Πώς μεταφράζεται το αυξανόμενο βάρος της Ινδίας σε πολιτική ισχύ στο διεθνές στερέωμα και ποιές προκλήσεις καλείται να αντιμετωπίσει ως ανερχόμενη δύναμη;
Ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι (AP Photo/Manish Swarup)
Πλάμεν Τόντσεφ*
Από πέρυσι η Ινδία είναι επισήμως πλέον η πολυπληθέστερη χώρα στον πλανήτη, έχοντας ξεπεράσει την Κίνα, η οποία αντιμετωπίζει το φάντασμα της ραγδαίας γήρανσης. Συγχρόνως, αναμένεται μέχρι το τέλος της δεκαετίας η Ινδία να υποσκελίσει τη Γερμανία και την Ιαπωνία και να καταστεί η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως, με ΑΕΠ περί τα 7 τρισ. δολάρια. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, χάρη στο δημογραφικό της μέρισμα, η Ινδία να σκαρφαλώσει στην πρώτη θέση το δεύτερο ήμισυ του 21ου αιώνα. Προς το παρόν, πληθαίνουν οι εκτιμήσεις ότι είναι πιθανό η Ινδία να μετατραπεί στο επόμενο «παγκόσμιο εργοστάσιο», σε συνδυασμό με την προσπάθεια πολλών χωρών να μετριάσουν την εξάρτησή τους από την Κίνα. Πώς μεταφράζεται, όμως, το αυξανόμενο βάρος της Ινδίας σε πολιτική ισχύ στο διεθνές στερέωμα και ποιές προκλήσεις καλείται να αντιμετωπίσει ως ανερχόμενη δύναμη;
Οικονομικές προοπτικές της Ινδίας
Παρά το πληθυσμιακό της μέγεθος (17,5% του συνόλου στον πλανήτη), προς το παρόν η Ινδία κατέχει δυσανάλογα μικρό μερίδιο στο παγκόσμιο εμπόριο, λιγότερο του 2%. Εξαιτίας της περιορισμένης ανταγωνιστικότητας της ινδικής οικονομίας, το Νέο Δελχί είναι εξαιρετικά επιλεκτικό έναντι των συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου. Αυτό εξηγεί την απόφαση της Ινδίας να μείνει έξω από την Περιφερειακή Ολοκληρωμένη Οικονομική Εταιρική Σχέση(RCEP), η οποία υπογράφηκε τον Νοέμβριο του 2020 από 15 κράτη του Ινδο-Ειρηνικού.
Ωστόσο, με άφθονους ανθρώπινους πόρους και συγκριτικά υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, η Ινδία έχει την ευκαιρία να προσελκύσει πολλές ξένες επενδύσεις, παρά το γεγονός ότι υστερεί ακόμη σε βασικές υποδομές.
Στις πολιτικές και επιχειρηματικές ελίτ της χώρας εναπόκειται να στοχεύσουν σε οικονομικές δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας κι όχι απλά εντάσεως εργασίας. Αυτό συμβαίνει ήδη ώς ένα βαθμό, κυρίως σε τεχνολογίες αιχμής στις νότιες πολιτείες της Ινδίας, αλλά στόχος της χώρας σε βάθος χρόνου πρέπει να είναι η πλήρης ενσωμάτωσή της στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Πολιτικό βάρος
Πάγιο χαρακτηριστικό της ινδικής εξωτερικής πολιτικής είναι η ευελιξία και η αποφυγή ρητών δεσμεύσεων έναντι τρίτων, με γνώμονα τα εθνικά συμφέροντα της χώρας. Εχει συζητηθεί εκτενώς η άρνηση της Ινδίας να καταδικάσει την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η διατήρηση στενών οικονομικών σχέσεων με τη Μόσχα. Η Ρωσία είναι παραδοσιακός στρατηγικός εταίρος της Ινδίας ως αντίβαρο στην Κίνα και προμηθευτής υδρογονανθράκων και οπλικών συστημάτων, αλλά και ως πηγή πυρηνικών και διαστημικών τεχνολογιών. Είναι, άλλωστε, εμφανής η φιλική προδιάθεση έναντι της Ρωσίας, όπως καταγράφεται σε πλήθος ερευνών. Συν τοις άλλοις, η επαμφοτερίζουσα θέση της Ινδίας στο θέμα του πολέμου στην Ουκρανία πηγάζει ώς ένα βαθμό και από την φιλοδοξία της να αποτελέσει διαμεσολαβητή μεταξύ των στρατοπέδων που διαμορφώνονται στην διεθνή αρένα.
Παρότι το Νέο Δελχί πάντοτε ήταν «αλλεργικό» στην ιδέα για προσχώρηση σε πολιτικούς και στρατιωτικούς συνασπισμούς, η Ινδία αντιλαμβάνεται ότι η απομόνωσή της θα είχε ακόμη υψηλότερο κόστος. Γι’αυτό συμμετέχει, με πολύ προσεκτική στάση, σε συσσωματώσεις που όμως δεν αποτελούν συνασπισμούς, όπως είναι ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης και η ομάδα BRICS, με βασικούς πυλώνες την Κίνα και τη Ρωσία. Ταυτόχρονα, είναι το πλέον επιφυλακτικό μέλος του τετραμερούς σχηματισμού Quad, τον οποίον συμπληρώνουν οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία και η Αυστραλία. Αντίθετα, το Νέο Δελχί προκρίνει πολυμερή σχήματα παγκόσμιας εμβέλειας, όπως είναι η ομάδα G20 και αυτήν την περίοδο ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία της.
Ως προς την στρατιωτική ισχύ της, σημειώνεται ότι το 2021 η Ινδία κατετάγη τρίτη παγκοσμίως ως προς το ύψος των αμυντικών δαπανών της, μετά τις ΗΠΑ και την Κίνα. Το Νέο Δελχί είναι αναγκασμένο να προωθήσει την αναβάθμιση των ενόπλων δυνάμεών του σε μια περιοχή που ολοένα και περισσότερο καθίσταται το γεωπολιτικό κέντρο του πλανήτη.
Είναι βάσιμες οι φιλοδοξίες της Ινδίας;
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ινδία βγαίνει στο προσκήνιο και θα διεκδικήσει σημαντική θέση στην παγκόσμια σκηνή. Η πολυπληθέστερη χώρα της υφηλίου ασφαλώς διαθέτει ειδικό βάρος, αν και δεν έχει ακόμη την ισχύ που θα αναλογούσε στα μεγέθη της. Προς το παρόν, προέχει η οικονομική της ανάπτυξη, ώστε να είναι σε θέση να προβάλλει αξιόλογη πολιτική και στρατιωτική ισχύ. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ινδία στην παρούσα φάση είναι κυρίως δομικού/θεσμικού και τεχνολογικού χαρακτήρα και σε πολύ μικρότερο βαθμό σχετίζονται με την επάρκεια πόρων.
Εφόσον, όμως, ξεπεραστούν αυτές οι δυσκολίες, μια οικονομικά δυναμική Ινδία θα συμβάλει στην παγκόσμια ανάπτυξη τόσο ως εναλλακτικός προμηθευτής αγαθών, όσο και ως πολλά υποσχόμενη αγορά. Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι μια πιο σύγχρονη Ινδία, η οποία προς το παρόν συγκαταλέγεται στους μεγάλους ρυπαίνοντες, θα είναι καθοριστικός παράγοντας στην παγκόσμια πράσινη μετάβαση ως απάντηση στην υπαρξιακή απειλή της κλιματικής αλλαγής. Τέλος, μια ισχυρή Ινδία μπορεί να διαδραματίσει σταθεροποιητικό ρόλο στην κατακερματισμένη διεθνή τάξη που αναδύεται στην τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα.
Χωρίς να είναι ήσσονος σημασίας, το Νέο Δελχί είναι εν δυνάμει πολύτιμος σύμμαχος της Ελλάδας σε θέματα που σχετίζονται με ύψιστες προτεραιότητες της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Ενα παράδειγμα είναι η προσχώρηση της Ινδίας στη διεθνή σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), την οποία η Τουρκία δεν έχει υπογράψει και η Κίνα έχει αψηφήσει επιδεικτικά στην δική της διαμάχη με τις Φιλιππίνες στη Νοτιοσινική Θάλασσα. Σημαντικές ευκαιρίες θα προσφέρει στο εξής η Ινδία και στην ελληνική ναυτιλία, ενώ δεν υπάρχει κανένας λόγος ανάμεσα στους ξένους επενδυτές να μην συγκαταλέγονται και ελληνικές επιχειρήσεις.
*Ο Πλάμεν Τόντσεφ είναι επικεφαλής του Τμήματος Ασιατικών Σπουδών στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ)
Ο κόσμος αλλάζει πιο γρήγορα από ό,τι μπορεί να φανταστεί η Δύση: Σαφής ένδειξη, η αποκατάσταση διπλωματικών σχέσεων μεταξύ δύο αρχαίων εχθρών-του σιϊτικού Ιράν και της Σαουδικής Αραβίας, της «καρδιάς» του σουνιτικού κόσμου. Μια συμφωνία που επιτεύχθηκε μάλιστα με την παρέμβαση της Κίνας.
Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ είχε επισκεφθεί τη Σαουδική Αραβία τον περασμένο Δεκέμβριο, όπου εκτός από τον ισχυρό άνδρα του βασιλείου, πρίγκιπα Μπιν Σαλμάν, συνάντησε επίσης περίπου 30 Αραβες αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων (υπήρχαν και ο Αλ Σίσι και Μαχαμούντ Αμπάς).
Ο Ιρανός πρόεδρος Εμπραχίμ Ραϊσί επισκέφθηκε επίσης την Κίνα τον Φεβρουάριο, υπογράφοντας την «ενσωμάτωση» της Τεχεράνης στην Ευρασιατική γεωπολιτική πραγματικότητα, μετά και την πλήρη ένταξη του Ιράν στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO), τον περασμένο Σεπτέμβριο στη Σαμαρκάνδη. Αναμφίβολα, οι Κινέζοι έχουν πετύχει αυτό το αποτέλεσμα χάρη στους ισχυρούς μοχλούς της οικονομικής τους διπλωματίας. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος πελάτης ιρανικού πετρελαίου μετά το εμπάργκο της Δύσης και βλέπει επίσης με μεγάλο ενδιαφέρον ότι η Τεχεράνη έχει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου στον κόσμο: τα υπεράκτια κοιτάσματα South Pars, που μοιράζεται το Ιράν με το Κατάρ, θα μπορούσαν να τροφοδοτούν ολόκληρη την Ευρώπη για χρόνια.
«Στρατηγικός ναρκισσισμός»
Την ίδια ώρα, ο Δυτικός κόσμος φαίνεται να απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τον αναπτυσσόμενο. Όπως γράφει το αμερικανικό περιοδικό Foreign Affairs,«οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να εγκαταλείψουν τον στρατηγικό ναρκισσισμό με τον οποίο ζητούν συνεχώς από τους συμμάχους τους να πάρουν θέση σε κάθε θέμα. Τα καταφέρνουν με τους Ευρωπαίους αλλά όχι με τις περιφερειακές δυνάμεις, που διαβλέπουν δραστική μείωση της αμερικανικής ισχύος και επιρροής, τα επόμενα χρόνια».
Η Τουρκία του Ερντογάν είναι και με το ΝΑΤΟ και τη Μόσχα, η Σαουδική Αραβία έχει συμμαχήσει με την Ρωσία στον OPEK+ και ενισχύει τις σχέσεις της με την Κίνα, το Ιράν κάνει ό,τι θέλει. «Οι σύμμαχοι των Αμερικανών στη Μέση Ανατολή και στον Κόλπο θέλουν να τα έχουν καλά με τις ΗΠΑ αλλά και να αισθάνονται ελεύθεροι να κινηθούν προς την Κίνα και τη Ρωσία».
Ο τηλεοπτικός σταθμός Al Jazeera αναμένει μάλιστα να εκτονωθούν οι εντάσεις στη Συρία, τον Λίβανο, την Υεμένη και το Ιράκ. Χωρίς υπερβολή, η περιοχή επανατοποθετείται υπό την ηγεσία της Κίνας. Η Ρωσία καλύπτει το στρατιωτικό σκέλος. Η Τεχεράνη κατέληξε σε συμφωνία με τη Ρωσία για την αγορά των υπερσύγχρονων μαχητικών αεροσκαφών Sukhoi -35.
Αν και παραδοσιακά δεμένη η Σαουδική Αραβία στο άρμα των Ηνωμένων Πολιτειών από το 1945- με «πετρέλαιο αντί ασφάλειας», αρχίζει πλέον να παίζει πιο ανεξάρτητο ρόλο ως μεσολαβητής στην κρίσεις στη Μέση Ανατολή, από τη Συρία ως τον Λίβανο και την Υεμένη.
Η Aramco γεννά «νέα αυτοπεποίθηση»
Η νέα αυτοπεποίθηση του Ριάντ βασίζεται και στην οικονομία: ο πετρελαϊκός γίγαντας της Σαουδικής Αραβίας Aramco ανέφερε καθαρά κέρδη- ρεκόρ, ύψους 161,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το 2022.Πρόκειται για το μεγαλύτερο ετήσιο κέρδος που πέτυχε ποτέ μια εταιρεία πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Σαουδική Αραβία έχει προφανώς συνειδητοποιήσει ότι είναι αρκετά πλούσια ώστε να μπορεί να αντέξει οικονομικά μια ειρήνη από μόνη της.
Τις τελευταίες εβδομάδες, το Ριάντ έχει «καβαλήσει» επίσης το κύμα των σεισμών στην Αγκυρα και τη Δαμασκό, ενισχύοντας με 5 δισεκατομμύρια δολάρια τον Τούρκο πρόεδρο Ερντογάν, αλλά και με συγκεκριμένες χειρονομίες τον Σύρο πρόεδρο Μπασάρ αλ Άσαντ. Το Ριάντ είναι επίσης κοντά στο Ισραήλ, αλλά σκοπεύει να παίξει και πάλι πρωταγωνιστικό ρόλο στην εκλογή του προέδρου του Λιβάνου. Σε αυτό το πλαίσιο, οι προσπάθειες των Ηνωμένων Πολιτειών να αποδυναμώσουν και να διχάσουν τους αντιπάλους τους γίνονται όλο και λιγότερο αποτελεσματικές.
Ταυτόχρονα, η πολιτική των κυρώσεων, η προώθηση «έγχρωμων επαναστάσεων» ή στρατιωτικών πραξικοπημάτων στο παρελθόν-άμεσα ή μέσω πληρεξουσίων- τροφοδοτεί ολοένα και περισσότερο ένα αντιδυτικό «κίνημα» που έχει πλέον το κέντρο βάρους του στην Ασία. Την εξήγηση έδωσε ο Ινδός υπουργός Εξωτερικών Σουμπραχμανιάμ Τζαϊσχανάκαρ , μιλώντας στους New York Times:«Εσείς οι Δυτικοί και οι Ευρωπαίοι είστε καλοί στο να κάνετε τα προβλήματά σας προβλήματα όλων των άλλων, αλλά όταν έχουμε πρόβλημα δεν μας ακούτε καν».
Σχέση 330 δισ.
Αυτό που καίει περισσότερο την Ουάσιγκτον τώρα, είναι η σχέση μεταξύ του Πεκίνου και του Ριάντ. Μια σχέση που εδράζεται σε εμπορικές συναλλαγές, ύψους 330 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ο Σαουδάραβας υπουργός Εξωτερικών, πρίγκιπας Φειζάλ μπιν Φαρχάν, το είπε χωρίς περιστροφές: «Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός μας εταίρος. Είναι επίσης ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των περισσότερων χωρών. Και αυτή είναι μια πραγματικότητα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Η Κίνα είναι ένας σημαντικός και πολύτιμος εταίρος για εμάς, σε πολλούς τομείς. Αλλά το έχουμε πει και το επαναλαμβάνουμε, θα έχουμε πάντα στο μυαλό μας τα δικά μας συμφέροντα. Και θα τα αναζητήσουμε στη Δύση και στην Ανατολή»
Η συμφωνία Σαουδικής Αραβίας-Ιράν με τη μεσολάβηση της Κίνας, δεν σημαίνει βέβαια αυτομάτως και «ειρήνη στη Μέση Ανατολή». Ούτε υποδηλώνει το τέλος των εντάσεων μεταξύ της Ισλαμικής Δημοκρατίας και του Σαουδαραβικού βασιλείου του Κόλπου. Ωστόσο, η συμφωνία έχει αδιαμφισβήτητη παγκόσμια και περιφερειακή εμβέλεια, με σημαντικές συνέπειες βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα. Από τη μία πλευρά, η θέση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή πρέπει τώρα να αντιμετωπίσει περισσότερο μια αυξανόμενη κινεζική επιρροή.
Υπό αυτή την έννοια, ο άξονας της Κεντρικής Ασίας και της Μέσης Ανατολής, αποκτά μεγαλύτερο βάρος στην αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου, ειδικά στην Αραβική Χερσόνησο.
Σε αυτόν τον άξονα προστίθεται και η Μόσχα η οποία διατηρεί άριστες σχέσεις με τους Σαουδάραβες και φέρνει πιο κοντά το Πεκίνο προς τη Μεσόγειο. Η συμφωνία Ριάντ-Τεχεράνης έτυχε πολύ θετικής υποδοχής σε όλο τον αραβικό κόσμο – κάτι που ήταν μέχρι πρόσφατα αλλόκοτο, με δεδομένο ότι τα ρήγματα συνέχισαν να διατρέχουν την περιοχή τα τελευταία χρόνια, ως απόρροια του Ψυχρού Πολέμου.
Παρά τις συνεχείς αποκαλύψεις για τα αίτια που οδήγησαν στην τραγωδία των Τεμπών, υπάρχει και μια αποκάλυψη για την οποία ουδείς κατηγορείται. Οι κλοπές καλωδίων και άλλου τροχαίου υλικού, που συμβαίνουν συνεχώς στις γραμμές του ΟΣΕ, αναφέρονται συνεχώς με έναν τρόπο ωσάν να αποτελούν περίπου… ένα «φυσικό φαινόμενο». Έτσι αποκαλύπτεται ενώπιών μας η έλλειψη κουλτούρας ασφάλειας σε όλο της το μεγαλείο!
Οι κλοπές αυτές καλωδίων αποτελούν έναν από τους λόγους για τους οποίους δεν δουλεύει η τηλεματική στον ΟΣΕ, η οποία αν ήταν εν ενεργεία, δεν θα είχε συμβεί η μοιραία σύγκρουση των τρένων. Δεν γνωρίζουμε αν είναι ακριβές αυτό που ειπώθηκε, δηλαδή ότι έχουν κλαπεί καλώδια μήκους τριακοσίων χιλιομέτρων, αλλά είναι ενδεικτικό της ανομίας και της έλλειψης ελέγχου που υπάρχει στο σιδηροδρομικό δίκτυο.
Παρά το συνεχώς συζητούμενο γεγονός της κλοπής των καλωδίων του ΟΣΕ, κανείς δεν κατηγορείται διότι, εδώ και χρόνια, δεν συλλαμβάνει τους κλέφτες, τους κλεπταποδόχους και τα χυτήρια που κάνουν τη βρώμικη δουλεία. Οι συλλήψεις τέτοιων συμμοριών που έχουν καταγραφεί στα ΜΜΕ είναι μόνον το 2017 επί υπουργίας Νικολάου Τόσκα και το 2013 επί υπουργίας Νίκου Δένδια όταν είχαν συλληφθεί τέτοιες συμμορίες, οι οποίες ασκούσαν αυτή τη σοβαρότατη παρανομία. Με το δυστύχημα στα Τέμπη, αποδείχθηκε περίτρανα πόσο σοβαρότατη είναι αυτού του είδους η κλοπή, διότι μας έχει στοιχίσει τις ζωές δεκάδων ανθρώπων. Έκτοτε… ουδεμία άλλη σύλληψη.
Οι ευθύνες Θεοδωρικάκου και προηγούμενων Υπουργών.
Επομένως θα πρέπει να απολογηθεί ενώπιον του λαού και να πει τι ενέργειες έχει κάνει προς την κατεύθυνση σύλληψης των κυκλωμάτων αυτών ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Τάκης Θεοδωρικάκος. Μας κάνει εντύπωση πως είναι δυνατόν να μένει στο απυρόβλητο για μια τόσο μεγάλη αμέλειά του. Αλλά για να μην τον αδικούμε και δεδομένου ότι το πρόβλημα είναι διαχρονικό, θα έπρεπε μαζί του να απολογηθούν και οι προηγούμενοι Υπουργοί, κατά σειρά Μιχάλης Χρυσοχοΐδης. Όλγα Γεροβασίλη, Γιάννης Πανούσης, Βασίλης Κικίλιας κλπ.
Θα πρέπει λοιπόν όλοι αυτοί οι υπουργοί να μας πουν τι πιέσεις άσκησαν στις κατά τόπους αστυνομικές αρχές για να εντοπίζουν τις συμμορίες των κλεπτών και να τις συλλαμβάνουν; Για να εντοπίζουν τους κλεπταποδόχους και τα χυτήρια που ενέχονται; Τι έκαναν για τη φρούρηση του σιδηροδρομικού δικτύου με ειδικές ενέδρες και παγίδες; Πως αντιμετώπισαν τους κατά τόπους αστυνομικούς προϊσταμένους όταν μάθαιναν ότι στην περιοχή δικαιοδοσίας τους εκλάπησαν μερικά… χιλιόμετρα καλωδίων; Πόσους αστυνομικούς υπευθύνους έκριναν στάσιμους από τον λόγο αυτόν; Ή μήπως τους προήγαγαν κιόλας;
Οι ευθύνες Κώστα Καραμανλή
Το ζήτημα της έλλειψης ή του πολύ ευτελούς επιπέδου κουλτούρας ασφάλειας δεν αφορά μόνον στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, αλλά και στο Υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών. Ο παραιτηθείς Υπουργός Κώστας Καραμανλής, όφειλε να γνωρίζει ότι τα τρένα αυτά δεν κουβαλούν μόνον ανθρώπους της καθημερινότητας, παιδιά, φοιτητές κλπ. Πιθανώς αύριο να χρειαστεί να κουβαλούν πολεμικό υλικό και φαντάρους για τον πόλεμο. Τότε οπλίτες θα μεταφέρουν και οι συρμοί του μετρό και του προαστιακού σιδηροδρόμου. Αλίμονο λοιπόν αν αυτά τα μέσα δεν είναι 100% ασφαλή, όπως ψευδώς ισχυριζόταν στη Βουλή, κουνώντας μάλιστα το δάκτυλο, λίγες μέρες προ του ατυχήματος.
Την αναγκαιότητα αυτής της απόλυτης ασφάλειας όφειλε να την έχει μεταδώσει με ιδιαίτερη αυστηρότητα στον ΟΣΕ, αλλά και στην ιταλική εταιρία που έχει αναλάβει τη διακίνηση των ελληνικών τρένων. Αντιθέτως μαθαίνουμε ότι ΟΣΕ και ΤΡΑΙΝΟΣΕ περίπου δεν μιλιούνται. Αλλά για αυτό ήταν υπουργός ο Κώστας Καραμανλής: Για να τους βάλει στη θέση τους και να τους εμφυσήσει πρωτίστως την κουλτούρα ασφάλειας, χάριν της οποίας οφείλουν να συνεργάζονται αρμονικώς, έστω και με το ζόρι.
Σήμα κινδύνου για το ΥΠΕΘΑ
Υπάρχει όμως και άλλο ένα Υπουργείο που οφείλει να ενδιαφέρεται για την ασφάλεια των τρένων, αλλά πολύ αμφιβάλουμε ότι έχει κουνήσει το δακτυλάκι του. Είναι το Υπουργείο Εθνικής Αμύνης το οποίο, σε περίπτωση πολέμου θα διακινήσει μέσω τρένων και πολεμικό υλικό και κυρίως οπλίτες. Όμως έγινε γνωστό, πέραν των άλλων, ότι δεν γίνεται πλέον οπτικός έλεγχος των σιδηροδρομικών γραμμών μετά από έντονες βροχές κλπ, λόγω ελλείψεων προσωπικού. Άρα δεν μπορεί να εντοπισθεί και τυχόν δολιοφθορά στις γραμμές ή και στα τρένα, εκ μέρους πρακτόρων της Τουρκίας, πράγμα αναμενόμενο σε μια κρίση.
Επομένως το ΥΠΕΘΑ έχει απόλυτη ανάγκη και υποχρέωση να πιέζει το Υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών, προκειμένου το τελευταίο να τηρεί διαρκώς τα υψηλότερα στάνταρ ασφαλείας, στη φύλαξη των συρμών και των γραμμών, πέραν της άψογης λειτουργίας των ηλεκτρονικών δικλείδων ασφαλείας. Ας φανταστεί κανείς τι θα συμβεί αν (κούφια η ώρα) προκύψει μια αντίστοιχη τραγωδία με οπλίτες που πηγαίνουν στον πόλεμο. Διότι δεν είναι μόνον το κρίμα της απώλειας της ζωής των νέων ανθρώπων, αλλά και η κατάπτωση του ηθικού που θα επιφέρει κάτι τέτοιο στο αγωνιζόμενο στράτευμα.
Οι χαλαρές θέσεις Γεραπετρίτη και η βαθύτερη ευθύνη Μητσοτάκη
Δυστυχώς η μέχρι στιγμής αντίδραση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, δεν δείχνει πρόθεση για άμεσες διορθώσεις. Αντί να αντικαταστήσει τον Κώστα Καραμανλή με έναν τεχνικό υπουργό, τον αντικατέστησε με έναν νομικό, τον Γιώργο Γεραπετρίτη, των 6 μιλίων ως κόκκινη γραμμή. Δηλαδή έναν άνθρωπο με πολύ χαλαρές θέσεις για τα θαλάσσια δικαιώματα της Ελλάδας, πράγμα που δείχνει και πολύ χαμηλό επίπεδο κουλτούρας ασφάλειας.
Είναι ο Γιώργος Γεραπετρίτης που αφού διαλεγόταν παλαιότερα με τον Μένιο Φουρθιώτη, ο πρωθυπουργός εσχάτως του ανέθεσε να διαπραγματεύεται κρυφά με το Τούρκο Πρέσβυ σε «ουδέτερα σπίτια», προφανώς πάλι χαλαρά, παραγκωνίζοντας το Υπουργείο Εξωτερικών. Κατά την εφημερίδα «Εστία», προαλειφόταν για Υπουργός Εξωτερικών, μετά τις εκλογές. Πώς να τον εμπιστευθούμε ότι ως αρμόδιος Υπουργός Μεταφορών και Υποδομών δεν θα έχει παρόμοια χαλαρές θέσεις και για την εις βάθος διερεύνηση των αιτίων του δυστυχήματος;
Αυτές όμως οι χαλαρές θέσεις αφορούν προφανώς και στον ίδιο τον πρωθυπουργό που κάνει και τις ανάλογες επιλογές προσώπων (όπως του Γ. Γεραπετρίτη) και δίνει τις αντίστοιχες εντολές. Με τέτοια όμως χαλαρότητα δεν πρόκειται να διορθωθούν τα κακώς κείμενα, ούτε του Υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών, ούτε του ΟΣΕ, ούτε της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, αλλά ούτε και ολόκληρης της χώρας. Θα πρέπει όμως να γνωρίζει ο Κυριάκος Μητσοτάκης ότι την ευθύνη που του έχει δώσει ο λαός όφειλε να την νοιώθει συμβολικά σαν ηλεκτρική καρέκλα και όχι σαν σαιζ λονγκ για χαλάρωση, πίνοντας φραπέ και φορώντας ακουστικά…
Ο κ. Χρήστος Πουγκιάλης είναι Υποπτέραρχος ε.α. – Μετεωρολόγος. Είναι σύμβουλος στο κανάλι «Neocleous» του YouTube και παρουσιαστής των εκπομπών «Παραθέσεις» και «ΒιβλιοΠαραθέσεις» στο κανάλι αυτό. Παραλλήλως είναι συντάκτης άρθρων για εθνικά και κοινωνικά θέματα καθώς και για τον χορό. Απόφοιτος της Σχολής Ικάρων, της Σχολής Πολέμου Αεροπορίας και της Σχολής Εθνικής Αμύνης. Ειδικός στα συστήματα αυτόματης συλλογής μετεωρολογικών δεδομένων μέσω ηλεκτρονικών αισθητήρων. Έχει διατελέσει Διευθυντής στην Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, Προϊστάμενος προγραμμάτων εκπαίδευσης στη Σχολή Εθνικής Αμύνης, Τμηματάρχης Μετεωρολογικών Σταθμών, Διοικητής Σμήνους Μετεωρολογίας της 112 Πτέρυγας Μάχης, Υπεύθυνος του έργου «Αυτόματοι Μετεωρολογικοί Σταθμοί Ολυμπιακών Αγώνων 2004». Έχει συνεργαστεί με το Μετσόβιο Πολυτεχνείο στο πρόγραμμα “STRIDE”.
Δημοσίευμα του Φιλελεύθερου Κύπρου (12/03/2023) υπό τον τίτλο «Κυπριακό: Επιχείρηση ξεκλειδώματος των προσπαθειών» προβαίνει σε ορισμένες ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις που αξίζει να σχολιαστούν.
Κατ’ αρχάς, η διαπίστωση του Πρόεδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, ότι η επιλογή της Τουρκίας να απομακρυνθεί από τη Δύση δεν της έχει επιφέρει μέχρι τώρα τα κέρδη που προσδοκούσε, είναι τουλάχιστον ατυχής. Η απόφαση της Τουρκίας να μετατραπεί σε αυτόνομη περιφερειακή δύναμη είναι ειλημμένη και μη αναστρέψιμη, ασχέτως του αποτελέσματος των τουρκικών εκλογών. Το ίδιο ισχύει και για την ήδη διαμορφωθείσα σχέση της με την παραπαίουσα ΕΕ (η οποία εμφάνισε τεράστιες δομικές αδυναμίες με το ουκρανικό) η οποία δεν θα αλλάξει δραστικά.
Το ιδιότυπο «φλερτ» του Ρ.Τ. Ερντογάν τα προηγούμενα χρόνια με την ΕΕ οφειλόταν κυρίως στη «ειδική σχέση» του με την Α. Μέρκελ η οποία πλέον δεν υφίσταται. Είναι πολύ πιθανό ότι η Τουρκία θα συνεχίσει την εριστική εξωτερική πολιτική έναντι της ΕΕ η οποία εντάσσεται στο γενικότερο κλίμα αντιδυτικισμού που έχει καλλιεργήσει, ενώ ταυτόχρονα θα ενδυναμώσει τις σχέσεις της με χώρες όπως η Ιταλία (1, 2, 3, 4 και 5) και η Ισπανία (1, 2, 3, 4 κα 5) με τις οποίες έχει αγαστή συνεργασία ιδίως στον αμυντικό τομέα. Εξυπακούεται ότι μετά το BREXIT, η διαχρονικά στενή βρετανοτουρκική συνεργασία, θα εμβαθυνθεί και θα οδηγηθεί σε υψηλότερο/ποιοτικότερο επίπεδο, φυσικά εις βάρος του Ελληνισμού εν συνόλω.
Για την Τουρκία το μεγαλύτερο ζήτημα στις σχέσεις της με την ΕΕ έγκειται στην τελωνειακή ένωση η οποία είναι απαραίτητη για την εξασφάλιση των τουρκικών εξαγωγών στην ΕΕ και όχι μόνο. Υπό αυτό το πρίσμα εάν ο νέος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας βάλει αυτόν τον παράγοντα στην εξίσωση για την επίλυση του Κυπριακού, πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός ως προς τα αντισταθμιστικά οφέλη που θα αποκομίσει. Η Τουρκία πέραν της τελωνειακής ένωσης, της βίζας, του ξεπαγώματος των ενταξιακών κεφαλαίων, της συνέργειας των αμυντικών βιομηχανιών (θα εξηγηθεί παρακάτω) και των συμφωνιών για το μεταναστευτικό, δεν έχει κάτι άλλο να περιμένει από την ΕΕ. Εάν τα εξασφαλίσει αυτά, τότε η σχέση της με την ΕΕ θα έχει ολοκληρωθεί, δεδομένου ότι η πλήρης ένταξή της δεν αποτελεί απλώς όνειρο θερινής νυκτός, αλλά είναι εκτός του πλαισίου των στρατηγικών σχεδιασμών της.
Προεκλογικά ο Ν. Χριστοδουλίδης δήλωνε ότι: «Είμαστε έτοιμοι κύριοι Ευρωπαίοι να ανοίξουμε όλα αυτά τα κεφάλαια να τα βάλουμε στο μεγάλο καλάθι των ευρωτουρκικών τα κεφάλαια που είχαν παγώσει, το θέμα της αναθεώρησης της τελωνειακής της Τουρκίας που είναι πολύ σημαντική για την Τουρκία, η συμμετοχή της Τουρκίας στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας που είναι πάρα πολύ σημαντική για την Τουρκία, να βάλουμε την φιλελευθεροποίηση των θεωρήσεων εισόδου για Τούρκους υπηκόους στη ΕΕ, να βάλουμε την αεροπορική συμφωνία και σε όλα αυτά να μπει και το Κυπριακό. Η επίλυση του Κυπριακού».
Σε αυτό το σημείο θα υπενθυμίσουμε τί ζήτησε ο ίδιος ο Ρ.Τ. Ερντογάν στις 22/03/2022 κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης τύπου με τον Ολλανδό πρωθυπουργό Μαρκ Ρούτε. Ο Τούρκος πρόεδρος είπε τότε ότι η Άγκυρα αναμένει από την ΕΕ να ανοίξει τα κεφάλαια των ενταξιακών διαπραγματεύσεων και να ξεκινήσει γρήγορα τις διαπραγματεύσεις για την Τελωνειακή Ένωση «χωρίς η ΕΕ να παραδοθεί στον φαύλο κύκλο της».
Το παρόν βήμα τόνιζε στις 03/01/2023 ότι: «ο Ν. Χριστοδουλίδης από την μεριά του απ’ ότι φαίνεται δεν επιθυμεί μόνο να ικανοποιήσει τις ερντογανικές ορέξεις αλλά πάει και ένα βήμα παραπέρα αφού εκτός του ξεπαγώματος των ενταξιακών πόρων -που θα γεμίσουν τα ταμεία της παραπαίουσας τουρκικής οικονομίας με ζεστό ευρωπαϊκό χρήμα-, προτίθεται να υποστηρίξει ακόμη και την «συμμετοχή της Τουρκίας στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας». Διευκρινίζεται ότι ο ΕΟΑ υποστηρίζει τα κράτη μέλη της ΕΕ στη βελτίωση των αμυντικών ικανοτήτων τους. Αποτελεί κόμβο ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας με σκοπό την έρευνα και καινοτομία για την ανάπτυξη και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Με άλλα λόγια ο Ν. Χριστοδουλίδης θέλει να μοιραστεί την ευρωπαϊκή αμυντική τεχνογνωσία με την Τουρκία και να της δώσει τα απαραίτητα εργαλεία για την περαιτέρω ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας (πχ τεχνογνωσία για την κατασκευή κινητήρων για το τουρκικό τεθωρακισμένο όχημα Altay και το μαχητικό 5ης γενιάς, τα οποία δεν δύναται να παραχθούν λόγω της συγκεκριμένης έλλειψης)».
Όσον αφορά στη «λύση» που πρόκειται να προωθήσει ο νέος Πρόεδρος, σε προεκλογική συνέντευξη (02/01/2023) δεσμεύτηκε ότι θα συνεχίσει από εκεί που σταμάτησαν οι αποτυχημένες συνομιλίες στο Κραν Μοντανά και θα διαπραγματευτεί στο πλαίσιο Γκουτέρες (ΟΗΕ) με μεσολάβηση της ΕΕ για την επίτευξη μιας «win-win» λύσης. Κάτι που εμμέσως επιβεβαίωσε και ο νέος ΥΠΕΞ της ΚΔ, Κωσταντίνος Κόμπος, κατά την πρώτη συνάντησή του με τον Ν. Δένδια στην Αθήνα (09/03/2023), παρότι στοχευμένοι προεκλογικοί ψίθυροι μιλούσαν για λύση -δήθεν- εκτός της –βρετανοτουρκικής εμπνεύσεως του 1956/57– ΔΔΟ. Και βέβαια η νέα «λύση» που οραματίζονται, σε καμία περίπτωση δεν συνιστά «επανένωση της πατρίδας», όπως παραπλανητικά δήλωσε ο ΠτΔ κατά την επίσκεψή του στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας (02/03/2023) μετά την ανάληψη των καθηκόντων του.
Επανερχόμενοι στο δημοσίευμα του Φιλελεύθερου, ένα άλλο ζήτημα το οποίο θίγεται είναι η εμπλοκή της ΕΕ μέσω ενός ειδικού απεσταλμένου που θα αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο στην επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό, με την σύμφωνη γνώμη του ΟΗΕ. Η στήλη έχει επανειλημμένα αναφερθεί σε αυτό το ενδεχόμενο εδώ και πολλούς μήνες. Οι πληροφορίες μάλιστα αναφέρουν ότι και ο Ανώτερος Σύμβουλος Ενεργειακής Ασφάλειας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Άμος Χόκσταϊν, θα έχει επίσης ενεργό ρόλο.
Το πρόβλημα όμως εδώ δεν εντοπίζεται μόνο στο διαδικαστικό/τεχνικό κομμάτι των διαδικασιών, αλλά στην αντίδραση των Βρετανών. Σε ένα ανησυχητικό δημοσίευμα της Καθημερινής (12/12/2022) υπό τον τίτλο «Η Βρετανία επιστρέφει στη Μεσόγειο μέσω Τουρκίας», χωρίς να δοθούν πολλές λεπτομέρειες, αναφέρεται ότι η αναβάθμιση των σχέσεων Ηνωμένου Βασιλείου-Τουρκίας στοχεύει στο να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στα όσα συμβαίνουν στην Αν. Μεσόγειο. Προφανώς το «όσα συμβαίνουν στην Αν. Μεσόγειο» αναφέρεται στην κυοφορούμενη νέα πρόταση για το Κυπριακό και τον συνακόλουθο διαμοιρασμό της ΑΟΖ της Αν. Μεσογείου.
Το δημοσίευμα γράφει: «Καλά πληροφορημένες πηγές αναφέρουν στην «Κ» ότι Άγκυρα και Λονδίνο συντονίζονται προκειμένου να συνάψουν τριμερή και τετραμερή σχήματα συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο και στην ευρύτερη περιοχή με στόχο την προσέγγιση και μεσογειακών κρατών-μελών της Ε.Ε. Εκ των πραγμάτων η προοπτική ενός τέτοιου άξονα στην Ανατολική Μεσόγειο τίθεται απέναντι στον άξονα Ελλάδας, Γαλλίας και Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά αποτελεί και σαφές αντιστάθμισμα σε υφιστάμενες τριμερείς στην περιοχή, με σημαντικότερες εκείνες με το Ισραήλ, με την Αίγυπτο και με το σχήμα 3+1 στο οποίο συμμετέχουν οι ΗΠΑ. Ακόμη και αν αυτός ο άξονας έχει ως κύριο στόχο τη μείωση της επιρροής της Γαλλίας στην Ανατολική Μεσόγειο, είναι σαφές ότι συστατικό στοιχείο των τριμερών είναι η Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία όμως τυχαίνει να… συνορεύει με το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο διαθέτει κυρίαρχες στρατιωτικές βάσεις σε κυπριακό έδαφος. Είναι απολύτως βέβαιο ότι σε μια τέτοια περίπτωση οι επιπτώσεις θα είναι σοβαρές και θα επεκταθούν και στην πιθανότητα επίλυσης του Κυπριακού, καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί μία από τις εγγυήτριες δυνάμεις της Κυπριακής Δημοκρατίας».
Στις 02/02/2023 το iEpikaira διευκρίνισε σχετικά: «Με άλλα λόγια εκτός του ότι το ΗΒ -όπως ήταν αναμενόμενο άλλωστε- θα παίξει καταλυτικό ρόλο στη νέα προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού, είναι πρόδηλο ότι η νέα λύση θα επηρεάσει και το καθεστώς των Βρετανικών βάσεων στην Κύπρο. Αυτό που επίσης υπογραμμίζεται στο δημοσίευμα είναι ότι η Βρετανία μετά το BREXIT λειτουργεί ανταγωνιστικά της ΕΕ και επομένως θα επιδιώξει να παραγκωνίσει ή να υποσκάψει την παρέμβασή της στις όποιες διεργασίες για το Κυπριακό προκρίνοντας εναλλακτικά σχήματα ασκώντας ταυτόχρονα πίεση στις ΗΠΑ για να στρίψουν το τιμόνι στην κατεύθυνση που επιθυμούν».
Υπό αυτό το πρίσμα λοιπόν θα επαναλάβουμε την εκπεφρασμένη θέση μας, υπογραμμίζοντας ότι η όποια «λύση» -θέλοντας και μη-, θα επηρεαστεί από τον «κηδεμόνα» του Κυπριακού ονόματι Φόρεϊν Όφις, ο οποίος δεν πρόκειται να κάτσει με σταυρωμένα τα χέρια. Η επιδεικτική και δημόσια αγνόηση των μηνυμάτων που στέλνει το Λονδίνο, είναι πολύ πιθανό ότι θα φέρει τα αντίθετα από τα επιθυμητά αποτελέσματα. Απαιτεί μεγάλη μαεστρία και χειρουργική ακρίβεια η εξεύρεση κοινού εδάφους.
Επιπλέον, μπορεί ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης να επιμένει στη δημιουργία πραγματικών συνθηκών αμοιβαίου οφέλους, αλλά «it takes two to tango», και το ερντογανικό ενεργούμενο Ερσίν Τατάρ, δεν πρόκειται να χορέψει εάν δεν πάρει το πράσινο φως από την Άγκυρα, η οποία προς το παρόν ασχολείται με τις εκλογές και την επανάκαμψη του κύρους του Ερντογάν (προηγείται με 10 ποσοστιαίες μονάδες ο Κ. Κιλιτσντάρογλου στις δημοσκοπήσεις) μετά το χτύπημα του εγκέλαδου. Αυτό που πρέπει να επισημανθεί είναι ότι, ο υπερβάλλων ζήλος που επιδεικνύει ο νέος Πρόεδρος για την επανέναρξη των διαδικασιών, υπάρχει κίνδυνος είτε να γίνει αντικείμενο δυσμενούς εργαλειοποίησης από την γείτονα, είτε να βαλτώσει -αν όχι, να θάψει- εκ νέου το Κυπριακό, το οποίο έχει ούτως ή άλλως «κουράσει» τον διεθνή παράγοντα στον οποίο προσβλέπουμε για την επίλυσή του…
Πέρασαν δύο εβδομάδες από το τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη με τους, μέχρι στιγμής, 57 νεκρούς και οι επιπτώσεις του στην κοινωνία και κατ’ επέκταση στο πολιτικό σύστημα της χώρας διαγράφονται καθοριστικές.
Οι εκλογές μετατίθενται κατά ένα με ενάμιση μήνα αργότερα, όλος ο πολιτικός σχεδιασμός της Ν.Δ. αναθεωρείται, η Κυβέρνηση πρέπει τώρα να απολογείται για το δικό της «Μάτι», το αίσθημα ανασφάλειας μεταξύ των πολιτών εντείνεται, η όποια εμπιστοσύνη στην κρατική προστασία – ασφάλεια υποχωρεί.
Το επικοινωνιακό χάος που επικράτησε μετά το πολύνεκρο δυστύχημα κατέδειξε τον πανικό που επικράτησε στην Κυβέρνηση, αλλά και στο πολιτικό σύστημα ευρύτερα μόλις προέκυψε ένα έκτακτο συμβάν που δεν είναι και πρωτοφανές.
Από την πλευρά της η Κυβέρνηση, στην αρχή, αναφέρθηκε σε ανθρώπινο λάθος, στη συνέχεια στα δομικά προβλήματα των σιδηροδρόμων και τέλος σε διαχρονικές ευθύνες – όλοι μαζί φταίμε, κάτι σαν «το όλοι μαζί τα φάγαμε». Έτσι επιχειρεί, για εκλογικούς λόγους, να διαχύσει την ευθύνη σ’ όλο το πολιτικό σύστημα που κυβέρνησε τις τελευταίες δεκαετίες.
Από την πλευρά της η αξιωματική αντιπολίτευση, επίσης για εκλογικούς λόγους, επέρριψε όλη την ευθύνη στη σημερινή Κυβέρνηση. Αδιαφόρησε, λέει, για την ασφάλεια των επιβατών, δεν υπέγραψε και δεν υλοποίησε τις σχετικές συμβάσεις για την τηλεδιοίκηση των σιδηροδρόμων, οι Διοικήσεις που τοποθέτησε στον ΟΣΕ και στην ΕΡΓΟΣΕ (έχει την ευθύνη των υποδομών) αποδείχτηκαν ανίκανες και το «επιτελικό κράτος» του κ. Μητσοτάκη είναι ένα επικοινωνιακό πυροτέχνημα.
Το δυστύχημα προκάλεσε σοκ στην ελληνική κοινωνία. Ήρθε να προστεθεί στα δεινά, το θυμό και την οργή που συσσωρεύονται από το 2010. Από τα μνημόνια, την περικοπή μισθών και συντάξεων, την αύξηση των φόρων, την ανεργία, το δημοψήφισμα του 2015, τη Συμφωνία των Πρεσπών, την καταστροφική διαχείριση της Covid-19 και πρόσφατα την ενεργειακή κρίση με τον πληθωρισμό. Ήταν η «σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι».
Διαδηλώσεις και κάθε είδους διαμαρτυρίες λαμβάνουν χώρα σ’ όλες τις πόλεις της Ελλάδας με προεξάρχουσα τη νέα γενιά που βιώνει, εδώ και χρόνια, το απόλυτο αδιέξοδο. Εργατικά κέντρα, ομοσπονδίες και συνδικαλιστικά σωματεία πρωτοστατούν σ’ αυτές τις διαμαρτυρίες. Μικρά πολιτικά κόμματα εντός και εκτός Βουλής βλέπουν σ’ αυτές τις κινητοποιήσεις τη σπίθα που θα προκαλέσει μια ευρύτερη εξέγερση κατά του κυρίαρχου πολιτικού συστήματος. Δυστυχώς ένα δυστύχημα, όσο τραγικό κι αν είναι, δεν μπορεί να αλλάξει την υπάρχουσα κατάσταση. Απαιτείται συνολική εναλλακτική πρόταση που θα κινητοποιήσει τους πολίτες προς συγκεκριμένη κατεύθυνση.
Ναι, ο σταθμάρχης ήταν άπειρος και έκανε τραγικό λάθος. Ναι, ο προϊστάμενος δεν έπρεπε να τον αφήσει μόνο του σ’ έναν τόσο νευραλγικό σταθμό. Ναι, η τηλεδιοίκηση των συρμών δε λειτουργούσε στο σημείο αυτό. Ναι, η διπλή γραμμή είχε γίνει μονή γιατί συμμορίες κλέβουν τα ηλεκτρικά καλώδια για να πάρουν το χαλκό. Αν, όλα αυτά και κάποια άλλα δεν συνέπιπταν μάλλον το δυστύχημα δε θα είχε συμβεί, αλλά, αυτό δε μας εξασφαλίζει ότι δε θα γίνει κάποτε σε κάποιο άλλο σημείο.
Παρεμφερή σιδηροδρομικά δυστυχήματα δεν μπορούν να αποφευχθούν όσο ανεπτυγμένη κι αν είναι μια χώρα και η υποδομή της. Στις 3-6-98 ο εκτροχιασμός ενός τρένου στο Έσεντε της Γερμανίας προκάλεσε 101 νεκρούς και 88 τραυματίες. Στις 5-10-99 η σύγκρουση δύο συρμών στο σταθμό Πάντινγκτον του Λονδίνου προκάλεσε 31 νεκρούς και 245 τραυματίες. Στις 29-6-2009 έκρηξη σε βυτιοφόρο βαγόνι στο Βιατζέρο στην κεντρική Ιταλία προκάλεσε 32 νεκρούς. Στις 24-7-2013 ο εκτροχιασμός τρένου στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα της Ισπανίας προκάλεσε 80 νεκρούς και 140 τραυματίες. Στις 12-7-2016 η σύγκρουση δύο τρένων στην Πούγκλια της νότιας Ιταλίας προκάλεσε 32 νεκρούς.
Ο σιδηρόδρομος είναι και θα είναι το ασφαλέστερο μεταφορικό μέσο σε σχέση με τα αυτοκίνητα, τα πλοία και τα αεροπλάνα. Παρ’ όλα αυτά, το 2021 στην ΕΕ 683 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 513 τραυματίστηκαν σε 1389 σιδηροδρομικά δυστυχήματα, από τα οποία 97 αφορούσαν συγκρούσεις τρένων.
Η ερμηνεία των αιτίων και η απόδοση των ευθυνών για την τραγωδία των Τεμπών δεν πρέπει όμως να λαμβάνει το χαρακτήρα συνολικής αποδόμησης του ελληνικού κράτους. Όταν κυριαρχούν οι κάθε είδους υπερβολές, οι μικροκομματικές επιδιώξεις και η μαζοχιστική προδιάθεση για αυτομαστίγωση, όταν το δυστύχημα χαρακτηρίζεται «εθνική τραγωδία» και διακινείται το σύνθημα «φταίει η κακιά η (χ)ώρα» τότε πρόκειται για συνειδητή ή ασυνείδητη ασύμμετρη δράση που προκαλεί δυσανάλογη εθνική ζημιά.
Αποτέλεσμα είναι η συνολική ψυχολογική αποδυνάμωση της ελληνικής κοινωνίας, η καταρράκωση του ηθικού των πολιτών, η οργανωτική αποσύνθεση του κράτους και των θεσμών του, η αναξιοπιστία της οποιασδήποτε ηγεσίας και συνολικά η διάλυση της κοινωνικοπολιτικής συνοχής. Η αντίληψη που διαχέεται στην κοινωνία είναι: «Δεν έχουμε κράτος, είμαστε άχρηστοι και ανίκανοι, ηγεσία και λαός».
Αν όμως χαθεί η αυτοεκτίμηση των Ελλήνων και η ελάχιστη εμπιστοσύνη τους προς τη συλλογική οργάνωσή τους, το κράτος τους, τότε αυτό θα γίνει πολύ ευάλωτο και σύντομα θα καταρρεύσει. Τα δυστυχήματα και οι φυσικές καταστροφές πρέπει να αποτελούν σημεία εκκίνησης για ενδυνάμωση του κράτους και όχι για περαιτέρω αποδυνάμωσή του, όπως κάποιοι επιδιώκουν.
Υ.Γ. Η Κυβέρνηση ανακοίνωσε 11 μέτρα στήριξης για τους συγγενείς των θυμάτων του σιδηροδρομικού δυστυχήματος μεταξύ των οποίων είναι η χορήγηση αφορολόγητης μηνιαίας σύνταξης 1655 ευρώ (το τετραπλάσιο της εθνικής σύνταξης) και η διαγραφή όλων των οφειλών τους προς την εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία και τις τράπεζες. Το ερώτημα είναι αν αυτά τα μέτρα θα ισχύουν και για τους συγγενείς των θυμάτων κάθε μελλοντικού ατυχήματος ή αφορούν μόνο αυτούς των Τεμπών λόγω των επικείμενων εκλογών.
Αν το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη μπορεί να ενισχύσει ένα αντισυστημικό ρεύμα, ανάλογο με εκείνο των αρχών της περασμένης 10ετίας που οδήγησε στον εκλογικό σεισμό του 2012, είναι δύσκολο να απαντηθεί αυτή την ώρα
Φωτ. ΛΙΑΚΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ/INTIME NEWS
ΕΥΤΥΧΗΣ ΒΑΡΔΟΥΛΑΚΗΣ
Αν το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη μπορεί να ενισχύσει ένα αντισυστημικό ρεύμα, ανάλογο με εκείνο των αρχών της περασμένης 10ετίας που οδήγησε στον εκλογικό σεισμό του 2012, είναι δύσκολο να απαντηθεί αυτή την ώρα. Οι αναλύσεις –και τα ερευνητικά δεδομένα στα οποία βασίζονται– διατυπώνονται σε ένα εξαιρετικά φορτισμένο περιβάλλον. Με τον θυμό και την απογοήτευση να κυριαρχούν, αλλά το αν και πώς αυτό θα εκδηλωθεί, πολιτικά και εκλογικά, να μην έχει ακόμη διαφανεί.
Παρά το ότι τα τελευταία χρόνια, με διάφορες αφορμές, εκδηλώθηκαν κάποιες κινήσεις με αντισυστημικό υπόβαθρο (π.χ. αντιεμβολιαστικό κίνημα), κανένα από τα γεγονότα-ορόσημα της περιόδου αυτής δεν είχε αντίκτυπο ανάλογο αυτού της σιδηροδρομικής τραγωδίας. Εξ ου και οι πιθανότητες αναβίωσης ενός αντισυστημικού κλίματος είναι σήμερα μεγαλύτερες.
Το γεγονός ότι η πλειοψηφία θεωρεί το δυστύχημα απόρροια της διαχρονικής αδυναμίας του κράτους να εκσυγχρονίσει τη λειτουργία του, επηρεάζει σημαντικά τον δείκτη πολιτικής εμπιστοσύνης, δημιουργώντας έτσι τη βασικότερη προϋπόθεση για την ενίσχυση ενός αντισυστημικού ρεύματος.
Συνακόλουθα, οι όποιες θετικές ειδήσεις, ακόµη και για σημαντικά οικονομικά ή κοινωνικά ζητήματα, δεν θα ακούγονται εύκολα. Η τοξικότητα στον δημόσιο λόγο θα αυξηθεί. Ο καταγγελτικός λόγος, από κόμματα και ΜΜΕ, θα γίνει εντονότερος.
Η αντισυστημική δυναμική μοιάζει να αναπτύσσεται περισσότερο στις νεότερες ηλικίες. Αναμενόμενο εν πολλοίς, δεδομένου ότι παγκοσμίως η ηλικιακή τομή στην πολιτική και εκλογική συμπεριφορά είναι η πλέον ορατή. Τόσο οι millennials όσο και η Generation Z είναι γενιές που μεγαλώνουν εν μέσω συνεχών κρίσεων. Αυτό εντείνει την ανασφάλειά τους και τροφοδοτεί τον ριζοσπαστισμό τους, οδηγώντας τους άλλοτε να επιζητούν την ενίσχυση του κοινωνικού-προστατευτικού κράτους, άρα και σε πιο «αριστερές» εκφάνσεις, και άλλοτε σε λογικές (κοινωνικής – εθνικής) περιχαράκωσης, ενδυναμώνοντας κυρίως κόμματα της αντισυστημικής Δεξιάς.
Ειδικότερα στη χώρα µας οι συνθήκες πολιτικοποίησης των νέων ψηφοφόρων δεν μπορούν να αγνοούνται. Η πλειονότητα είχε την πρώτη της επαφή με την πολιτική τα χρόνια της κρίσης. Το «φορτίο πολιτικής μνήμης» επηρεάζει την πολιτική συμπεριφορά και παγιώνει τις προσεγγίσεις μέσα από το αναλυτικό πρίσμα εκείνης της ριζοσπαστικοποιημένης περιόδου: «Παλιό – νέο», «ελίτ – λαός», «συστημικοί – αντισυστημικοί» και όλο αυτό με περίσσια συναισθηματική φόρτιση. Για αρκετό κόσμο –όχι μόνο νέους, αλλά όλους όσοι πολιτικοποιήθηκαν βιαίως την περίοδο εκείνη– είναι δύσκολο να κινηθούν έξω από αυτό το αναλυτικό σχήμα.
Μια ψύχραιμη και ρεαλιστική αποτίμηση του οικονομικού και πολιτικού περιβάλλοντος δεν δείχνει χώρα στα όρια της κοινωνικής έκρηξης.
Το δυστύχημα στα Τέμπη επαναφέρει στο προσκήνιο τους «εχθρούς» εκείνης της περιόδου. Τους «ανίκανους» πολιτικούς. Τα «διεφθαρμένα ΜΜΕ». Τα κάθε λογής «συμφέροντα» που λυμαίνονται τη χώρα. Με την τραγωδία να λειτουργεί και ως αφορμή εκδήλωσης ανησυχιών που υπερβαίνουν το γεγονός αυτό καθαυτό, όπως έχει συμβεί και άλλες φορές στο παρελθόν.
Υπάρχουν, ωστόσο, και συνθήκες που δεν ευνοούν την περαιτέρω ενίσχυση ενός αντισυστημικού ρεύματος.
Κατ’ αρχάς, δεν υπάρχει η άφθαρτη πολιτική δύναμη που θα μπορούσε να ενισχύσει και να εκφράσει αυτό το ρεύμα. Στις αρχές του 2012 υπήρχαν άφθαρτα κόμματα, υπήρχε ένας αδοκίμαστος και επικοινωνιακά ταλαντούχος ανερχόμενος ηγέτης, ενώ τα παλαιά κόμματα κατέρρεαν από την αδυναμία διαχείρισης της οικονομικής κρίσης και τις ευθύνες που τους καταλογίζονταν. Σήμερα οι πάντες έχουν δοκιμαστεί. Κανένα (από τα μεγάλα τουλάχιστον) κόμμα δεν μπορεί να παίξει ανάλογο ρόλο και κανένα από τα μικρά δεν φαίνεται (αυτήν τη στιγμή τουλάχιστον) να μπορεί να έχει πολιτική εκτόξευση ανάλογη με εκείνη του ΣΥΡΙΖΑ, των ΑΝΕΛ ή ακόμη και της Χρυσής Αυγής, το 2012. Οι διαψεύσεις και η πολιτική «απομάγευση» αφορούν πλέον τους πάντες.
Και η ελληνική κοινωνία, όμως, δεν είναι ίδια. Οσο και αν στο υφιστάμενο κλίμα κάθε αναφορά σε θετικές ειδήσεις προκαλεί αντιδράσεις, η πραγματικότητα είναι ότι οι κοινωνικές και κυρίως οι οικονομικές συνθήκες στην Ελλάδα σήμερα είναι διαφορετικές από εκείνες των αρχών της περασμένης 10ετίας. Πριν από λίγες ημέρες, η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε ρυθμό ανάπτυξης 5,9% και περαιτέρω μείωση της ανεργίας. Στις αρχές της περασμένης 10ετίας είχαμε ύφεση 7% ετησίως ενώ η ανεργία είχε ξεπεράσει το 27%. Σε μια σειρά από σημαντικούς τομείς υπάρχει η αίσθηση πως η κατάσταση έχει βελτιωθεί. Παρά το ότι τα οφέλη της μακροοικονομικής βελτίωσης δεν γίνονται ορατά, λόγω της πληθωριστικής κρίσης, αλλά και της μικρότερης συμμετοχής των νεότερων ηλικιών στην όποια οικονομική ανάπτυξη, μια ψύχραιμη και ρεαλιστική αποτίμηση του οικονομικού και πολιτικού περιβάλλοντος δεν δείχνει χώρα στα όρια της κοινωνικής έκρηξης. Αντιθέτως, το τμήμα του πληθυσμού που δεν θέλει η χώρα να ξαναμπεί σε μια πολιτική περιδίνηση παραμένει σημαντικό.
Ως εκ τούτου, πολλά θα εξαρτηθούν από τις αποφάσεις στο πεδίο της πολιτικής διαχείρισης. Για την κυβέρνηση, η πρόκληση είναι να μπορέσει να διατυπώσει ένα θετικό αφήγημα σε ένα ιδιαίτερα βεβαρημένο περιβάλλον. Για τη δε αντιπολίτευση (ειδικά τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ), να μη φανεί ότι επιχειρεί να εκμεταλλευθεί πολιτικά μια τραγωδία, αλλά και να μην παρασυρθεί σε μια ρητορική η οποία υπερβαίνει και την ίδια.
Ο κ. Ευτύχης Βαρδουλάκης είναι σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη τελειώνει την θητεία της μέσα σε ποταμούς αίματος αθώων Ελλήνων πολιτών. Για το έγκλημα των τρένων, της 28ης/2/23, στις 23:21΄:17΄΄, με τους –μέχρι στιγμής– 57 νεκρούς, δεκάδες τραυματίες, προφανώς και αναπήρους, ευθύνεται το δολοφονικό κράτος της Μεταπολίτευσης που σήμερα ελέγχει η ΝΔ με τον επί 50 χρόνια, ίδιο, ολιγαρχικό αντι-Δημοκρατικό τρόπο.
Ο εθνοβλαβής κύκλος της οικογενειοκρατικής, πολιτικής κληρονομικής Δυναστείας Μητσοτάκη ξεκίνησε από την Αποστασία, του 1965, στην οποία πρωτοστάτησε ο αλήστου μνήμης Κων. Μητσοτάκη, («Εφιάλτης» κατά Ανδρέα Παπανδρέου) και ολοκληρώθηκε με το εθνικό έγκλημα των τρένων, 2023, επί Κυρ. Μητσοτάκη.
Σήμερα σαπίζει πολιτικά αυτός που έκανε καριέρα δολοφονώντας τα όνειρα των Ελλήνων, κλέβοντας την ψήφο τους υποσχόμενος, ότι δήθεν θα «ελέγξει με αυστηρότητα την Συμφωνία των Πρεσπών και την ευρωπαϊκή πορεία των Σκοπίων.» Πάνω σε αυτό το μέγιστο εθνικό έγκλημα θεμελίωσε την πολιτική του και συνέχισε με πλήθος άλλων, όπως εκείνα επί Κορωνοϊού και της Υποχρεωτικότητας, που κατέληξαν σε έναν τεράστιο αριθμό θανάτων δυσανάλογα μεγάλο για το μέγεθος της χώρας μας. Πρόσφατα οι «Παρακολουθήσεις» απέδειξαν την δικτατορική ανασφάλεια αυτού του Πρωθυπουργού, κληρονομικού πολιτικού Μονάρχη.
Η Διαφθορά, η αναξιοκρατία και η κλοπή δημοσίου χρήματος βρίσκεται στον πυρήνα γένεσης αυτού του σάπιου κράτους μετά το 1974. Η επί δεκαετίες κλοπή στους σιδηροδρόμους ξεπέρασε τα 22 δισεκατομμύρια και κανείς δεν πήγε φυλακή.
Ένας παντελώς ανίκανος υπουργός, χωρίς κανένα πολιτικό προσόν εκτός από το μυθοποιημένο, κατασκευασμένο με το στανιό όνομά του «έβλεπε τα τρένα του θανάτου να περνούν», τα σάπια λεωφορεία γκιλοτίνες να κυκλοφορούν, τα πολλά ελληνικά αεροδρόμια να λειτουργούν χωρίς ραντάρ, και επί τέσσερα χρόνια δεν έκανε τίποτε! Το μόνο που τον νοιάζει είναι η συνέχιση της εθνοβλαβούς καριέρας του, όντας ήδη, βάσει δικής του δήλωσης Πόθεν Έσχες ο πλουσιότερος βουλευτής του Κοινοβουλίου.
Τα δισεκατομμύρια των συμβάσεων περί τον ΟΣΕ τα καρπώθηκαν οι «αρμόδιοι» της πολιτικής Κλεπτοκρατίας της Μεταπολίτευσης, ενώ τα συγκριτικά λιγότερα λεφτά, απλώς εκατομμύρια…, από το συνεχές πλιάτσικο σε καλώδια και εξοπλισμούς των τρένων το διενεργούσε ο γνωστός εσωτερικός στρατός κατοχής της χώρας, οι κατσαπλιάδες-ληστές και οι σκραπατζίδες κλεπταποδόχοι τους οποίους το κράτος αφήνει ασύδοτους όταν δεν παίρνει τη μίζα του.
Τα ελληνικά τρένα είναι μονίμως αφύλαχτα, απόδειξη οι βάνδαλοι που είχαν αφήσει τα τεράστια γκράφιτι στα τρένα του θανάτου του εγκληματικού δυστυχήματος. Τρένα τα οποία επί ώρες, μέρες, μπορεί να τα προσεγγίζει όποιος θέλει, χωρίς το δολοφονικό κράτος της Μεταπολίτευσης να σκεφτεί τι θα μπορούσε να κάνει ένας πράκτορας ξένης δύναμης. Όσο για την πιθανή στρατιωτική χρήση των τρένων σε περίπτωση πολέμου ούτε καν αντιμετωπίστηκε σαν ενδεχόμενο το να οργανωθούν βάσει σχεδίου και να γίνουν συγκεκριμένες ασκήσεις μεταφοράς όπλων, φορτίων, εφοδίων.
Οι Έλληνες βιώνουμε μια ανάποδη ιστορία. Η αντι-Δημοκρατία παρουσιάζεται θριαμβικά σαν «Δημοκρατία», ο Εθνομηδενισμός σαν πράξη «Γεωπολιτικής ισορροπίας», ο Ενδοτισμός σαν «Πατριωτισμός» –όπως έγινε με την εθνοκτόνο «Συμφωνία των Πρεσπών»–, η διάλυση της Οικογένειας σαν «στήριξη ‘‘Δικαιωματισμού’’, φύση ανώμαλου δόγματος», η Ουδετεροθρησκεία σαν «νέα Παγκόσμια θρησκεία», τα Μνημόνια σαν «Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση», η θανατηφόρα πολιτική του Κορωνοϊού, και της Υποχρεωτικότητας, σαν «σωτηρία, τύπου ‘‘Μένουμε Ασφαλείς’’», κοκ.
Αντί η υπέρτατη θυσία της Κύπρου μας, το 1974, μετά το προδοτικού αποτελέσματος εγκληματικό πραξικόπημα Ιωαννίδη να αποτελέσει αφορμή μιας διαρκώς καλύτερης Δημοκρατίας, η 23η Ιουλίου 1974 υπήρξε η αφετηρία ενός μέχρι σήμερα συνεχιζόμενου εφιάλτη, ενός συνεχιζόμενου ολέθρου. Όσο οι Έλληνες δεν αποδέχονται αυτή την κοινή αλήθεια τόσο θα τους βρίσκουν και νέες συμφορές.
Βήμα βήμα, πράξη πράξη, μετά το 1974, το Σύνταγμα ουσία καταργήθηκε μέσα από αλλεπάλληλες εθνοκτόνες «Μεταρρυθμίσεις», ενώ μετά από 11 αλλαγές ληστρικών «Εκλογικών Νόμων» ο Κοινοβουλευτισμός αντικαταστάθηκε από την Κομματοκρατία. Το Πολίτευμά μας κατάντησε Πρωθυπουργοκεντρική πολιτική Μοναρχία, που τρέφεται από την σάπια δεξαμενή της κληρονομικής Οικογενειοκρατίας την οποία στηρίζουν οι ελίτ της διεθνούς Νέας Τάξης Πραγμάτων και οι ντόπιοι Κοτζαμπάσηδες. Παράλληλα, για ξεκάρφωμα, «εξυπηρετούνται» από τον Ενιαίο Κυβερνητισμό και τα λοιπά «κόμματα του δημοκρατικού τόξου», ενώ ευνοείται η ύπαρξη ακόμη και ναζιστικών που εισέφεραν τρόμο και αίμα, όπως έγινε με την φριχτή, εν ψυχρώ, δολοφονία του Π. Φύσσα.
Η Πρωθυπουργοκεντρική πολιτική Μοναρχία στηρίχθηκε και στηρίζεται επί 50 χρόνια Μεταπολίτευσης στον Ενιαίο Κυβερνητισμό. Δηλαδή στα 3 μεγαλύτερα κόμματα, ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και εν ανάγκη σε μικρότερα, όπως έγινε με το ΚΚΕ και την Ελληνική Αριστερά μέσω του «Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου», ο οποίος συμμετείχε σε κυβέρνηση της δήθεν «Δεξιάς», με πρωθυπουργό τον Τζ. Τζαννετάκη, 1989, ενώ ανώμαλα υποστυλώματα υπήρξαν τα ΛΑΟΣ, ΑΝΕΛ, κλπ απο-κόμματα, όπως ΕΑΡ –Φώτης Κουβέλης, κ.α.
Εκείνο που έχει σημασία δεν είναι οι ταμπέλες αυτών των κομμάτων, αλλά ότι συμφωνούν σε όλα τα κρίσιμα ζητήματα, όπως το μίσος κατά των ντόπιων Ελλήνων (ο εθνοκτόνος αντι-νατιβισμός του Μητσοτάκη), τα Μνημόνια, την παράδοση της Μακεδονίας μας, τον ενδοτισμό στους ξένους και τους Τούρκους, τον εποικισμό της χώρας και την αντικατάσταση του ελληνικού πληθυσμού από βιαίως εισβάλοντες εποικιστές, την διάλυση της κοινωνικής συνοχής και της Οικογενείας, με ομαλό φυλετικά πατέρα και μητέρα, και πολλά άλλα.
Ο Μονάρχης Πρωθυπουργός διορίζει τους πάντες, από τον κατ’ ευφημισμό, χωρίς εξουσίες, δήθεν «Πρόεδρο Δημοκρατίας», μέχρι τον Αρχιεπίσκοπο και όλη την Δικαστική εξουσία, καταργώντας την θεμελιώδη αρχή της «Διάκρισης των Εξουσιών» και έτσι την ίδια την Δημοκρατία.
Στη Μεταπολίτευση η ψήφος για μια δήθεν «Αντιπροσωπευτική Δημοκρατία» εξευτελίστηκε, καθώς επί σχεδόν 10 εκατομμυρίων ατόμων εχόντων δικαίωμα ψήφου ψηφίζουν μόνο οι μισοί. Οι υπόλοιποι απέχουν από αηδία, αφού προηγουμένως η ψήφος έγινε δολίως μη υποχρεωτική, ενώ η Δημοκρατία θεωρείται …υποχρεωτική! Παράνοια. Έτσι, επί των εχόντων δικαίωμα ψήφου, η προηγούμενη «κυβέρνηση» ΣΥΡΙΖΑ κυβέρνησε μόνο με το 19,3% (συν τους ΑΝΕΛ), ενώ η παρούσα, της ΝΔ, με το 22,5%! Σε αυτές τις κυβερνήσεις ξεκάθαρης μειοψηφίας ο μισός λαός που συμμετέχει είναι στην πλειοψηφία του αυτόχειρας-πελάτης σεπελατειακό πολιτικό σύστημα και συνειδησιακά μεταλλαγμένος ή και χωρίς καθόλου συνείδηση.
Σύντομα αυτοί οι πολιτικά μεταλλαγμένοι αυτόχειρες θα ψηφίσουν για να διαιωνίσουν την ολιγαρχική ανωμαλία η οποία ό,τι και αν γίνει θα συνεχίσει να κυβερνά με ξενοκίνητη, κυνική σιδερένια γροθιά.Το δόκανο της Μεταπολίτευσης έχει κλείσει και δεν θα ανοίξει μέχρι οι ψηφοφόροι θύτες να μετανοήσουν στην κάλπη.
Η θρυλούμενη, στα 80 συλλαλητήρια, «ριζοσπαστικοποίηση των νέων» αποτελεί βούτυρο στο ψωμί των υπερατλαντικών Επικυρίαρχων της χώρας μας. Η διαφαινόμενη «Ακυβερνησία», λόγω επερχόμενων διπλών εκλογών, βολεύεται με το στυγερό έγκλημα των τρένων, καθώς αδυνατίζει κι άλλο το πρώτο κόμμα, καθιστά απολύτως υποχρεωτική την συγκυβέρνηση και άρα πιο εύκολη την χειραγώγηση της επόμενη κυβέρνησης. Έτσι ανοίγει ο δρόμος για μια νέα τεράστια εθνική ήττα σε Αιγαίο και ΑΟΖ, χειρότερη και από εκείνη της κυβέρνησης Σημίτη στα Ίμια, οπότε έγινε και η γκριζοποίηση του Αιγαίου, όπως και σε κάθε είδους νέα εθνική υποτέλεια. Όλα κουμπώνουν στη θέση τους…
Η «απόδοση Δικαιοσύνης» για το εν λόγω έγκλημα θα γίνει με τον απόλυτα ελεγχόμενο τρόπο που μέχρι σήμερα «αποδίδεται Δικαιοσύνη» στην Ελλάδα. Όπως έγινε σε πλήθος άλλων μεγάλων δυστυχημάτων, αλλά και με τα Μνημόνια, την εκχώρηση της Εθνικής Περιουσίας για 99 χρόνια, την επαίσχυντη «Συμφωνία των Πρεσπών», στο ΣτΕ, με πρόεδρο, τότε, την σημερινή κ ά τ ο ι κ ο του «Προεδρικού». Αυτή είναι η «Δικαιοσύνη» τους στο ιδιωτικό τους Μοναρχικό Κράτος της κληρονομικής τους πολιτικής Ολιγαρχίας.
Ήταν 2 Ιουλίου του 1993, ημέρα προσευχής – καθότι Παρασκευή – για τους μουσουλμάνους, όταν ένας όχλος από φανατικούς σουνίτες επιτέθηκε στο ξενοδοχείο «Madimak Otel» στη Σεβάστεια όπου ήταν προγραμματισμένο να διεξαχθεί εκδήλωση αλεβιτών διανοουμένων με τη συμμετοχή του συγγραφέα Αζίζ Νεσίν.
Εξαγριωμένοι από την παρουσία του Νεσίν, που είχε τολμήσει να μεταφράσει στα τουρκικά τους «Σατανικούς Στίχους» του Σαλμάν Ρουσντί, εκατοντάδες – εάν όχι χιλιάδες – φανατικοί πολιόρκησαν το ξενοδοχείο βάζοντάς του φωτιά… με την ανοχή, όπως καταγγέλλεται, των αρχών της Σεβάστειας.
Ο Νεσίν (συγγραφέας βιβλίων όπως είναι, μεταξύ άλλων, και το «Κρεμάστε τους σαν τα τσαμπιά» που εξιστορεί τον διωγμό των Ελλήνων από την Κωνσταντινούπολη) τελικώς διέφυγε ζωντανός από το φλεγόμενο κτήριο. Τριανταπέντε άλλοι Αλεβίτες ωστόσο, δεν στάθηκαν το ίδιο τυχεροί, και άφησαν την τελευταία τους πνοή εκεί, μέσα στις φλόγες, με τα γεγονότα εκείνης της αποφράδας ημέρας να μένουν στην ιστορία γνωστά ως η σφαγή της Σεβάστειας.
Δήμαρχος της Σεβάστειας εκείνες τις ταραχώδεις ημέρες του 1993 ήταν ένας ισλαμιστής/σουνίτης πολιτικός ονόματι Τεμέλ Καραμολάογλου, προερχόμενος από το Κόμμα Ευημερίας (Refah Partisi, RP) του Νετσμετίν Ερμπακάν.
Από τη «σφαγή» στη συμπόρευση
Εν έτει 2023, τριάντα χρόνια έπειτα από την σφαγή της Σεβάστειας, ο (81χρονος πια) Τεμέλ Καραμολάογλου πήρε θέση μπροστά στις κάμερες, ως ηγέτης πλέον του ισλαμοσυντηρητικού Κόμματος Ευδαιμονίας (Saadet), και ανακοίνωσε ότι ο κοινής αποδοχής υποψήφιος της τουρκικής αντιπολίτευσης για την προεδρία ενάντια στον Ερντογάν, θα είναι… ένας αλεβίτης: ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου.
Ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου με τη Μεράλ Ακσενέρ και τον Τεμέλ Καραμολάογλου Alp Eren Kaya/Republican People’s Party/Handout via REUTERS
Δίπλα τους την περασμένη Δευτέρα, κατά την ανακοίνωση του κοινού υποψηφίου της ενωμένης αντιπολίτευσης των «έξι» για την τουρκική προεδρία, οι κ.κ. Καραμολάογλου και Κιλιτσντάρογλου είχαν μια μάλλον ετερόκλιτη «εθνική συμμαχία» (Millet Ittifaki) πολιτικών δυνάμεων, αποτελούμενη από: κοσμικιστές/κεμαλιστές (CHP), εθνικιστές/ακροδεξιούς (Ακσενέρ/İYİ), κεντροδεξιούς (Ουισάλ/DP), συντηρητικούς ισλαμιστές (Saadet) και πρώην υπουργούς του Ερντογάν (Μπαμπατζάν/DEVA, Νταβούτογλου/Gelecek).
Για πρώτη φορά στα τουρκικά χρονικά, μια «συμμαχία» πολιτικών δυνάμεων που είναι τόσο διαφορετικές μεταξύ τους, έρχεται να συμπαραταχθεί πίσω από έναν κοινό πολιτικό/εκλογικό στόχο, τον οποίο είναι πιθανό μάλιστα να στηρίξουν με την ψήφο τους ακόμη και οι Κούρδοι του Κόμματος Δημοκρατίας των Λαών (HDP), ενισχύοντας έτσι την πολυσυλλεκτικότητα του αντι-Ερντογάν αντιπολιτευόμενου μετώπου στον δρόμο προς τις διπλές (βουλευτικές και προεδρικές) εκλογές της 14ης Μαΐου.
Εάν εμπιστευθούμε, δε, τις μέχρι τώρα δημοσκοπήσεις, τότε ο 74χρονος ηγέτης του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου διατηρεί προβάδισμα δέκα ή και παραπάνω ποσοστιαίων μονάδων έναντι του Ερντογάν.
Επί του πρακτέου, βέβαια, και ανεξάρτητα από την όποια εικόνα των σφυγμομετρήσεων, η πορεία της Τουρκίας τους προσεχείς μήνες δεν θα είναι περίπατος αλλά, πιο πολύ, κούρσα ταχύτηταςσε αχαρτογράφητο ναρκοπέδιο.
Τα κρίσιμα ερωτήματα
Ακριβώς δύο μήνες πριν από τις εκλογές της 14ης Μαΐου, ένα σετ από βασικά ερωτήματα έρχεται να διαμορφώσει το πλαίσιο όσων θα μπορούσαν να συμβούν:
Θα καταφέρει η αντιπολίτευση των «έξι» της «Συμμαχίας του Έθνους» (Millet Ittifaki) να παραμείνει συσπειρωμένη απέναντι στη «Συμμαχία του Λαού» (Cumhur Ittifaki) των κ.κ. Ερντογάν (AKP) και Μπαχτσελί (MHP);
Θα καταφέρουν οι Κούρδοι, πρακτικά, να πάρουν μέρος στις εκλογές (καθότι εκκρεμεί η εκδίκαση της υπόθεσης απαγόρευσης του HDP στις 11 Απριλίου);
Που θα πάει η κουρδική ψήφος; Θα στηρίξουν οι ψηφοφόροι του HDP την υποψηφιότητα του Κιλιτσντάρογλου;
Θα στιγματιστούν οι εκλογές από φαινόμενα βίας και/ή καταγγελίες για νοθεία;
Και τι θα γίνει στην Τουρκία εάν, τελικώς, χάσει ο Ερντογάν;
Κάποια από τα παραπάνω ερωτήματα βρέθηκαν στο επίκεντρο εκδήλωσης/συζήτησης που διοργάνωσε στις 9 Μαρτίου η αμερικανική δεξαμενή σκέψης FFD – Foundation for Defense of Democracies, υπό τον τίτλο «Η Τουρκία μετά τον Ερντογάν», με τη συμμετοχή των: Σινάν Τζίντι (FFD, Marine Corps University), Αρνί Μπάρκι (Council on Foreign Relations, Lehigh University), Μερβέ Ταχιρόγλου (Project on Middle East Democracy) και Νέιτ Σένκαν (Freedom House).
«Η Τουρκία μετά τον Ερντογάν»
«Έχουμε ένα Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο που είναι γεμάτο με οπαδούς του Ερντογάν. Πώς μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι αυτοί θα εφαρμόσουν τον εκλογικό νόμο; Θα επιτραπεί στους Κούρδους του HDP να πάρουν μέρος στις εκλογές; Θα επιτραπούν παρατηρητές, ώστε να διασφαλιστεί ότι η ψηφοφορία θα είναι δίκαιη και ελεύθερη; Τι θα γίνει με τους ψηφοφόρους στις σεισμόπληκτες ζώνες; Και αν υποθέσουμε ότι έχουμε μια καθαρή νίκη της αντιπολίτευσης, τι κάνει ο Ερντογάν;», διερωτάται, από την πλευρά του, ο Σινάν Τζίντι, υπογραμμίζοντας ότι η διαδικασία αλλαγής φρουράς στην εξουσία υπό αυτό το νέο σύστημα της εκτελεστικής υπερπροεδρίας που κόμισε ο Ερντογάν δεν έχει δοκιμαστεί ποτέ ξανά στο παρελθόν.
(AP Photo/Emrah Gurel)
Αναφερόμενος στο θέμα της κουρδικής ψήφου και, πιο συγκεκριμένα, στις «περίπου 6 εκατομμύρια ψήφους που αντιπροσωπεύουν οι Κούρδοι» στην Τουρκία, ο Αρνί Μπάρκι βλέπει με ανησυχία την επιλογή της 11ης Απριλίου ως ημερομηνίας εκδίκασης της υπόθεσης που σχετίζεται με την επαπειλούμενη απαγόρευση του HDP. Κι αυτό διότι ως τα μέσα Απριλίου, τα κόμματα που θέλουν να πάρουν μέρος στις τουρκικές εκλογές θα έχουν καταθέσει στο Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο τις λίστες με τους υποψηφίους τους. Εάν το HDP απαγορευθεί, «τι θα συμβεί με τους υποψήφιους του», διερωτάται ο Μπάρκι, υπογραμμίζοντας ότι μέρος της κουρδικής ψήφου θα μπορούσε να πάει στο CHP από τη στιγμή που δεν θα υπάρχουν πια τα χρονικά περιθώρια για την έγκαιρη δημιουργία ενός άλλου φιλοκουρδικού κόμματος πριν από τις κάλπες της 14ης Μαΐου.
Το τρίτο μεγαλύτερο κόμμα ανησυχεί για το μέλλον του
«Το HDP (σ.σ. το τρίτο μεγαλύτερο κόμμα δηλαδή σήμερα στην τουρκική εθνοσυνέλευση, πίσω από τα AKP και CHP) ακόμη δεν γνωρίζει αν θα λάβει μέρος στις εκλογές ή όχι, λόγω της πολιτικά υποκινούμενης υπόθεσης κλεισίματος…», καταγγέλλει, από την πλευρά του, με ανακοίνωση που εξέδωσε στις 10 Μαρτίου, το γραφείο της αντιπροσωπείας του HDP στις Βρυξέλλες, αποτυπώνοντας έτσι πόσο ρευστό εξακολουθεί να είναι πρακτικά το προεκλογικό τοπίο στη γείτονα μόλις δύο μήνες πριν από τις κάλπες.
Τρεις φάσεις
Η τουρκική εκλογική αναμέτρηση αναμένεται να εξελιχθεί σε τρεις φάσεις, με διαδοχικούς σταθμούς: όσα πρόκειται να συμβούν έως και τις 13 Μαΐου, όσα θα συμβούν την ημέρα των εκλογών, και όλα όσα θα ακολουθήσουν μετεκλογικά.
Οι κ.κ. Αρνί Μπάρκι και Σινάν Τζίντι θεωρούν όντως πιθανό το ενδεχόμενο να απαγορευθεί με δικαστική απόφαση το HDP πριν από τις κάλπες. Ο Μπάρκι, από την πλευρά του, θεωρεί ότι ο Ερντογάν θα μπορούσε παράλληλα να επιχειρήσει προεκλογικά «να στήσει και μια κρίση στη Βόρεια Συρία και να μετακινήσει εκεί στρατεύματα» κυνηγώντας την εθνικιστική ψήφο, πλην όμως κάτι τέτοιο πλέον καθίσταται λιγότερο πιθανό λόγω των καταστροφικών σεισμών της 6ης Φεβρουαρίου αλλά και στη σκιά της επίσκεψης που πραγματοποίησε ο Αμερικανός στρατηγός Μάρκ Μίλεϊ στη Βόρεια Συρία μέσα στον μήνα Μάρτιο στέλνοντας έτσι ένα μήνυμα «αποτροπής» με πολλούς δυνητικούς αποδέκτες σε Άγκυρα, Μόσχα και Δαμασκό.
Ο Σινάν Τζίντι εκτιμά ότι, με φόντο πια την καταστροφή που άφησαν πίσω τους οι σεισμικές δονήσεις της 6ης Φεβρουαρίου και με δεδομένη τη διεθνή βοήθεια που εκείνες ενεργοποίησαν συνακόλουθα υπέρ της Τουρκίας, ο Ερντογάν θα επιλέξει προεκλογικά να απέχει από τη δημιουργία αντιδυτικών, αντιαμερικανικών ή αντι-ισραηλινών εντυπώσεων που θα μπορούσαν όμως να εργαλειοποιηθούν, υπό άλλες συνθήκες, προς άγραν ψήφων.
Εντός των τουρκικών συνόρων ωστόσο, το περιβάλλον Ερντογάν μπορεί, με πολιορκητικό κριό υπουργούς όπως είναι ο ΥΠΕΣ Σουλεϊμάν Σοϊλού, να αρχίσει να ανεβάζει εκ νέου τους τόνους ενάντια σε «εσωτερικούς εχθρούς» (βλ. ΛΟΑΤΚΙ, πρόσφυγες κ.ά.) σε μια προσπάθεια να συσπειρώσει την ισλαμοεθνικιστική αλλά και την ευρύτερα συντηρητικοί ψήφο (ως συντηρητικοί λογίζονται, για παράδειγμα, μεταξύ άλλων και πολλοί Κούρδοι ψηφοφόροι).
Περιμένοντας τα χειρότερα
Αν και αισιόδοξη κατά τα λοιπά, η Μερβέ Ταχιρόγλου ανησυχεί για όσα μπορεί να γίνουν την ίδια την ημέρα των εκλογών, που έχουν προγραμματιστεί για τις 14 Μαΐου. Η διευθύντρια του Προγράμματος Τουρκίας της ΜΚΟ «Project on Middle East Democracy – POMED» φοβάται ότι μπορεί ξαφνικά να πέσει μαύρο στα τουρκικά social media κατά τη διάρκεια της καταμέτρησης των ψήφων. Η ίδια ανησυχεί, επίσης, για τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσουν τα πρώτα μετεκλογικά 24ωρα όχι οι Τούρκοι στρατιώτες αλλά οι δυνάμεις της αστυνομίας που ελέγχονται από το υπουργείο Εσωτερικών.
REUTERS/Umit Bektas/File Photo
«Το πιο σημαντικό σε αυτές τις εκλογές είναι να διασφαλιστεί ότι θα υπάρχει τουλάχιστον ένας ανεξάρτητος παρατηρητής σε κάθε κάλπη σε κάθε εκλογικό κέντρο. Η Τουρκία έχει περίπου 200.000 κάλπες. Στις εκλογές του 2018, περίπου 11.000 από αυτά τα κουτιά επιβλέπονταν μόνον από διορισμένους από την κυβέρνηση αξιωματούχους», σημειώνει η Ταχιρόγλου, εγείροντας ανησυχίες περί ενδεχόμενης νόθευσης του εκλογικού αποτελέσματος.
Ενδεχόμενη απώλεια της τουρκικής προεδρίας ισοδυναμεί, πάντως, με «υπαρξιακή απειλή» για τον ίδιο τον Ερντογάν, όπως σημειώνει από την πλευρά του ο Σινάν Τζίντι, αφήνοντας έτσι να εννοηθεί ότι έπειτα από 20 χρόνια στο τιμόνι της χώρας το περιβάλλον Ερντογάν θα έκανε τα πάντα, θεμιτά και αθέμιτα, προκειμένου να κρατηθεί στην εξουσία.
Αισιοδοξία
Ακόμη και μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο ωστόσο, η Μερβέ Ταχιρόγλου δηλώνει αισιόδοξη ότι η αντιπολίτευση αυτήν τη φορά θα νικήσει. «Βλέπω τον Ερντογάν και τον Μπαχτσελί να έχουν απέναντί τους όχι έναν αλλά οχτώ ηγέτες», σημειώνει, αναφερόμενη στους ηγέτες των έξι κομμάτων της «Συμμαχίας του Έθνους» στους οποίους όμως προσθέτει και τους προερχόμενους από το CHP δημάρχους της Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, και της Άγκυρας, Μανσούρ Γιαβάς, που έχει διαρρεύσει ότι θα έχουν ενισχυμένο κυβερνητικό ρόλο μετεκλογικά σε περίπτωση ήττας του Ερντογάν.
Τι θα κάνει, όμως, η ενωμένη αντιπολίτευση, εάν τελικώς καταφέρει να επικρατήσει στην κάλπη; Έπειτα από περίπου δύο δεκαετίες ερντογανισμού, μια αλλαγή στην κορυφή θα ισοδυναμούσε με είσοδο σε αχαρτογράφητα νερά, όχι μόνο για τη νεοεκλεγείσα ηγεσία αλλά και για την Τουρκία ως χώρα συνολικότερα.
Νέα ηγεσία; Παλαιά προβλήματα
Μια νέα ηγεσία στην Τουρκία πρόκειται να βρεθεί αντιμέτωπη, άμα τη αναλήψει των καθηκόντων της, με σειρά παλαιών προβλημάτων. Η επούλωση των πληγών που άφησαν πίσω οι πρόσφατες σεισμικές δονήσεις αναμένεται να βρεθεί, εκ των πραγμάτων, στην κορυφή των πιο άμεσων χρονικά προτεραιοτήτων, ακολουθούμενη από τα επίσης δύσκολα στοιχήματα της επούλωσης των πληγών που έχει αφήσει πίσω της η 20ετής διακυβέρνηση Ερντογάν στην οικονομία, στον κρατικό μηχανισμό, στις δημόσιες υπηρεσίες και στις σχέσεις της χώρας με τους «έξω».
Για να μπορέσει να επαναφέρει, όπως έχει διαμηνύσει ότι θέλει να κάνει, το σύστημα της προεδρευόμενης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας που κατήργησε ο Ερντογάν, η συμμαχία των έξι θα πρέπει είτε να προκαλέσει νέο δημοψήφισμα (πράγμα όμως για το οποίο χρειάζεται τα 3/5 της εθνοσυνέλευσης) είτε να αλλάξει «απευθείας» εκ νέου το Σύνταγμα (πράγμα όμως για το οποίο χρειάζεται τα 2/3 της εθνοσυνέλευσης). Εάν δεν έχει στη διάθεσή της τις προαναφερθείσες πλειοψηφίες, τα περιθώρια των κινήσεων σε αυτό το μέτωπο θα είναι για εκείνη περιορισμένα.
Αλλά και στο μέτωπο των σχέσεων με τους «έξω», η όποια νέα (περισσότερο φιλοδυτική σε σχέση με τον Ερντογάν) τουρκική ηγεσία δεν θα είναι εύκολο να κάνει άμεσα στροφές 180 μοιρών. Η Τουρκία έχει άλλωστε «ανοιχτεί» τα περασμένα χρόνια σε πολλά μέτωπα (βλ. της Συρίας, της Λιβύης, του Κυπριακού και των Βαρωσίων, των σχέσεων με τη Ρωσία και με το Ιράν, της Χαμάς κ.ά.) στα οποία δεν θα είναι εύκολο να αλλάξει γραμμή άμεσα.
Ο Σινάν Τζίντι εκτιμά, για παράδειγμα, ότι ακόμη και με πρόεδρο τον Κιλιτσντάρογλου η τουρκική ηγεσία θα μπορούσε να επιχειρήσει να χρησιμοποιήσει τους ρωσικούς S-400 ως διαπραγματευτικό χαρτί έναντι της Δύσης, με φόντο παράλληλα και όλα τα άλλα μεγάλα ζητήματα (ελληνοτουρκικά, Κυπριακό, οριοθετήσεις ΑΟΖ, αμερικανικά F-16, εκσυγχρονισμός τελωνειακής ένωσης με ΕΕ και βίζα, ένταξη Σουηδίας στο ΝΑΤΟ εάν όχι και Φινλανδίας κ.ά.) τα οποία θα συνεχίσουν, προφανώς, να παραμένουν ανοιχτά το προσεχές διάστημα ως εκκρεμότητες… επιδεχόμενες πολιτικής εργαλειοποίησης και εκμετάλλευσης…
Την απομάκρυνση του αρχηγού- γενικού επιθεωρητή των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων, στρατηγού Έμπερχαρντ Τσορν, αποφάσισε ο υπουργός Άμυνας της Γερμανίας Μπόρις Πιστόριους, καθώς είχε δεχτεί δριμεία κριτική για τις δηλώσεις του περί «αδυναμίας των ουκρανικών δυνάμεων να αποκρούσουν τη ρωσική επίθεση» και περί ενδεχόμενης ρωσικής επίθεσης σε άλλες περιοχές.
Σε συνέντευξή του στο περιοδικό Focus τον Σεπτέμβριο του 2022, ο κ. Τσορν είχε δηλώσει ότι η Ουκρανία «εκδηλώνει αντεπιθέσεις, με τις οποίες μπορεί κανείς να ξανακερδίσει θέσεις ή μεμονωμένες περιοχές της πρώτης γραμμής, αλλά όχι να απωθήσει τη Ρωσία σε ευρύ μέτωπο».
Ο κ. Τσορν είχε ακόμη δηλώσει ότι η Ρωσία θα μπορούσε να ανοίξει νέα μέτωπα, στοχεύοντας πιθανόν στο Καλίνινγκραντ, στη Βαλτική Θάλασσα, στα φινλανδικά σύνορα, στη Γεωργία και στη Μολδαβία, ακόμη και αν το 60% των δυνάμεών της ήταν δεσμευμένο στην Ουκρανία.
«Αν ο Πούτιν διέταζε επιστράτευση, δεν θα είχε πρόβλημα έμψυχου δυναμικού», είχε αναφέρει.
Τις δηλώσεις του γερμανού στρατηγού είχε επικρίνει ακόμη και ο διοικητής των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη Μπεν Χότζες, κάνοντας λόγο για «εκπληκτικά κακή ανάλυση των ρωσικών δυνατοτήτων, η οποία δυστυχώς αντανακλά τη σκέψη πολλών στη γερμανική ελίτ».
Ο στρατηγός Τσορν θα αποστρατευτεί πρόωρα, στα 63 του, την προσεχή Πέμπτη και θα αντικατασταθεί από τον στρατηγό Κάρστεν Μπρόιερ, ο οποίος ήταν επικεφαλής της ομάδας διαχείρισης της «πανδημίας» την περίοδο 2021-2022.
Ο 59χρονος στρατηγός Μπρόιερ θα αναλάβει επίσης ρόλο αντίστοιχο με αυτόν των υφυπουργών και θα συμμετέχει στην ομάδα λήψης αποφάσεων του υπουργείου Άμυνας, αλλά θα εκτελεί και καθήκοντα στρατιωτικού συμβούλου του καγκελάριου Όλαφ Σολτς.
Ο ρόλος του αναμένεται να λάβει ιδιαίτερη βαρύτητα και από το γεγονός ότι βρίσκεται σε εξέλιξη το κόστους 100 δισεκατομμυρίων ευρώ εγχείρημα εκσυγχρονισμού της Bundeswehr.
Μαζί με τον στρατηγό Τσορν απομακρύνεται και η υφυπουργός Άμυνας Μαργκαρέτα Σούντχοφ, η οποία είχε διοριστεί από την πρώην υπουργό Άμυνας Κριστίνε Λάμπρεχτ και θα αντικατασταθεί από τον έμπιστο συνεργάτη του κ. Πιστόριους, τον Νιλς Χίλμερ, ενώ παραμένει ο έτερος υφυπουργός Μπένεντικτ Τσίμερ, ο οποίος είναι αρμόδιος για τις προμήθειες υλικού των ενόπλων δυνάμεων.
Πινακίδα της Silicon Valley Bank / Shutterstock
13/03/2023 13:41
Η κατάρρευση των δύο τραπεζών, της SVB και της Signature στις ΗΠΑ, έχει προκαλέσει ανησυχία στον υπόλοιπο κόσμο, όμως σύμφωνα με τους Financial Times δεν θα έχει το ίδιο αντίκτυπο με το 2008.
Η Silicon Valley Bank (SVB) χρεοκόπησε, έχοντας περιουσιακά στοιχεία 212 δισ. δολαρίων και κεφαλαιοποίηση 16 δισ. δολαρίων μόλις την Τετάρτη (7/3). Είναι μακράν η μεγαλύτερη τραπεζική χρεοκοπία μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
Η SVB απέχει πολύ από τη Silvergate, τη μικροσκοπική κρυπτο-τράπεζα που ανακοίνωσε τα σχέδιά της για εκκαθάριση αυτή την εβδομάδα. Η Silvergate είχε ενεργητικό μόλις 11 δισ. δολάρια. Η SVB ήταν μια πραγματική τράπεζα και η κατάρρευσή της θα έχει πραγματικές οικονομικές συνέπειες σε όλο τον κόσμο.
Όπως αναφέρουν οι Financial Times, είναι ζωτικής σημασίας να κατανοήσουμε ποιες θα είναι αυτές οι συνέπειες, αντί να εξισώνουμε την αποτυχία της SVB με τον κακό δανεισμό, τα ανεπαρκή κεφάλαια και τις κρυφές αλληλεξαρτήσεις, που χαρακτήρισαν τη συστημική κρίση του 2008.
Πώς ξεκίνησαν το προβλήματα της Silicon Valley Bank
Τα προβλήματα της Silicon Valley Bank ξεκίνησαν με την επενδυτική έκρηξη που ακολούθησε την έναρξη της πανδημίας του κορωνοϊού. Ως η τράπεζα που απευθυνόταν σε επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων και νεοφυείς επιχειρήσεις της Καλιφόρνιας, κατακλύστηκε από δισεκατομμύρια καταθέσεων από νεαρές εταιρείες που είχαν πλημμυρίσει από το «ζεστό χρήμα» των επενδυτών.
Υπήρχαν τόσο πολλά χρήματα -σχεδόν 130 δισ. δολάρια σε νέες καταθέσεις το 2020 και το 2021- που η SVB δεν μπορούσε να τα δανείσει όλα. Αντ’ αυτού, επένδυσε μεγάλο μέρος των χρημάτων σε μακροπρόθεσμα ομόλογα του Αμερικανικού Δημοσίου. Τα ομόλογα δεν έχουν πιστωτικό κίνδυνο, και επειδή οι καταθέσεις της SVB δεν κόστιζαν σχεδόν τίποτα, ήταν επίσης κερδοφόρες, παρότι πλήρωναν μόνο λίγες ποσοστιαίες μονάδες επιτοκίου.
Αλλά αυτή η δομή του ισολογισμού θα μπορούσε να λειτουργήσει μόνο όσο τα επιτόκια παρέμεναν χαμηλά. Καθώς η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed), αντιμετώπιζε τον πληθωρισμό και τα επιτόκια αυξάνονταν, οι καταθέσεις γίνονταν όλο και πιο ακριβές. Μόλις το προηγούμενο έτος, το κόστος καταθέσεων της SVB αυξήθηκε από 0,14% σε 2,33%. Εν τω μεταξύ, οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων της δεν μετακινήθηκαν προς τα πάνω και έτσι μια συμπίεση των κερδών διαφαινόταν.
Η μοναδική περίπτωση της Silicon Valley Bank
Η Silicon Valley Bank σχεδίαζε να λύσει το πρόβλημα πουλώντας ορισμένα μακροπρόθεσμα ομόλογα και επανεπενδύοντας σε μικρότερες λήξεις και υψηλότερες αποδόσεις. Οι απώλειες που θα έρχονταν από μια τέτοια πώληση θα αντικαθίσταντο με νέα ίδια κεφάλαια. Αλλά οι επενδυτές και οι καταθέτες δεν περίμεναν να δουν αν το σχέδιο θα λειτουργούσε. Οι μετοχές και τα ομόλογα της SVB σημείωσαν πτώση την Πέμπτη (9/3). Την ίδια ημέρα οι καταθέτες έσπευσαν να αποσύρουν τα χρήματά τους -στο ποσό των 42 δισ. δολαρίων σε μόλις 24 ώρες-, αναγκάζοντας την Ομοσπονδιακή Αρχή Ασφάλισης Καταθέσεων να παρέμβει.
Τα τελευταία χρόνια πολλές άλλες τράπεζες έλαβαν κύματα καταθέσεων και τοποθέτησαν τα χρήματα σε μακροπρόθεσμα ομόλογα. Μήπως αντιμετωπίζουν την ίδια μοίρα με την SVB; Ενδεχομένως, αλλά η SVB αποτελούσε εξαίρεση στον τραπεζικό κλάδο, με τρεις τρόπους: οι καταθέσεις της ήταν ασυνήθιστα ευαίσθητες στα επιτόκια, τα περιουσιακά της στοιχεία ήταν ασυνήθιστα αναίσθητα και η πελατειακή της βάση ήταν μοναδική, τονίζουν οι Financial Times.
Μια πρόσφατη έκθεση της RBC Capital Markets κατέταξε τις 100 μεγαλύτερες τράπεζες των ΗΠΑ με βάση διάφορα χαρακτηριστικά του ισολογισμού τους. Η SVB βρισκόταν στην 99η θέση όσον αφορά το ποσοστό των καταθέσεών της που ήταν κάτω από 250.000 δολάρια, σε ποσοστό μικρότερο του 3%. Αυτό είναι σημαντικό, διότι οι καταθέτες μεγάλων επιχειρήσεων, όπως οι καταθέτες της SVB, είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι στις τιμές. Απαιτούν περισσότερα επιτόκια μόλις δουν τα επιτόκια να αυξάνονται. Οι μικροί καταθέτες λιανικής δεν ασχολούνται. Εξ ου και η άμεση πίεση στα περιθώρια κέρδους της SVB.
Από την άλλη πλευρά, όσον αφορά το ποσοστό του συνολικού τραπεζικού ενεργητικού που κατέχεται σε τίτλους, η SVB ήταν πρώτη, με 55%. Οι περισσότερες τράπεζες κατέχουν πολλά δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο που πληρώνουν περισσότερο όταν τα επιτόκια αυξάνονται, αλλά όχι η Silicon Valley Bank.
Όταν η πολιτική της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed) ήταν διευκολυντική και το επιχειρηματικό κεφάλαιο έρρεε, οι νεοφυείς επιχειρήσεις είχαν αυτοπεποίθηση και διέθεταν μετρητά. Τα υψηλότερα επιτόκια και το ξεπούλημα της τεχνολογίας τα άλλαξαν όλα αυτά, αφήνοντας τις νέες εταιρείες νευρικές και σφιχτές με τα χρήματά τους. Όταν το Bloomberg ανέφερε την Πέμπτη ότι το Founders Fund- το εξέχον ταμείο επιχειρηματικού κεφαλαίου-, συνιστούσε στις εταιρείες του να αποσύρουν τα χρήματά τους από την SVB, αυτό μπορεί να σφράγισε τη μοίρα της τράπεζας.
Η αποτυχία της SVB δεν προαναγγέλλει ένα νέο 2008
Τα χαρτοφυλάκια άλλων τραπεζών με μακροπρόθεσμα κρατικά ομόλογα θα αποτελούν τροχοπέδη στα περιθώρια κέρδους για τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, αυτό ήταν σε μεγάλο βαθμό κατανοητό από τους αναλυτές και τους επενδυτές προτού καταρρεύσει η SVB. Παρ’ όλα αυτά, η αποτυχία της Silicon Valley Bank μπορεί να έχει αλλάξει τα πράγματα στο τραπεζικό σύστημα. Μετά τη διάλυση της SVB, οι καταθέτες, με την εμπιστοσύνη τους να έχει κλονιστεί, μπορεί να ζητήσουν περισσότερα επιτόκια για τις καταθέσεις τους, συμπιέζοντας τα περιθώρια κέρδους των τραπεζών. Αλλά αυτό είναι ένα πρόβλημα κερδοφορίας και όχι μια απειλή για τη φερεγγυότητα στο στυλ της κρίσης του 2008.
Έχει σημειωθεί ευρέως ότι τα γεγονότα αυτής της εβδομάδας ήταν η συνέπεια ετών πολύ χαμηλών επιτοκίων. Έτσι και έγινε. Σε ένα πιο φυσιολογικό περιβάλλον επιτοκίων οι τράπεζες δεν θα είχαν επεκτείνει τη διάρκεια των χαρτοφυλακίων ομολόγων τους σε αναζήτηση αποδόσεων. Εάν οι τράπεζες πρέπει τώρα να γίνουν πιο συντηρητικές για να προστατεύσουν τους ισολογισμούς τους, αυτό θα έχει συνέπειες για τη δημιουργία πιστώσεων και την οικονομία.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ο κίνδυνος μετάδοσης στο τραπεζικό σύστημα φαίνεται να είναι περιορισμένος. Αλλά στο τέλος κάθε κύκλου αύξησης των επιτοκίων των κεντρικών τραπεζών έρχεται μια φάση όπου τα πράγματα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα αρχίζουν να σπάνε. Αυτές οι ρήξεις, μικρές ή μεγάλες, διαβρώνουν την εμπιστοσύνη των επενδυτών και των καταναλωτών, αυξάνοντας τις πιθανότητες ύφεσης. Η αποτυχία της SVB δεν προαναγγέλλει ένα νέο 2008, αλλά σηματοδοτεί την έναρξη της φάσης της θραύσης.
Πολύς λόγος γίνεται τελευταία εν Ελλάδι, πάντα με μια ηττοπαθή προσέγγιση από τους ψοφοδεείς, για την σχετική έως απόλυτη ηρεμία στο Αιγαίο. Με την έννοια ότι δεν παραβιάζουν οι Τούρκοι κατά εκατοντάδες τον εναέριο ή θαλάσσιο χώρο μας. Τι συνέβη ;Προσχώρησαν ξαφνικά στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας. Όχι φυσικά. Απλά έφαγαν το χαστούκι μεγατόνων των πρόσφατων σεισμών που, οι πιστεύοντες στην Μεταφυσική, θα απέδιδαν στην «Θεία Δίκη». Είναι σαστισμένοι ακόμα και «ηρέμησαν» λίγο επί του παρόντος, μέχρι να ξαναθυμηθούν τον πολεμοχαρή και πλιατσικατζίδικο εαυτό τους. Ας μην έχουμε αυταπάτες.
Ο γράφων υπενθυμίζει στους αναγνώστες του ένα άρθρο του που δημοσίευσαν οι ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΙΣ στις 3-4-2018 με τον χαρακτηριστικό τίτλο : «Ποιος θα σταματήσει την Τουρκία ; Μήπως η διολίσθηση στη χρεοκοπία της οικονομίας της ;»http://www.anixneuseis.gr/?p=187563
Σήμερα το πρωϊ άκουσα αυτά που έλεγε στην τουρκική τηλεόραση ο επί επταετία επιτυχημένος πρώην υπουργός οικονομικών του Ερντογάν, ο Παπατζάν, για την τραγική κατάσταση της οικονομίας τους και τι έχει να αντιμετωπίσει, μετά τους καταστροφικούς σεισμούς. Για τους προσωρινούς υπολογισμούς των ζημιών τους, οι έγκυροι διεθνείς οργανισμοί τις υπολόγισαν σε «πάνω από τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια». Βλέπε σχετικό δημοσίευμα στις 8-3-2023 στις ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΙΣ :ΕΔΩ
Στο σημερινό άρθρο μου θα προσθέσω, για να έχετε μια πληρέστερη εικόνα, τις λιγότερο εμφανείς διαστάσεις των καταστρεπτικών σεισμών στην Τουρκία, δηλαδή τις επικείμενες ασθένειες και την καταστροφή του περιβάλλοντος (που επίσης θα στοιχίσουν ένα κάρο λεφτά), όπως σκιαγραφούνται στο εμπεριστατωμένο ρεπορτάζ της EléonoreDisdero στις 11-3-2023 στην ηλεκτρονική έκδοση της Libération με τίτλο : «Μετά τον σεισμό στην Τουρκία, η αυγή μιας περιβαλλοντικής και υγειονομικής καταστροφής» (Après le séisme en Turquie, l’aube d’une catastrophe environnementale et sanitaire).
Οι σεισμοί της 6ης Φεβρουαρίου 2023 στην Τουρκία και τη Συρία στοίχισαν πάνω από 50.000 ζωές. Μια πρωτόγνωρη ανθρώπινη καταστροφή στην οποία προστίθεται μια νέα περιβαλλοντική καταστροφή. Οι συνέπειες αυτών των σεισμών στη φύση και την υγεία του ανθρώπου είναι πολυάριθμες, ακόμα ελάχιστα αξιολογημένες, όπως : ο αμίαντος και το πλαστικό που είναι διάσπαρτα στα οικοδομικά συντρίμμια, οι πληγείσες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, η απελευθέρωση χημικών ουσιών, οι απορρίψεις επικίνδυνων αποβλήτων που μολύνουν το έδαφος, το νερό και τον αέρα…
Τουλάχιστον 200.000 κτίρια υπέστησαν ζημιές στην Τουρκία, δημιουργώντας 100 εκατομμύρια τόνους απορριμμάτων. «Αυτό είναι το ισοδύναμο όλων των απορριμμάτων που παρήγαγε η χώρα το 2020», αναφέρει η Greenpeace. Μόνο στην Αντιόχεια έχουν εντοπιστεί 19 προσωρινοί χώροι αποθήκευσης συντριμμιών. Τα κτίρια που κατέρρευσαν είναι γεμάτα αμίαντο, ο οποίος χαρακτηρίστηκε καρκινογόνος για τον άνθρωπο το 1977 από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο και απαγορεύτηκε η χρήση του στην Τουρκία το 2010. Ακόμη και μετά την ημερομηνία αυτή, το ορυκτό αυτό συνέχισε να χρησιμοποιείται παράνομα σε ορισμένες κατασκευές, λειτουργώντας ως μόνωση «σε συστήματα θέρμανσης, δάπεδα, ηλεκτρικά συστήματα, σοβά τοίχων και στέγες», αναφέρει η Πλατφόρμα για το δικαίωμα στον καθαρό αέρα, η οποία συγκεντρώνει πολλές Τουρκικές ΜΚΟ. «Τα συντρίμμια θα πρέπει να αφαιρούνται μόνο αφού τα κτίρια που έχουν καταρρεύσει έχουν ελεγχθεί για αμίαντο και έχουν καθαριστεί προσεκτικά από τον αμίαντο όσο το δυνατόν περισσότερο». Συγκεκριμένα, πρέπει να διενεργείται επιτόπια αξιολόγηση από ειδικό ανίχνευσης αμιάντου, λαμβάνοντας δείγματα εάν είναι απαραίτητο. Στη συνέχεια, η αφαίρεση του αμιάντου γίνεται από υπαλλήλους εξειδικευμένων εταιρειών. Μια διαδικασία που δεν ακολουθείται αυτή τη στιγμή στην Τουρκία.
Βλάβες στους πνεύμονες και καρκίνοι
Επιπλέον, οιίνεςαμιάντουμπορούνναμεταφερθούναπότονάνεμοσεμεγάλεςαποστάσεις. Η εισπνοή τους προκαλεί βλάβες στους πνεύμονες και διάφορους καρκίνους, ακόμη και δέκα με είκοσι χρόνια μετά την έκθεση του ατόμου σε αυτές. Οι ομάδες διάσωσης και απομάκρυνσης υπολειμμάτων θα πρέπει να χρησιμοποιούν μάσκες φίλτρου FFP3 ή N95, καθώς ο αμίαντος περνάει εύκολα από τις συμβατικές χειρουργικές μάσκες. Πρέπει επίσης να φορούν ειδική προστατευτική στολή και κάσκες για να μην μεταφέρουν τις ίνες στο περιβάλλον. Για να αποφευχθεί ο σχηματισμός σκόνης, οι διασώστες πρέπει να ψεκάζουν νερό στον αέρα ή τουλάχιστον στα ερείπια των κτιρίων. Ωστόσο, «κανένα από αυτά τα μέτρα δεν εφαρμόζεται», ισχυρίζεται η Πλατφόρμα για το δικαίωμα στον καθαρό αέρα. Τέλος, πολλές ξυλουργικές εργασίες, πίνακες ζωγραφικής, πόρτες και παράθυρα περιέχουν πλαστικά σωματίδια, τα οποία είναι επίσης τοξικά για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.
Τα λεπτά σωματίδια που απελευθερώνονται στον αέρα κατά την απομάκρυνση των συντριμμιών, που μεταφέρονται από τον άνεμο σε μεγάλες ποσότητες, έχουν επίσης σοβαρές συνέπειες για την υγεία, καθώς διασχίζουν τον πνευμονικό-αιματικό φραγμό. Και προκαλούν ερεθισμό της αναπνευστικής οδό, βήχα και δυσκολία στην αναπνοή, επιδείνωση του άσθματος, μειωμένη πνευμονική λειτουργία, καρκίνο του πνεύμονα, ακόμη και πρόωρο θάνατο σε άτομα με καρδιοπάθειες και πνευμονοπάθειες. Επιπλέον, η μεταφορά των απορριμμάτων με τα φορτηγά θα δημιουργήσει κατά μέσο όρο 45.000 μονόδρομα δρομολόγια, «πρόβλημα από μόνο του», κατά την Greenpeace. «Σε κάθε δρομολόγιο, η σκόνη από τα συντρίμμια θα εξαπλωθεί στις πόλεις και θα αυξήσει την ατμοσφαιρική ρύπανση. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα υγείας του αναπνευστικού».
Τα οικοδομικά συντρίμμια, οι χημικές ουσίες, οι μόνιμοι οργανικοί ρύποι, ο αμίαντος και τα βαρέα μέταλλα που περιέχονται στην τεράστια ποσότητα αποβλήτων σεισμών προκαλούν ρύπανση του αέρα, του εδάφους και των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων. Μερικά καταστήματα κάτω από τα κτίρια που κατέρρευσαν πουλούσαν οικοδομικά υλικά. «Μπορούμε λοιπόν να υποθέσουμε ότι υπάρχουν χημικά, χρώματα, γύψος και άλλα πρόσθετα υλικά κάτω από τα συντρίμμια», υπογραμμίζει η Πλατφόρμα για το δικαίωμα στον καθαρό αέρα. Υπάρχει πρόσθετος κίνδυνος στις αγροτικές περιοχές που πλήγηκαν από σεισμούς, καθώς τα περισσότερα αγροτικά κτίσματα αποθηκεύουν φυτοφάρμακα και άλλες γεωργικές χημικές ουσίες. «Αυτά τα προϊόντα μπόρεσαν να διεισδύσουν και να προκαλέσουν ρύπανση του εδάφους και των υδάτων στην περιοχή», αναφέρει η Πλατφόρμα.
Υποβάθμισητης ποιότητας του αέρα
Οι ζημιέςαπότουςσεισμούςστιςβιομηχανικέςυποδομέςείναιακόμηελάχισταγνωστές. Παρόλα αυτά, διάφοροι φορείς αναφέρουν ότι το Κέντρο ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα Afsin–Elbistan, στην Kahramanmaras, στα νότια της χώρας, υπέστη ζημιές από τα σεισμικά κύματα. «Ελπίζουμε ότι η ζημιά δεν έχει να κάνει με τη λίμνη τέφρας του κέντρου, η οποία μπορεί να διαρρέει τοξικές ουσίες στα υπόγεια και επιφανειακά ύδατα καθώς και στο έδαφος», ανησυχεί η Greenpeace. Ομοίως, ο σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Atlas στην επαρχία Χατάιδεν λειτουργεί πια μετά από τους πρώτους σεισμούς. «Δεν έχει δοθεί καμία ικανοποιητική εξήγηση από τις αρμόδιες αρχές [για αυτές τις δυσλειτουργίες] και ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες δεν μπορούν να εισέλθουν στις εγκαταστάσεις», προειδοποιούν οι δύο παραπάνω φορείς.
Μια άλλη ευαίσθητη τοποθεσία που επλήγη: τολιμάνιτου Iskenderun, ένα από τα μεγαλύτερα της χώρας. Η φωτιά, που ξεκίνησε λίγο μετά τους σεισμούς και διήρκεσε τέσσερις ημέρες, εξαπλώθηκε από τα κοντέϊνερ χημικών, τα οποία είχαν ανατραπεί από τους σεισμούς. Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων του επίσημου δικτύου παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα του τουρκικού Υπουργείου Περιβάλλοντος, Αστικοποίησης και Κλιματικής Αλλαγής, η ποιότητα του αέρα, η οποία ήταν καλή στις 6 και 7 Φεβρουαρίου 2023, ξαφνικά χειροτέρεψε πολύ στις 8 Φεβρουαρίου. Το επίπεδο των σωματιδίων στον αέρα στο Iskenderun έφτασε κατά μέσο όρο τα 275 μg/m³ τις επόμενες ημέρες, δηλαδή ποσοστό 18 φορές υψηλότερο από τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Ο κύριοςκίνδυνοςείναιηδιάδοσηεπικίνδυνωναποβλήτων, που θαοδηγήσεισεεκτεταμένηπεριβαλλοντικήρύπανση. Επειδήη Τουρκία δεν είναι έτοιμη να διαχειριστεί αυτά τα συντρίμμια, λέει η Πλατφόρμα για το Δικαίωμα στον Καθαρό Αέρα. «Τα παράπονα των πολιτών ότι τα απόβλητα απορρίπτονται παράτυπα σε γεωργικές εκτάσεις, υγροτόπους, ακόμη και σε κοίτες ποταμών γίνονται ήδη πρωτοσέλιδα», σύμφωνα με τη ΜΚΟ. «Έχουμε γίνει μάρτυρες της απόρριψης πολύ επικίνδυνων υλικών, που απορρίπτονται στο καταφύγιο πουλιών και στον υγρότοπο της Mileyha», αναφέρει η Greenpeace, η οποία έχει δημιουργήσει μια ανώνυμη γραμμή για να λαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την παράνομη απόρριψη απορριμμάτων. Σε αίτημα της εφημερίδας Liberation για σχετική ενημέρωση, το τουρκικό Υπουργείο Περιβάλλοντος, Αστικοποίησης και Κλιματικής Αλλαγής δεν απάντησεθετικά.
Φυσικά, ηανοικοδόμησητωνκτιρίωνθαοδηγήσεισενέαρύπανση. Τα κτίρια θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος των «προσπαθειών για την ανάπτυξη πράσινων πόλεων με χαμηλές εκπομπές ρύπων, ανθεκτικών στο κλίμα», ελπίζει η Πλατφόρμα για το Δικαίωμα στον Καθαρό Αέρα. Αλλά η κυβέρνηση, πιεσμένη από τις προεδρικές και βουλευτικές εκλογές του Μαΐου, «θέλει να δράσει γρήγορα στην κατασκευή», υπενθυμίζει η Greenpeace. Έτσι, πρέπει να κατασκευαστούν 200.000 κατοικίες στις έντεκα επαρχίες που επλήγησαν από τον σεισμό, ανακοίνωσε στα τέλη Φεβρουαρίου ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Χωρίς σωστό σχεδιασμό για τις μελλοντικές ανάγκες, «αυτά τα νέα κτίρια που έχουν σχεδιαστεί για να αντέχουν σε σεισμούς θα μπορούσαν να είναι ευάλωτα σε άλλες οικολογικές και κοινωνικές κρίσεις που βρίσκονται μπροστά», ισχυρίζεται η Greenpeace η οποία αμφισβητεί την ιδέα ότι αυτές οι νέες κατασκευές θα συμμορφώνονται με τα περιβαλλοντικά πρότυπα.
Ας έχει λοιπόν η ελληνική Πολιτεία, όλα τα παραπάνω αρνητικά δεδομένα υπόψη της, μιας και είμαστε μια σεισμογενής χώρα.
Ας προετοιμαστεί εγκαίρως και κατάλληλα, για να μπορέσει να τα αντιμετωπίσει.
Κι ας σταματήσουν επιτέλους οι ψοφοδεείς συν-έλληνες να ασχολούνται καθημερινά με την σχετική σημερινή ηρεμία της Τουρκίας. Ήδη ο Χουλουσί Ακάρ μας καλεί να «μοιράσουμε δίκαια τους όποιους πόρους του Αιγαίου».
Οι εξοπλισμοί μας συνεχίζονται αδιάλειπτα, με άρτια εκπαίδευση των ενόπλων μας δυνάμεων.
Hakan Fidan, the chief of Turkish intelligence agency MIT.
Nordic Monitor/Stockholm
As he tried to defend his record, the head of Turkey’s notorious intelligence agency Milli İstihbarat Teşkilatı (MIT) admitted to having targeted journalists and media professionals abroad in a recent report published by the agency.
In the 16-page report, obtained by Nordic Monitor, MIT chief Hakan Fidan, a close confidant of Turkish President Recep Tayyip Erdoğan, wrote that in the year 2022 “[t]he work on deciphering the black propaganda attempts aimed at undermining our country has continued without interruption.”
What Fidan described as “black propaganda” is a reference to coverage critical of Turkey by journalists who were forced to go into exile and pursue their careers abroad after the Erdoğan government started arresting journalists by the hundreds, wiping out nearly the entire critical, independent and opposition media in Turkey over the last decade.
The undated report, written some time in March 2023, is the assessment of the work done by the intelligence agency in 2022 and tantamount to an admission of targeting and harassing Turkish journalists who live in Europe and North America, where MIT agents run illegal surveillance operations.
Fidan publicly owned up to this surveillance and bragged about intelligence gathering that targets critical journalists by presenting this as one of the successes of the agency under his watch.
MIT’s spying on journalists in Europe was exposed last year when the agency leaked surveillance photos and the residential addresses of journalists who live in Germany and Sweden as part of the Erdoğan government’s intimidation campaign.
Last year, MIT agents ran surveillance on journalist Abdullah Bozkurt, who lives in Sweden, and later leaked photos to the Sabah newspaper, a government mouthpiece owned and operated by President Erdoğan’s family, in October 2022. The paper published secretly taken photos of him and revealed his home address.
The Sabah story showed that MIT agents mapped out the journalist’s daily routine, followed him outside his home and photographed him and his residence. HIs personal information was published by Abdurrahman Şimşek, who is on the MIT payroll and operates under direct orders from Serhat Albyrak, the brother of Erdogan’s son-in-law Berat Albayrak.
Bozkurt, who was attacked by three unidentified men in September 2020 in front of his previous home in a Stockholm suburb, had moved to a safe location. His address and personal information were kept secret under Sweden’s laws protecting vulnerable persons. During the attack, he suffered scrapes and bruises to his face, arms and legs and was treated at a local hospital and then released.
By disclosing the journalist’s protected address and spying on his daily routine, Turkish intelligence agents and its operatives at Sabah broke several Swedish laws.
Bozkurt, director of the Nordic Research and Monitoring Network, a non-profit organization based in Stockholm, and a Middle East Forum Writing Fellow, has long been in the crosshairs of the Turkish government and its proxies because of critical articles and research papers that exposed the Erdoğan government’s links to jihadist groups including al-Qaeda and the Islamic State in Iraq and Syria (ISIS).
Hakan Fidan, head of the Turkish intelligence agency.
He had to flee Turkey in 2016 to escape wrongful imprisonment on fabricated charges and sought shelter in Sweden, a country with a robust tradition of protecting freedom of expression and the press.
The Erdoğan government did not leave him alone and continued its harassment and intimidation campaign in Sweden as well.
In December 2016 Cem Küçük, a government propagandist with close ties to the Turkish interior and justice ministers, called for MIT to assassinate Bozkurt. Speaking on TGRT TV, a loyalist government media outlet, Küçük said Bozkurt’s home address in Stockholm was known by Turkish authorities and demanded the “extermination” of the journalist.
“No need to beat around the bush anymore. Where they [critical journalists] live is known, including their addresses abroad. Let’s see what happens if several of them get exterminated. How terrified would they be if you put a bullet into the heads of some [critical] journalists,” he said.
Speaking about Bozkurt, Küçük said that “his home address is known by the [Turkish] state,” prompting the other guest, Fuat Uğur, to say, “They mustn’t be able to live comfortably wherever they are.” In response Küçük, said: “Right. Kill three or four of them and see what happens. Turkish intelligence agency MIT now has the authority [to carry out killings] abroad.”
Küçük was investigated in the past over Iranian Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) Quds Force activities in Turkey, and Bozkurt’s writings on the Quds Force’s clandestine operations apparently bothered him.
Cem Küçük (L) and Mesut Hakkı Caşın both asked the Turkish intelligence agency to kill exiled journalist Abdullah Bozkurt, who lives in Sweden.
Mesut Hakkı Caşın, the Turkish president’s advisor on security and foreign policy, openly threatened Bozkurt with murder on live TV, broadcast by a national television network, saying Turkish intelligence would find him and feed him to the sharks.
Speaking during a debate program on CNN Türk, a pro-government media outlet, on January 15, 2021 Caşın targeted Bozkurt and said: “Turkish national intelligence will find him, I’ll tell you that. I don’t know whether MIT will feed him to the fish or the sharks, but traitors always ultimately get their punishment,” he said.
Caşın, a 65-year-old professor and former military officer, is a member of Turkey’s Presidential Security and Foreign Policy Board advising Erdoğan on strategic matters.
Levent Kenez, the Swedish-based editor of Nordic Monitor, was also tracked by Turkey’s intelligence agency, which leaked his private information to the media back home. Bülent Keneş, former editor-in-chief of Today’s Zaman, which was shut down by the Erdoğan government; purged police chief and former security advisor of Nordic Monitor Murat Çetiner; and investigative journalist Cevheri Güven, who resides in Germany, were also recently targeted by the intelligence agency.
Levent Kenez
Head of the Swedish Journalists Union Ulrika Hyllert called on the Swedish government to protect Turkish journalists in an article for the Swedish Expressen daily on October 31, 2022.
“By using Sweden’s NATO membership as a hostage, President Erdoğan now wants to stifle the critical voices that are still heard from Sweden. Here, the Swedish government must clearly take a position in favor of freedom of expression.
“The journalists who are being hunted by Erdoğan in Sweden must be protected by the Swedish authorities. Sweden must stop pretending that the demands that Turkey puts forward in the negotiations rest on democratic foundations.
“We demand that the government in the talks with Turkey stand up for the protection of human rights in a way that befits a democracy like Sweden,” she wrote.
In 2021 the Swedish Supreme Court rejected a request from Turkey for Kenez’s extradition, ruling that Turkey’s allegations against him did not contain the element of a crime under Swedish law. The high court also stated that if Kenez returned to Turkey, he would face the risk of persecution.
A surveillance photo of journalist Levent Kenez published on the website of the Sabah daily.
The Supreme Court ruled that Kenez’s journalistic activity as editor-in-chief of the Meydan daily would not correspond to a crime under Swedish law, contrary to Turkey’s allegations, even if his newspaper were to have had links to a particular designated organization, referring to the Gülen movement, a group critical of Erdoğan.
The high court also pointed out that extradition cannot take place because of descent, belonging to a certain social group or religious or political opinions and added that the risk of persecution in the foreign state is another obstacle to approving extradition requests.
The court also referred to Kenez’s political refugee status, which was granted due to the risk of persecution.
Kenez was the former editor-in-chief of the Meydan daily, which was illegally shut down by the Turkish government in 2016. He was briefly detained during a police raid on its headquarters in İstanbul following a controversial coup attempt in 2016. A new arrest warrant was issued the day after his release. Kenez had to flee Turkey by crossing the Evros River to Greece to avoid the risk of prosecution and arbitrary arrest. He has since then been living in exile in Sweden.
In the same report MIT chief Fidan further admitted to expansive transnational repression by the agency and said, “[M]ore than 100 members of the [Gülen movement] from different countries were brought to Turkey as a result of the [agency’s] increased operational capacity abroad.” In recent years, the Erdoğan government has employed extralegal methods to secure the return of its critics after its official extradition requests were denied.
Photo of Abdullah Bozkurt after the incident shows he received blows to his head and face.
Erdoğan has been targeting followers of the Gülen movement, inspired by Turkish Muslim cleric Fethullah Gülen, since the corruption investigations of December 17-25, 2013, which implicated then-prime minister Erdoğan, his family members and his inner circle. Dismissing the investigations as a Gülenist coup and conspiracy against his government, Erdoğan designated the movement as a terrorist organization and began to target its members.
A report by the Stockholm Center for Freedom released in October 2021 and titled “Turkey’s Transnational Repression: Abduction, Rendition and Forcible Return of Erdoğan Critics” focused on how the Turkish government under President Erdoğan has used extrajudicial and illegal methods for the forcible transfer to Turkey of its citizens abroad. In several of these cases the UN Working Group on Arbitrary Detention (WGAD) concluded that the arrest, detention and forced transfer to Turkey of Turkish nationals was arbitrary and in violation of international human rights norms and standards.
Representatives of the Belgian-based law firm Van Steenbrugge Advocaten (VSA), the Turkey Tribunal VZW nongovernmental organization and European judges association Magistrats Européens pour la Démocratie et les Libertés (MEDEL) announced at a news conference in The Hague on March 1 that they had sent a communication to the International Criminal Court (ICC) that includes evidence of crimes against humanity committed in Turkey.
The communication alleges that Turkish officials have committed crimes of “torture,” “enforced disappearances,” “imprisonment in violation of fundamental rules of international law” and “persecution,” which are crimes against humanity as defined by Article 7 of the Rome Statute.
The communication to the ICC includes 463 individual statements of torture relating to 800 persons and 59 cases of extraterritorial and domestic enforced disappearance relating to 109 persons.