένα δεν μ΄ ενδιέφερε αν υπήρχε ή όχι σχέδιο. Μ΄ ενδιέφερε άλλο θέμα: να διασφαλίσω ότι οι Ενοπλες Δυνάμεις θα παρέμεναν μακριά από την πολιτική. Γι΄ αυτό τους έλεγα πάντοτε ότι έπρεπε να με πληροφορούν για τις όποιες πιέσεις ή τάσεις ενεφανίζοντο και να μην κινηθούν χωρίς την προηγούμενη ενημέρωσή μου, κάτι που θα μου επέτρεπε να παρέμβω δυναμικά για να αποτρέψω την οποιαδήποτε κίνηση που θα είχε στόχο την εκτροπή από τη συνταγματική τάξη. Θεωρούσα τον εαυτό μου τελευταία ασφαλιστική δικλίδα για τη διατήρηση της πολιτικής ομαλότητας».

– Πληροφορίες για κίνημα κομμουνιστών ή για ανταρσία υπήρχαν εκείνες τις ημέρες;

«Αν θυμάμαι καλά, επίσημη αναφορά περί υπάρξεως κομμουνιστικού κινδύνου έγινε μετά την κρίση του Ιουλίου του ΄65 από τον τότε αρχηγό της ΕΡΕ Π. Κανελλόπουλο, τόσο στη Βουλή όσο και κατά τη συζήτηση στο Συμβούλιο του Στέμματος, τον Σεπτέμβριο του 1965. Δεν είχα θεωρήσει αξιόπιστη την παραπάνω αναφορά, αφού δεν είχα από άλλη πηγή αντίστοιχες ενδείξεις. Την 21η Απριλίου, οι Παπαδόπουλος και Μακαρέζος χρησιμοποίησαν την απειλή κομμουνιστικού κινδύνου ως άλλοθι για το πραξικόπημα».

– Αυτό το οποίο φαίνεται από συνεντεύξεις που έχω κάνει, από αρχεία και από πολλά πράγματα είναι ότι ο Σπαντιδάκης δίνει την εντολή από το φθινόπωρο να ετοιμαστεί αυτό το σχέδιο. Με εσάς δεν το έχει κουβεντιάσει ποτέ;

«Οχι, ποτέ».

– Υπάρχει αυτή η περίπτωση του Αρναούτη με τον Σπαντιδάκη την οποία μου έχουν διηγηθεί δυο-τρεις άνθρωποι, και ο Μακαρέζος και άλλοι, όπου φαίνεται ότι ο Αρναούτης ήταν ενήμερος για την επεξεργασία του σχεδίου. Εσάς σας το ανέφερε ποτέ;

«Οχι, βέβαια. Δεν το πιστεύω. Επιτρέψτε δε να αμφισβητήσω την αξιοπιστία των πηγών σας, αφού και ο ίδιος ο Μακαρέζος δεν αναφέρει τίποτα στο πρόσφατο βιβλίο του. Εγώ πάντως μπορώ να μιλήσω μόνο για αυτά που γνωρίζω. Ο Αρναούτης δεν μου είχε πει τίποτα σχετικό.

Για το θέμα αυτό θα ήθελα να σας διηγηθώ ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον επεισόδιο. Ενα πρωινό, λίγες ημέρες μετά την 21η Απριλίου, παρουσιάστηκε στο Τατόι, χωρίς να έχει ορισθεί ακρόαση, ο Παττακός, ήδη υπουργός Εσωτερικών, και ζήτησε να με δει. Αιφνιδιάστηκα, τον δέχθηκα όμως και τον ρώτησα ποιος ήταν ο λόγος της επισκέψεώς του. Μου απάντησε ότι ήθελε να μου δώσει εξηγήσεις για το θέμα των πολιτικών κρατουμένων και για τις προγραμματισμένες νέες συλλήψεις. Από την πρώτη στιγμή πίεζα τη χούντα σε καθημερινή βάση να απολύσει πολιτικούς κρατουμένους και να σταματήσουν τις συλλήψεις. Στη συζήτηση που επακολούθησε, ο Παττακός μού είπε: “Μεγαλειότατε, σας ειδοποιήσαμε ότι θα κάνουμε επανάσταση, και επανάσταση δεν γίνεται χωρίς συλλήψεις”.

Εμεινα εμβρόντητος.

“Πότε και πώς με ειδοποιήσατε;”. “Φώναξα τον Αρναούτη και του ζήτησα να σας ενημερώσει”.

Εγινα έξω φρενών και αμέσως κάλεσα τον Αρναούτη, που ήταν στο υπασπιστήριο, καθώς εκείνες τις ημέρες εφιλοξενείτο στο Τατόι. Μόλις έφθασε, του είπα:

“Ο κ. Παττακός μού είπε ότι σας είχε καλέσει και σας είχε ζητήσει να με ενημερώσετε ότι ετοιμάζουνε επανάσταση”.

“Μεγαλειότατε, ο κ. Παττακός ψεύδεται” ήταν η οργισμένη απάντηση του Αρναούτη. Ο Παττακός έδειξε αμηχανία και αφού σκέφθηκε για λίγο, μου είπε:

“Μάλιστα μεγαλειότατε, έκανα λάθος. Δεν είχα μιλήσει στον Αρναούτη, αλλά στον Κομπόκη και του είχα ζητήσει να ειδοποιήσει τον Αρναούτη”.

Αμέσως κάλεσα στο τηλέφωνο τον Κομπόκη και του είπα:

“Κύριε Κομπόκη, έχω μπροστά μου τους κκ. Παττακό και Αρναούτη. Ο κ. Παττακός ισχυρίζεται ότι ζήτησε να ειδοποιήσετε τον κ. Αρναούτη ότι προτίθενται να κάνουν επανάσταση. Τι ακριβώς έχει συμβεί;”. “Μεγαλειότατε, είναι σωστό. Με φώναξε ο κ. Παττακός και μου ζήτησε να ειδοποιήσω τον Αρναούτη ότι θα κάνουν επανάσταση” μου είπε.

“Και εσείς ειδοποιήσατε τον Αρναούτη; ” τον ρώτησα.

“Οχι, μεγαλειότατε, δεν είπα τίποτα στον Αρναούτη”.

“Γιατί;”.

“Δεν το θεώρησα σκόπιμο και αναγκαίο” ήταν η απάντηση του Κομπόκη.

Εκεί έκλεισε η συζήτηση και ο Παττακός αναχώρησε. Η μόνη εξήγηση που μπορώ να δώσω για τη συμπεριφορά του Κομπόκη, ο οποίος πρέπει να σας πω ότι τόσο στις 21 Απριλίου όσο και την 13η Δεκεμβρίου πρόδωσε την εμπιστοσύνη που του είχα, είναι ότι προφανώς δεν ήθελε να πληροφορηθώ τους σχεδιασμούς του Παττακού και των συνεργατών του.

Θεωρώ υποχρέωσή μου να σας αναφέρω ότι ο Αρναούτης ήταν ο πρώτος που συνελήφθη τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου. Ηταν ένας άριστος αξιωματικός, είχε λάβει μέρος σε δύο πολέμους, τραυματίστηκε, παρασημοφορήθηκε με δύο ή τρία αριστεία ανδρείας και με υπηρέτησε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οταν οι Παπαδόπουλος, Παττακός και Μακαρέζος ήταν στο Τατόι το πρωί της 21ης Απριλίου, εγνώριζα ότι κινηματίες πυροβολούσαν το σπίτι του Αρναούτη. Ηταν και αυτό μια απόδειξη ότι το πραξικόπημα εστρέφετο εναντίον μου».

– Αυτό που θέλω να πω είναι μήπως κάποιοι άνθρωποι οι οποίοι ήταν κοντά σ΄ εσάς, όπως ήταν ο Αρναούτης και μερικοί άλλοι, στην αγωνία τους να σας προστατέψουν έκαναν πράγματα χωρίς να σας τα λένε.

«Δεν το πιστεύω. Εξάλλου δεν είχε διαφανεί οιοσδήποτε κίνδυνος σε βάρος μου ώστε να απαιτούνται πρωτοβουλίες ή κινήσεις προστασίας μου εκ μέρους του Αρναούτη ή οιουδήποτε άλλου συνεργάτου μου».

– Ο Σπαντιδάκης σάς είχε παραπονεθεί ποτέ για αυτόν;

«Οχι».

– Στον Σπαντιδάκη είχατε εμπιστοσύνη;

«Στη ζωή πρέπει να εμπιστεύεσαι τους συνεργάτες σου. Η κυβέρνηση τον είχε τοποθετήσει αρχηγό του Επιτελείου. Δεν είχα καμία ένδειξη για να μην τον εμπιστεύομαι. Αν ερχόταν την παραμονή της 21ης Απριλίου και μου έλεγε “Μεγαλειότατε, αποφασίσαμε να κάνουμε κίνημα” θα ειδοποιούσα αμέσως τον πρωθυπουργό και τον υπουργό Εθνικής Αμύνης για να λάβουν τα αναγκαία προληπτικά μέτρα».

– Εσείς όμως δεν φοβόσασταν τον Ανδρέα να ανεβαίνει ουσιαστικά στην εξουσία;

«Ο Ανδρέας είχε προαγγείλει ότι θα ορκίσει κυβέρνηση στην πλατεία Συντάγματος. Αυτό δεν με είχε ανησυχήσει διότι παρ΄ όλη την ένταση που επικρατούσε πίστευα ότι οι κρατικές δομές ήταν ισχυρές και θα απέτρεπαν μια τέτοια συνταγματική εκτροπή εάν επεχειρείτο. Η προοπτική να γίνει τότε πρωθυπουργός ο Ανδρέας δεν ήταν ρεαλιστική».

– Εάν είχε όμως την πλειοψηφία;

«Την πλειοψηφία δεν θα την είχε ο Ανδρέας αλλά η ΕΚ, παρά τις εκρήξεις αντιβασιλικής ρητορείας, αν κέρδιζε στις εκλογές της 28ης Μαΐου 1967 που τελικά ματαιώθηκαν λόγω του πραξικοπήματος. Αλλωστε η ΕΚ δεν είχε θέσει θέμα αλλαγής του πολιτεύματος της Βασιλευομένης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, όπως προκύπτει από σχετική δήλωση του Γ. Παπανδρέου στη συνεδρίαση του Συμβουλίου του Στέμματος τον Σεπτέμβριο του 1965».

– Δημοσκοπήσεις είχατε εκείνη την εποχή;

«Οχι. Δεν με ενδιέφερε ποιος θα ήταν ο νικητής. Είχα καταβάλει πολλές προσπάθειες για να φθάσουμε στις εκλογές και το μόνο που με απασχολούσε ήταν να διεξαχθούν ομαλά. Ο στόχος των προσπαθειών μου ήταν να επιστρέψει στην Ελλάδα ο Καραμανλής, να επέλθει συμφωνία των δύο μεγάλων κομμάτων, ΕΚ και ΕΡΕ, να επιτευχθεί η εκτόνωση και να προχωρήσουμε σε εκλογές ώστε να επανέλθει ο τόπος σε έναν ομαλό κοινοβουλευτικό βίο. Αυτή ήταν η στρατηγική. Δεν υπήρχε λοιπόν λόγος να ανησυχώ για το αποτέλεσμα των εκλογών. Ηλπιζα στον κατευνασμό και στην εκτόνωση».

– Στα αμερικανικά αρχεία καταγράφεται μια συνάντηση του Μπίτσιου με τον σταθμάρχη της CΙΑ Τζακ Μόρι, στον οποίον λέει ότι εσείς σκέφτεστε μια εκτροπή και ρωτάει αν οι Αμερικανοί θα σας βοηθήσουν σ΄ αυτό.

«Μια τέτοια εγγραφή, αν υπάρχει στα αμερικανικά αρχεία, κακοποιεί την αλήθεια. Αποκλείω να μετέφερε ο Μπίτσιος στους Αμερικανούς σκέψη που δεν είχα ποτέ διαμορφώσει ή εκδηλώσει».

– Εσείς είχατε πάρει κάποια πρόσθετα μέτρα δικής σας ασφαλείας εκείνες τις ημέρες;

«Οχι, απολύτως τίποτα».

– Ούτε σας είχε πει ο Αρναούτης ή κάποιος άλλος ότι επρόκειτο να συναντήσει τον Ανδρέα;

«Το μεσημέρι της 20ής Απριλίου, παραμονής του πραξικοπήματος, υπήρξε μια περίεργη συγκυρία. Βρεθήκαμε να τρώμε στο “Χίλτον” σε ένα τραπέζι εγώ με τον Αρναούτη. Στα δεξιά ήταν ο Νίκος Φαρμάκης (σ.σ.: πρώην βουλευτής της ΕΡΕ και κατόπιν συνεργάτης των συνταγματαρχών) με έναν φίλο του και αριστερά καθόταν ο Ανδρέας Παπανδρέου με έναν δικό του φίλο. Φάγαμε χωρίς να ανταλλάξουμε κουβέντα».

– Υπήρχε η αίσθηση ότι η βασική πηγή των προβλημάτων που αντιμετωπίζατε ήταν ο Ανδρέας;

«Επικρατούσε η εντύπωση ότι επεδίωκε τη δημιουργία φορτισμένου πολιτικού κλίματος. Στην κοινή γνώμη όμως δεν κυριαρχούσε η αίσθηση ότι κάποιος απέβλεπε στην ανατροπή της Βασιλευομένης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας».

– Πάντως όντως αυτή η σιγουριά που υπήρχε ήταν ψεύτικη. Η σιγουριά ότι υπήρχε ένα κράτος το οποίο μπορούσε να αντιδράσει.

«Εκ των υστέρων, το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου διέψευσε πολλές παραδοχές. Θέλω όμως να σας διαβεβαιώσω ότι ποτέ δεν ένιωσα τον κίνδυνο να βρεθώ ένα πρωί μακριά από την Ελλάδα. Αυτό το αισθάνθηκα για πρώτη φορά την 21η Απριλίου».

– Θα επιμείνω λίγο ακόμα στο θέμα του σχεδίου, απλώς να το ξεκαθαρίσουμε. Υπάρχουν μαρτυρίες και πολιτικών- του Ράλλη, του Παπαληγούρα- ότι είχαν έλθει σε εσάς και σας είχαν πει «κάτι πρέπει να κάνουμε».

«Θα μου επιτρέψετε να σας θυμίσω ότι τη συνάντηση που σας περιέγραψα σας την είχα διηγηθεί προ ετών. Ελαβε χώρα στο γραφείο του Μπίτσιου. Συμμετείχαν σ΄ αυτήν ο Κανελλόπουλος ως πρωθυπουργός, ο Παπαληγούρας, υπουργός Εθνικής Αμύνης, και ο Γεώργιος Ράλλης, υπουργός Δημόσιας Τάξης. Στη σύσκεψη οι δύο υπουργοί μού εισηγήθηκαν να ενεργοποιήσω τη διάταξη του άρθρου 91 του Συντάγματος του 1952 για την αναστολή ορισμένων άρθρων του Συντάγματος και να θέσω σε ισχύ τον νόμο “περί καταστάσεως πολιορκίας”. Ερώτησα τον πρωθυπουργό ποια ήταν η δική του άποψη. Μου απάντησε:

“Οπως γνωρίζετε, μεγαλειότατε, κατ΄ αρχήν δεν συμφωνώ με τέτοιες λύσεις, αλλά στην προκειμένη περίπτωση συμφωνώ με τους δύο υπουργούς μου”.

“Σας ευχαριστώ πολύ, αλλά δεν δέχομαι” τους είπα».

– Ο Ράλλης το λέει διαφορετικά;

«Ο Ράλλης μού καταλόγισε δημόσια ότι δεν έχω καλή μνήμη. Ισχυρίζεται ότι μου εισηγήθηκαν να κινηθώ εντός του συνταγματικού πλαισίου. Ουσιαστικά όμως αυτό εσήμαινε εκτροπή με τις δικές μου ευλογίες».

Η 21η Απριλίου 1967 και οι διαπραγματεύσεις με τους πραξικοπηματίες

Τα μεσάνυχτα της 20ής προς την 21η Απριλίου 1967 τα ρολόγια σταμάτησαν στην Ελλάδα.

Επίορκοι αξιωματικοί καταχρώμενοι τα όπλα που τους είχε εμπιστευθεί η πατρίδα τα έστρεψαν εναντίον των πολιτών για να επιβάλουν απροκάλυπτη στρατιωτική δικτατορία. Τα σχέδια των πραξικοπηματιών επέτυχαν πλήρως επειδή, κατ΄ αρχάςυπήρχαν οι αντικειμενικά ευνοϊκές συνθήκες. Οι πραξικοπηματίες αξιωματικοί εφήρμοσαν απλώς ένα ειδικό σχέδιο («Προμηθεύς») που οι Ενοπλες Δυνάμεις είχαν επισήμως αλλά απορρήτως ετοιμάσει για να εφαρμόσουν αν έκριναν οι κυβερνώντες (δηλαδή ο ανώτατος άρχων που θα υπέγραφε το διάταγμα) ότι έπρεπε να κηρυχθεί η χώρα σε κατάσταση πολιορκίας!

Βεβαίως στην επιβολή της δικτατορίας συνετέλεσε και η ατμόσφαιρα πολιτικής παρακμής που είχε δημιουργηθεί με τα όσα ταπεινωτικά για τον λαό και τη χώρα συνέβησαν προκειμένου να επιβιώσει η κυβέρνηση των Αποστατών. Οπωσδήποτε οι απριλιανοί συνταγματάρχες κατάφεραν να παγιδεύσουν τα αφεντικά τους και να βάλουν ως προμετωπίδα τους τον τότε βασιλέα, όπως ο ίδιος αφηγείται σήμερα. Δεν είναι μόνον σκηνές από αστυνομική ταινία ορισμένα απ΄ όσα συνέβησαν στην Αθήνα και στο Τατόι. Είναι θλιβερά γιατί έδειξαν πόσο σαθρό ήταν το κράτος που προέβαλλε τον λεγόμενο… εσωτερικό εχθρό για να επιβιώνουν οι γεννήτορες της βίας και της πολιτικής ανωμαλίας στην Ελλάδα.

– Πείτε μου, πώς άρχισε εκείνη η δραματική βραδιά της 20ής προς 21η Απριλίου;

«Είχα καλέσει στο Τατόι τη μητέρα μου και τις δύο αδελφές μου. Η Σοφία επρόκειτο να επιστρέψει την επομένη στην Ισπανία. Αφού παρακολουθήσαμε ένα κινηματογραφικό έργο, η μητέρα μου αποχώρησε με τη μικρή μου αδελφή Ειρήνη. Επεισα τη Σοφία να παραμείνει και της υποσχέθηκα ότι θα την κατεβάσω στο Ψυχικό, όπου διέμενε με τη μητέρα μας. Επειδή πέρασε η ώρα, την παρεκάλεσα κάποια στιγμή να επιστρέψει μόνη της».

– Πότε πήρατε το πρώτο τηλεφώνημα;

«Λίγα λεπτά μετά τις 2.00 τα ξημερώματα, με ξύπνησε η τηλεφωνήτρια και μου ανήγγειλε ότι με ζητεί στο τηλέφωνο ο Αρναούτης, ο οποίος ψιθυριστά μου είπε ότι πυροβολούν το σπίτι του και ότι δεν ξέρει τι ακριβώς συμβαίνει. Του είπα να εξακριβώσει τι συμβαίνει και μου απάντησε ότι το σπίτι του ήταν περικυκλωμένο από ένστολους. Πήρα αμέσως στο τηλέφωνο τον αντισμήναρχο Παπαγεωργίου, ο οποίος ήταν υπασπιστής υπηρεσίας, και του δίνω εντολή να σημάνει συναγερμό».

– Πόσους άνδρες είχατε;

«Δεν θυμάμαι ακριβώς, αλλά δεν θα ήταν πάνω από 40, ελαφρά οπλισμένοι. Υπήρχαν νομίζω μόνο ένα οπλοπολυβόλο και μερικά περίστροφα».

– Μιλήσατε με τον Παπαληγούρα και τον Ράλλη νομίζω…

«Οχι, δεν μίλησα με τον Παπαληγούρα. Τηλεφώνησα στον πρωθυπουργό για να τον ρωτήσω τι συνέβαινε:

“Μεγαλειότατε, αυτή τη στιγμή έχουν έλθει να με συλλάβουν και με τραβούν από το κρεβάτι”. Και αμέσως μετά διακόπηκε η επικοινωνία μας. Μετά επικοινώνησε μαζί μου ο Ράλλης από τον Σταθμό Χωροφυλακής στο Μαρούσι, μάλιστα είχε φθάσει εκεί και ο Αβέρωφ. Ανταλλάξαμε απόψεις και όταν κόπηκαν οι επικοινωνίες συνεχίσαμε με τη μοτορόλα της Χωροφυλακής. Θυμάμαι ότι και οι δυο τους μου έλεγαν να αρνηθώ να υπογράψω οιοδήποτε κείμενο. Τους διαβεβαίωσα ότι δεν πρόκειται να βάλω την υπογραφή μου σε ό,τι και αν μου φέρουν. Ο Ράλλης μού ζήτησε την άδεια να επικοινωνήσει με το Γ΄ Σώμα Στρατού για να τους ενημερώσει ότι τόσον ο βασιλεύς όσον και η κυβέρνηση είναι αιχμάλωτοι, δεν έχουν καμία συμμετοχή και θα έπρεπε να μην υπακούσουν στις εντολές των πραξικοπηματιών. Συμφώνησα και του είπα να κινηθεί αμέσως. Δεν ξέρω αν είχατε μιλήσει ποτέ με τον μακαρίτη στρατηγό Ορέστη Βιδάλη… Τον συνάντησα αργότερα στις ΗΠΑ, όπου ήταν εξορία, και συζητήσαμε τι ακριβώς είχε συμβεί το μοιραίο εκείνο πρωινό. Μου διηγήθηκε ότι τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου του τηλεφώνησαν από το Επιτελείο και του έδωσαν εντολή να εφαρμόσει το σχέδιο “Προμηθεύς”. Ανοιξε τον σχετικό φάκελο και έθεσε το σχέδιο σε εφαρμογή. Πάνω στη διαδικασία αυτή, μπήκε στο γραφείο του ένας αξιωματικός της Χωροφυλακής, δεν θυμάμαι αν ήταν ο διοικητής Θεσσαλονίκης, και του είπε ότι ο υπουργός Δημόσιας Τάξης Ράλλης τον είχε ενημερώσει ότι ο βασιλεύς και η κυβέρνηση είναι αιχμάλωτοι και δεν πρέπει να υπακούσει στις εντολές του Γενικού Επιτελείου. Ο Βιδάλης τηλεφώνησε στο Επιτελείο, μίλησε με τον αρχηγό του Στρατού, ο οποίος τον διαβεβαίωσε ότι ο βασιλεύς ήταν μαζί τους. “Μεγαλειότατε” μου λέει “ποιον έπρεπε να πιστέψω; Τον αξιωματικό της Χωροφυλακής ή τον αρχηγό του Στρατού;”».

– Με αξιωματικούς;

«Επικοινώνησα με τον ταγματάρχη τότε Κομπόκη, ο οποίος ήταν διοικητής της 1ης Μοίρας Αλεξιπτωτιστών, και τον διέταξα να κατευθυνθεί αμέσως στο σπίτι τού Αρναούτη, που ήταν κοντά στο δικό του, να δει τι συμβαίνει και μετά να μεταβεί στον Ασπρόπυργο να οπλίσει τη μονάδα του και να τη φέρει προς ενίσχυσή μας στο Τατόι. Δυστυχώς ο Κομπόκης δεν υπήκουσε και όπως αποδείχθηκε με επρόδωσε εκείνο το πρωινό, όπως και αργότερα, τη 13η Δεκεμβρίου».

– Πώς συναντήσατε τους τρεις πραξικοπηματίες;

«Τους υποδέχθηκα στη βιβλιοθήκη, αφού ο αντισμήναρχος Παπαγεωργίου τους είχε ζητήσει να αφήσουν τα περίστροφά τους στον προθάλαμο.

Τους συνόδεψε ο υπασπιστής μου, ο οποίος, αν δεν με απατάει η μνήμη μου, παρέμεινε στη συζήτηση που επακολούθησε».

– Εσείς φοράτε στολή εκστρατείας, έτσι δεν είναι;

«Φορούσα στολή εκστρατείας. Ηταν τόση η οργή μου που δεν μπορώ να ανακαλέσω στη μνήμη μου τις λεπτομέρειες της στιχομυθίας. Ισως έπρεπε να τους είχα αντιμετωπίσει με το περίστροφο στο χέρι. Ημουνα βλοσυρός και άφηνα τον Παπαδόπουλο να μιλά, γιατί όπως θυμάστε ήταν πολύ φλύαρος».

– Σας έλεγε ότι ήθελε να σας ενημερώσει ή τίποτε άλλο;

«Προσπαθούσε να με πείσει ότι είχε σώσει την πατρίδα, τον θεσμό της Βασιλευομένης Δημοκρατίας και τον θρόνο. Και θυμάμαι ότι τον ρώτησα κάποια στιγμή εκνευρισμένος:

“Και ποιος σας έδωσε άδεια να σώσετε τη βασιλεία; Σας το ζήτησε κανείς;”.

Τους είπα ότι ήταν επίορκοι, με το πραξικόπημα υπονόμευαν τη Βασιλευομένη Δημοκρατία και βάζανε την Ελλάδα σε μεγάλες περιπέτειες».

– Ξέρατε κανέναν από τους τρεις;

«Μόνον τον Παττακό. Είχα ακούσει για τον Παπαδόπουλο, με αφορμή το επεισόδιο της ζάχαρης στον Εβρο το 1965. Διασώθηκε τότε και δεν παραπέμφθηκε στο Στρατοδικείο με παρέμβαση του Γ. Παπανδρέου επειδή ήταν συντοπίτης του. Οπως με ενημέρωσε ο Γαρουφαλιάς, υπουργός τότε Εθνικής Αμύνης, ο πρωθυπουργός δεν του επέτρεψε να διατάξει τη διενέργεια ανακρίσεως. Δεν είχα ακούσει ποτέ το όνομα Μακαρέζος».

– Και όταν σταμάτησε ο Παπαδόπουλος, άρχισε ο Παττακός να σας μιλάει;

«Μίλησε και ο Παττακός. Ο Μακαρέζος δεν άνοιξε το στόμα του. Ο Παττακός μίλησε και προσπάθησε κατά κάποιον τρόπο να είναι πιο ήπιος».

– Σας έδειξαν το διάταγμα;

«Δεν τόλμησαν να ανοίξουν την τσάντα και να μου δείξουν το διάγγελμα που είχαν ετοιμάσει και το διάταγμα που ήθελαν να υπογράψω και με το οποίο ανεστέλλοντο άρθρα του Συντάγματος και ετίθετο εν ισχύι ο νόμος περί “καταστάσεως πολιορκίας”. Το διάταγμα αυτό ουδέποτε το υπέγραψα, παρά τις επανειλημμένες πιέσεις τους. Τους έδιωξα από το Τατόι. Ημουν οργισμένος. Εβλεπα τη σκοτεινή σήραγγα στην οποία έμπαινε η πατρίδα μας».

– Ξέρατε αν ήσασταν περικυκλωμένος;

«Υπήρχαν άρματα μάχης που είχανε τοποθετηθεί σε όλη την περίμετρο. Διέταξα τον αξιωματικό της ασφαλείας μου να αναζητήσει τον διοικητή της μονάδας που είχε περικυκλώσει το Τατόι για να παρουσιασθεί ενώπιόν μου. Αντί να παρουσιασθεί ο διοικητής της μονάδος, συνελήφθη ο αξιωματικός ασφαλείας. Και τότε αντιλήφθηκα ότι εκινούντο εναντίον μου. Αμέσως διέταξα να συσπειρωθεί το προσωπικό της ασφαλείας μου με στόχο την αποτελεσματική προστασία μου».

– Καταφέρατε να μιλήσετε με κανέναν άλλον εσείς;

«Τους είπα ότι θέλω να ελευθερώσουν τον Αρναούτη και να δω τον Μπίτσιο, αλλά αρνήθηκαν. Μετά ζήτησα επιμόνως να έρθει ο αρχηγός του Στρατού. Μου είπαν θα κοιτάξουν να τον βρούνε. Από ένα ραδιόφωνο πληροφορήθηκα ότι ο βασιλεύς είχε την πρωτοβουλία της “Επαναστάσεως”. Ητανε το χειρότερο συναίσθημα της ζωής μου, διότι συνειδητοποιούσα ότι οι άνθρωποι αυτοί με δολιότητα εξαπατούσαν τον ελληνικό λαό. Επειτα από λίγο ήρθε ο Σπαντιδάκης. Ζήτησα να μου φέρουν το αυτοκίνητό μου για να κατεβώ στην Αθήνα. Εν τω μεταξύ έφθασαν και ορισμένοι υπασπιστές μου, δύο εκ των οποίων είχαν ήδη προσχωρήσει στη χούντα».

– Είχατε ανθρώπους κοντά σας ή ήσασταν…

«Είχα την ασφάλειά μου. Φεύγοντας, με ρώτησε ο Σπαντιδάκης πού θα πάμε.

“Θα πάω να δω εάν είναι καλά η οικογένειά μου”.

Αφού συναντήθηκα με τη μητέρα μου και τις αδελφές μου και διαπίστωσα ότι είναι καλά, κατευθύνθηκα στα ανάκτορα Αθηνών. Εκεί συνάντησα δύο επιτίμους υπασπιστές του πατέρα μου, τον ναύαρχο Λάππα και τον στρατηγό Παπαρρόδο. Ο πρώτος με συνεβούλευσε να αντισταθώ, ο δεύτερος να συμμαχήσω. Επίσης επεδίωξα ανεπιτυχώς να δω τον τότε αυλάρχη μου, στρατηγό Παπαθανασιάδη. Στη συνέχεια αναζήτησα τον Μπίτσιο, αλλά δεν τον βρήκα».

– Η μητέρα σας σάς είπε κάτι;

«Ναι. Με ρώτησε πώς είμαι. Μου είπε ότι είχε μια πολύ έντονη συζήτηση με τον αξιωματικό του άρματος, ο οποίος της έλεγε ότι ο βασιλεύς ήταν μαζί τους. Η μητέρα μου τον διέψευδε και τον διαβεβαίωνε ότι ήμουν αντίθετος, αφού είχαμε μιλήσει στο τηλέφωνο. “Σας κοροϊδεύουνε, σας λένε ψέματα” του έλεγε η μητέρα μου, και ο αξιωματικός στο τέλος δεν ήξερε ποιον να πιστέψει, διότι ο Παττακός όταν τους φώναξε τα μεσάνυχτα τους ανεκοίνωσε ότι η “Επανάσταση” γίνεται στο όνομα του βασιλέως. Ετσι, τα άρματα μάχης βγήκαν στους δρόμους οργανωμένα και πειθαρχημένα».

– Και κατόπιν πηγαίνετε στο Πεντάγωνο;

«Μετά, με τον Σπαντιδάκη, πήγα στο Πεντάγωνο όπου πέρασα δραματικές στιγμές. Κατευθύνθηκα στο γραφείο του υπουργού Εθνικής Αμύνης. Εκεί η κατάσταση ήταν αφόρητη. Οι τρεις πραξικοπηματίες με πίεζαν να υπογράψω το διάταγμα για την αναστολή των διατάξεων του Συντάγματος. Μου ζητούσαν να εκφωνήσω διάγγελμα προς τον ελληνικό λαό και να σχηματίσω κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Γεώργιο Σπαντιδάκη.

Τους έδιωχνα από το δωμάτιο, αυτοί ξαναμπαίναν, ξαναβγαίναν. Αυτό γινότανε συνέχεια. Επικρατούσε χάος. Τους είπα ότι θέλω να μιλήσω με τον πρωθυπουργό.

“Δεν έχετε πρωθυπουργό” μου απάντησαν. Μου ανέβηκε το αίμα στο κεφάλι και τους είπα:

“Σας έδωσα μία εντολή. Θέλω να την εκτελέσετε αμέσως. Δεν θα την επαναλάβω. Θέλω να δω τον πρωθυπουργό της Ελλάδας τώρα. Πηγαίνετε έξω”.

Τελικά ήρθε ο Κανελλόπουλος, τον οποίον κρατούσανε σε κάποιο υπόγειο. Μπήκε μέσα κατάλευκος, έξαλλος, αλλά κι εγώ ήμουνα στην ίδια κατάσταση. Και θυμάμαι ότι μου ΄πε:

“Τρεις συνταγματάρχαι και δύο λοχαγοί κατέλαβαν την εξουσία. Τι θα κάνετε, μεγαλειότατε;”. “Κύριε πρωθυπουργέ, γι΄ αυτό ζήτησα να έρθετε, να με βοηθήσετε, να με συμβουλεύσετε τι να κάνω”.

“Να τους συλλάβετε όλους” μου απάντησε. Του πιάνω τότε το χέρι, πάμε στο παράθυρο και τον ρωτώ:

“Τι βλέπετε εκεί έξω;”.

“Αρματα μάχης και στρατιώτες” μου απαντά.

“Δεν ελέγχω κανέναν από αυτούς, μπορείτε να μου πείτε πώς θα τους συλλάβω;”.

Γύρισε τότε και μου λέει:

“Τι σκοπεύετε να κάνετε;”. “Δεν ξέρω τι θα κάνω, κύριε πρωθυπουργέ. Ακριβώς αυτό θέλω να συζητήσω μαζί σας. Σκέφτομαι ότι πρέπει να κερδίσω χρόνο για να μπορέσω να αποκτήσω τη δυνατότητα να κινηθώ αποτελεσματικά αργότερα. Αλλως, μια προσωρινή λύση θα ήταν να ορκίσω κυβέρνηση με όσο μπορώ περισσότερους πολίτες και λίγους στρατιωτικούς”.

“Νομίζω ότι δεν έχετε άλλον τρόπο” μου απάντησε. “Πρέπει να ξαναπάω στο απομονωτήριό μου”.

Εκ των υστέρων ο Κανελλόπουλος είχε δηλώσει ότι μου εισηγήθηκε να συγκεντρώσουμε όλους τους αξιωματικούς και να τους μιλήσουμε. Δεν είναι αλήθεια. Δεν μου έκανε τέτοια πρόταση. Αλλά και εάν μου την είχε κάνει, δεν θα την έκανα δεκτή διότι θα ήταν αναποτελεσματική».

– Θα επιχειρούσατε ποτέ να βγείτε εσείς εκείνη την ώρα στο προαύλιο ή να κάνετε αυτό που έκανε ο γαμπρός σας, ο Χουάν Κάρλος, έπειτα από πολλά χρόνια;

«Δεν μπορεί να συγκρίνει κανείς τα δύο αυτά γεγονότα. Ο Χουάν Κάρλος απευθύνθηκε στον ισπανικό λαό από την τηλεόραση, κάτι που δεν ήταν εφικτό να κάνω αφού είχαν καταληφθεί από τους πραξικοπηματίες όλες οι επικοινωνίες. Σκέφθηκα ότι θα έπρεπε να μιλήσω σε όλους τους στρατηγούς, σε όλους τους ανώτατους αξιωματικούς, διότι η συντριπτική πλειοψηφία των κατωτέρων φαινόταν πως στήριζε με φανατισμό τους πραξικοπηματίες».

Το απριλιανό πραξικόπημα και η συνάντηση με τον πρόεδρο Τζόνσον

Πρόσωπο το οποίο συγκέντρωνε την αντιπάθεια όσων γνώριζαν τα παρασκήνια της δραματικής εκείνης εποχής, σχεδόν μισητός από μεγάλο τμήμα του λαού που καταλάβαινε τι παιζόταν στους χώρους των βασιλικών ανακτόρων, ο ταγματάρχης Μάκης Αρναούτης παρ΄ ολίγον να εκτελεσθεί από τους πραξικοπηματίες της 21ης Απριλίου 1967, όπως εξιστορεί ο τέως βασιλεύς. Αξιωματικός που εφέρετο ως πραγματικός αρχηγός του Στρατού (αφού ήταν ο έμπιστος του νεαρού βασιλέως, εδρεύων μονίμως στα ανάκτορα), ο ταγματάρχης των καταδρομών γνώρισε εκ του σύνεγγυς τι σημαίνει ίντριγκα στις Ενοπλες Δυνάμεις, συνωμοσία, κατάλυση της νομιμότητας και κατάργηση της ιεραρχίας. Ο κομμουνιστικός κίνδυνος τον οποίο επεκαλούντο οι Ηρακλείς του θρόνου ήταν το επιχείρημα με το οποίο τους έδεσαν στο Πεντάγωνο το πρωί της 21ης Απριλίου 1967 οι επίορκοι συνταγματάρχες.

Είχαν σπείρει ανέμους και θέριζαν θύελλες…

– Κάποια στιγμή φωνάξατε τους ανώτατους αξιωματικούς σε μία αίθουσα. Τι συνέβη εκεί;

«Ναι, από ταξίαρχο και πάνω, εκτός από τον Παττακό. Ηταν αξιωματικοί του Στρατού, του Ναυτικού και της Αεροπορίας. Οταν συγκεντρώθηκαν όλοι στην αίθουσα συσκέψεων, τους απηύθυνα τα εξής περίπου λόγια:

“Κύριοι, είμαι αρχιστράτηγος των Ενόπλων Δυνάμεων. Εάν ο βασιλεύς Παύλος ζούσε, εγώ θα ήμουν τώρα υπολοχαγός. Γνωρίζετε πολύ καλύτερα από μένα τη στρατιωτική τέχνη. Εχω να σας πω ένα πράγμα: Ο βασιλεύς είναι απόλυτα αντίθετος με το πραξικόπημα και θέλω να ξέρω σε ποιον μπορώ να βασιστώ. Οποιος είναι αποφασισμένος να στηρίξει τον βασιλέα, παρακαλώ να σταθεί όρθιος”.

Επικράτησε παγωμένη σιγή. Ξαφνικά σηκώθηκαν όλοι όρθιοι. Και τότε αντιλήφθηκα ότι κανείς τους, εκτός από έναν, δεν ήλεγχε μάχιμη μονάδα. Ο μόνος αξιωματικός ο οποίος θα μπορούσε εκείνη τη στιγμή να με βοηθήσει ήταν ο νεότερος όλων: ο ταξίαρχος Ζαφειρόπουλος, διοικητής των καταδρομέων. Ηταν γενναίος αξιωματικός και είχε υπηρετήσει τον πατέρα μου. Πίστευα λοιπόν ότι αυτός θα μπορούσε να με βοηθήσει τις κρίσιμες εκείνες στιγμές. Επρεπε όμως να βρω τρόπο να μιλήσω μαζί του ιδιαιτέρως και εμπιστευτικώς. Οπότε, απευθυνόμενος σε όλους που ευρίσκοντο στην αίθουσα, τους ζήτησα να τους δω έναν-έναν, ιεραρχικά, στο γραφείο στο οποίο είχα εγκατασταθεί.

Αρχισαν λοιπόν να έρχονται έναςένας και να διατυπώνουν τη γνώμη τους. Η διαδικασία αυτή πρέπει να κράτησε περίπου δύο ώρες. Κάθε τόσο έμπαιναν στο γραφείο οι τρεις πραξικοπηματίες και με πίεζαν να ενεργήσω άμεσα, διότι, όπως ισχυρίζοντο, υπήρχε τάχα κίνδυνος οι κομμουνισταί να πάρουν τον έλεγχο της καταστάσεως!.. Τους έδιωχνα λέγοντάς τους ότι όλα αυτά είναι βλακείες και ότι δεν υπάρχει στον ορίζοντα κομμουνιστικός κίνδυνος. Σε κάποια στιγμή ανοίγει η πόρτα του υπασπιστηρίου, όπου περίμεναν οι υπασπισταί μου μαζί με τους υπασπιστές των αρχηγών και ο Αρναούτης, τον οποίο είχαν απελευθερώσει στο μεταξύ, και εμφανίζεται ο πλοίαρχος Λαγωνίκας, ο οποίος μετά έγινε και στέλεχος της χούντας» (σ.σ.: γενικός γραμματεύς του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας).

“Προσέξτε, μεγαλειότατε, έρχονται να συλλάβουν τον Αρναούτη”. Φώναξα τότε τον Σπαντιδάκη και του ζήτησα σε έντονο ύφος να φέρει πίσω τον Αρναούτη. Πραγματικά σε λίγο επέστρεψε ο Αρναούτης. Το κλίμα ήταν τέτοιο που είχες την αίσθηση ότι οι νεότεροι αξιωματικοί ήταν έτοιμοι να φθάσουν στα άκρα. Αφού μίλησα με διαφόρους αξιωματικούς, έφθασε έπειτα από δύο ώρες η σειρά του Ζαφειρόπουλου. Του λέω:

“Κύριε Ζαφειρόπουλε, είναι ζήτημα αν έχουμε ένα λεπτό στη διάθεσή μας. Εχεις τη δυνατότητα να πας να ενημερώσεις τους καταδρομείς που είναι υπό τις διαταγές σου ότι ο βασιλεύς είναι αιχμάλωτος και να τους φέρεις να πιάσουμε το Πεντάγωνο; Αν το κάνεις αυτό, θα σώσουμε την Ελλάδα”. Ο Ζαφειρόπουλος καθόταν σε στάση προσοχής και χαμογελούσε. Τον ρωτώ τότε γιατί χαμογελά.

“Μεγαλειότατε, δεν έχετε καταλάβει τι γίνεται εδώ πέρα. Φοβάμαι πως μόλις βγω από αυτό το δωμάτιο θα με πάνε κατευθείαν στη φυλακή. Εάν όμως μπορέσω να φτάσω έως τους καταδρομείς, είμαι βέβαιος πως θα έλθουν”.

“Ο Θεός μαζί σου” του λέω. “Πήγαινε και φέρ΄ τους”.

Αφού έφυγε, έδωσα εντολή να μην μπει κανείς στο γραφείο μου. Δεν ήθελα να δω κανέναν, για να σκεφτώ με ηρεμία ποιες θα ήταν οι κινήσεις μου σε περίπτωση που έφερνε ο Ζαφειρόπουλος τους καταδρομείς. Και ξαφνικά σηκώθηκα, άνοιξα την πόρτα της τουαλέτας και έκανα εμετό. Διότι ήξερα ότι, αν επετύγχανε στην αποστολή του ο Ζαφειρόπουλος, θα ήμουνα αναγκασμένος να δώσω εντολή να εκτελέσουν τους Παπαδόπουλο, Μακαρέζο και Παττακό.

Ισως δεν θα το έκανα την επομένη.

Εκείνη την ημέρα όμως θα έδινα εντολή, διότι ήταν ένοχοι εσχάτης προδοσίας και στάσης. Την επομένη, αν είχα εντωμεταξύ αποκτήσει τον έλεγχο της καταστάσεως, θα τους παρέπεμπα στο Στρατοδικείο. Βεβαίως εγνώριζα ότι εφόσον είχα φτάσει σε αυτή την ακραία απόφαση, στην ίδια ενδεχομένως θα είχαν φτάσει και εκείνοι. Δυστυχώς ο Ζαφειρόπουλος συνελήφθη και οδηγήθηκε στη φυλακή και έτσι το σχέδιό μου ματαιώθηκε.

Είχαν ήδη περάσει περίπου πέντε ώρες. Προβληματιζόμουν έντονα. Επρεπε να πάρω μια διαφορετική πρωτοβουλία, αφού η άμεση δυναμική αντιμετώπιση του πραξικοπήματος δεν μπορούσε να υλοποιηθεί.

Τότε, σαν μια διέξοδο, σκέφτηκα να αναθέσω την εντολή σχηματισμού κυβερνήσεως στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κόλλια. Ηθελα αφ΄ ενός μεν να κερδίσω χρόνο και αφ΄ ετέρου δε να αποφύγω την αιματοχυσία σε περίπτωση που κάποιες μονάδες, διαπιστώνοντας ότι είμαι εναντίον της χούντας, θα αποφάσιζαν να κινηθούν.

Οταν τους το ανακοίνωσα αιφνιδιάστηκαν, διότι ο Παπαδόπουλος και ο Παττακός δεν γνώριζαν ποιος ήταν ο Κόλλιας. Μόνον ο Μακαρέζος τον ήξερε. Τους ενημέρωσα ότι στις 6 το απόγευμα θα είμαι στα ανάκτορα των Αθηνών. Εξω επικρατούσε χάος. Αυτό που πρέπει να καταλάβετε είναι ότι όσο ήμουν μέσα στο γραφείο δεν έβλεπα το τι γινόταν. Συλλαμβάνανε στρατηγούς, τους πετάγανε μέσα σε δωμάτια, κτλ., κτλ. Οταν έβγαινα από το γραφείο, η απόλυτη τάξις.

Αναζητούσα λοιπόν τον κατάλληλο τρόπο να κερδίσω χρόνο για να μπορέσω να τους ανατρέψω. Εκεί επικεντρώθηκαν οι προσπάθειές μου.

Η Ιστορία θα με κρίνει. Επρεπε κάτω από την ασφυκτική πίεση του χρόνου να πάρω μια απόφαση καθοριστικής σημασίας για τον τόπο. Θα πρέπει να σας επισημάνω ότι εκείνες τις ώρες ήμουνα εντελώς απομονωμένος. Η νόμιμη κυβέρνηση της χώρας είχε καταργηθεί, ο πρωθυπουργός και βασικοί υπουργοί είχαν συλληφθεί, η δε ιεραρχία στο στράτευμα είχε ανατραπεί. Καθώς έφευγα από το Πεντάγωνο, έφθανε ο Κόλλιας. Απ΄ ό,τι έμαθα στην εξορία, εισέβαλαν βιαίως στο σπίτι του και του ανήγγειλαν ότι τον κάνουνε πρωθυπουργό!.. Ο Κόλλιας αρνήθηκε και τότε του είπε ο Λαδάς ότι τον ήθελε ο βασιλεύς. Ο Κόλλιας δέχθηκε να τους ακολουθήσει, υπό την προϋπόθεση ότι θα συναντούσε τον βασιλέα. Μόλις τον είδα, του λέω:

“Κύριε Κόλλια, έχει γίνει πραξικόπημα, σας έχω διορίσει πρωθυπουργό. Εάν δεχτείτε, ίσως βοηθήσουμε τον τόπο να βγει από το αδιέξοδο. Εάν αρνηθείτε, θα επικρατήσει χάος”».

– Να τελειώσουμε την ημέρα. Τους ορκίζετε εσείς και μετά φωτογραφηθήκατε μαζί τους, γεγονός που έχει συζητηθεί πολύ. Μάλιστα μου έχετε πει ότι δεν υπήρχε εκεί φωτογράφος.

«Δεν υπήρχε. Εγώ ζήτησα φωτογράφο. Καθώς ήμουνα απομονωμένος και δεν είχα καμία δυνατότητα να επικοινωνήσω με τον ελληνικό λαό, φαντάστηκα ότι με την ενόχλησή μου αποτυπωμένη σε μια φωτογραφία, θα γινότανε αντιληπτό ότι δεν υποστήριζα το πραξικόπημα. Εκ των υστέρων ήταν λάθος η φωτογράφιση. Την ορκωμοσία έκανε ο μακαρίτης Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος, που ήταν βαρήκοος και δεν πολυκαταλάβαινε τι είχε συμβεί. Μετά την ορκωμοσία, συνεχάρη την κυβέρνηση. Εγινα έξαλλος και του λέω εις επήκοον όλων:

“Μακαριότατε, ποιους συγχαίρετε; Αυτοί έχουν κάνει πραξικόπημα”».

– Στη συνέχεια είδατε τον Τάλμποτ.

«Ηρθε στο γραφείο μου και με ρώτησε τι έγινε. Του περιέγραψα τι είχε συμβεί. Μου είπε ότι είχε την εντύπωση πως οι ΗΠΑ θα σταματήσουν την παροχή στρατιωτικής βοήθειας».

– Φοβόσασταν εκείνη την ημέρα ότι θα εκτελέσουν τον Ανδρέα;

«Υπήρχε τέτοιος φόβος. Οι διαθέσεις τους ήταν άγριες. Εδώ ήταν έτοιμοι να εκτελέσουν τον Αρναούτη, σύμφωνα και με τις εκτιμήσεις ανωτάτων αξιωματικών. Τι θα τους συγκρατούσε να εκτελέσουν και τον Ανδρέα, αν τα πράγματα φθάναν στα άκρα; Δεν εγνώριζα πού βρισκόταν ο Μπίτσιος, και ήταν ιδιαίτερα δυσχερής η οποιαδήποτε επαφή με τους συνεργάτες μου».

– Εσείς βρίσκεστε μόνος τώρα στα ανάκτορα. Αργά το βράδυ, πείτε μου, τι σκέφτεστε;

«Ηταν μια δραματική και βασανιστική νύχτα. Σκεφτόμουνα ότι η Ελλάς είχε εισέλθει σε μεγάλη περιπέτεια. Αισθανόμουνα τύψεις διότι δεν είχα καταφέρει, έστω και την τελευταία στιγμή, να παρέμβω δυναμικά για να αποτρέψω αυτή την εγκληματική και καταστροφική για το έθνος εξέλιξη. Ητανε το χειρότερο πράγμα που είχε συμβεί στη ζωή μου. Ταυτόχρονα, από τη στιγμή που συνειδητοποίησα ότι ήλεγχαν την κατάσταση, άρχισα να σκέφτομαι πώς θα αποκτήσω τη δυνατότητα να τους ανατρέψω για να επαναφέρω τη συνταγματική νομιμότητα και δημοκρατία στην Ελλάδα. Αυτό ήταν το μόνο πoυ απασχολούσε συνέχεια τη σκέψη μου. Σήμερα θα έλεγα ότι ίσως θα έπρεπε να είχα επιλέξει άλλους τρόπους αντιδράσεως, όπως να μην είχα ορκίσει την κυβέρνηση των πραξικοπηματιών. Μια τέτοια στάσις όμως ήταν ενδεχόμενο να οδηγήσει σε αιματοχυσία, κάτι που δεν θα ήθελα με κανέναν τρόπο να διακινδυνεύσω. Ηταν αποφασισμένοι, ιδίως οι νεότεροι αξιωματικοί, που ήλεγχαν τις μάχιμες μονάδες».

– Πείτε μου, πόσο δύσκολες ήταν οι πρώτες μέρες;

«Οι πρώτες μέρες ήταν πάρα πολύ δύσκολες. Πιέζανε, ζητούσαν να ορκίσω νέους υπουργούς για να συμπληρωθεί η κυβέρνηση, ψάχνανε συνεργάτες. Θυμάμαι, όταν ήρθε η πρώτη φουρνιά υποψηφίων υπουργών για να ορκιστούν στο Τατόι, αντίκρισα τον ναύαρχο Αθανασίου, τον οποίο γνώριζα από μικρό παιδί και συμπαθούσα. Μόλις τον είδα, αιφνιδιάστηκα και του είπα: “Ναύαρχε, τι κάνεις εσύ εδώ;”. Δεν μπορούσα να πιστέψω ότι είχε προσχωρήσει στη χούντα. “Δεν το κάνατε εσείς το πραξικόπημα, μεγαλειότατε;”.

“Οχι” του λέω. Και τότε ο ναύαρχος μού απαντά:

“Φεύγω αμέσως”.

“Μια στιγμή” του λέω. “Τώρα που ξέρω ότι είσαι εναντίον τους, κάτσε εδώ”- και τον κράτησα με τα δόντια.

Επίσης αγνοούσα ότι ο Ζωιτάκης υποστήριζε το πραξικόπημα, γι΄ αυτό, όταν ήλθε να ορκισθεί, του είπα:

“Δεν ντρέπεστε που έρχεστε εδώ;

Να ορκιστείτε ως τι;”».

– Είχατε την αίσθηση ότι προσπαθούσαν να σας ελέγξουν και ότι σας παρακολουθούσαν;

«Από την πρώτη στιγμή. Ακόμα και ο υπασπιστής υπηρεσίας την ημέρα εκείνη, ο Βαγενάς, ήταν μυημένος στο κίνημα. Το αντιλήφθηκα δε, όταν μετά, στο αυτοκίνητο, πηγαίνοντας στο Ψυχικό με τον Σπαντιδάκη, έκανε ανοιχτή προπαγάνδα. Είχε τοποθετηθεί στα ανάκτορα ως πράκτορας των πραξικοπηματιών. Παρακολουθούσαν τις κινήσεις μου. Είχαν δε, πιστεύω, τοποθετήσει μικρόφωνα μέσα στα ανάκτορα. Αντικατέστησαν και την ασφάλειά μου με ανθρώπους δικούς τους.

Κάθε φορά που συναντούσα τον Παπαδόπουλο επέμενε ότι έπρεπε ο αδελφός του, Κώστας, να ενταχθεί στο προσωπικό των ανακτόρων».

– Ως γραμματέας;

«Ναι, ως γραμματέας. Παρά τις συνεχείς πιέσεις, ποτέ δεν έκανα αποδεκτό το αίτημα αυτό».

– Πείτε μου λίγο, τι τύποι ήταν ο Παπαδόπουλος και ο Παττακός;

«Πάρα πολύ κουραστικοί. Ο Παττακός ήταν πιο ντόμπρος, πιο ευθύς. Από την πρώτη στιγμή, μου έλεγε ότι αυτός έκανε την “Επανάσταση”. Δεν το πίστευα. Απεδείχθη όμως ότι όταν ο Παπαδόπουλος δείλιασε την τελευταία στιγμή και θέλησε να υπαναχωρήσει, ο Παττακός τού είπε ότι θα βγει τα μεσάνυχτα με τα άρματα μάχης και όποιος θέλει ας τον ακολουθήσει.

Ο Παπαδόπουλος ήταν ο θεωρητικός, ο σκληρός. Μίλαγε ακατάπαυστα και δεν μπορούσες να καταλάβεις τι έλεγε. Χρησιμοποιούσε μια πολύ περίεργη γλώσσα, έλεγε… και έλεγε και δεν σταματούσε!.. Ο πιο δυσάρεστος από τους τρεις ήταν ο Μακαρέζος, ο οποίος όμως ήταν και ο πιο συγκροτημένος».

– Ο Αρναούτης πού ήταν εκείνο το διάστημα;

«Επειτα από μεγάλη προσπάθεια και αφού έκαμψα τις αντιρρήσεις των πραξικοπηματιών, λέγοντάς τους ότι είναι ο γραμματεύς μου και θα φύγει μαζί μου, τον έβγαλα από το Πεντάγωνο, γιατί φοβόμουνα ότι θα τον εκτελούσαν. Τον πήρα μαζί μου στο αυτοκίνητο και τον φιλοξένησα στο Τατόι μέχρις ότου τακτοποιηθούν τα διάφορα διαδικαστικά προβλήματα για τη μετάβασή του στο Λονδίνο ως βοηθός στρατιωτικού ακολούθου της ελληνικής πρεσβείας, όπως το είχα ζητήσει. Μετά από μια δεκαπενθήμερη, αν θυμάμαι καλά, διαμονή του στο Τατόι, τον πήγα ο ίδιος στο αεροδρόμιο γιατί φοβόμουνα μήπως τον συλλάβουν. Ενιωσα δε ότι ήταν ασφαλής μόνον όταν μπήκε στο αεροπλάνο».

– Ο Μπίτσιος;

«Δεν τον συνάντησα καθόλου κατά τη διάρκεια της 21ης Απριλίου. Δεν ήξερα πού ήτανε. Οπως σας ανέφερα νωρίτερα, δεν κατάφερα να τον εντοπίσω. Εκ των υστέρων πληροφορήθηκα ότι είχε μεταβεί αρχικά στην αγγλική πρεσβεία και μετά στο Πεντάγωνο, όπου όμως δεν τον άφησαν να με συναντήσει. Το βράδυ ήλθε στο Τατόι και μου ανακοίνωσε ότι θα παραιτηθεί από τη θέση του αρχηγού του γραφείου μου. Κατόπιν αυτού, με δική μου εισήγηση, τοποθετήθηκε μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδος στον ΟΗΕ».

– Οπότε, ανθρώπους είχατε κοντά σας;

«Δεν είχα κανέναν κοντά μου».

– Με τον Καραμανλή είχατε καθόλου επαφή εκείνο το διάστημα;

«Βέβαια. Υστερα από ένα μικρό χρονικό διάστημα, του έστειλα μήνυμα ότι προτίθεμαι να προετοιμάσω την ανατροπή της χούντας και ότι θα χρειαστώ ένα χρονικό διάστημα για να ετοιμαστώ. Τον παρεκάλεσα δε να μην προβεί σε καταγγελία κατά της χούντας ούτε να απευθύνει διάγγελμα προς τον ελληνικό λαό μέχρις ότου τον ειδοποιήσω ότι είμαι έτοιμος. Και ενώ μου είχε υποσχεθεί ότι δεν θα κάνει τίποτα, δυστυχώς τον Νοέμβριο του 1967, όταν εκδηλώθηκε η κρίση με την Τουρκία, έκανε μια δήλωση ότι θα ήταν ευκαιρία ο βασιλεύς να ανατρέψει τη χούντα. Αυτή η δήλωση έγινε άκαιρα, αφού δεν είχα ολοκληρώσει την προετοιμασία μου».

– Πόσο κοντά φθάσαμε στον πόλεμο τον Νοέμβριο;

«Σύμφωνα με όσα μου είπε ο Ντεμιρέλ στην κηδεία του Αϊζενχάουερ, πάρα πολύ κοντά. Μια μέρα, με ειδοποίησαν ότι ο τότε υπουργός Εθνικής Αμύνης Σπαντιδάκης ζητούσε αναβολή της ακροάσεως που είχε προγραμματισθεί. Δεν δέχτηκα, και όταν τον συνάντησα μου είπε ότι έχουμε μεγάλη κρίση. Οι ελληνοκυπριακές δυνάμεις είχαν εισέλθει στα τουρκοκυπριακά χωριά και υπήρχαν θύματα. Πήγαμε στο Πεντάγωνο, όπου είχαν συγκεντρωθεί οι αρχηγοί των Ενόπλων Δυνάμεων, οι επιτελάρχες, ο πρωθυπουργός και τα μέλη της κυβερνήσεως.

Αφού άκουσα την ενημέρωση που έγινε, σύμφωνα με την οποία ανεμένετο η απόβαση τουρκικών δυνάμεων στο νησί, τους πρότεινα να ζητήσουν από τον Μακάριο να αποσυρθούν οι ελληνοκυπριακές δυνάμεις από τα τουρκοκυπριακά χωριά. Η πρότασή μου αρχικά αντιμετωπίστηκε αρνητικά, διότι η εκτίμηση της στρατιωτικής ηγεσίας ήταν ότι η κίνηση αυτή θα αποτελούσε ανεπίτρεπτη υποχώρηση. Επέμενα ότι, αν δεν αποσυρθούν οι ελληνοκυπριακές δυνάμεις, τουρκικός στρατός θα αποβιβασθεί στην Κύπρο, οπότε θα εμπλακούμε σε πολεμική σύγκρουση με την Τουρκία.

Μετά από διεξοδική συζήτηση, ο Παπαδόπουλος συμφώνησε και τότε τηλεφώνησα στους πρέσβεις των ΗΠΑ και της Μεγάλης Βρετανίας και τους ανακοίνωσα ότι μέχρι τις 6 η ώρα το πρωί θα είχαν αποσυρθεί οι ελληνοκυπριακές δυνάμεις από τα τουρκοκυπριακά χωριά. Η απόφαση αυτή δεν αποτελούσε στρατιωτική ήττα της Ελλάδος, αφού δεν είχε εκπορευθεί από την Αθήνα η εντολή για τη στρατιωτική εισβολή στα τουρκοκυπριακά χωριά.

Ο Ντεμιρέλ, όταν τον συνάντησα στην Ουάσιγκτον, μου ομολόγησε ότι είχε λάβει το μήνυμα προς τους πρέσβεις των ΗΠΑ και της Μεγάλης Βρετανίας με καθυστέρηση 45 λεπτών, και εν τω μεταξύ είχε δώσει εντολή στον τουρκικό στρατό να προχωρήσει στην απόβαση. Μόνον δε όταν η αμερικανική κυβέρνηση του ανακοίνωσε ότι είχα προσωπικά διαβεβαιώσει ότι θα αποχωρήσει ο ελληνικός στρατός έδωσε εντολή να ματαιωθεί η απόβαση».

– Πείτε μου για τον Σεπτέμβριο του 1967 και την επίσκεψή σας στον Λευκό Οίκο. Εκεί είχατε ένα τετ-α-τετ με τον Τζόνσον;

Ζήτησε ο πρόεδρος ήταν η αποφυλάκιση του Ανδρέα Παπανδρέου. Εξήγησα στον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών ότι δεν εξασκώ στη χούντα τόση επιρροή ώστε να κατορθώσω κάτι τέτοιο, του υποσχέθηκα όμως ότι θα προσπαθήσω. Στη συνέχεια τον ρώτησα: “Γιατί ενδιαφέρεστε μόνο για ένα άτομο; Υπάρχουν και άλλοι πολιτικοί κρατούμενοι”, και του ζήτησα τη συνδρομή του στις προσπάθειες που έκανα για την απελευθέρωσή τους. Μεταξύ των κρατουμένων, του είπα, είναι και ο Γιάννης Τσουδερός, ο οποίος επίσης έχει σπουδάσει στις ΗΠΑ και είναι υιός πρωθυπουργού.

“Γι΄ αυτόν δεν έχω ακούσει τίποτα”.

“Και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να μείνει στη φυλακή;”.

“Κατάλαβα τι μου λες, αλλά πρέπει να αντιληφθείς και εσύ ότι εδώ ενεργώ με κριτήριο τον αριθμό των «Περάσαμε μία ολόκληρη ημέρα μαζί. Ηταν ένας εντυπωσιακός άνθρωπος, ψηλός, επιβλητικός, ευγενής και έδινε ιδιαίτερη προσοχή στον συνομιλητή του.

Την εποχή εκείνη, οι ακροάσεις με τους προέδρους των Ηνωμένων Πολιτειών ελάμβαναν χώρα χωρίς την παρουσία τρίτων προσώπων.

Θυμάμαι, ο πρόεδρος άρχισε να διαβάζει μια έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σχετική με την πολιτική της κυβερνήσεως των ΗΠΑ έναντι της Ελλάδος. Κάποια στιγμή διέκοψε το διάβασμα και με ρώτησε:

“Με ακούτε;”.

“Οχι” του απαντώ.

“Μπράβο” ήταν η απάντησή του, που με εξέπληξε. Μόλις ολοκλήρωσε την ανάγνωση, πέταξε το χαρτί που κρατούσε και μου είπε:

“Εγώ έκανα το καθήκον μου. Ελα να κουβεντιάσουμε τώρα”. Το πρώτο πράγμα που επίμονα μου επιστολών που φθάνουν στον Λευκό Οίκο. Ο μεγαλύτερος αριθμός επιστολών που λαμβάνω είναι εναντίον του πολέμου στο Βιετνάμ, ταυτόχρονα όμως ο Γκαλμπρέιθ έχει ξεσηκώσει όλους τους διανοουμένους των ΗΠΑ εναντίον μου γιατί ο Παπανδρέου είναι στη φυλακή. Πρέπει να με βοηθήσεις”.

Του απάντησα ότι θα συνεχίσω να κάνω ό,τι μπορώ».

– Από αυτά που ξέρω, πρέπει ουσιαστικά να του μιλήσατε για το δικό σας κίνημα;

«Τον είδα το πρωί, μετά πήγαμε και φάγαμε με το υπουργικό συμβούλιο και ύστερα πήγα στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας. Εκεί επακολούθησε έντονη συζήτηση, κατά τη διάρκεια της οποίας απάντησα σε πολλές πιεστικές και αιχμηρές ερωτήσεις.

Χαρακτηριστική ήταν η εξής: “Εσείς έρχεσθε εδώ και μας ζητάτε βοήθεια, ενώ υπάρχουν 6.000

πολιτικοί κρατούμενοι στη χώρα σας”.

“Κάνετε λάθος. Υπήρχαν 8.500 πολιτικοί κρατούμενοι, ο αριθμός των οποίων μετά τις συνεχείς παρεμβάσεις μου έχει περιορισθεί κάτω από τις 3.000”.

Επακολούθησε συζήτηση για το Κυπριακό, τις πιέσεις της Τουρκίας και σε κάποια στιγμή τού δήλωσα ότι η χουντική κυβέρνηση δεν ήταν δική μου κυβέρνηση, και στόχο έχω την ανατροπή της.

Στη συνέχεια επέστρεψα στον Λευκό Οίκο. Εξήγησα στον πρόεδρο πώς έχει η κατάσταση, πώς έγινε το πραξικόπημα και με βεβαίωσε ότι η Αμερική δεν είχε καμία ανάμειξη. Αυτό, αν θέλει κανείς το πιστεύει».

– Μιλήσατε ανοιχτά για τον ρόλο της CΙΑ στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου;

«Οχι. Δεν ήθελα να τσακωθώ με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών αμφισβητώντας αυτά που μου έλεγε. Κάποια στιγμή, του είπα ότι εγώ θα προσπαθήσω να τους ανατρέψω. Και τον ρώτησα αν θα σταθεί δίπλα μου σε ένα τέτοιο εγχείρημα. Με ρώτησε με ποιον τρόπο και του απάντησα ότι δεν ζητώ τη συνδρομή των αμερικανικών δυνάμεων αλλά απλώς θέλω να γνωρίζω αν θα έχω την πολιτική και ηθική του στήριξη. Η απάντησή του ήταν:

“Ναι, θα σε στηρίξω”.

Δεν του είπα λεπτομέρειες, ούτε και τον ενδιέφερε κάτι τέτοιο, του ξεκαθάρισα όμως ότι θα καταβάλω κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποκαταστήσω τη δημοκρατία στην Ελλάδα. Ηθελα να έχω την πολιτική και ηθική υποστήριξη του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών στην προσπάθειά μου αυτή».

– Πρακτική βοήθεια δεν ζητήσατε;

«Οχι».

– Ούτε περιμένατε καμιάν απάντηση αργότερα από αυτόν ή κάποια άλλη πληροφορία; Ζητήσατε αυτό το μηχάνημα επικοινωνίας ώστε να μπορείτε να μιλάτε μαζί του;

«Ο, τι μπορούσα ευπρεπώς να ζητήσω από τον πρόεδρο το ζήτησα, μια και δεν είχα καμία εμπιστοσύνη στην αμερικανική πρεσβεία. Επρεπε λοιπόν να εξασφαλίσω απευθείας επικοινωνία με τον Λευκό Οίκο. Δεν γνωρίζω βέβαια αν έφθαναν τελικά τα μηνύματά μου στον πρόεδρο».

– Υπήρχε κάποιος Αμερικανός με τον οποίο παίζατε σκουότς…

«Ναι, ήταν ο Τζο Λέπσικ. Ηταν βοηθός στρατιωτικού ακολούθου».

– Εσείς ξέρατε τη σχέση του με την CΙΑ τότε;

«Υποθέτω ότι όλοι οι αξιωματούχοι στις πρεσβείες των μεγάλων χωρών έχουν σχέση με τις μυστικές υπηρεσίες».

– Αυτό είναι σαφές, και ότι ήταν πράκτορας της CΙΑ.

«Τον γνώρισα γιατί με συνόδευσε στο ταξίδι μου στην Αμερική. Ο Τζο μού έδινε πληροφορίες σχετικά με το τι συνέβαινε στην πρεσβεία, κάτι που εξακολούθησε να κάνει και αφού έφυγα από την Ελλάδα τον Δεκέμβριο του ΄67».

– Αυτός πότε ήρθε στην Ελλάδα;

«Το ΄60-΄61…».

– Και έμεινε ώσπου φύγατε;

«Οχι, παραπάνω. Θυμάμαι πως ερχόταν στη Ρώμη και μου έδινε διάφορες ενδιαφέρουσες πληροφορίες».

– Του είχατε εμπιστοσύνη για να του δώσετε κάποιο μήνυμα;

«Του έδινα μηνύματα, αλλά δεν ξέρω αν έφθαναν στον προορισμό τους αφού δεν μπορούσα να το ελέγξω. Αυτό όμως δεν με ενδιέφερε διότι όταν έχεις να κάνεις με έναν άνθρωπο που διεκπεραιώνει διάφορες αποστολές ρυθμίζεις τα μηνύματά σου αναλόγως. Εργάζετο στην πρεσβεία των ΗΠΑ και ήτο βέβαιον ότι εξυπηρετούσε τα δικά τους συμφέροντα. Οταν ζούσα στη Ρώμη, και για να με καλοπιάσουν οι Αμερικανοί, ο πρέσβης τους μού έδινε όλα τα τηλεγραφήματα που έφθαναν στην Αθήνα».

H ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

Στα τέλη του 1966 ο Κωνσταντίνος έρχεται σε επαφή με τους Κανελλόπουλο και Παπανδρέου, με τους οποίους συμφωνεί να υπάρξει υπηρεσιακή κυβέρνηση η οποία θα προχωρούσε σε εκλογές τον Μάιο του 1967.

– Περιγράψτε μου λίγο το κλίμα όταν βρίσκεστε για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι ο Κανελλόπουλος, ο Παπανδρέου και εσείς.

«Η συνάντηση αυτή ήταν αποτέλεσμα εργασίας πολλών μηνών. Το κλίμα ήταν πολύ ευχάριστο διότι και οι δύο αυτοί πολιτικοί εγνωρίζοντο πολλές δεκαετίες, ήσαν πολιτισμένοι, διέθεταν μεγάλη πείρα και πολιτική σοφία. Είχαμε φθάσει σε μια συμφωνία και το μόνο που απέμενε ήταν να υπογραφεί το σχετικό κείμενο. Η συζήτηση που έγινε ήταν εποικοδομητική και υπήρχε η αίσθηση ότι είχαν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για τη διέξοδο από την κρίση».

– Εσείς γιατί το αποφασίσατε αυτό;

«Το αποφάσισα γιατί θεωρούσα ότι ήταν επικίνδυνη για τη χώρα η παράταση αυτής της καταστάσεως. Επρεπε να εκτονωθεί με την προσφυγή στις εκλογές».

– Αυτή είναι η περίοδος που αλλάζετε τον Χοϊδά με τον Μπίτσιο ή όχι; Και αναρωτιέμαι αν έπαιξε ρόλο αυτό.

«Οχι. Ολα αυτά έγιναν επί Μπίτσιου, αλλά δεν έπαιξε ρόλο η αλλαγή. Ο Χοϊδάς αποχώρησε για λόγους υγείας».

– Δεν είχατε κάποιον μετριοπαθή, δηλαδή…

«Αρχικά, με εντολή μου ο Μπίτσιος συναντήθηκε μυστικά πρώτα με τον Γ. Παπανδρέου και μετά με τον Κανελλόπουλο. Οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν πολλούς μήνες και κατέληξαν σε συμφωνία βάσει της οποίας θα εσχηματίζετο υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον Παρασκευόπουλο και τα δύο μεγάλα κόμματα, η ΕΚ και η ΕΡΕ, θα επέλεγαν από κοινού τους υπουργούς και τους γενικούς γραμματείς. Τελικά η συμφωνία υπεγράφη στο Τατόι. Θυμάμαι μάλιστα ότι εκείνη την ημέρα είχα διώξει όλο το προσωπικό για να μη διαρρεύσει η συνάντηση. Για λογαριασμό μου υπέγραψε ο Μπίτσιος».

– Εσείς ξέρατε ότι ο Ανδρέας δεν ήταν ενήμερος γι΄ αυτό;

«Οχι. Δεν είχα θέσει τέτοιο ερώτημα στον Γ. Παπανδρέου. Είχε συμφωνηθεί ότι μετά την υπογραφή η ΕΡΕ θα απέσυρε την εμπιστοσύνη της από την κυβέρνηση Στεφανόπουλου και εγώ θα έδινα την εντολή για σχηματισμό υπηρεσιακής κυβερνήσεως, που θα οδηγούσε τη χώρα σε εκλογές, στον Παρασκευόπουλο, τότε διοικητή της Εθνικής Τραπέζης, τον οποίο θα έπρεπε να πείσω να συμπεριλάβει στην κυβέρνησή του τα πρόσωπα τα οποία είχαν επιλέξει οι Γ. Παπανδρέου και Π. Κανελλόπουλος. Προτού φύγουν από το Τατόι ρώτησα τον Γ. Παπανδρέου αν είναι αποφασισμένος να τηρηθεί η συμφωνία για να διεξαχθούν οι εκλογές στις 28 Μαΐου 1967. Η απάντηση που μου έδωσε μπροστά στον Κανελλόπουλο ήταν:

“Αντιλαμβάνομαι το ερώτημα που μου κάνετε. Αρχηγός του κόμματος είμαι εγώ, εγώ αποφασίζω και όχι ο Ανδρέας”. Είχε αντιληφθεί το τι υπονοούσα».

– Ο Ανδρέας πάντως δεν γνώριζε τη συμφωνία;

«Δεν γνωρίζω αφού ποτέ δεν τον είχα ρωτήσει. Δεν ρωτάς κάποια πράγματα. Εθεσα το παραπάνω ερώτημα στον Γ. Παπανδρέου γιατί αμετάθετο στόχο είχα την ομαλή διενέργεια εκλογών χωρίς ένταση για να εξέλθει ο τόπος από τα αδιέξοδα στα οποία είχε περιέλθει».

– Εκείνη την ώρα σκεφτήκατε ότι υπάρχει ακόμη πικρία από τον Μητσοτάκη και τους άλλουςότι αυτούς που σας στήριξαν κάπου τους πουλήσατε εσείς με αυτή την κίνηση; Τους πουλήσατε; Νιώθετε ότι τους πουλήσατε;

«Οχι, ποτέ δεν ένιωσα κάτι τέτοιο. Ο Στεφανόπουλος μπορεί να στενοχωρήθηκε λιγάκι αλλά ποτέ δεν το έδειξε.

Ούτε ο Μητσοτάκης εξεδήλωσε πικρία. Και οι δύο αυτοί πολιτικοί άνδρες, σοβαροί και με όραμα για την Ελλάδα, είχαν συνειδητοποιήσει, πιστεύω, ότι η συμφωνία μεταξύ των δύο μεγάλων κομμάτων ήταν ένα σημαντικό επίτευγμα».

– Η επαφή με τον Καραμανλή πότε γίνεται; πριν από τις συναντήσεις ή μετά;

«Πριν. Πρέπει να έγινε κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Προκύπτει και από το αρχείο Καραμανλή ότι έστειλα τον Μπίτσιο στο Παρίσι να τον δει διότι πίστευα ότι έπρεπε να ενωθούν όλες οι πολιτικές δυνάμεις».

– Με ποιους όρους;

«Να γυρίσει πίσω στην Ελλάδα».

– Να αναλάβει την ΕΡΕ, δηλαδή, ουσιαστικά.

«Αυτό θα ήταν δικό του θέμα. Δεν θα του έλεγα εγώ τι να κάνει. Του διεμήνυσα απλώς να επιστρέψει στην πολιτική σκηνή».

– Δεν του προτείνατε να τον κάνετε πρωθυπουργό;

«Οχι. Δεν πρότεινα να τον κάνω πρωθυπουργό. Του ζήτησα να γυρίσει στην Ελλάδα και να βοηθήσει τον τόπο να βγει από το αδιέξοδο. Οταν επέστρεψε ο Μπίτσιος από το Παρίσι, ήρθε στο Τατόι και επειδή ήταν βράδυ ήταν και η βασίλισσα παρούσα στη συζήτηση. Ο Μπίτσιος μού μετέφερε τον διάλογο που είχε με τον Καραμανλή, ο οποίος, αφού με ευχαρίστησε για το ενδιαφέρον μου, είπε στον Μπίτσιο ότι δεν μπορούσε να γυρίσει στην Ελλάδα και δεν επιθυμούσε να αναμειχθεί εκ νέου στην πολιτική. Οταν δε ρώτησα τον Μπίτσιο γιατί είχε αυτή τη στάση ο Καραμανλής, μου απάντησε:

“Ο Καραμανλής μού τόνισε ότι προϋπόθεση για να επιστρέψει στην Ελλάδα είναι να κηρύξετε τον στρατιωτικό νόμο, ως έχετε δικαίωμα σύμφωνα με το Σύνταγμα”. Ταράχτηκα και του λέω:

“Κύριε Μπίτσιο, η αποστολή σας δεν ήταν να μου μεταφέρετε τέτοιες εισηγήσεις. Δεν πρόκειται να το δεχθώ. Θα πρέπει να επιστρέψει στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας για να βοηθήσει τον τόπο και να συμβάλει στην ομαλή διεξαγωγή των εκλογών”».

– Αυτή είναι η τελευταία επαφή με τον Καραμανλή πριν από το πραξικόπημα;

«Ναι».

– Πληροφορίες για πραξικόπημα είχατε;

«Οχι, εκτός από διάφορους ψιθύρους και φήμες που κυκλοφορούσαν. Υπήρχαν σχετικά δημοσιεύματα στις εφημερίδες και γενικότερα».

Ο ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ ΚΑΙ Ο… ΣΑΤΑΝΑΣ

«Οταν έπεσε η κυβέρνηση Παρασκευοπούλου αναγκάστηκα να καλέσω όλους τους πολιτικούς αρχηγούς και είπα σε όλους ότι θα έγραφα σε ένα χαρτί τις λύσεις που πρότεινε καθένας και αν υπήρχε μια κοινά αποδεκτή λύση θα την εφαρμόζαμε. Βεβαίως πρώτος ήταν στην τάξη το μεγαλύτερο κόμμα, ήταν ο πρόεδρος της Ενωσης Κέντρου, μετά ήταν ο πρόεδρος της ΕΡΕ, μετά ήταν ο Στεφανόπουλος, μετά ήταν ο Πασαλίδης και μετά ο Μαρκεζίνης. Ο Παπανδρέου μού είπε ότι λύσις πρώτη να μου δώσετε την εντολή, δεν το συνιστώ. Λύσις δεύτερη να δώσετε την εντολή εις τον Κανελλόπουλο, δεν δύνασθε εφόσον δεν την έχετε δώσει σε μένα. Λύσις τρίτη είναι να κάνετε υπηρεσιακή κυβέρνηση, αλλά αυτή έχει αποτύχει. Λύσις τέταρτη, μου λέει, είναι να κάνετε μια οικουμενική κυβέρνηση και να πάμε όλοι μαζί σε εκλογές.

Εφυγε και ήρθε ο αρχηγός της ΕΡΕ. Τα ίδια. Ηρθε ο Στεφανόπουλος. Τα ίδια. Ηρθε ο Πασαλίδης, ο πρόεδρος της ΕΔΑ. Τα ίδια. Και όταν ο Πασαλίδης έφτασε στο θέμα της οικουμενικής, του είπα: Κύριε πρόεδρε, εγώ οικουμενική δεν κάνω. Μου λέει: Γιατί; Διότι, του λέω, εάν σας φωνάξω όλους να κάνουμε οικουμενική κυβέρνηση, δεν θα συμφωνήσετε, θα διαφωνήσετε, θα τσακωθείτε και θα γίνουμε ρεζίλι. Και παίρνει τη μαγκούρα του και την κουνούσε και με κοιτούσε στα μάτια.

Παιδί μου, μου λέει, εσένα, παιδί μου, σε ήξερα για έξυπνο.

Τώρα κατάλαβα ότι είσαι κουτός. Του λέω: Γιατί έρχεσαι στο γραφείο μου, πρόεδρε, και με βρίζεις; Λέει: Ακουσέ με να σου πω. Φώναξέ μας να κάνουμε οικουμενική κυβέρνηση. Εάν πετύχει αυτό, εσύ θ΄ ανέβεις κι εμείς θα μείνουμε εκεί που είμαστε. Εάν αποτύχει αυτό, εμείς πάλι θα μείνουμε κάτω κι εσύ θ΄ ανέβεις. Ε, μπράβο, του λέω, είναι η καλύτερη συμβουλή που έχω λάβει όλη την ημέρα. Λοιπόν, συμφωνώ, θα κάνουμε οικουμενική. Θα με φωνάξεις κι εμένα; Βεβαίως, του λέω, όλοι θα μπουν στην κυβέρνηση. Πάμε, μου λέει, γιατί τώρα περιμένει και ο Σατανάς. Του λέω: Ποιος είναι ο Σατανάς; Μου λέει: Δεν ξέρεις ποιος είναι ο Σατανάς; Του λέω: Δεν ξέρω. Μου λέει: Ο Μαρκεζίνης. Σηκωθήκαμε, λοιπόν, επειδή ήταν και λίγο μεγάλος στην ηλικία και δεν μπορούσε να περπατήσει καλά. Του ΄δωσα το χέρι μου και τον πήγα μέχρι την αίθουσα που περίμενε ο πρόεδρος των Προοδευτικών. Και του είπα χαριτολογώντας: Ετσι μπράβο, πρόεδρέ μου, στηρίξου πάνω στον βασιλιά και όλα θα πάνε καλά. Και πήγε έξω και το είπε στον Τύπο.

Πήγαμε μέσα, βλέπω τον Μαρκεζίνη και του λέω: Κύριε πρόεδρε, έχετε υπόψη πώς σας αποκαλεί ο πρόεδρος της ΕΔΑ; Το ξέρω, μου λέει, Σατανά με λέει. Γνωρίζονταν πολλά χρόνια και ο Μαρκεζίνης κι αυτός την ίδια λύση πρότεινε, εκτός του ότι επέμενε ότι έπρεπε να γίνει αυτός πρωθυπουργός».

 

Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΡΑΛΛΗ

«Εκπλήσσομαι»

Ο πρώην πρωθυπουργός Γεώργιος Ράλλης- λίγες εβδομάδες πριν από τον θάνατό του στις 15 Μαρτίου του 2006- μετά τη δημοσίευση της συνέντευξης του τέως βασιλέως Κωνσταντίνου στο «Βήμα» τον Φεβρουάριο του 2006 είχε αποστείλει την επιστολή η οποία ακολουθείαπαντώντας στα όσα είχε ισχυριστεί ο Κωνσταντίνος περί συνταγματικής εκτροπής που του επροτάθη από τον ίδιο και τους Κανελλόπουλο- Παπαληγούρα.

 «Εκπλήσσομαι γιατί ο πρώην βασιλέας της Ελλάδος, μολονότι του απάντησα επί του ιδίου θέματος πριν από τέσσερα ή πέντε χρόνια, επανέρχεται επαναλαμβάνοντας ότι δήθεν οι αείμνηστοι Π. Κανελλόπουλος και Π. Παπαληγούρας, καθώς και εγώ, του εισηγηθήκαμε ουσιαστικώς “εκτροπή με δικές του ευλογίες”. Ο βασιλέας μάς είχε καλέσει στο Τατόι- και όχι στο γραφείο του Μπίτσιου- σε γεύμα εργασίας και ανήσυχος μας ρώτησε τι θα συμβεί σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής. Του απαντήσαμε ότι στην περίπτωση αυτή, ως και στις περιπτώσεις εκδήλου απειλής της δημοσίας τάξεως και ασφαλείας της χώρας λόγω εσωτερικών κινδύνων, θα του προτείνουμε την υπογραφή διατάγματος διά του οποίου θα ανεστέλλοντο 10 άρθρα του Συντάγματος περιοριστικώς αναφερόμενα στο άρθρο 91 του Συντάγματος του 1952 που ίσχυε τότε. Στη συνέχεια τα μέτρα που ελήφθησαν θα έπρεπε να ανακοινωθούν αμέσως στη Βουλή προς επικύρωση, όπως απαιτεί το ίδιο άρθρο 91 του Συντάγματος.

Παρόμοιες διατάξεις περιέχουν τα Συντάγματα του 1975, του 1986 και του 2001 στο άρθρο 48 εδάφια 1, 2 και 3. Η εφαρμογή ή όχι του άρθρου 91 του Συντάγματος του 1952 δεν εξηρτάτο από τις ευλογίες του βασιλέως, αλλά από την εισήγηση της κυβερνήσεως που έπρεπε να επικυρωθεί από τη Βουλή. Προσθέσαμε στον πρώην βασιλέα ότι στην περίπτωση που η Βουλή θα είχε διαλυθεί, θα έπρεπε με το ίδιο διάταγμα της κηρύξεως καταστάσεως πολιορκίας να συγκληθεί εντός 10 ημερών η διαλυθείσα Βουλή για να αποφασίσει τη διατήρηση ή την άρση του διατάγματος αυτού.

Η ίδια ακριβώς διαδικασία στην περίπτωση που η Βουλή έχει διαλυθεί προβλέπεται και σήμερα στο άρθρο 48 εδάφιο 2 του Συντάγματος που επαναλαμβάνει αυτολεξεί τις σχετικές διατάξεις των Συνταγμάτων 1975 και 1986».

Γεώργιος Ι. Ράλλης

Τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος: Οταν ο τέως εξομολογήθηκε στο Βήμα – Τι αποκάλυψε για την κρίσιμη δεκαετία 1964-1974

Πούτιν μαινόμενος σε υπουργό του: «Κάνεις τον χαζό; Έχεις έναν μήνα» – Δείτε το βίντεο

0

Βίντεο από κυβερνητική τηλεδιάσκεψη με τον Πούτιν έξαλλο να δίνει τελεσίγραφο σε υπουργό του.

Εμφανώς εκνευρισμένος εμφανίζεται ο Βλαντίμιρ Πούτιν με υπουργό του, σε βίντεο που κυκλοφόρησε από τη χθεσινή κυβερνητική σύσκεψη στη Μόσχα. Ο Ντένις Μαντούροφ, αναπληρωτής υπουργός Εμπορίου στη Ρωσία, είχε κάνει ταξίδι στην Τουρκία και σύμφωνα με τη Daily Mail δεν εξασφάλισε την προμήθεια στρατιωτικών και πολιτικών αεροπλάνων.

Όταν ο Ρώσος πρόεδρος τον άκουσε να τον διαβεβαιώνει ότι «έχουμε συμβόλαια», απασφάλισε και άρχισε να του μιλάει με έντονο ύφος:

«Δεν υπάρχουν συμβόλαια. Τι μου λες; Γνωρίζω ότι δεν υπάρχουν συμβόλαια στις εταιρείες, μου το είπαν οι διευθυντές. Γιατί κάνεις τον χαζό;»

Λίγα δευτερόλεπτα, μάλιστα, ο Πούτιν τού απευθύνεται σε ειρωνικό τόνο και τον ρωτά θα έπρεπε να ολοκληρώσουν και τη συνάντηση.

Το ίδιο δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας αναφέρει επίσης ότι έδωσε τελεσίγραφο ενός μήνα στον υπουργό του για να λύσει το θέμα. Και αυτό γιατί υπάρχει έλλειψη στρατιωτικών αεροπλάνων και δεν εξασφάλισε νέα αεροσκάφη στις αεροπορικές εταιρείες που πλήττονται από τις δυτικές κυρώσεις.

Ο Πούτιν τόνισε χαρακτηριστικά:

«Όλα αυτά πρέπει να γίνουν μέσα σε ένα μήνα, σας ρωτάω, μέσα σε ένα μήνα… Δεν καταλαβαίνουμε σε ποιες συνθήκες ζούμε;»

Δείτε το βίντεο:

https://www.ieidiseis.gr/kosmos/180227/poytin-mainomenos-se-ypourgo-tou-kaneis-ton-xazo-exeis-enan-mina-deite-to-vinteo

Καλούν για εξηγήσεις την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την υπέρογκη σύμβαση εμβολίων Covid: «Η ΕΕ ξόδεψε δισ. και δεν ξέρουμε τι υπογράφηκε»

0

Ο Α.Μπουρλά είχε στείλει… υπάλληλό του για να απολογηθεί! – Τα μηνύματα που αντάλλασσαν

Μια μάλλον δυσάρεστη πρόσκληση μπορεί να φτάσει σύντομα στο «γραμματοκιβώτιο» της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και κανείς ακόμα δεν γνωρίζει πόσο βάθος έχει η υπόθεση αλλα και ποιοι ακόμα εμπλέκονται.

Πιο συγκεκριμένα, οι ευρωβουλευτές που ηγούνται της επιτροπής για τη νόσο Covid-19 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αποφάσισαν να ζητήσουν από την αξιωματούχο να εμφανιστεί δημοσίως ενώπιόν τους.

Την πληροφορία μεταδίδει το Politico, με βάση σχετική δήλωση της Βελγίδας ευρωβουλευτή Κάθλιν βαν Μπρεμπτ αποκλειστικά στον συγκεκριμένο ειδησεογραφικό ιστότοπο.

Οι ευρωβουλευτές επιθυμούν να ρωτήσουν την πρόεδρο της Κομισιόν για τον ρόλο που διαδραμάτισε στη διαπραγμάτευση μιας τεράστιας σύμβασης σχετικά με τα εμβόλια κατά του κορωνοϊού, αξίας πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ: μιας σύμβασης που υπογράφηκε στο απόγειο της πανδημίας, με τη φον ντερ Λάιεν να φέρεται να ανταλλάσσει γραπτά μηνύματα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Pfizer, Αλβέρτο Μπουρλά, στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης.

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δαπανήσει πολλούς δημόσιους πόρους για την παραγωγή και την αγορά εμβολίων κατά τη διάρκεια της πανδημίας», ανέφερε η βαν Μπρεμπτ στη σχετική της δήλωση, προσθέτοντας ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «έχει το δικαίωμα να εξασφαλίσει πλήρη διαφάνεια σχετικά με τις λεπτομέρειες αυτών των δαπανών και τις προκαταρκτικές διαπραγματεύσεις που οδηγούν σε αυτές».

Οι έρευνες και η απόφαση της Μέτσολα

Μέχρι στιγμής, η πρόεδρος της Επιτροπής έχει αποφύγει τις ερωτήσεις σχετικά με το τι συνέβη σε αυτούς τους κρίσιμους μήνες. Ούτε ο διαμεσολαβητής της Ε.Ε. ούτε το Ελεγκτικό Συνέδριο μπόρεσαν να ρίξουν φως στις σκοτεινές συναλλαγές.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η οποία είναι οπλισμένη με νομικές εξουσίες που στερούνται οι άλλες υπηρεσίες εποπτείας, επιβεβαίωσε πριν περίπου τρεις μήνες πως ξεκίνησε έρευνα για τις συμβάσεις εμβολίων, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει εάν η πρόεδρος της Κομισιόν βρίσκεται στο στόχαστρο.

Η επιτροπή Covid εξέτασε τη συμφωνία (την τρίτη και μεγαλύτερη σύμβαση που υπογράφηκε με τη Pfizer και τον Γερμανό εταίρο της BioNTech) και μέχρι στιγμής έχει ακούσει τόσο από το Ελεγκτικό Συνέδριο όσο και από τον Διαμεσολαβητή. Ο Αλβέρτο Μπουρλά αρνήθηκε την κλήση, στέλνοντας στη θέση του έναν υπάλληλο.

Σύμφωνα με τον κανονισμό της Βουλής, η πρόσκληση θα σταλεί στην πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα, η οποία θα αποφασίσει στη συνέχεια εάν θα ζητήσει από τη φον ντερ Λάιεν να παραστεί στην ακρόαση.

Σημειώνεται ότι η πρόεδρος της Κομισιόν έχει τη δυνατότητα να αρνηθεί να εμφανιστεί στην αρμόδια επιτροπή του Κοινοβουλίου. Ωστόσο, με τις εκκλήσεις για μεγαλύτερη διαφάνεια να γίνονται όλο και πιο ηχηρές και με το σκάνδαλο διαφθοράς QatarGate να δονεί τις Βρυξέλλες, η φον ντερ Λάιεν ίσως να αισθανθεί υποχρεωμένη να παραστεί.

www.pronews.gr/kosmos/kaloun-gia-eksigiseis-tin-oursoula-fon-nter-laien-gia-tin-yperogki-symvasi-emvolion-covid-i-ee-ksodepse-disekatommyria-kai-den-kseroume-ti-ypografike/

Άλλοι πολεμάνε και η εκπρόσωπος του ουκρανικού Στρατού «τραβάει» σέξι πόζες στο Παρίσι!

0

Επίδειξη πολυτελούς ζωής δίχως όρια την στιγμή που ο Ζελένσκι βάζει τους Ουκρανούς να πεθάνουν μέχρι τον τελευταίο για τα συμφέροντα της Δύσης

Πλήρως δικαιώνει το ρητό «πηγαίνετε να πολεμήσετε για να κερδίσουμε» η εκπρόσωπος του νότιου περιφερειακού γραφείου της Υπηρεσίας Κρατικής Ασφάλειας της Ουκρανίας, Ιβάνα Πλαντόφσκα (φωτογραφία, επάνω, από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης), η οποία κάνει… διακοπάρες και… ζωάρα στο Παρίσι ενώ οι συνάδελφοί της σκοτώνονται.

Στα μέτωπα του Μπάκχμουτ πεθαίνουν χιλιάδες Ουκρανοί και αυτή ανέμελα τραβάει σέξι πόζες στην «πόλη του φωτός».

Ξέρει πώς να ζει πολυτελώς, γράφει η ουκρανική Pravda για το σκάνδαλο που προκάλεσαν οι διακοπές της εν μέσω του πολέμου με τη Ρωσία.

Άναψε φωτιές

Η εκπρόσωπος Τύπου επιδεικνύει με προκλητικό τρόπο τη λαμπερή καθημερινότητά της, με αναρτήσεις της στο Instagram και στο Facebook, εν καιρώ που πεθαίνει κόσμος και από τις δύο πλευρές.

Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια του πολέμου, η Πλαντόφσκα συνήθιζε να επιδεικνύει τις διακοπές της στα θέρετρα, με τις αμφιλεγόμενες φωτογραφήσεις της, μεταξύ των οποίων μια με Mercedes που αντί γι’ αριθμό κυκλοφορίας έχει τ’ όνομά της: «IVANKA», σημειώνει η pravda (φωτογραφία, κάτω).

Μετά τον σάλο που προκλήθηκε, η εκπρόσωπος Τύπου διέγραψε το προφίλ της στα μέσα κοινωνική δικτύωσης, από τα οποία οι χρήστες αντλούσαν τις επίμαχες φωτογραφίες της, που ανάρτησε την Πρωτοχρονιά αλλά και το προηγούμενο διάστημα.

«Να γνωριστούμε. Ivanna Plantovska, υπεύθυνη Τύπου του Νότιου Περιφερειακού Γραφείου της Κρατικής Συνοριακής Υπηρεσίας της Ουκρανίας. Αξιωματικός της Συνοριακής Υπηρεσίας εμπόλεμης χώρας» γράφει στο οργισμένο μήνυμά του στο Facebook ο δικηγόρος Maksym Zhuravlyov και προσθέτει:

«Η λέξη “αδέρφια” είναι ακατάλληλη»

«Για άλλη μια φορά: αξιωματικός μιας εμπόλεμης χώρας. Ζει όμορφα και ξεκουράζεται στο εξωτερικό εν μέσω των πιο σκληρών μαχών, όταν τα αδέρφια και οι αδερφές της υπερασπίζονται με το αίμα τους την Ανεξαρτησία της Ουκρανίας. Αν και σε αυτή την περίπτωση η λέξη “αδέρφια” είναι ακατάλληλη.»

Σοκ είχε προκαλέσει η συγκεκριμένη τον Οκτώβριο με βίντεό της που την έδειχνε να χορεύει στο Reef club της Οδησσού.

«Συνιστά ανίατη ασθένεια»

»Το ερώτημα δεν είναι καν αν το εισόδημά της ως δημοσίου υπαλλήλου συμπίπτει με έναν πολυτελή τρόπο ζωής (αν και αυτό συμβαίνει). Το ερώτημα είναι ότι η δημοσίευση τέτοιων φωτογραφιών κατά τη διάρκεια του πολέμου ενώ βρίσκεσαι σε τέτοια υπηρεσία συνιστά ανίατη ασθένεια. Ελπίζω να βγουν τα σωστά οργανωτικά συμπεράσματα. Δεν χρειάζεται σε αυτήν την υπηρεσία».

«Δημοσιοποίησε μια φωτογραφία από το Παρίσι, καθώς και φωτογραφίες από τα θέρετρα όπου υποδέχθηκε το νέο έτος 2023. Ο κόσμος είναι εξοργισμένος επειδή διεξάγεται πόλεμος μεγάλης κλίμακας στην Ουκρανία», γράφει ο δημοσιογράφος Kostyantyn Andriychuk.

«Η υπηρεσία αντέδρασε άμεσα»

Όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος της DPSU, της υπηρεσίας στην οποία εργάζεται η κα Πλαντόφσκα, σε σχόλιο που του ζητήθηκε από την Ukrainian Pravda, η υπηρεσία έχει ήδη επιληφθεί του θέματος, μετά τα δημοσιεύματα.

«Δεν έχω δικαίωμα να σχολιάσω την προσωπική ζωή των στρατιωτικών της Υπηρεσίας Κρατικής Ασφάλειας της Ουκρανίας, είναι υπόθεση όλων. Ωστόσο, μπορώ να σημειώσω ότι σχετικά με την υπόθεση που εκτυλίσσεται τις τελευταίες ημέρες γύρω από την στρατιωτικό μας στην Οδησσό, η υπηρεσία αντέδρασε άμεσα» τόνισε ο εκπρόσωπος Αντρίι Ντεμτσένκο.

«Η απόφαση, ειδικότερα, θα αφορά τη θέση της περαιτέρω στην υπηρεσία και την άσκηση των καθηκόντων της. Ολα θα αντιμετωπιστούν εντός του πλαισίου της νομοθεσίας», επισήμανε.

«Απαράδεκτη»

Και συμπλήρωσε: «Μπορώ να σημειώσω ξεχωριστά: είναι πραγματικά ατυχές για εμάς που κατά τη διάρκεια του πολέμου, όταν οι περισσότεροι σύντροφοί μας με όπλα στα χέρια υπερασπίζονται τη χώρα και πεθαίνουν γι’ αυτήν, υπάρχουν και εκείνοι στις τάξεις μας οι οποίοι δίνουν μεγαλύτερη προσοχή αποκλειστικά στην προσωπική τους ζωή, δείχνοντας την ίδια στιγμή σαν να καμαρώνουν γι’ αυτό.

»Επιπλέον, αυτού του είδους η επίδειξη είναι αντίθετη με τους ηθικούς κανόνες και απαράδεκτη σε καιρό πολέμου. Όλα θα κριθούν δίκαια».

https://www.pronews.gr/kosmos/oukrania-salos-me-tis-seksi-pozes-stratiotikis-ekprosopou-sto-parisi-en-kairo-polemou/

Ιωάννης Αμπατζόγλου: Η Επιτροπή Ελληνισμού κατέθεσε τριτανακοπή κατά του φιλοσκοπιανού σωματείου για τη «μακεδονική γλώσσα»

0

 

Γράφει ο Ιωάννης Αμπατζόγλου*

Στις 9 Ιανουαρίου η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ κατέθεσε τριτανακοπή κατά της υπ’ αριθμ. 27/28-7-2022 διάταξης του Ειρηνοδικείου Φλώρινας περί Αναγνώρισης Σωματείου με την φερόμενη επωνυμία «ΚΕΝΤΡΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ».

Το υλικό που είχαμε συλλέξει για το συγκεκριμένο φιλοσκοπιανό σωματείο έτσι και αλλιώς ήταν αρκετό ώστε να αποτελέσει τον κεντρικό κορμό των επιχειρημάτων μας στο κείμενο της τριτανακοπής. Όμως και μέρος της υπόλοιπης αρθρογραφίας μας, σχετικά με την προδοτική Συμφωνία των Πρεσπών, όπως και το σκεπτικό του δικηγόρου και μέλους του σωματείου μας κ. Θαλή Καραγιαννόπουλου, που κατέθεσε την τριτανακοπή, συμπεριλήφθηκαν σε αυτήν.

Ήδη από τον Ιούλιο του 2022 σε άρθρο1 παρουσιάσαμε αναλυτικά το συγκεκριμένο φιλοσκοπιανό «Κέντρο» και τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους σε άλλο άρθρο2 κάναμε αναφορά τόσο στις εθνικές περιπέτειες που μας βάζει αυτό το «Κέντρο» όσο και στην ευθύνη των δικαστών που το αναγνώρισαν. Συγκεκριμένα είχε αναφερθεί το εξής: «τεράστια ευθύνη έχουν και οι δικαστές που αναγνώρισαν το συγκεκριμένο σωματείο. Εάν υπάρχει ακόμα ανεξάρτητη δικαιοσύνη θα πρέπει να παρέμβει και να πράξει τα δέοντα σχετικά με τη λειτουργία αυτού του σωματείου-καρκινώματος ώστε να αντιμετωπιστεί πριν να είναι πολύ αργά».

Η επιχειρηματολογία μας στο κείμενο της τριτανακοπής ξεκινάει με το γεγονός ότι το «Κέντρο» αυτό εκμεταλλεύεται τη λεγόμενη «μακεδονική γλώσσα» που αναφέρει η Συμφωνία των Πρεσπών και με μεθοδικό τρόπο προετοιμάζει ουσιαστικά μειονότητα ψευτομακεδόνων στη χώρα μας. Γίνεται αναφορά στις φαντασιώσεις των ιδρυτών του συγκεκριμένου «Κέντρου» ότι τάχα η ψευτομακεδονική γλώσσα ομιλείται σε περίπου 500 χωριά της βορείου Ελλάδος αλλά και η κομιτατζίδικη τακτική τους να θέλουν να προφέρονται τα ονόματά των κατοίκων αλλά και τα τοπωνύμια των περιοχών αυτών στη σλαβική τους μορφή, π.χ. να μη λένε «Στέφανος» αλλά «Στέβο», να μη λένε «Γρούιος» αλλά «Γκρουέφσκι», να μη λένε «Φλώρινα» αλλά «Λέριν» κ.λπ. Επίσης, μεταξύ των άλλων το «Κέντρο» έχει ως σκοπό τη διδασκαλία αυτής της γλώσσας στα σχολεία και στα πανεπιστήμια.

Στη συνέχεια αναφέραμε ορισμένα στοιχεία τα οποία αφορούν στη Συμφωνία των Πρεσπών και στην εφαρμογή της αλλά και στην απόφαση 1448/2009 του Αρείου Πάγου και είναι τα ακόλουθα:

1) Μπορεί να κυρώθηκε η Συμφωνία των Πρεσπών στην ελληνική Βουλή με το νόμο 4588/2019, όμως η διαδικασία από την πλευρά των Σκοπίων δεν ήταν νόμιμη. Η κύρωση στο σκοπιανό κοινοβούλιο δεν έφερε την υπογραφή του προέδρου των Σκοπίων (τότε ήταν ο Γκιόργκε Ιβανόφ) όπως προβλέπεται από τη Συμφωνία των Πρεσπών, αλλά από τον τότε πρόεδρο του κοινοβουλίου Ταλάτ Τζαφέρι.

Επίσης, η Συμφωνία των Πρεσπών αναφέρει στο άρθρο 1, παρ. 4γ ότι «Το Δεύτερο Μέρος, εφόσον το αποφασίσει, θα διεξαγάγει δημοψήφισμα». Τα Σκόπια αποφάσισαν να διεξάγουν δημοψήφισμα, όμως οι ψηφίσαντες σε αυτό ήταν λιγότεροι από το 37% των εγγεγραμμένων, ενώ βάσει του σκοπιανού συντάγματος για είναι ένα δημοψήφισμα έγκυρο θα πρέπει να υπάρξει συμμετοχή τουλάχιστον 50%, επομένως το συγκεκριμένο δημοψήφισμα ήταν άκυρο.

2) Ο τέως πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Προκόπης Παυλόπουλος, σε άρθρο3 του ανέφερε ότι σε περίπτωση μη τήρησης της Συμφωνίας των Πρεσπών από την πλευρά των Σκοπίων, η Ελλάδα θα πρέπει να καταστήσει σαφή τη θέση της, «Κυρίως δε την θέση της, σύμφωνα με την οποία σε μια τέτοια περίπτωση θ’ ασκήσει, κατά την κρίση της, τα δικαιώματα που της παρέχουν πρωτίστως οι διατάξεις των άρθρων 56 και 60 της Σύμβασης της Βιέννης, είτε για την καταγγελία της Συμφωνίας των Πρεσπών, είτε για την αποχώρηση από αυτή. Είτε, επίσης, για λήξη της ως άνω Συμφωνίας ή για την αναστολή εφαρμογής της».

Στο ίδιο άρθρο ο κ. Παυλόπουλος αναφέρει και τα εξής:

«Επίσης, πρέπει ν’ αποκλεισθεί και οιαδήποτε πρόοδος ως προς την κύρωση, από την Βουλή των Ελλήνων, των πρόσθετων πρωτοκόλλων συνεργασίας στο πλαίσιο της Συμφωνίας των Πρεσπών», «…το δικαίωμα καταγγελίας ή αποχώρησης από την Συμφωνία των Πρεσπών συνάγεται από την ίδια την φύση της. Πραγματικά, τι νόημα έχει η “διαιώνιση” μιας Συμφωνίας αυτής της μορφής αν η αμφισβήτησή της εκ μέρους ενός των συμβαλλόμενων Μερών είναι τέτοια, ώστε να την καθιστά “γράμμα κενό περιεχομένου”;»

Επομένως η Συμφωνία των Πρεσπών, κατά τον κ. Προκόπη Παυλόπουλο, είναι δυνατόν να ακυρωθεί.

3) Το Σωματείο μας (Επιτροπή Ελληνισμού), το οποίο ιδρύθηκε στις 25 Ιανουαρίου 2021, έχει καταμετρήσει μέχρι σήμερα 294 παραβιάσεις της Συμφωνίας των Πρεσπών από τα Σκόπια. Αυτός ο αριθμός των παραβιάσεων είναι απλά ένα δείγμα και αυτό επειδή στην πραγματικότητα οι παραβιάσεις από τα Σκόπια είναι καθημερινές και κυριολεκτικά αμέτρητες. Μάλιστα έχουμε ενημερώσει τον πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη σχετικά με τις παραβιάσεις, τον Σεπτέμβριο του 2021 (τότε είχαμε καταμετρήσει 162 παραβιάσεις) και τον Σεπτέμβριο του 2022 (τότε είχαμε καταμετρήσει 263 παραβιάσεις). Οι παραβιάσεις αυτές με όλα τα αναλυτικά στοιχεία που τις συνοδεύουν (λινκ, φωτογραφίες κ.λπ.) βρίσκονται στην ιστοσελίδα της Επιτροπής Ελληνισμού και συγκεκριμένα στο λινκ https://www.epitropiellinismou.gr/post/499.

4) Η Απόφαση 1448/2009 του Αρείου Πάγου αναφέρει πως «δεν υπάρχει μακεδονικό έθνος και κατά συνέπεια μακεδονικός πολιτισμός και μακεδονική γλώσσα». Με την απόφαση αυτή δεν επιτράπηκε η ίδρυση φιλοσκοπιανού σωματείου με ονομασία «Στέγη Μακεδονικού Πολιτισμού» με έδρα τη Φλώρινα. Μεταξύ των άλλων στη συγκεκριμένη απόφαση του Αρείου Πάγου αναφέρονται τα εξής:

«Προκειμένου να αποκατασταθεί η ιστορική αλήθεια ως προς το σφετερισμό του ονόματος της Μακεδονίας από το νεοσυσταθέν Κράτος των Σκοπίων (FYROM), το οποίο επιχειρεί να αποκτήσει εθνική ταυτότητα με όνομα που αποτελεί ιστορική, πολιτιστική και εθνική κληρονομιά της Ελλάδας, είναι αναγκαίο να επισημανθούν συνοπτικά τα ακόλουθα ιστορικά δεδομένα. Ο όρος Μακεδονία, από αρχαιοτάτων χρόνων είναι όρος ιστορικός και γεωγραφικός και όχι εθνολογικός. Οι Μακεδόνες δεν είναι, ούτε υπήρξαν κατά το πρόσφατο και το απώτερο παρελθόν, ιδιαίτερος εθνολογικός σχηματισμός. Απλώς, ως Μακεδόνες, ονομάζονται ανέκαθεν οι κάτοικοι της γνωστής από την αρχαιότητα περιοχής της Ελληνικής Μακεδονίας, όπως αντίστοιχα ονομάζονται, Θράκες, οι κάτοικοι της Θράκης, Θεσσαλοί, οι κάτοικοι της Θεσσαλίας κ.ο.κ., χωρίς να υπάρχει αντίστοιχα Θρακική ή Θεσσαλική Εθνικότητα. Επομένως, Μακεδόνες κατά την εθνικότητα δεν υπάρχουν και ούτε μπορούν να “δημιουργηθούν”, στα πλαίσια του συλλογικού αυτοπροσδιορισμού των κατοίκων της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής της Μακεδονίας, όπως πιο κάτω αναφέρεται. Επιπλέον, οι αρχαίοι Μακεδόνες, ήταν αναμφισβήτητα Έλληνες, δωρικό ή κατ’ άλλη έκδοση, αιολικό φύλο…

Πριν από το 1944 “Μακεδονία” ως σλαβικό κράτος και “Μακεδονικό Έθνος”, ως ιδιαίτερη εθνότητα ήταν έννοιες παντελώς άγνωστες. Στις 2-8-1944, κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής, ο Κροάτης Τίτο δημιούργησε το Γιουγκοσλαβικό ομόσπονδο κράτος (ένα από τα έξι της τότε Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας που προέκυψε ως ενιαίο Κράτος το 1918), της λεγόμενης Δημοκρατίας της Μακεδονίας, με πρωτεύουσα τα Σκόπια. Έως τότε, οι κάτοικοι της περιοχής των Σκοπίων δεν είχαν ούτε σερβική, ούτε βουλγαρική, παρά τα φιλοβουλγαρικά αισθήματα των περισσότερων κατοίκων της και πολύ περισσότερο, δεν είχαν “μακεδονική” εθνική συνείδηση. Την τελευταία, τους έπεισε να την αποκτήσουν ο Τίτο, προκειμένου να αποκολλήσει τους Σκοπιανούς από το άρμα των Βουλγάρων, έχοντας ως απώτερο σκοπό, την σύσταση ενιαίου μακεδονικού κράτους, υπό σλαβικό μανδύα και την έξοδο της χώρας του στο Αιγαίο. Είναι χαρακτηριστικό ότι, στην περίοδο του μεσοπολέμου, η κυβέρνηση του Βελιγραδίου υποστήριζε, ότι οι κάτοικοι της περιοχής Σκοπίων ήταν Σέρβοι. Αργότερα, όμως, για να υποβοηθηθεί η προσπάθεια “μακεδονοποίησης” του πληθυσμού της Λ. Δ. Μακεδονίας, που κατοικείτο τότε από ακαθόριστης εθνικότητας πληθυσμούς, με υπεροχή των σλαβόφωνων, αλβανόφωνων και τουρκόφωνων, έπρεπε να αναπτυχθούν όλα εκείνα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν ένα λαό, ως διαφορετικό έθνος, δηλαδή η γλώσσα, η ιστορία και ο πολιτισμός. Καταρχήν, ιδιαίτερη φροντίδα δόθηκε στη λεγόμενη “μακεδόνικη” γλώσσα, που αποτελείτο κατά βάση από λέξεις σλαβικής προέλευσης, εμπλουτισμένη και με ελληνικές αυτούσιες ή παραλλαγμένες, καθώς επίσης και λέξεις τουρκικές, βλάχικες, αλβανικές κ.λ.π. Το ιδίωμα αυτό στην ουσία ήταν η δυτική διάλεκτος της βουλγαρικής γλώσσας, την οποία ομιλούσαν οι κάτοικοι της περιοχής των Σκοπίων. Μετά το 1944, Σκοπιανοί γλωσσολόγοι προσπάθησαν να αφαιρέσουν όλα τα βουλγαρικά στοιχεία από τη διάλεκτο αυτή και να τα αντικαταστήσουν με λέξεις σερβοκροατικές, ώστε να μπορεί η λεγόμενη “μακεδόνικη” γλώσσα, έτσι όπως εξελίχθηκε, να γίνει πλέον κατανοητή από τους σερβοκροατικούς πληθυσμούς της βόρειας Γιουγκοσλαβίας».

5) Η κατάπτυστη Συμφωνία των Πρεσπών, η οποία έχει υπογραφεί και από την ελληνική πλευρά, βαφτίζει «μακεδονική γλώσσα» την βουλγαρική διάλεκτο των Σκοπιανών.

Η επιστημονική όμως θέση σχετικά με την μακεδονική διάλεκτο, δηλαδή την διάλεκτο των αρχαίων Μακεδόνων, είναι ξεκάθαρη. Το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού εξέδωσε το 2012 σε τέσσερις γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά) έναν τόμο με τίτλο «Αρχαία Μακεδονία: Γλώσσα, ιστορία, πολιτισμός»4 σε επιμέλεια του τότε Αναπληρωτή Καθηγητή γλωσσολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Γεώργιου Κ. Γιαννάκη. Ο τόμος αυτός περιέχει τις μελέτες τεσσάρων ξένων επιφανών επιστημόνων, του Michael Zahrnt Καθηγητού αρχαίας ιστορίας του Πανεπιστημίου της Κολωνίας, του Emilio Crespo Kαθηγητού ελληνικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Μαδρίτης (Universidad Autónoma de Madrid) και Επιτίμου Μέλους της Επιτροπής Ελληνισμού, του Αrthur Muller Καθηγητού ελληνικής αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Lille3/IUF και Διευθυντή ερευνών της Γαλλικής Σχολής Αθηνών (École française d’Athènes) και του Julián Méndez Dosuna Καθηγητού ελληνικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Salamanca (Catedrático de Filología Griega). Στην εισαγωγή του τόμου ο επιμελητής κ. Γιαννάκης μεταξύ των άλλων αναφέρει το εξής:

«Συμπερασματικά, οι τέσσερις μελέτες του τόμου συμβάλλουν αποφασιστικά στη διαλεύκανση της ταυτότητας της γλώσσας του βασιλείου της αρχαίας Μακεδονίας. Οι ιστορικές μαρτυρίες, τα αρχαιολογικά δεδομένα, και τα πολιτισμικά στοιχεία, οι φιλολογικές και οι γλωσσικές μαρτυρίες προτείνουν ανεπιφύλακτα τη θέση της μακεδονικής μεταξύ των διαλέκτων της αρχαίας ελληνικής. Ιδιαίτερα οι δυο τελευταίες μελέτες των Emilio Crespo και Julián Méndez Dosuna, που αναλύουν και συζητούν τα γλωσσικά δεδομένα, ταξινομούν τη μακεδονική μεταξύ των διαλέκτων της ελληνικής εντάσσοντάς την στις διαλέκτους της βορειοδυτικής ομάδας, με στενές σχέσεις με τον κλάδο της δωρικής. Όταν οι ιστορικές, αρχαιολογικές, φιλολογικές και άλλες σχετικές μαρτυρίες εναρμονίζονται με τα γλωσσικά δεδομένα, η τελική εικόνα είναι πιο ολοκληρωμένη και πλήρης, και οι μελέτες του συγκεκριμένου τόμου αναζητούν και πιστεύουμε ότι επιτυγχάνουν ακριβώς αυτό το αποτέλεσμα».

Επομένως η μακεδονική διάλεκτος των αρχαίων Μακεδόνων ήταν ξεκάθαρα ελληνική διάλεκτος.

6) Ακόμα όμως και με βάση τη Συμφωνία των Πρεσπών, την οποία εμείς σε κάθε περίπτωση θεωρούμε προδοτική, δεν θα μπορούσε να υπάρξει το συγκεκριμένο φιλοσκοπιανό σωματείο, αφού η πιο πάνω συμφωνία περιορίζει την σκοπιανή «μακεδονική γλώσσα» εκτός των ελληνικών συνόρων. Βέβαια, το πρόβλημα θα υπάρξει εάν τέτοιου είδους ψευτομακεδονικά σωματεία ιδρυθούν εκτός Ελλάδας σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου. Αυτό η Συμφωνία των Πρεσπών το επιτρέπει και τότε η σκοπιανή προπαγάνδα πραγματικά θα οργιάσει αφού δεν θα υπάρχει τρόπος ακύρωσης και εξαφάνισης αυτών των σωματείων.

Στο Καταστατικό της Επιτροπής Ελληνισμού και συγκεκριμένα στο άρθρο 1, «Σκοποί και Μέσα επίτευξης» αναφέρονται μεταξύ άλλων ως σκοποί «η προάσπιση των εθνικών μας δικαίων» και «Η ανάδειξη της ελληνικότητας της Μακεδονίας, της ελληνικής καταγωγής των Μακεδόνων και της αρχαίας μακεδονικής διαλέκτου ως μίας αρχαίας ελληνικής διαλέκτου». Επομένως, βάση του Καταστατικού μας ως οφείλαμε στραφήκαμε κατά της αναγνώρισης αυτού του ανθελληνικού «Κέντρου». Τώρα θα πρέπει οι δικαστές να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων, να ακυρώσουν και να εξαφανίσουν την απόφαση που αναγνωρίζει το συγκεκριμένο φιλοσκοπιανό σωματείο. Μία πολύ θετική εξέλιξη στο θέμα αυτό είναι το γεγονός ότι η εισαγγελέας Πρωτοδικών Φλώρινας κ. Αναστασία Καλαϊτζή άσκησε στις 29 Δεκεμβρίου 2022 ανακοπή5 κατά της απόφασης του Ειρηνοδικείου Φλώρινας που αναγνώρισε το συγκεκριμένο «Κέντρο» και το πιθανότερο πλέον σενάριο είναι ότι αυτό μετά από την εκδίκαση της συγκεκριμένης ανακοπής θα πάψει να υπάρχει. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι θα σταματήσει ο αγώνας μας κατά της Συμφωνίας των Πρεσπών, επειδή όπως αναφέρθηκε πιο πάνω οι Σκοπιανοί μπορούν –με βάση τη Συμφωνία των Πρεσπών– να ιδρύουν τέτοια «Κέντρα μακεδονικής γλώσσας» σε όλο τον κόσμο εκτός Ελλάδος.

1  https://www.epitropiellinismou.gr/post/1588.

2 https://www.epitropiellinismou.gr/post/1930.

3 https://www.constitutionalism.gr/oi-prosfates-politikes-exelixeis-stin-voreia-makedonia/.

4 Αρχαία Μακεδονία: Γλώσσα, ιστορία, πολιτισμός, εκδ. Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012, σ. 9.

5 https://www.thepressroom.gr/ellada/eisaggeliki-parembasi-gia-kentro-makedonikis-glossas-sti-florina.

*Ο Ιωάννης Αμπατζόγλου είναι Ακτινοφυσικός Ιατρικής, διδάκτωρ του Ιατρικού Τμήματος του ΔΠΘ, Επιστημονικά Υπεύθυνος του Τμήματος Ιατρικής Φυσικής του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης και Πρόεδρος της Επιτροπής Ελληνισμού.

[email protected]

 

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΜΙΑΣ ΕΠΟΧΗΣ

3
Ο θάνατος του Κωνσταντίνου σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής.
Τα πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν είναι μέρος της ιστορίας μας. Και οι λαοί αποτιμούν την πορεία τους.
Σε ό,τι μας αφορά αυτό έγινε και θα συνεχίσει να γίνεται.
Η στιγμή του θανάτου ενός προσώπου είναι ιερή.
Πρέπει να την σεβαστούμε.
Ο Κωνσταντίνος υπήρξε και αρχηγός αυτού του κράτους. Γι αυτό, κυρίως, ασχολούμεθα μαζί του.
Πρέπει την τελευταία αυτή στιγμή η πολιτεία να του αποδώσει τις τιμές που αρμόζουν σε αυτήν την ιδιότητα.
Η στάση μου απέναντι στο θεσμό υπήρξε κριτική. Αλλά αυτά θα τα πούμε εν καιρώ. Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή.
Δεν νομίζω πως την εξέλιξη των πραγμάτων την κρίσιμη δεκαετία την καθόρισε ο Κωνσταντίνος. Η κορύφωση της τραγωδίας προϋπέθετε την δικτατορία. Άλλοι κινούσαν τα νήματα.
Στην διαχρονία του θεσμού υπήρξαν τρεις βασιλείς που άφησαν το αποτύπωμά τους
Ο Όθωνας, που έθεσε τα θεμέλια του σημερινού κράτους απέναντι στο οποίο στέκομαι έντονα κριτικά.
Ο Γεώργιος ο Α! ο οποίος αν δεν εδολοφονείτο μπορεί η εξέλιξη της ιστορικής πορείας μας να ήταν διαφορετική.
Και ο Κωνσταντίνος ο Α! απέναντι στην πολιτεία του οποίου, επίσης, στέκομαι κριτικά.
Στην κηδεία του Κωνσταντίνου Β! θα ακουστεί το τροπάριο: “Βασιλεύς ή στρατιώτης, πλούσιος ή πένης, δίκαιος ή αμαρτωλός”, έχουμε όλοι την ίδια τελική μοίρα.
Καλό ταξίδι να έχει στην αιωνιότητα και όσοι, ακόμη, αποτελούμε μέρος αυτής της πολιτείας, ας δείξουμε αυτές τις ημέρες μεγαθυμία.
Χρόνος για κριτική, όποιος θα ήθελε να την κάνει, υπάρχει.
ΥΓ: Πέρα απο τα πρόσωπα οι θεσμοί διοίκησης των κρατών που συγκροτούν συγκεκριμένοι κοινωνικοί σχηματισμοί είναι απότοκοι της μορφής τους.
Στην αρχαία εποχή, στην Αθήνα, υπήρχε ο βασιλεύς αλλά εξίσου σημαντική δύναμη είχαν οι αριστοκράτες που αποτελούσαν την ισχυρή οικονομική τάξη. Τους κτηματίες. Όταν άρχισαν να διαμορφώνονται οι βιοτέχνες, προερχόμενοι απο δούλους ή εργαζόμενους στα κτήματα των γεωκτημόνων, χρειάστηκε μια πολιτική δύναμη να τους στηρίξει. Η τυραννία, λένε, ήταν προίόν αυτής της αναζήτησης.
Η ανάδυση της ευρωπαϊκής αστικής τάξης κατήργησε τον θεσμό της μοναρχίας και τον αντικατέστησε με αυτούς που βιώνουμε σήμερα.
Η παραδοσιακή αστική τάξη περνά σιγά σιγά στο παρελθόν και αντικαθίσταται απο μια νέα μορφή κατόχων κεφαλαίου. Οι πολιτειακοί θεσμοί που διατηρούνται είναι απαρχαιωμένοι. Ένα μέρος της πολιτικής κρίσης οφείλεται και σε αυτήν την αναντιστοιχία.
Η δεκαετία του 60 αποτέλεσε μια κρίσιμη καμπή στην πορεία του ελληνικού κράτους.
Ο Κωνσταντίνος κλήθηκε να την διαχειριστεί.
Τα υπόλοιπα θα τα πούμε άλλη φορά.
Ο Θεός ας τον αναπαύσει.
Π. Σαββίδης

Βενιζέλος για γνωμοδότηση Ντογιάκου: Τον καλεί να την επανεξετάσει

1

Ο Ευ. Βενιζέλος σχολιάζει τη γνωμοδότηση του Ισίδωρου Ντογιάκου για την ΑΔΑΕ και τον καλεί να την επανεξετάσει

Υπό τον τίτλο «Η σχέση εισαγγελικών αρχών και ανεξάρτητων αρχών – Σεβασμός ή παραβίαση των εγγυήσεων του κράτους δικαίου», ο Ευάγγελος Βενιζέλος σχολιάζει τη γνωμοδότηση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Ισίδωρου Ντογιάκου, για την υπόθεση των παρακολουθήσεων και τα όρια ελέγχου της ΑΑΔΕ.

Ο κ. Βενιζέλος, με εκτενή επιστημονική νομική μελέτη που δημοσιεύεται στο ψηφιακό νομικό περιοδικό Constitutionalism.gr, διατυπώνει αναλυτικά νομικά-επιστημονικά επιχειρήματα και εκτενή νομική βιβλιογραφία.

Αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «η 1/2023 Γνωμοδότηση του Εισαγγελέα του ΑΠ έχει χορηγηθεί καθ’ υπέρβαση αρμοδιότητας και θέτει ουσιώδη ζητήματα σεβασμού της αρχής της διάκρισης των εξουσιών, της συνταγματικά κατοχυρωμένης αρμοδιότητας των Ανεξάρτητων Αρχών, της κατανομής της δικαιοδοσίας μεταξύ των δικαιοδοτικών κλάδων και της εσωτερικής ανεξαρτησίας των εισαγγελικών και δικαστικών λειτουργών που έχουν επιληφθεί ή θα επιληφθούν διοικητικών διαφορών ή ποινικών υποθέσεων σχετικών με την ιδιωτική εταιρεία που απευθύνθηκε στον Εισαγγελέα του ΑΠ και έτυχε της γνωμοδοτικής του προσοχής».

Σύμφωνα με τον Ευάγγελο Βενιζέλο «η μήτρα του προβλήματος εντοπίζεται στην αντίληψη που απηχεί η Γνωμοδότηση ως προς τη θεσμική υπόσταση των προβλεπόμενων στο Σύνταγμα πέντε Ανεξάρτητων Αρχών και ιδίως της ΑΔΑΕ. Οι Ανεξάρτητες Αρχές δεν εξαρτώνται από τις διακυμάνσεις και τις συγκυριακές επιλογές του κοινού νομοθέτη. Αυτό είναι το νόημα και η κανονιστική εισφορά της συνταγματικής κατοχύρωσής τους. Το ίδιο ισχύει και για τις προβλεπόμενες στο Δίκαιο της ΕΕ αρχές, συνήθως ρυθμιστικές όπως η ΕΕΤΤ και η ΡΑΕ, τις οποίες ο εθνικός νομοθέτης δεν μπορεί να ευνουχίσει ή να απογυμνώσει από τις αρμοδιότητές τους. Κατά μείζονα λόγο, αρχές όπως η ΑΔΑΕ και η ΑΠΔΠΧ που είναι κατοχυρωμένες και κατά το Σύνταγμα και κατά το Δίκαιο της ΕΕ, έχουν την πολυεπίπεδη προστασία που τους προσφέρει το ‘επαυξημένο Σύνταγμα’», τονίζει.

Προσθέτει ότι η γνωμοδότηση του κ. Ντογιάκου «σφάλλει όταν θεωρεί ότι ο κοινός νομοθέτης μπορεί να αφαιρέσει ουσιώδεις ελεγκτικές αρμοδιότητες από την Ανεξάρτητη Αρχή, ή πολύ περισσότερο να της απαγορεύσει και μάλιστα με απειλή ποινικών κυρώσεων να ασκεί τη συνταγματική αρμοδιότητά της», περιβάλλοντας ως αποτελεσματική θεσμική εγγύηση το ‘απολύτως’ απαραβίαστο δικαίωμα στο απόρρητο των επικοινωνιών (άρθρο 25 παρ. 1 εδ. β Συν.)».

Κάνει λόγο για «το ερμηνευτικό ατόπημα της ‘σύμφωνης με τον νόμο’ ερμηνείας του Συντάγματος που αποπειράται να εξουδετερώσει το εθνικό τυπικό Σύνταγμα αλλά δεν μπορεί να εμφανιστεί ούτε ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων ούτε πολύ περισσότερο ενώπιον του ΔΕΕ και του ΕΔΔΑ».

Επιπλέον, ο Ευάγγελος Βενιζέλος σχολιάζει τις σχέσεις εισαγγελικών αρχών και ανεξάρτητων αρχών όπου σημειώνει ότι «από την εισαγωγή του θεσμού των Ανεξάρτητων Αρχών στο Σύνταγμα με την Αναθεώρηση του 2001 έως σήμερα, οι εισαγγελικές αρχές τις αντιμετώπισαν με δυσπιστία ή και ανοικτή εχθρότητα κι αυτό εκδηλώθηκε ιδίως στο πεδίο του απορρήτου των επικοινωνιών και της προστασίας των προσωπικών δεδομένων……. Οι Ανεξάρτητες Αρχές δεν περιορίζουν τις αρμοδιότητες της δικαιοσύνης, αλλά ενισχύουν τα θεμελιώδη δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου (άρθρο 25 παρ.1 Συντ.)» και συμπληρώνει: «…Στην προκειμένη όμως περίπτωση της Γνωμοδότησης 1/2023, το ζητούμενο δεν είναι να ασκηθεί ο έλεγχος επί της ΕΥΠ και των τηλεπικοινωνιακών παρόχων από την εισαγγελική αρχή στο πλαίσιο ποινικής προδικασίας που ως δικαστική αρμοδιότητα προτάσσεται αυτής της ΑΔΑΕ, αλλά να μη ασκηθεί κανένας απολύτως έλεγχος!». 

Τοποθετείται ακόμη για το εύρος της προστασίας του απορρήτου των επικοινωνιών μετά τον πρόσφατο ν. 5002/2022, όπου υποστηρίζει ότι τίθενται φραγμοί στην ΑΔΑΕ, όπως ότι πρέπει να υπάρχουν ειδικές εγγυήσεις και προέβλεψε τη σύμφωνη γνώμη του Προέδρου της Βουλής, διευρύνοντας μάλιστα την έννοια του πολιτικού προσώπου ώστε να περιλάβει και δημάρχους και περιφερειάρχες. Ο δεύτερος φραγμός είναι η αφαίρεση της σχετικής αρμοδιότητας από την ΑΔΑΕ και η ανάθεσή της σε τριμελή επιτροπή με δυο εισαγγελικούς λειτουργούς και τον πρόεδρο της ΑΔΑΕ.

Ο κ. Βενιζέλος καταλήγει αναφέροντας: «Έχω την ελπίδα ότι ένας ευφυής, έμπειρος και εγκρατής νομικός με τη διαδρομή και την ικανότητα αντίστασης στις προσβολές της εσωτερικής ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης που διαθέτει ο σημερινός Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, θα βρει τη βούληση και το θάρρος να επανεξετάσει τη Γνωμοδότηση. Προσωπικά θα ήμουν πολύ ικανοποιημένος αν διάβαζα ή άκουγα επιχειρήματα που αποδεικνύουν ότι δεν κατανοήθηκε ορθά η γνωμοδότηση και ότι δεν υποστηρίζει θέσεις όπως αυτές που κατέστησαν αντικείμενο της επιστημονικής κριτικής και του νομικού σχολιασμού που προηγήθηκε».

Άρθρο του Γ. Βαληνάκη στην «Κ»: Ανάγκη για συναινετική διόρθωση στρατηγικής

0

Εστω και καθυστερημένα, γίνεται πλέον γενικά αποδεκτό ότι η τουρκική επιθετικότητα θα ενταθεί έτι περαιτέρω το 2023. Ωστόσο, δεν φαίνεται να προβληματίζει η εύλογη διαπίστωση ότι οι βελτιώσεις που επήλθαν στην αποτρεπτική μας ισχύ κατά την τελευταία τριετία αποδεικνύονται ανεπαρκείς για να κάμψουν την τουρκική επιθετικότητα

Εστω και καθυστερημένα, γίνεται πλέον γενικά αποδεκτό ότι η τουρκική επιθετικότητα θα ενταθεί έτι περαιτέρω το 2023. Ωστόσο, δεν φαίνεται να προβληματίζει η εύλογη διαπίστωση ότι οι βελτιώσεις που επήλθαν στην αποτρεπτική μας ισχύ κατά την τελευταία τριετία αποδεικνύονται ανεπαρκείς για να κάμψουν την τουρκική επιθετικότητα. Αραγε, τι περισσότερο πρέπει να συμβεί για να επανεξεταστούν συναινετικά πτυχές της εθνικής στρατηγικής;

Μισόν αιώνα µετά τη Μεταπολίτευση είναι πρωτίστως αναγκαίο να αναρωτηθούμε για τον πραγματικό στόχο που υπηρετεί η στρατηγική μας. Συνεχίζουμε να αναμένουμε είτε ότι η Τουρκία θα απογοητευθεί και θα παραιτηθεί από τις βλέψεις της είτε ότι θα της το επιβάλει το διεθνές δίκαιο ή ενδεχομένως μια τρίτη δύναμη; Ή μήπως εφησυχάζουμε με την ψευδαίσθηση ότι την αποτρέψαμε από τους στόχους της, ενώ αντιθέτως αυξάνει συνεχώς το εύρος των επιδιώξεών της; Εντός της ίδιας περιόδου δαπανήσαμε, επιπλέον για τα παραπάνω, μείζον διπλωματικό κεφάλαιο και καταγράψαμε ανυπολόγιστα διαφυγόντα κέρδη: αδιαφορήσαμε (πλην λίγων εξαιρέσεων) για τον γεωοικονομικό πλούτο μιας ΑΟΖ μέχρι και τέσσερις φορές μεγαλύτερης από την ξηρά μας, αλλά και για τους καρπούς μιας ειρηνικής συνεννόησης. Οσο για τα υπερσύγχρονα και πανάκριβα εξοπλιστικά προγράμματά μας, δεν ήταν ποτέ διαθέσιμα την ώρα της ανάγκης, αφού υλοποιούνταν σχεδόν πάντα μετά τις κρίσεις (1974, 1987, 1996, 2020).

Αξιοσημείωτο είναι παράλληλα, ότι παρά την προτίμησή μας στη διεθνή δικαιοσύνη, τελικά χρησιμοποιήσαμε και τις άλλες δύο μεθόδους επίλυσης προβλημάτων που προβλέπει το διεθνές δίκαιο, δηλ. τις διαπραγματεύσεις και τη μεσολάβηση. Θεωρητικά εξακολουθούμε να θεοποιούμε ως πανάκεια την προσφυγή στη Χάγη, παραγνωρίζοντας τις τεράστιες διαφορές σε σχέση με τη δεκαετία του 1970 και την αναστροφή πλεύσης της Αγκυρας, η οποία πλέον δείχνει να προτιμά το (για εμάς απαράδεκτο) «όλα στη Χάγη». Στην πραγματικότητα, όμως, δοκιμάσαμε συχνότατα τόσο τις διμερείς διαπραγματεύσεις (που αποκαλούμε κατ’ ευφημισμόν «διάλογο», «διερευνητικές επαφές», «μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης» κ.ά.) όσο και τη μεσολάβηση τρίτων χωρών. Στην τελευταία προσφύγαμε μάλιστα στις πιο επικίνδυνες στιγμές (Ιμια 1996, «Ορούτς Ρέις» 2020) με την ελπίδα να «συγκρατηθεί» η τουρκική επιθετικότητα – για να εισπράξουμε τελικά την τήρηση «ίσων αποστάσεων». Ανάλογη προσπάθεια φαίνεται να εκτυλίσσεται παρασκηνιακά και σήμερα ενόψει της κυοφορούμενης κρίσης του 2023. Χωρίς όμως φιλόδοξο σχεδιασμό δεν διαφαίνονται ρεαλιστικές ελπίδες για αισθητά διαφορετική έκβαση. Από πλευράς τους μάλιστα, Τούρκοι αναλυτές προσδοκούν χαρακτηριστικά ότι ο Ερντογάν «θα τα πάρει όλα με το στιλό», προεξοφλώντας επικίνδυνα ότι η Ελλάδα δεν θα «σηκώσει το γάντι» της ένοπλης αναμέτρησης.

Η χώρα χρειάζεται την «έξυπνη» αξιοποίηση των δύο μεγαλύτερων όπλων που διαθέτει: της συμμετοχής στην Ε.Ε. και του διεθνούς δικαίου της θάλασσας. Στην Ε.Ε. η έλλειψη συνολικού σχεδίου (λανθασμένα αναπαράγεται και σήμερα ως τέτοιο το «Ελσίνκι») οδήγησε σε αμφίσημες δηλώσεις στήριξης των «27», ακόμη και απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό, τις οποίες επιπλέον η Αγκυρα χλευάζει απτόητη. Αλλά ούτε και το δίκαιο της θάλασσας αξιοποιήσαμε αποτελεσματικά: η 9η χώρα στον κόσμο σε μήκος ακτογραμμών επέλεξε να εξαντλήσει (αναποτελεσματικά) το ενδιαφέρον της στα 12 ναυτικά μίλια, αδιαφορώντας για τα πολλαπλάσια οφέλη της ΑΟΖ και απέχοντας εντυπωσιακά μέχρι και σήμερα από την απλή –έστω– αποτύπωση επί χάρτου συντεταγμένων θέσεων. Επιπλέον, υπό την πίεση του (νομικά ανυπόστατου αλλά επί του πεδίου υπαρκτού) τουρκολιβυκού μνημονίου, αποδεχθήκαμε στις οριοθετήσεις με Ιταλία και Αίγυπτο σχεδόν αδιανόητες μέχρι τότε ρυθμίσεις.

Τούρκοι αναλυτές προσδοκούν ότι ο Ερντογάν «θα τα πάρει όλα με το στιλό», προεξοφλώντας επικίνδυνα ότι η Ελλάδα δεν θα «σηκώσει το γάντι» της ένοπλης αναμέτρησης.

Συναφής είναι και ο προβληματισμός σχετικά με την καλοδεχούμενη επίδειξη δυναμισμού με τις έρευνες νότια της Κρήτης. Σηματοδοτεί άραγε τον εμπλουτισμό της στάσης μας με στοιχεία Realpolitik πριν οι υδρογονάνθρακες απολέσουν τη σημασία τους; Χωρίς δηλαδή να παραβλέπεται η θεμελιώδης σημασία του διεθνούς δικαίου για τη χώρα μας, αρχίσαμε μήπως να συνυπολογίζουμε και τη χρησιμότητα δυναμικών (όχι απερίσκεπτων) κινήσεων; Μήπως η οιονεί μονομερής οριοθέτηση από μέρους μας απέναντι στη Λιβύη (χάρτης Μανιάτη) και η θετική υποδοχή αντίστοιχης κίνησης της Αιγύπτου παραπέμπουν σε μια σταδιακή συνειδητοποίηση ότι από μόνο του το διεθνές δίκαιο δεν αρκεί για να κάμψει τους Τούρκους μιμητές του Πούτιν;

Συμπερασματικά, εν µέσω διογκούµενης αµφισβήτησης των μεταπολεμικών «ιερών κανόνων» περί απαραβίαστου των συνόρων, μόνο περιττή δεν θα έπρεπε να θεωρείται η επαναξιολόγηση της εθνικής στρατηγικής. Μήπως θα ήταν εθνικά χρήσιμη, ενόψει των παράλληλων προεκλογικών περιόδων του 2023 και των κρίσιμων στρατηγικών αποφάσεων που θα απαιτηθούν, η έναρξη διακριτικών «προπονήσεων εθνικής συνεννόησης» μεταξύ των αρμοδίων των μεγαλύτερων κομμάτων (ίσως μέσω κοινών συνεδριάσεων Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής και ΚΥΣΕΑ), ώστε να αποφευχθούν νέες τραγωδίες τύπου Ιμίων;

* Ο κ. Γιάννης Βαληνάκης είναι καθηγητής, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αριστείας/ΕΚΠΑ, πρώην υφυπουργός Εξωτερικών.

Καθημερινή

No Escape: Camp Survivor Describes Life Under House Arrest in Xinjiang 

0

Zhanargul Zhumatai, a Kazakh artist and former editor, lives in fear of being rearrested by the Chinese authorities at any time.

Zhanargul Zhumatai, in an undated photo posted to social media.

Credit: Twitter/SerikzhanBilash 

“I live in utter fear,” Zhanargul Zhumatai told me. She is under constant surveillance by the Chinese authorities and knew this might be the last time she could speak to a foreign journalist.

Speaking from her apartment in Urumqi, the capital of China’s Xinjiang Uyghur Autonomous Region, Zhumatai pleaded for help. She currently feels she cannot even step outside of the house where she is staying without being targeted by authorities. Chinese police have threatened her mother and siblings and have said they will send Zhumatai to a psychiatric hospital against her will, despite her not having any mental health problems.

Beijing has cracked down on ethnic Kazakhs, in addition to Uyghurs and other Turkic ethnic groups, over the years, making life “absolutely unbearable,” Zhumatai said. The government is even more “brutal” to those who speak out against their alleged corruption. That group includes Zhumatai, a singer, former editor of National TV of Kazakhstan, director, and artist.

On September 26, 2017, Zhumatai was arrested without warning by Chinese authorities, after speaking out in defense of Kazakh nomadic farmers, whose land was being unlawfully taken from them by Beijing under the guise of “grassland protection laws.” The Kazakh nomadic community did not have a means to speak up, but found hope in the form of Zhumatai, who did all she could to help them get the rights to their land.

This angered Beijing. The authorities had created national parks on the traditional lands of Kazakh nomadic farmers, many of whom were forced into poverty after they were forbidden access to their customary lands.

The injustices that the Kazakh nomadic community faced were too much for Zhumatai to bear, and she raised the human rights violations with the local authorities. This caused the Chinese Communist Party (CCP) to set their sights on Zhumatai. She was detained for two years in an internment camp; the official explanation was that Zhumatai had social media software Instagram and Facebook – both of which are banned in China – on her phone while she was visiting Kazakhstan.

While Zhumatai was in Kazakhstan, the Chinese authorities kept calling her to come back to Urumqi, under the guise of doing an “artistic musical project.” However, to her horror, she was arrested as soon as she landed back in Xinjiang and promptly sent to an internment camp – one of an estimated 1 million people unlawfully detained on nebulous national security charges in Xinjiang.

Official documents leaked from Xinjiang reveal that people were detained for such trivial causes as having traveled abroad or simply possessing a passport, communicating with people overseas, performing daily Muslim prayer rituals, or wearing a veil.

In an emotional testimony, Zhumatai remembered her time in detention: “Every day I felt depressed and was wondering why they arrested me and why I was here. They were trying to force me to say that I am guilty, but I would never say that when I am an innocent person. They told me that the CCP was trying to correct the ideologies that I had.”

On October 18, 2019, she was suddenly released without warning. Despite that, Zhumatai quickly realized that her life was now under the control of the authorities. She had no access to her own money; her phone was disconnected. She also faced allegations of “criminality” despite never having been put on trial, leaving her unable to get a job.

For the three years since her release, she has been hounded by Chinese police. Zhumatai cannot visit any public place without an alarm being set off due to facial recognition technology, which prompts hours  further police interrogation. She cannot even receive medical care; if she is unwell the hospitals refuse to treat her. She was confined within the walls of her home like a prisoner.

Chinese authorities claim that the detention camps in Xinjiang, which Beijing describes as “vocational training centers” necessary to combat terrorism ideologies, have all been closed, and the “trainees” reintegrated into society. Zhumatai’s plight, however, drives home the bitter fact that release from the camps does not mean an end to suffering. Even after being released, former detainees continue to be closely surveilled and tracked for any activity that displeases the authorities. Like Zhumatai, many live in fear of being thrown back into the camps.

Zhanargul Zhumatai, in an undated photo posted to social media.

Faced with dire prospects, Zhumatai attempted to get her passport back from the authorities and go to live in Kazakhstan. She was told that she would need to sell her property first. But after she did so, the authorities forbade her from going. Having sold her house in the hopes of leaving Xinjiang, Zhumatai found herself homeless, with no prospects of earning a salary.

Enjoying this article? Click here to subscribe for full access. Just $5 a month.

She now resides with her 77-year-old mother, who is unwell and in need of medical treatment but cries that she cannot go out. The mother fears that the second she leaves, her daughter will be taken by the Chinese police against their will.

In complete and utter desperation, Zhumatai reached out to a former colleague and renowned singer in Kazakhstan, who published testimony describing her plight on a Kazakh website.

After the testimony was made public, her colleague got in touch with Serikzhan Bilash, the exiled leader of the Atajurt Kazakh Human Rights organization. Atajurt provided a crucial early window into the atrocities happening in Xinjiang, focusing on the testimonies of ethnic Kazakhs. But in 2019 Bilash was arrested on charges of inciting ethnic hatred and forced to end his activism, before he decided to flee abroad.

However, the CCP was furious that Zhumatai was speaking about her situation in Xinjiang and tried to silence her, insisting that she “cooperate with the government.” Authorities accused her of making “anti-government statements.”

“They [the Urumqi police] asked me why I published government secrets but I said, ‘These are not government secrets. This is what I am experiencing. I am speaking the truth,’ ” Zhumatai said.

On January 2, police in Urumqi threatened all of Zhumatai’s relatives, calling for her to be taken to a psychiatric hospital and falsely accusing her of conspiring with international spies. They accused her of slandering the state of China.

Police went to her brother’s house and threatened him, saying that he must agree that his sister should be taken to a psychiatric hospital under all circumstances. Her relatives refused to be swayed by the threats and all agreed that they would never hand her over.

“I am an innocent person; I have not committed any crime. I don’t know what will happen to my life,” Zhumatai told me.

“I want the international community to know my story. Should something happen to me, the world must do more to raise awareness and hold the authorities to account.”

With her life hanging in the balance, and with police pursuing her, Zhumatai fears that if she is taken she may be given an injection that would really make her unwell.

Her fears stem from having been forced to consume an “unknown medication” while in the internment camp that made her vomit uncontrollably and become weak. Again, this could not be independently verified but matches with other testimonies from camp survivors, who describe being given mystery pills or injections that caused numerous side effects.

Zhumatai does not know if she will ever be able to speak out again, but she does not regret going public “Thank you for speaking to me and getting my story out,” she said. “I have a wish that all the whole world knows about my case – not only for me but for all the Kazakh nomadic people who have suffered.

“Every second I am living in fear. I am an independent and strong woman but I cannot [bear to] see my mother crying.”

Zhumatai even hopes the Chinese central authorities will become aware of her case, believing that they too would be aghast at her treatment. She wants high-level Chinese officials to become aware of the corruption and illegal human rights violations posed against the Kazakh people in China who, like Uyghurs, only want to live a free and peaceful life.

She ended with a plea to the world: “Women’s rights groups, human rights [groups], the U.N., and the international community must speak out against what they are doing. I want everyone to know my story.”

thediplomat.com

FBI reveals it uses CIA and NSA to spy on Americans

0
– The Washington Times – Tuesday, January 10, 2023

The FBI revealed how the bureau uses the CIA and National Security Agency to probe the private lives of Americans without a warrant in its updated rulebook, which is the first version made public since the Obama administration.

The handbook, rewritten in 2021, confirms a decade-old leak showcasing the bureau’s collaboration with the CIA and NSA for FBI probes that may involve surveillance without court orders against people not accused of any crimes. Such probes are known as “assessments” at the FBI.

The revelations will fuel critics who have long accused the FBI of abusing its national security surveillance powers.

The FBI’s partnership with U.S. intelligence agencies that are focused on foreign threats is expected to get intense scrutiny from the new Republican-run Congress. The House Permanent Select Committee on Intelligence and House Judiciary Committee are digging into how intelligence agencies target Americans. Plans include a new panel to examine the weaponization of the federal government against U.S. citizens.

New information about the FBI’s work with other federal agencies and state and local officials is included in the 906-page rule book authored during the Trump administration and revised under President Biden. The bureau published the updated Domestic Investigations and Operations Guide online after rejecting requests to make it public.

The words CIA and NSA are unredacted in section 20.2 of the 2021 rule book, while the full details of the section remain hidden from public view. A leaked 2011 copy of the FBI’s rule book without redactions obtained by The Intercept shows that section 20.2 covers name trace requests, which involve formal FBI requests for other agencies to conduct searches of their records regarding subjects of interest.

Information obtained by CIA and NSA searches of their records may be used in assessments and predicated investigations, according to the leaked 2011 rule book.

The FBI assessments are investigations of people and groups that do not require accusations of wrongdoing and need only an “authorized purpose” and a clear objective, according to the 2021 rule book. The investigations are intended to prevent federal crimes, protect against threats to national security or collect foreign intelligence.

Cato Institute senior fellow Patrick Eddington said the updated rule book shows that the FBI is confident that it will not face consequences for its conduct.

“The bureau is continuing to hide the fact that 1) they can and clearly do use informants to penetrate domestic civil society organizations where those informants may, either on their own or at FBI direction, attempt to influence the organization’s actions,” Mr. Eddington said in an email. “And 2) [they] employ searches of CIA and NSA data streams on U.S. persons or civil society organizations absent a criminal predicate via assessments.”

Mr. Eddington said both practices should be prohibited by law and Congress will have a chance to do that this year.

The NSA declined to comment and referred questions to the FBI, which also refused to comment.

The CIA said it follows the rules and respects Americans’ privacy.

“CIA recognizes and takes very seriously our obligation to respect the privacy and civil liberties of U.S. persons in the conduct of our vital national security mission, and conducts our activities in compliance with U.S. law, Executive Order 12333, and our Attorney General guidelines,” the CIA said in a statement to The Times.

Assessments have faced bipartisan scrutiny in recent years, and the bureau’s internal audits dating to 2013 have shown agents’ repeated failures to follow rules for sensitive investigations.

The FBI’s use of assessments contributed to worries that agents are investigating Americans because of their ideologies, politics or religious beliefs. The conservative Concerned Women for America, a New York chapter of the League of Women Voters, and the Muslim Justice League in Massachusetts are among the groups swept up in FBI assessments, according to records obtained by Mr. Eddington.

The FBI revealed in 2021 that there was nothing to pursue at Concerned Women for America after conducting an assessment in 2016. In December 2021, the bureau told Sen. Chuck Grassley, Iowa Republican, that it did not need to explain its probe of the group.

The FBI’s use of assessments drew additional congressional attention from the House last year. Reps. Nancy Mace, South Carolina Republican, and Jamie Raskin, Maryland Democrat, pressed the Government Accountability Office to conduct a comprehensive review of the bureau’s assessments.

The bipartisan duo said the FBI may have wrongly used assessments to conduct investigations without factual predicates of criminal wrongdoing. They wanted to know whether the assessments involved the monitoring of constitutionally protected activity.

The bureau’s decision to unveil aspects of its work with the CIA and NSA in its 2021 rule book indicates that it has teamed with those intelligence agencies on assessments for more than 10 years.

The Cato Institute sued the FBI for access to government records and pressed the bureau to reveal its rule book before the FBI published it online this fall. Mr. Eddington said his team plans to file challenges to the information that the FBI is keeping hidden in its updated rule book.

• Ryan Lovelace can be reached at [email protected].

www.washingtontimes.com/news/

Μιχάλης Ψύλος: «1984»

0
Μιχάλης Ψύλος

Ο Όργουελ, ούτε στους χειρότερους εφιάλτες του, θα μπορούσε ποτέ να μαντέψει ότι θα ερχόταν κάποια εποχή του «φιλελεύθερου ολοκληρωτισμού» ή του «ολοκληρωτικού φιλελευθερισμού» στη Δύση. Και ότι η παρακολούθηση των ανθρώπων θα θεωρείται αναγκαία, αλλά και «απόρρητη». Και ατιμώρητη!

Το μυθιστόρημα «1984» του Βρετανού συγγραφέα Τζορτζ Όργουελ θεωρείται και δικαίως ένα από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά έργα όσον αφορά ένα ζοφερό όραμα για το μέλλον.

Το δυστοπικό κλασικό «1984», που εκδόθηκε το 1949, περιγράφει μια ολοκληρωτική κοινωνία που οργανώθηκε από μια αυταρχική κρατική εξουσία με τέλεια επιτήρηση. Το σύνθημα που προέκυψε από το βιβλίο έγινε γνωστό σε όλον τον κόσμο: «Ο Μεγάλος Αδελφός σε παρακοκολουθεί».

Το μυθιστόρημα του Όργουελ αναφέρεται επίσης στην προπαγάνδα, μέσω της οποίας ο πληθυσμός υποτάσσεται. Μια προπαγάνδα που έχει στόχο να αποσπά την προσοχή από τα εγχώρια πολιτικά προβλήματα.

Επιπλέον, στο μυθιστόρημα του Τζορτζ Όργουελ, ελευθερία του Τύπου και ελευθερία της επιστήμης δεν υπάρχουν, γιατί ακολουθείται αυστηρά η πορεία της κυβέρνησης και κυνηγούνται όσοι σκέφτονται διαφορετικά. Στη δυστοπία του Όργουελ, οι άνθρωποι ζουν χωρίς να συνειδητοποιούν ότι λείπουν τα βασικά είδη πρώτης ανάγκης και όσοι διαμαρτύρονται συλλαμβάνονται και τιμωρούνται από την «αστυνομία της σκέψης».

Ένα άλλο σημείο του «1984» που οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο βλέπουν ως μια ζοφερή προφητεία αφορά ένα ειδικά σχεδιασμένο «Υπουργείο Αλήθειας», που παραποιεί την ιστορία. Ένα υπουργείο που βάζει στο στόχαστρό του ως εχθρό της κυβέρνησης, όποιον διαφωνεί ή σκέφτεται διαφορετικά.

Σε αυτό το σύστημα, οι ολοκληρωτικοί άρχοντες αφαιρούν κάθε ελευθερία επιλογής από τους πολίτες τους, για να διατηρήσουν επίσης την εξουσία τους

Η προπαγάνδα χρησιμεύει ως πλύση εγκεφάλου, με αποτέλεσμα οι πολίτες ενός κράτους να μην πιστεύουν πλέον ούτε αυτό που μπορούν να δουν με τα μάτια τους. Να μην πιστεύουν ούτε αυτό που αποδεικνύεται επιστημονικά. Και σε περίπτωση αμφιβολίας, απλώς να ακολουθούν τη γραμμή της κυβέρνησης χωρίς να αναρωτιούνται  αν είναι σωστή ή εσφαλμένη.

Όταν κυκλοφόρησε το «1984» το 1949,ο ναζισμός είχε μόλις ηττηθεί και ο «Ψυχρός Πόλεμος» της Δύσης  με τον άλλοτε σύμμαχό της Ιωσήφ Στάλιν και το σοβιετικό κομμουνιστικό μπλοκ, είχε αρχίσει να φουντώνει.

Ο Τζορτζ Όργουελ θέλησε δείξει επίσης πού οδηγεί το μοντέλο της προσωπολατρείας, γύρω από τον δικτάτορα Στάλιν. Δεν είναι τυχαίο ότι μέχρι το 1988 και την εποχή Γκορμπατσόφ, το «1984» ήταν εντελώς απαγορευμένο στη Σοβιετική Ένωση.

Ο Όργουελ, ούτε στους χειρότερους εφιάλτες του, θα μπορούσε ποτέ να μαντέψει ότι θα ερχόταν κάποια εποχή του «φιλελεύθερου ολοκληρωτισμού» ή του «ολοκληρωτικού φιλελευθερισμού» στη Δύση. Και ότι η παρακολούθηση των ανθρώπων θα θεωρείται αναγκαία, αλλά και «απόρρητη». Και ατιμώρητη!

Είναι δυστυχώς η νέα εποχή που η διάσημη οικονομολόγος του Χάρβαρντ Σοζάνα Ζούμποφ βλέπει να ξημερώνει, όπως γράφει στο βιβλίο της «Η εποχή του καπιταλισμού της επιτήρησης». Κατά τη γνώμη της, η ψηφιακή αλλαγή σε έναν δικτυωμένο κόσμο γέννησε επίσης μια νέα μορφή οικονομίας: τον καπιταλισμό επιτήρησης. Η ανθρώπινη εμπειρία έχει γίνει ελεύθερα προσβάσιμη πρώτη ύλη για δεδομένα, τα οποία είναι από καιρό το πραγματικό νόμισμα της Silicon Valley.

Το ψηφιακό αντίστοιχο της κρατικής επιτήρησης χωρίζει τους ανθρώπους σε δύο ομάδες: τους επιτηρητές και τους επιτηρούμενους. Οι επιτηρητές ενεργούν ανώνυμα και μακριά από κάθε άμεση ευθύνη. Είναι πιο εύκολο να λάβεις συγχώρεση από το Θεό παρά να αποφύγεις τους επιτηρητές. Ειδικά αν κριθεί κάποιος «εχθρός της κυβέρνησης»…

naftemporiki. gr

Τον Ερντογάν για το νόμπελ ειρήνης 2023 πρότεινε ο πακιστανός πρόεδρος της Γερουσίας !

0

 

Του Αλκη Καλλιαντζίδη, Οικονομολόγου, [email protected], www.kalkis.eu

Φυσικά ο εν λόγω «κύριος» δεν ήκουσε τίποτα για τον πύραυλο Ταϊφούν που απείλησε να στείλει στην Αθήνα αυτό «το περιστέρι της ειρήνης» που μας καθυβρίζει καθημερινά και μας φοβερίζει, «αν δεν γίνουμε καλά παιδιά».

Οι απανταχού αντιδραστικοί τύποι στον κόσμο τρολάρουν την Επιτροπή απονομής του Νόμπελ Ειρήνης τα τελευταία χρόνια, όπως μαρτυρεί το παρακάτω ρεπορτάζ της Amani DHIFAOUI και του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων (AFP)στις 8-1-2023 στην ηλεκτρονική Libération, με τίτλο : «Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζει να εμπνέει τον κατάλογο των υποψηφίων για το Νόμπελ Ειρήνης» (La guerre en Ukraine continue d’inspirer la liste des candidats au prix Nobel de la paix).

Αν και η νομιμότητα των Ουκρανών, Ρώσων και Λευκορώσων νικητών του Νόμπελ Ειρήνης 2022 :

@ του Λευκορώσου ακτιβιστή Ales Beliatski, που φυλακίστηκε στη χώρα του,

@ της ρωσικής ΜΚΟ Memorial, που διαλύθηκε με δικαστική απόφαση, και

@ του Ουκρανικού Κέντρου Πολιτικών Ελευθεριών (CCL),

δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, καθώς η μαχητική τους δράση στις αντίστοιχες χώρες τους που επηρεάζονται από τη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία αποκτά το πλήρες νόημά της, τα ονόματα των υποψηφίων που προτάθηκαν τις τελευταίες ημέρες για το Νόμπελ Ειρήνης 2023 είναι τουλάχιστο περίεργα.

Την Τετάρτη 4-1-2023, ήταν το Πακιστάν, μέσω του Προέδρου της Γερουσίας του Sadiq Sanjrani, που δήλωσε ότι έχει προτείνει τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για το Νόμπελ Ειρήνης 2023. Και αυτό, όχι για το σύνολο του έργου του, αλλά για αυτό που φαίνεται να είναι το απόγειο αυτού : ο ρόλος του ως μεσολαβητής στη ρωσο-ουκρανική σύγκρουση. Αναφέρονται οι προσπάθειές του για κατάπαυση του πυρός μεταξύ των εμπόλεμων και η μεσολάβησή του στη συμφωνία σιτηρών μεταξύ Ρώσων και Ουκρανών το περασμένο καλοκαίρι.

Ο Sadiq Sanjrani, ο οποίος υπογράμμισε τον κίνδυνο «μιας πυρηνικής έκρηξης που θα μπορούσε να οδηγήσει στην καταστροφή ολόκληρου του κόσμου», πιστεύει ότι ο  Ερντογάν απέτρεψε μόνος του αυτή την παγκόσμια καταστροφή μέσω των επανειλημμένων προσπαθειών και των αποφασιστικών επεμβάσεων του. Χαιρέτισε έναν «αληθινό πολιτικό» που εργάζεται όχι μόνο για την ευημερία της χώρας του αλλά και για την ευημερία όλου του κόσμου, αναφέρει το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu.

Σύμφωνα με τον Sadiq Sanjrani, ο Τούρκος Αρχηγός Κράτους στέλνει μήνυμα ειρήνης, ανεκτικότητας και αγάπης σε όλη την ανθρωπότητα(στην οποία φαίνεται δεν υπάρχει η Ελλάδα κατά τον κ. πρόεδρο) και υπερασπίζεται τα δικαιώματα όλων με δίκαιο και ισότιμο τρόπο(Τους χιλιάδες φυλακισμένους Τούρκους τους ρώτησε ο κ. πρόεδρος 😉 «Είμαστε στην ευχάριστη θέση να προτείνουμε τον Πρόεδρο Ερντογάν για το Νόμπελ Ειρήνης», είπε.

Μετά τον Τραμπ, τον Ζελένσκι να και ο Στόλτενμπεργκ

Την περασμένη Παρασκευή, ως απάντηση στο Πακιστάν, ήταν ένας Νορβηγός βουλευτής που ανακοίνωσε ότι είχε προτείνει τον επικεφαλής του ΝΑΤΟ, τον συμπατριώτη του Γενς Στόλτενμπεργκ, για το Νόμπελ Ειρήνης 2023, τονίζοντας επίσης τον ρόλο του απέναντι στη Ρωσία στον πόλεμο στην Ουκρανία. «Ο Στόλτενμπεργκ αξίζει το βραβείο για το υποδειγματικό έργο του ως Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ σε μια δύσκολη στιγμή για τη συμμαχία : τη βάναυση και απρόκλητη επίθεση εναντίον μιας ειρηνικής γειτονικής χώρας», έγραψε στη σελίδα του στο Facebook ο Christian Tybring–Gedde, εκπρόσωπος της λαϊκιστικής  αντιμεταναστευτικής δεξιάς στη Βουλή. Πέρυσι, ο ίδιος βουλευτής Tybring–Gjedde πρότεινε την υποψηφιότητα του Ουκρανού προέδρου Volodymyr Zelensky αφού είχε δοκιμάσει το 2021 την υποψηφιότητα του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ !

Ο πρώην πρωθυπουργός (των Εργατικών) της Νορβηγίας, επικεφαλής του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ «κατάλαβε από τις πρώτες στιγμές τη σοβαρότητα και τη σημασία της ρωσικής επιθετικότητας για όλες τις χώρες που βασίζουν τη διακυβέρνησή τους στη δημοκρατία και τις ελευθερίες» (και η Τουρκία είναι μέσα κ. βουλευτά ;), πρόσθεσε.

Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι (κοινοβουλευτικοί και υπουργοί από όλες τις χώρες, πρώην βραβευθέντες, ορισμένοι καθηγητές πανεπιστημίου, κ.λπ.) δικαιούνται να υποβάλουν υποψηφιότητα για το Νόμπελ Ειρήνης, αλλά ο κατάλογος των προσωπικοτήτων ή/και των οργανώσεων που προτείνονται κρατείται γενικά μυστικός. Οι διοργανωτές του θεσμού του Νόμπελ μπορούν, ωστόσο, να ανακοινώσουν δημόσια την ταυτότητα του «πουλέν» τους.

Η προθεσμία για την υποβολή υποψηφιοτήτων είναι η 31η Ιανουαρίου, με τα πέντε μέλη της Επιτροπής Νόμπελ να έχουν στη συνέχεια την ευκαιρία να συμπληρώσουν τη λίστα με τις δικές τους προτάσεις στην πρώτη τους συνάντηση. Το βραβείο Νόμπελ προβλέπεται να απονεμηθεί στις αρχές Οκτωβρίου.

Ποιος λέτε να το πάρει τελικά το Νόμπελ ;

Ο Ερντογάν ή ο «χορηγός» του στο ΝΑΤΟ ;

Θα μας τρελάνουν φαίνεται τα τρολ.