Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται και αποκτά κάθε μέρα όλο και πιο Αποκαλυπτικά χαρακτηριστικά, λόγω του μεγέθους των καταστροφών…
Οι ιστορικοί του ουκρανικού πολέμου κάποτε θα αναρωτηθούν για την αδυναμία της Δύσης να αντιληφθεί την απομόνωσή της. Η Κίνα, η Ινδία, το Ιράν, η Νότια Αφρική, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία, η Βραζιλία και τόσοι άλλοι (75% του πλανήτη) αρνούνται να μας ακολουθήσουν χωρίς ωστόσο να παύσουμε να αυτοπροσδιοριζόμαστε ως «διεθνής κοινότητα». Είμαστε ο κόσμος, παρόλο που ο κόσμος είναι εξοργισμένος από αυτό που αντιλαμβάνεται ως σύγκρουση μεταξύ των Δυτικοευρωπαίων (ημών) και της Ανατολής (των Ρώσων).
Το χειρότερο, στην πράξη, αυτή μας συνενώνει. Η ιστορική της καρδιά, η προτεσταντική γαιόσφαιρα, εμφανίζεται ξανά, πολύ αναστατωμένη. Για τον Μαξ Βέμπερ, όταν λέμε ανάδειξη της Δύσης εννοούμε αυτή του Προτεσταντισμού και των υπονοούμενων οικονομικών του αξιών (Η Προτεσταντική Ηθική και το Πνεύμα του Καπιταλισμού). Ομολογουμένως, η καλβινιστική ή λουθηρανική πίστη κατέληξε να εξαφανιστεί για να μηδενιστεί γύρω στο 2020, ακόμα και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, παραμένουν διανοητικά ίχνη, απαραίτητα για την κατανόηση των τρεχουσών διεθνών σχέσεων. Ο πολιτιστικός ναρκισσισμός είναι ένα από τα στοιχεία αυτού του προτεσταντισμού ζόμπι.
Ας παρατηρήσουμε πρώτα την προτεσταντική ανατροπή στην Ευρώπη. Το ευρωπαϊκό εγχείρημα εμπνεόταν για μεγάλο χρονικό διάστημα από τη χριστιανική δημοκρατία, άρα ήταν καθολικό, με επίκεντρο την Ιταλία, τη Γαλλία και μια Γερμανία, τότε χωρίς τη λουθηρανική της Ανατολή. Η επανένωσή της κατέστησε τη χώρα κυρίως προτεσταντική. Και ποιοι είναι οι πιο δυναμικοί παίκτες στη διεθνή κοινότητα σήμερα» (αν εξαιρέσουμε την Καθολική Πολωνία και τη Λιθουανία, των οποίων η ρωσοφοβία είναι οντολογική);
Η Αγγλία, αποστολέας αρμάτων μάχης Challenger και πυραύλων Storm Shadow, ήταν καλβινιστική.
Η Ολλανδία, παραδόσεις F-16, ήταν καλβινιστική.
Η Νορβηγία, η οποία έδωσε στο ΝΑΤΟ τον επίσημο ηγέτη του, Γενς Στόλτενμπεργκ, και συμμετείχε, σύμφωνα με τον ερευνητή δημοσιογράφο Seymour Hersh, στη δολιοφθορά του Nord Stream, ήταν Λουθηρανική.
Η Σουηδία, που ανυπόμονη στο κατώφλι του ΝΑΤΟ, λέει «εδώ είμαι και γω», ήταν επίσης Λουθηρανική, όπως
η Φινλανδία, η οποία έχει ήδη γίνει αποδεκτή.
Οι Εσθονοί και οι Λετονοί είναι Λουθηρανοί.
Τώρα ας δούμε πώς αυτός ο κυρίαρχος ζόμπι προτεσταντισμός επιτρέπει στη «διεθνή κοινότητα» να αγνοεί την απομόνωσή της.
Ο προτεσταντισμός είχε δύο θεμελιώδεις συνιστώσες. Η πρώτη, εγκόσμια, εξισωτική, απαιτούσε την άμεση πρόσβαση όλων στον Θεό και πρόσβαση όλων στην Αγία Γραφή μαθαίνοντας ανάγνωση. Η πρώιμη μαζική παραγωγή εγγραμμάτων εξηγεί (πολύ καλύτερα από τη θέση του Weber) τις απογειώσεις της Βόρειας Ευρώπης και της Αγγλόσφαιρας. Η δεύτερη συνιστώσα του προτεσταντισμού, μεταφυσική, ήταν φορέας ανισοτιμίας: ο προορισμός, ακόμη και μετριασμένος από τον ολλανδικό και στη συνέχεια τον αγγλικό καλβινισμό, καθόριζε τους εκλεκτούς και τους καταραμένους. Αυτό το δόγμα της θείας εκλογής έθρεψε ένα πρόωρο και άγριο εθνικό ιδεώδες. Η προσκόλληση στον προτεσταντισμό ήταν στην ουσία απομάκρυνση από τη ρωμαϊκή καθολικότητα. Οι πρώτοι εθνικοί ναρκισσισμοί ήταν προτεσταντικοί, στην Ολλανδία που ξεσηκώθηκε κατά της Ισπανίας, στην επαναστατική Αγγλία του Κρόμγουελ. Θα ακολουθήσει η αμερικανική εξαίρεση.
Η προτεσταντικη ανισοτιμία ήταν πάνω από όλα το υπόστρωμα δύο εντυπωσιακών μορφών ρατσισμού. Ο γερμανικός αντισημιτισμός οφείλει πολλά στον λουθηρανισμό (πολύ ισχυρός γεωγραφικός συσχετισμός με την ψήφο των Ναζί το 1932).** Η αμερικανική νεγροφοβία έχει τις ρίζες της στην καλβινιστική ανισοτιμία (η οποία, ωστόσο, ανοσοποιεί τον βίαιο αντισημιτισμό επειδή ο αναγνώστης της Βίβλου ταυτίζεται με το Ισραήλ). Οι εκκλησίες τώρα αδειάζουν, τι μένει από αυτά τις γήινες και μεταφυσικές συνιστώσες;
Ο προτεσταντικός εκπαιδευτικός δυναμισμός φαίνεται να έχει εκλείψει (εκτός ίσως από τη Φινλανδία). Πράγματι, σε πολλά προτεσταντικά έθνη, διαπιστώνεται πτώση ποσοστών νοημοσύνης (αυτός ο διφορούμενος δείκτης αντικατοπτρίζει την εξοικείωση με τον γραπτό λόγο). Όμως το ιδανικό της ανισότητας των ανθρώπων και των λαών παραμένει ζωντανό. Διατηρήθηκε, αναμφίβολα ενισχύθηκε, από την τριτοβάθμια εκπαίδευση που παράγει πτυχιούχους των οποίων το επίπεδο πέφτει και οι οποίοι ωστόσο πιστεύουν ότι είναι ανώτεροι.
Στη διεθνή σκηνή, εκτός από τις Ηνωμένες Πολιτείες, κανένα έθνος δεν έχει πλέον το δικαίωμα να αυτοαποκαλείται ανώτερο. Αλλά η άρνηση να βλέπουμε τον εξωτερικό κόσμο καθιστά δυνατή τη συμφιλίωση ενός εσωτερικού αισθήματος ανωτερότητας (θεϊκή εκλογή) και του επίσημου οικουμενιστικού λόγου. Αυτό είναι μόνο μια υπόθεση. Όμως, ανεξάρτητα από τις λεπτομέρειες της εξήγησης, είμαι βέβαιος ότι ο ζόμπι προτεσταντικός εθνοκεντρισμός βρίσκεται στην καρδιά του δυτικού ναρκισσισμού.
*Ο Emmanuel Todd (γεν. 1951) είναι Γάλλος ιστορικός, ανθρωπολόγος, δημογράφος, κοινωνιολόγος και πολιτικός επιστήμονας στο Εθνικό Ινστιτούτο Δημογραφικών Σπουδών στο Παρίσι. Ο Τοντ εντυπωσίασε το 1976 όταν, σε ηλικία 25 ετών, προέβλεψε την πτώση της Σοβιετικής Ενωσης, με βάση την αύξηση των ποσοστών βρεφικής θνησιμότητας.
**Στις εκλογές του Ιουλίου 1932, οι Ναζιστές αναδείχτηκαν πρώτο κόμμα και τον Ιανουάριο του 1933 ο Αδόλφος Χίτλερ ορκίστηκε Καγκελάριος. Στις καθολικές περιοχές ψηφίστηκαν σε ποσοστά μεταξύ 20-25%, ενώ στις προτεσταντικές μεγαλύτερα από 30% και συνήθως περί το 50%. Στο Σλέσβινγκ-Χολστάιν ψηφίστηκαν σε ποσοστό 64%! «Ο χάρτης του θριαμβεύοντος ναζισμού είναι ο χάρτης του προτεσταντισμού», συμπεραίνει ο ίδιος συγγραφέας στο βιβλίο του L’ inventiondel’ Europe, 1990.
Το σύστημα μπαίνει σε ένα ασφαλές λιμάνι. Ο Ερντογάν είναι στο τιμόνι. Οι νέοι κάτοχοι της θέσης του υπουργού μπορούν να παρεκκλίνουν από την πορεία όσο το επιτρέπει ο “καπετάνιος”.
Το νέο υπουργικό συμβούλιο είναι πολύ νέο! Δεν υπάρχει οικογενειοκρατία. Αυτοί που έλεγαν ότι «δεν θα έφευγαν ποτέ από το υπουργείο τους» έφυγαν. Αναφέρομαι κυρίως στον SS – Σουλεϊμάν Σοϊλού παρακαλώ! Και δευτερευόντως στον Χουλουσί Ακάρ!
***
Αποφεύγοντας κλισέ προβλέψεις όπως «θα ψάχνουμε εκείνους που έφυγαν» ή «ανοίγει μια νέα σελίδα» ή « αυτοί είναι πιο γεράκια από τους άλλους», θα πρέπει να πούμε εκ των προτέρων τα εξής: Στο φρικτό καθεστώς που εξασφαλίζει την επιβολή ενός ανθρώπου, αυτός που θα λέει την τελευταία λέξη είναι ο ίδιος, το αφεντικό είναι το ίδιο αφεντικό. Για την επιβίωση του συστήματος, μπορείτε να δείτε διαφορετικά στυλ ή σχήματα χωρίς να αποκλίνουν πολύ από τη διαδρομή, ενώ εξαλείφεται η ανάγκη ανανέωσης του συστήματος.
Από την άποψη αυτή, ο διορισμός του προέδρου της MIT Hakan Fidan στο Υπουργείο Εξωτερικών, η τοποθέτηση του υπερσυβούλου της Προεδρίας İbrahim Kalın στη θέση του διοικητή της ΜΙΤ, και η αντικατάσταση του Akar από τον Αρχηγό Γενικού Επιτελείου Yaşar Güler «εθνική ασφάλεια», μας δείχνουν ότι η «μάχη κατά της τρομοκρατίας», οι «επιχειρήσεις πέρα από τα σύνορα» και οι «επεμβάσεις σε ξένες χώρες» θα συνεχιστούν. Οι αλλαγές θέσης δείχνουν ότι η επιχειρησιακή σύγκλιση μεταξύ MIT και ΥΠΕΞ θα αυξηθεί. Η εξωτερική πολιτική με γνώμονα την εθνική ασφάλεια μπορεί να αλληλοτροφοδοτείται τόσο στο Υπουργείο Εξωτερικών όσο και στη MIT.
***
Χρειάζονται λίγα λόγια για εκείνους που έφυγαν. Δεν πρέπει να τους αδικήσουμε. Ο υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου “πυροβολούσε” καλά στο διπλωματικό μέτωπο για την πολεμική εξωτερική πολιτική του Ερντογάν. Ήταν ικανός στο να τροφοδοτεί τη φωτιά, να μην απορροφά τις εντάσεις που δημιουργούσαν οι ηγέτες. Όταν αναφερόμαστε σε θέματα όπως Γαλάζια Πατρίδα, Λιβύη, Συρία, Κούρδοι, YPG-PYD, Κουρδιστάν, Καύκασος, Κύπρος, Ελλάδα, ΕΕ, ΝΑΤΟ, S-400 και FETO, ο Τσαβούσογλου ήταν ένα γεράκι. Όσοι κατέχουν αυτή τη θέση είναι γνωστοί και ως «επικεφαλής της διπλωματίας», αλλά ο Τσαβούσογλου στάθηκε άτυχος με αυτό το θέμα. Ήταν δεξιοτέχνης στο να κοροϊδεύει τους ομολόγους του. Η ικανοποίηση που δημιουργεί αυτό στην εσωτερική πολιτική είναι απαράμιλλη!
Ο Φιντάν δεν είχε «φωνή», αλλά διεξήγαγε παράλληλη διπλωματία με τις επαφές που έκανε τη μια μέρα στην Τρίπολη, την άλλη στην Ερμπίλ ή στη Βαγδάτη, την επόμενη μέρα στη Δαμασκό, τη Μόσχα ή την Τεχεράνη, κάτι που δημιουργούσε ένα αίσθημα παράκαμψης του Υπουργείου Εξωτερικών.
Ο Καλίν, από την άλλη, ήταν υπεύθυνος για την άμεση διπλωματία του Προέδρου, ειδικά στους προβληματικούς φακέλους με ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και Ρωσία. Οι επαφές του Καλίν που επικεντρώθηκαν στην εθνική ασφάλεια, έκλεβαν ρόλο από το πεδίο του Τσαβούσογλου.
***
Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Φιντάν, η MIT ανέλαβε την ταυτότητα μιας εκτελεστικής οργάνωσης στο πεδίο, σε μια διαδικασία που ξεκίνησε με την οργάνωση, την εκπαίδευση και τον εξοπλισμό της συριακής αντιπολίτευσης. Τώρα υπάρχει μια ΜΙΤ που πραγματοποιεί δολοφονίες και επιχειρήσεις με τα ένοπλα μη επιθετικά ελικόπτερα στη Συρία και το Ιράκ. Από αυτήν την άποψη μοιράζεται τον ίδιο χώρο με το Υπουργείο Άμυνας και τις Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις. Ηγείται και διαχειρίζεται ένοπλες ομάδες στη Συρία. Χρησιμοποιεί παράλληλους μηχανισμούς με τις Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις (ΤΕΔ). Δίνει γραμμή στους ηγέτες του Δημοκρατικού Κόμματος του Κουρδιστάν – KDP στο Ερμπίλ. Καταστέλλει την Πατριωτική Ένωση του Κουρδιστάν – PUK με απειλητικούς τρόπους στη Σουλεϊμανίγια. Λέει στους σουνίτες πολιτικούς στη Βαγδάτη και στους Τουρκμένους στο Κιρκούκ τι πολιτικές να ακολουθήσουν. Λειτουργεί επίσης ως μεσολαβητής μεταξύ ομάδων φιλικών προς την Τουρκία που βρίσκονται σε αντίθεση μεταξύ τους. Εμπλέκεται σε επαφές με άλλους παράγοντες, ιδιαίτερα Σιίτες, που η κανονική διπλωματία δεν μπορεί να διαχειριστεί. Υπήρχε επίσης μια πτυχή αυτής της επιχείρησης που μιμήθηκε τον Κασέμ Σουλεϊμανί.
Διευθύνει την κυβέρνηση της Τρίπολης και τους εταίρους της στη Λιβύη και την ίδια στιγμή ξεκινά διαπραγματεύσεις με αντίπαλα μέρη όπως ο Χαλίφα Χάφταρ. Εκατοντάδες τέτοιες ενέργειες έκανε η ΜΙΤ στα Βαλκάνια. Ένας άλλος τομέας όπου η MIT έχει αποκτήσει φήμη, είναι οι «απαγωγές ανθρώπων από ξένες χώρες». Δεκάδες άνθρωποι μεταφέρθηκαν στην Τουρκία μέσω επιχειρήσεων απαγωγής που πραγματοποιήθηκαν σε διάφορες χώρες. Αυτές οι επιχειρήσεις είναι γεμάτες παρανομίες, συμπεριλαμβανομένων των κατηγοριών για «απαγωγές» και «βασανιστήρια». Είναι πιθανό να μην υπάρξει διακοπή σε αυτές τις επιχειρήσεις, τώρα που ο Φιντάν φεύγει από τη σκιά και περνάει στο χώρο της διπλωματίας. Ο Φιντάν, από την άλλη, θα αντιμετωπίσει πολλές ερωτήσεις στο εσωτερικό και το εξωτερικό που σχετίζονται με ενοχλητικά ζητήματα. Φυσικά, η συζήτηση με έναν πρώην αρχηγό πληροφοριών μπορεί να κάνει τους συνομιλητές του ευερέθιστους.
***
Τώρα αναρωτιέται κανείς τι θα αλλάξει με τον Φιντάν.
– Δεν αναμένεται ανατροπή στην αυξημένη επιχειρησιακή ικανότητα της MIT. Ενώ η αντιπολίτευση έχει υποσχεθεί να ξαναφέρει την κλασική διπλωματία στο Υπουργείο Εξωτερικών, τώρα με τον Φιντάν η εξωτερική πολιτική και η διπλωματία θα αποκτήσει χαρακτηριστικά πυλώνα των πληροφοριών.
– Επί του παρόντος, υπάρχουν πολλοί ενεργοί φάκελοι για τη Συρία, το Ιράν, το Ιράκ, τη Λιβύη και την Ουκρανία με τους οποίους συνδέεται ο Φιντάν. Το δενδρύλλιο μπορεί επίσης να προωθήσει τους φακέλους ως υπουργός.
– Το πιο σημαντικό ζήτημα είναι ο κουρδικός φάκελος. Το 2009, ως αναπληρωτής σύμβουλος του Πρωθυπουργού, βρισκόταν στην αντιπροσωπεία που συναντήθηκε με το PKK στο Όσλο. Με την ίδια ιδιότητα, συναντήθηκε με τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν στο Ιμράλι. Στη συνέχεια διεξήγαγε διαπραγματεύσεις με τον Οτσαλάν ως επικεφαλής της MIT. Από το 2015, όλα όσα είχαν συμφωνηθεί κατά τις συνομιλίες του κράτους με το ΡΚΚ δαπανήθηκαν στον πόλεμο που ακολούθησε εναντίον των Κούρδων της Τουρκίας. Φυσικά, τον ποιον δρόμο θα ακολουθήσει ο Φιντάν στο Κουρδικό, δεν είναι δικό του θέμα, γι’ αυτό θα αποφασίσει αυτός που βρίσκεται στην κορυφή. Εάν επιλέξει ο Ερντογάν το δρόμο της πολιτικής λύσης, τότε ο Fidan μπορεί να είναι αποτελεσματικός στη διαδικασία.
– Ο Φιντάν βρέθηκε στο επίκεντρο κατά τις επαφές και τις συνομιλίες εξομάλυνσης και με τη Δαμασκό. Εάν ο Ερντογάν είναι σοβαρός και επιδιώκει την εξομάλυνση με τη Δαμασκό, η εμπειρία του Φιντάν θα μπορούσε να είναι πολύ χρήσιμη για τη θέση του στο ΥΠΕΞ.
Η εξομάλυνση με τη Δαμασκό έχει να κάνει με τη στρατιωτική θέση της Τουρκίας στη Συρία. Η διπλωματία μπορεί να διαχειριστεί τη διαδικασία ανάλογα με την τελική απόφαση για την τουρκική στρατιωτική παρουσία στη χώρα αυτή. Σε αυτήν τη διαδικασία, είναι σημαντικό σε ποια κατεύθυνση είναι προσανατολισμένη η στρατιωτική ηγεσία. Το 2014, διέρρευσαν οι κασέτες της σύσκεψης πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας στο γραφείο του πρωθυπουργού, στην οποία συζητήθηκε η απάντηση στην απειλή του ΙΚ κατά του τάφου του Σουλεϊμάν Σαχ. Εκεί, ο τότε υφυπουργός Εξωτερικών Feridun Sinirlioğlu και ο τότε 2ος Αρχηγός Γενικού Επιτελείου Yaşar Güler επέμειναν να σταλούν στρατεύματα στη Συρία. Ο Γκιουλέρ πρότεινε η κρατική βιομηχανία πυρομαχικών ΜΚΕ να παράγει περισσότερα πυρομαχικά με τα χρήματα του Κατάρ και να τα στείλει στην συριακή αντιπολίτευση. Δηλώνοντας ότι έστειλαν περίπου 2.000 φορτηγά με όπλα και πυρομαχικά στη Συρία, ο Φιντάν δήλωσε ότι «δυσκολεύτηκε να καταλάβει γιατί θα έπρεπε να γίνει μια στρατιωιτκή επιχείρηση για τον τάφο» και προειδοποίησε ότι αν γίνει μια τέτοια επιχείρηση, θα αρχίσουν «να εκρήγνυνται πολλές βόμβες στο εσωτερικό της Τουρκίας και ότι τα σύνορα δεν είναι υπό έλεγχο». Ενώ ο Γκιουλέρ και ο Σινιρλίογλου πίεζαν για την επιχείρηση, ο Φιντάν υποστήριξε ότι, αν τελικά αποφασιζόταν να γίνει στρατιωτική επιχείρηση, θα έπρεπε να υπάρχει και μια δικαιολογία. Τότε ακούστηκε να λέει ότι μπορούσε να στείλει 4 άνδρες στο εσωτερικό της Συρίας να εκτοξεύσουν 8 ρουκέτες κατά της Τουρκίας ή να επιτεθούν απευθείας στον τάφο του Σουλεϊμάν Σαχ. Τότε η Τουρκία θα αποκτούσε το “δικαίωμα” να εισβάλει στρατιωτικά στη Συρία, αλλά τόνισε ότι θα έπρεπε να φυλαχτούν καλά τα σύνορα. Έχοντας αποδείξει την πίστη του στον Ερντογάν, ο Γκιουλέρ είναι πλέον υπουργός Άμυνας. Πράγματι, πρέπει να περιμένουμε να δούμε αν θα υπάρξει διαφορετική εκτίμηση από τη στρατιωτική πτέρυγα σχετικά με την αλλαγή της τρέχουσας πορείας στη Συρία.
***
Συμπερασματικά, είναι μεγάλο ζήτημα να βγει από το σκοτάδι στο φως ένα άτομο που ο Ερντογάν αποκαλεί «το κουτί με τα μυστικά μου». Λαμβάνοντας υπόψη τις ακαδημαϊκές σπουδές του Fidan και την πρακτική του εμπειρία στη MIT, η σύνθεση ευφυΐας και διπλωματίας θα μπορούσε ενδεχομένως να αυξήσει την αποτελεσματικότητά του.
Το 2008-2009, ενώ εργαζόταν στη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, το Ισραήλ, με μια αντιδιπλωματική στάση, αντιτάχθηκε στην ανάληψη από τον Φιντάν της διοίκησης της MIT με το σκεπτικό ότι ο ίδιος ήταν υπέρ του Ιράν. Ωστόσο, στην εποχή του Φιντάν, ο πόλεμος επιρροής και οι κρυφές συγκρούσεις με το Ιράν έφτασαν σε πρωτοφανή επίπεδα. Με τον Φιντάν στη θέση του υπουργού, μια οπισθοδρόμηση στους τρέχοντες φακέλους ομαλοποίησης των σχέσεων της Τουρκίας με μια σειρά από χώρες, όπως για παράδειγμα με το Ισραήλ, είναι απίθανη. Τόσο ο Φινταν όσο και ο Kalın συμμετέχουν ήδη στις διαδικασίες αυτές. Υπήρχε ήδη ο Φιντάν στο πρώτο στάδιο των βημάτων εξομάλυνσης με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο και το Ισραήλ. Αυτή η διαδικασία μπορεί να αποκτήσει δυναμική στη νέα περίοδο.
Είναι δύσκολο να προβλέψουμε πόσο θα ωφελήσει η εμπειρία της «βαθιάς διπλωματίας» που απέκτησε ο Fidan στη λεκάνη της Μέσης Ανατολής στις σχέσεις με τη Δύση. Η ανοιχτή διπλωματία απαιτεί διαφορετική εμπειρία από τη σκοτεινή διπλωματία. Ο χρόνος θα δείξει αν έχει διπλωματική ικανότητα ο Φιντάν στο νέο του πόστο.
Γενικά με τον Φιντάν στη θέση του υπουργού Εξωτερικών μπορεί να γίνει μια εκτίμηση ότι στις εξωτερικές σχέσεις θα κυριαρχήσει η διάσταση της ασφάλειας και θα επισκιαστεί η οικονομική διάσταση. Ο Mehmet Şimşek, ο οποίος ανέλαβε την θέση του επικεφαλής του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, μπορεί να κλείσει το όποιο έλλειμμα παρουσιαστεί στις οικονομικές σχέσεις.
Οι διορισμοί Φιντάν και Γκιουλέρ στο υπουργικό συμβούλιο υπόσχονται συνέχεια στο καθεστώς. Το σύστημα μπαίνει σε ένα ασφαλές λιμάνι. Ο Ερντογάν είναι στο τιμόνι. Οι νέοι κάτοχοι της θέσης του υπουργού μπορούν να παρεκκλίνουν από την πορεία όσο το επιτρέπει ο “καπετάνιος”. Όσον αφορά την αλλαγή στο υπουργείο Εσωτερικών, μπορεί να λεχθεί ότι ο Ερντογάν έχει εξασφαλίσει τη δική του θέση απέναντι στους εταίρους του.
Ενα πραγματικό θαύμα στη ζούγκλα του Αμαζονίου/ΑΡ
10/06/2023 16:13
Το γύρο του Διαδικτύου κάνουν τα συγκινητικά στιγμιότυπα που έδωσε στη δημοσιότητα το υπουργείο Άμυνας της Κολομβίας από τη διάσωση των τεσσάρων παιδιών, που αγνοούνταν επί έξι εβδομάδες σε ζούγκλα του Αμαζονίου.
Τα αδέρφια, ο 13χρονος Λέσλι, ο εννιάχρονος Σολέινι, ο τετράχρονος Τιεν Νοριέλ και η μόλις ενός έτους Κριστίν (η οποία έγινε ενός ενώ ήταν χαμένη στη ζούγκλα), ταξίδευαν την Πρωτομαγιά με ένα ελαφρύ αεροσκάφος όταν συνετρίβη με αποτέλεσμα να σκοτωθεί η μητέρα τους, Μαγκανταλένα Μουκούτι Βαλένθια, ο πιλότος και ένας από τους ηγέτες της φυλής αυτοχθόνων Ουιτότο, στην οποία ανήκαν τα παιδιά. Ο εντοπισμός των συντριμμιών του αεροσκάφους και τα μισοφαγωμένα φρούτα που βρέθηκαν στο σημείο της συντριβής πυροδότησαν μια μεγάλη επιχείρηση έρευνας και διάσωσης στο δάσος του Αμαζονίου με τον πρόεδρο της Κολομβίας, Γκουστάβο Πέτρο να δημιουργεί άθελά του ψεύτικες ελπίδες όταν ανακοίνωσε μέσω Twitter πως τα παιδιά βρέθηκαν τη 17η Μαΐου, αλλά κατόπιν διέγραψε την ανάρτηση και ζήτησε συγγνώμη εξηγώντας πως η πληροφορία δεν επιβεβαιώθηκε.
«Είναι χαρά για όλη τη χώρα», έγραψε τώρα ο πρόεδρος της χώρας στο Twitter. «Ήταν μόνοι τους, οι ίδιοι πέτυχαν ένα παράδειγμα απόλυτης επιβίωσης που θα μείνει στην ιστορία».
Η γιαγιά τους, η φωνή της οποίας έπαιζε από αεροσκάφη πάνω από τη ζούγκλα κατά τη διάρκεια των ερευνών για να καθησυχάσει τα παιδιά ότι τα αναζητούν, δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Δεν έχασα ποτέ την ελπίδα, υποστήριζα πάντα την έρευνα. Αισθάνομαι πολύ ευτυχισμένη, ευχαριστώ τον πρόεδρο Πέτρο και τους “συμπατριώτες” μου που πέρασαν τόσες δυσκολίες».
#AEstaHora comandos de la @FuerzaAereaCol sacan de la espesa selva a los 4 niños. El helicóptero 🚁 está a más de 60 mts de altura. Los árboles 🌳 son muy altos y la visibilidad es casi nula. Van al helipuerto habilitado en medio de la selva para esta operación.
Μετά τη διάσωσή τους το πρωί τα παιδιά διακρίνονται σε δραματικά πλάνα κουρνιασμένα στις αγκαλιές των διασωστών, αφυδατωμένα και υποσιτισμένα να μεταφέρονται με ελικόπτερο του στρατού στο νοσοκομείο για εξετάσεις και την απαραίτητη φροντίδα.
Οι στρατιώτες είχαν προηγουμένως ποζάρει για φωτογραφίες με τα παιδιά, τα οποία φαίνονταν αδυνατισμένα.
Ο παππούς των παιδιών δήλωσε στη Noticias Caracol ότι ήταν ευγνώμων στον στρατό για τη βοήθεια που προσέφερε στην ανεύρεσή τους.Οι διασώστες του στρατού «ανέλαβαν αμέσως και σταθεροποίησαν» τα τέσσερα αδέλφια, τα οποία επρόκειτο να μεταφερθούν στο Σαν Χοσέ ντελ Γκουαβιάρε, σύμφωνα με Κολομβιανό υπουργό. «Αύριο, ανάλογα με την ιατρική αξιολόγηση και την κατάστασή τους, ελπίζουμε ότι θα μεταφερθούν στην Μπογκοτά, στο στρατιωτικό νοσοκομείο», προσέθεσε.
Σύμφωνα με τα όσα μεταδίδουν διεθνή ΜΜΕ, οι διασώστες φέρεται να δήλωσαν ότι τα παιδιά είναι υποσιτισμένα και έχουν δαγκωματιές εντόμων, αλλά κατά τα άλλα είναι υγιή.
#ATENCIÓN Ya están en Bogotá los 4 menores de edad rescatados en la selva del Guaviare y Caquetá. Serán trasladados al Hospital Militar pic.twitter.com/OHYItFRMAD
Τα πρώτα σημάδια ζωής
Τα πρώτα σημάδια ότι τα παιδιά δεν είχαν σκοτωθεί στο δυστύχημα ήταν τα μισοφαγωμένα κομμάτια φρούτων που βρέθηκαν κοντά στα συντρίμμια του αεροπλάνου.
Το γεγονός ότι δεν βρέθηκαν τα πτώματα των παιδιών κοντά στο αεροπλάνο αναπτέρωσε τις ελπίδες ότι μπορεί να είχαν επιζήσει από τη συντριβή. Περίπου 200 στρατιώτες και ιθαγενείς που γνώριζαν την περιοχή, χτένισαν μια τεράστια περιοχή πυκνής ζούγκλας.
Οι πιθανότητες να βρεθούν ζωντανά τα παιδιά έμοιαζαν να μειώνονται κάθε ημέρα που περνούσε στο εξαιρετικά εχθρικό περιβάλλον όπου αναζητούν λεία ιαγουάροι, πούμα, ερπετά και άλλα αρπακτικά, αλλά και ένοπλες ομάδες που διακινούν λαθραία ναρκωτικά και τρομοκρατούν τους τοπικούς πληθυσμούς. Υπάρχουν επίσης αδηφάγα έντομα κάθε λογής, ενώ υπήρχε επίσης το κρίσιμο ζήτημα της εύρεσης πόσιμου νερού.
Todos los esfuerzos de las @FuerzasMilCol lograron con éxito proteger la vida de los niños en las selvas de Guaviare y Caquetá; la #OperaciónEsperanza le dio el milagro que Colombia esperaba.
Οι τεχνικές επιβίωσης των ιθαγενών
Το δράμα άρχισε να εκτυλίσσεται την 1η Μαΐου, όταν η οικογένεια, η μητέρα και τα τέσσερα παιδιά της, έκαναν μια πτήση ρουτίνας με ένα Cessna 206 από την Araracuara στην πόλη San Jose del Guaviare. Σε μια χώρα με τόσο πυκνή ζούγκλα, τα ελαφρά αεροσκάφη και οι βάρκες είναι συχνά τα μόνα μέσα μεταφοράς.
Λίγα λεπτά μετά την έναρξη του ταξιδιού των 350 χιλιομέτρων (220 μιλίων), ο πιλότος ανέφερε προβλήματα με τον κινητήρα και το αεροπλάνο εξαφανίστηκε από τα ραντάρ.
Μεταξύ 15 και 16 Μαΐου, οι στρατιώτες βρήκαν τα πτώματα των τριών ενηλίκων και τα συντρίμμια του αεροπλάνου, το οποίο είχε σφηνωθεί κάθετα στην πυκνή βλάστηση, με το ρύγχος του κατεστραμμένο.
Όμως τα παιδιά – ο Λέσλι, 13 ετών, ο Σολίνι, εννέα ετών, ο Τιέν Νόριελ, τεσσάρων ετών, και η μικρή Κριστίν – παρέμεναν αγνοούμενα.
Περίπου 200 στρατιώτες και ιθαγενείς με γνώση του περιοχής χτένισαν μια πυκνή περιοχή ζούγκλας έκτασης περίπου 320 τετραγωνικών χιλιομέτρων – περίπου διπλάσια από το μέγεθος της Ουάσινγκτον.
Η πολεμική αεροπορία είχε ρίξει 10.000 φυλλάδια στο δάσος με οδηγίες στα ισπανικά και στη γλώσσα των ιθαγενών Huitoto των παιδιών, λέγοντάς τους να παραμείνουν εκεί που βρίσκονται.
Τα φυλλάδια περιλάμβαναν επίσης συμβουλές επιβίωσης, ενώ ο στρατός έριξε δέματα με τρόφιμα και εμφιαλωμένο νερό για τα παιδιά.
Χρησιμοποιούσαν ακόμη ισχυρούς προβολείς φωτισμού «ώστε οι ανήλικοι να μπορούν να μας πλησιάσουν», δήλωσε το μέλος της ομάδας έρευνας στην τηλεοπτική εκπομπή Noticias Caracol.
Τα παιδιά Huitoto μαθαίνουν κυνήγι και ψάρεμα και ο παππούς των παιδιών, Fidencio Valencia, είχε πει ότι τα παιδιά γνωρίζουν καλά τη ζούγκλα.
Κάποια στιγμή η ομάδα αναζήτησης πίστευε ότι είχε φτάσει σε απόσταση 100 μέτρων από αυτά, αλλά οι καταιγίδες, η πυκνή βλάστηση και το ελώδες έδαφος δεν τους επέτρεψαν να τα προσεγγίσουν.
Τα μέλη της κοινότητας των ιθαγενών πραγματοποίησαν παραδοσιακές τελετές «μιλώντας στη ζούγκλα» και ζητώντας της να παραδώσει τα παιδιά.
Όμως η ζούγκλα άρχισε να δίνει δελεαστικές ενδείξεις ότι οι ελπίδες δεν είχαν χαθεί για τα τέσσερα παιδιά. Σε φωτογραφίες που έδωσε στη δημοσιότητα ο στρατός, ανάμεσα σε κλαδιά στο έδαφος της ζούγκλας διακρίνονταν σημάδια ότι υπάρχει ζωή.
Πριν από την ανακάλυψη του καταφυγίου είχαν εντοπιστεί το μπιμπερό του μωρού και μισοφαγωμένα κομμάτια φρούτων.
Στη συνέχεια, πριν από σχεδόν δύο εβδομάδες, βρέθηκε ένα αποτύπωμα στο λασπωμένο έδαφος της ζούγκλας. Οι αξιωματούχοι του στρατού πίστευαν ότι ανήκε στον 13χρονο Λέσλι.
Οι ηγέτες της αυτόχθονης ομάδας Huitoto εξέφρασαν την ελπίδα ότι οι γνώσεις των παιδιών για τα φρούτα και οι δεξιότητες επιβίωσης στη ζούγκλα θα τους έδιναν καλύτερες πιθανότητες επιβίωσης.
Κουτιά με τρόφιμα ρίχτηκαν στη ζούγκλα για να βοηθήσουν στην επιβίωση των παιδιών. Και χθες οι προσπάθειες απέδωσαν καρπούς, όταν ένας από τους σκύλους διάσωσης που είχε πάρει την οσμή τους οδήγησε τους στρατιώτες στα παιδιά, επιβεβαίωσε ο Κολομβιανός πρόεδρος. Ακολουθούσαν τα ίχνη που είχαν αφήσει στο λασπωμένο δάπεδο.
«Η ζούγκλα τους έσωσε», δήλωσε ο Πρόεδρος Πέτρο. «Είναι παιδιά της ζούγκλας και τώρα είναι επίσης παιδιά της Κολομβίας».
Η εν λόγω φυλή είχε έλθει για πρώτη φορά σε επαφή με ευρωπαίους κατακτητές στις αρχές του 17ου αιώνα και περιλάμβανε κάποτε 100 χωριά, αν και ο αριθμός των μελών της μειώθηκε σε 50.000 άτομα στις αρχές του 19ου αιώνα.
Στη δεκαετία του 1990, οι εισβολείς στα εδάφη τους απείλησαν τον τρόπο ζωής των Ουιτότο και τον παραδοσιακό τρόπο καλλιέργειας τους, έτσι η κυβέρνηση της Κολομβίας έλαβε αρκετά μέτρα για την προστασία τους επιτρέποντας στους άνδρες να κυνηγούν με πιστόλια και κυνηγετικά όπλα. Ο πολιτισμός τους έχει μελετηθεί για τη βιωσιμότητα και την αποτελεσματικότητά του καθώς και για την εστίασή του στις σχέσεις με τη ζούγκλα.
Κινητικότητα, αλλά περιορισμένες προσδοκίες – «Ξυπνάει»… ανάποδα το Κυπριακό – Συνεχίζει από εκεί που το άφησε ο Ερντογάν – Ετοιμάζει σόου εμμονών στα κατεχόμενα – Ποντάρει στην Ευρωπαϊκή Ένωση η ελληνοκυπριακή πλευρά
Με προσπάθεια τετραγωνισμού του κύκλου μοιάζει η φάση στην οποία εισέρχεται το Κυπριακό μετά τις τουρκικές εκλογές. Οι επόμενες μέρες θα φέρουν μερική κινητικότητα, ωστόσο μαζί με χίλια ζόρια και άλλα τόσα εμπόδια. Μια κατάσταση δραματικής στασιμότητας, η οποία αρχίζει και τελειώνει στις παράλογες αξιώσεις της Τουρκίας.
Το πρώτο βήμα θα γίνει την Δευτέρα με την επίσκεψη του Ερντογάν στο ψευδοκράτος. Ο Τούρκος Πρόεδρος πάει στα κατεχόμενα με σκοπό να επαναφέρει στην ημερήσια διάταξη την ακραία εμπρηστική ρητορική του για το Κυπριακό. Κύριο μέλημα του είναι φυσικά να μιλήσει για τη λύση δύο κρατών και την ανάγκη για αναγνώριση του παράνομου μορφώματος. Εντελώς υποκριτικά αναμένεται να προτάξει τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων και το διεθνές δίκαιο, το οποίο βεβαίως ερμηνεύει κατά το δοκούν και ανάλογα με την πλεύση των συμφερόντων του.
Μέσα σ’ αυτή τη λογική θα κινηθεί η πρώτη ολομέτωπη επίθεση του κατά της ελληνοκυπριακής πλευράς μετά τις τουρκικές εκλογές. Ο Ερντογάν ακονίζει τα μαχαίρια του και ετοιμάζεται να κατηγορήσει τους Ελληνοκύπριους ότι ευθύνονται για τα αδιέξοδα, δεν αποδέχονται το διαμοιρασμό πλούτου – εξουσίας και εμμένουν σε μια «ανέφικτη, μη λειτουργική και εκ του αποτελέσματος αποτυχημένη» μορφή λύσης. Ως τέτοια θεωρεί την ομοσπονδία από το 2017 και την κατάρρευση της προσπάθειας στο Κραν Μοντανά.
Στο περίγραμμα θέσεων του Τούρκου Προέδρου περιλαμβάνονται και οι φυσικοί πόροι που κρύβουν οι θάλασσες του νησιού. Επί τούτου δεν αποκλείεται να προβεί σε ανακοινώσεις για μια σειρά από νέες παράνομες έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ, από τουρκικά πλοία για λογαριασμό της χώρας του ή του ψευδοκράτους.
Την επίσκεψη περιμένει εδώ και μήνες με αγωνία ο Ερσίν Τατάρ προκειμένου να λάβει οδηγίες σε σχέση με τις επόμενες κινήσεις του. Μέχρι τις τουρκικές εκλογές παρουσίαζε την εικόνα ενός μπερδεμένου πολιτικού, εγκλωβισμένου σε μια μεγάλη περίοδο πολιτικής μοναξιάς. Εδώ και μήνες επαναλαμβάνει τις τουρκικές θέσεις για το Κυπριακό, τη διάδοση των οποίων είχε προεκλογικά σταματήσει ο Ερντογάν ρίχνοντας τους τόνους. Αυτή η συνθήκη κρατούσε τον Τουρκοκύπριο ηγέτη μακριά από κάθε βήμα και προσπάθεια. Εξού και η τριπλή άρνηση του να συναντήσει τον Νίκο Χριστοδουλίδη τους τελευταίους μήνες σε κοινωνικού χαρακτήρα δείπνο, σε δεξίωση της ΟΥΝΦΙΚΥΠ και σε κοινή επίσκεψη στη ΔΕΑ.
Τέτοιες πράξεις, εμμονές και αξιώσεις οδηγούν σε ένα και μόνο συμπέρασμα: οι συνομιλίες για το Κυπριακό θα παραμείνουν έρμαιο των ορέξεων του Ερντογάν. Το χάσμα ανάμεσα στο συμφωνημένο πλαίσιο και τις σημερινές θέσεις της Άγκυρας θα εξακολουθήσει να είναι χαώδες, με αποτέλεσμα το τραγικό στάτους κβο να διατηρείται και να εδραιώνεται. Ένας φαύλος κύκλος, που μπορεί να σταματήσει μόνον εάν η τουρκική πλευρά επιλέξει επιτέλους το δρόμο της λογικής.
Απέναντι στο «τέρας» των τουρκικών αξιώσεων, η ελληνοκυπριακή πλευρά μάχεται για τον απεγκλωβισμό της διαδικασίας. Ποντάρει στην ουσιαστική και έμπρακτη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις προσπάθειες που καταβάλλονται για επανέναρξη των συνομιλιών. Αυτό είναι το δεύτερο πεδίο στο οποίο αναμένονται εξελίξεις το επόμενο διάστημα.
Το βράδυ της περασμένης Πέμπτης ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αποκάλυψε πως δέχθηκε ένα ελπιδοφόρο τηλεφώνημα. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του, επρόκειτο για μια συζήτηση κατά την οποία φάνηκε πως υπάρχουν προοπτικές για εξελίξεις προς την κατεύθυνση της εισήγησης για ενεργότερη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το Προεδρικό δεν θέλησε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες, παραπέμποντας στην προσδοκία για εξελίξεις στο επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 29 και 30 του μήνα.
Στην προεκλογική εκστρατεία ορισμένων κομμάτων έχει ενταχθεί και ο σχολιασμός του περιεχομένου των σχολικών βιβλίων. Θεωρώ, λοιπόν, χρήσιμο να θυμηθούμε πρόσφατες εξελίξεις που αφορούν τη σχολική διδασκαλία για να μην δημιουργούνται λανθασμένες εντυπώσεις.
Η Κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη, με τη Νίκη Κεραμέως στο Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων κατά την τετραετία 2019-2023, ανέλαβε ενδιαφέρουσες πρωτοβουλίες.
Από τον Σεπτέμβριο του 2025 καταργείται το μοναδικό σχολικό βιβλίο. Για κάθε μάθημα του Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου εκλήθησαν να καταθέσουν προτάσεις διάφορες συγγραφικές ομάδες. Στόχος είναι το πολλαπλό βιβλίο. Για κάθε μάθημα θα υπάρχουν και δύο και τρία ή και περισσότερα βιβλία. Ο εκπαιδευτικός θα επιλέγει ένα από αυτά. Η επιλογή θα γίνεται μόνο από βιβλία εγκεκριμένα από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
Έχουν δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως νέα Αναλυτικά Προγράμματα για 166 μαθήματα όλων των βαθμίδων. Με απλά λόγια: η κριτική που γίνεται στα παλιά βιβλία είναι άνευ αντικειμένου, διότι όλα τα σχολικά βιβλία που υπήρχαν μέχρι σήμερα θα αποσυρθούν.
Καταγράφω ορισμένες καινοτομίες των Αναλυτικών Προγραμμάτων.
Στο μάθημα της Ιστορίας αποσύρθηκε η ύλη για όλες τις βαθμίδες, την οποία είχε δημοσιεύσει σε ΦΕΚ το 2019 ο Υπουργός του ΣΥΡΙΖΑ Κώστας Γαβρόγλου. Η ύλη εκείνη είχε περισσότερο κοινωνιολογικό προσανατολισμό και έδινε έμφαση στις οικονομικές εξελίξεις. Δεν υπήρχε προβολή των ηρώων, των διπλωματικών και πολεμικών γεγονότων. Γενικότερα η ύλη του 2019 αμφισβητούσε τη συνέχεια του Ελληνισμού. Τότε η απόσυρση ενόχλησε τον ΣΥΡΙΖΑ, οι εκπρόσωποι του οποίου διαμαρτυρήθηκαν επειδή η σχολική Ιστορία αποκτά εθνικό και όχι «κοινωνικό» περιεχόμενο.
Το Αναλυτικό Πρόγραμμα του Γυμνασίου επιβλέπει ομάδα ιστορικών υπό τον Καθηγητή Ιστορίας του ΕΚΠΑ κ. Ευάνθη Χατζηβασιλείου. Την αντίστοιχη ύλη του Λυκείου εποπτεύει ομάδα επιστημόνων υπό τον Καθηγητή Ιστορίας του ΑΠΘ κ. Ιάκωβο Μιχαηλίδη. Όπως έχουν ανακοινώσει οι υπεύθυνοι θα δοθεί έμφαση στα εθνικά θέματα του Ελληνισμού, ενώ θα τονίζονται και τα κυριότερα σημεία της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας Ιστορίας. Πρόκειται για δύο σοβαρούς ιστορικούς, οι οποίοι μαζί με τους συνεργάτες τους είναι σε θέση να καταθέσουν μία ύλη Ιστορίας με εθνική αξιοπρέπεια και σύγχρονες παιδαγωγικές μεθόδους χωρίς ακρότητες.
Στο μάθημα των Θρησκευτικών ισχύει η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και συγκεκριμένα οι αποφάσεις 660/2018, 926/2018, 1749/2019 και 1750/2019. Με τις αποφάσεις αυτές ακυρώθηκαν ως αντισυνταγματικά τα νομοθετήματα των Υπουργών του ΣΥΡΙΖΑ Νίκου Φίλη και Κώστα Γαβρόγλου που εισήγαγαν το “Νέο Πρόγραμμα Σπουδών” για τα Θρησκευτικά. Οι αποφάσεις του ΣτΕ αφορούν το περιεχόμενο και την ουσία του μαθήματος, ζητούν σεβασμό της Ορθόδοξης Χριστιανικής Παράδοσης και είναι δεσμευτικές για όλους.
Στα γλωσσικά μαθήματα του Γυμνασίου γίνεται προσπάθεια να αναδειχθεί η ενότητα και η συνέχεια μεταξύ Αρχαίων και Νέων Ελληνικών. Το Νέο Αναλυτικό Πρόγραμμα για τα Αρχαία Ελληνικά της Γ΄ Γυμνασίου προβλέπει τη διδασκαλία από το πρωτότυπο του Βίου του Μεγάλου Αλεξάνδρου, τον οποίο συνέγραψε ο Πλούταρχος.
Η ανθρωπιστική παιδεία είναι απαραίτητη παράλληλα με την κατάρτιση των παιδιών μας στην Πληροφορική και στα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα. Το άρθρο 16, παρ. 2, του Συντάγματος ορίζει ως σκοπό της Παιδείας την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλαση ελευθέρων και υπευθύνων πολιτών.
Διάβασα στην Καθημερινή της Κυριακής (3-4/6/2023) σε κείμενο του δημοσιογράφου κ. Σταύρου Τζίμα ότι πλημμυρίδα στελεχών της ΝΔ αναμένεται στην Ροδόπη “εγκαινιάζοντας την επιχείρηση αλλαγής του εκλογικού χάρτη από ροζ σε γαλάζιο” σύμφωνα με τον συντάκτη, πολιτικής αναμόρφωσης και συμμόρφωσης του εκλογικού σώματος θα έλεγα εγώ. Πάντα σύμφωνα με το κείμενο, αναμένεται η κ. Ντόρα Μπακογιάννη που θα περιοδεύσει στα Πομακοχώρια, για να ακολουθήσει ο κ. Κωστής Χατζηδάκης “που σύμφωνα με πληροφορίες θα τεθεί επικεφαλής κλιμακίου του κόμματος. Τη βούλησή τους φέρονται να έχουν εκδηλώσει ο Δημήτρης Αβραμόπουλος, ο Χρήστος Σταικούρας και άλλοι, ενώ παραμονές της ψηφοφορίας θα μεταβεί στη Ροδόπη στο πλαίσιο της περιοδείας του στη Θράκη και ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης”. Μήπως όμως η επιδρομή τόσων στελεχών ενός κόμματος μπορεί να ερμηνευτεί και ως άσκηση πίεσης προς το εκλογικό σώμα, ιδιαίτερα όταν αφορά τα μέλη της μειονότητας;
Εκείνο που με έμφαση προσπαθεί να αποδείξει ο συντάκτης του κειμένου, είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ υπερίσχυσε της ΝΔ στη Ροδόπη λόγω της παρέμβασης του τουρκικού προξενείου ενώ αν θα υπερίσχυε η ΝΔ, το τουρκικό προξενείο θα παρέμενε αμέτοχο. Υπήρξε εκλογική διαδικασία στην οποία δεν παρενέβη το προξενείο; Εκείνο το οποίο δεν κατάλαβαν οι κυβερνώντες και οι κυβερνήσαντες είναι ότι η επιρροή του προξενείου ενδυναμώνεται αξιοποιώντας την απουσία του κράτους ως φορέα ανάπτυξης και ευημερίας της Ροδόπης και της Θράκης. Αξιοποιώντας δηλαδή την αδυναμία και την ανικανότητα του κράτους να ενεργοποιήσει όλους τους γεωπολιτικούς παράγοντες που εδώ και μια τριακονταετία συνηγορούσαν και συνηγορούν στην αλματώδη ανάπτυξη της περιοχής. Διότι, όπως αποδεικνύει η θλιβερή κατάσταση της Θράκης, δεν έγινε αντιληπτό ότι εδώ και τρεις δεκαετίες, με το τέλος του Ψυχρού πολέμου δηλαδή, έχει αναθεωρηθεί η γεωπολιτική αξία των περιφερειών της χώρας, με την αναβάθμιση ή την υποβάθμισή τους και ότι η Θράκη απέκτησε από τη μια ημέρα στην άλλη τεράστια ενδοχώρα που δεν εξαντλείται στα Βαλκάνια αλλά εκτείνεται έως τον ευρωπαϊκό Βορρά, έως την Σκανδιναβία, όπως κατέδειξε το 1992 η ΕΕ με τον Διευρωπαϊκό άξονα ΙΧ μεταξύ Αλεξανδρούπολης – Ελσίνκι. Δεν έγινε αντιληπτό ότι στις συνθήκες παγκοσμιοποίησης, που καταργεί τα οικονομικά σύνορα των κρατών και διαμόρφωσαν η διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας και της ΕΣΣΔ,, η Θράκη δεν αποτελεί την ακριτική περιοχή της χώρας με όρους εθνικής οικονομίας αλλά το δυνητικό της επίκεντρο. Αν όλα αυτά είχαν αξιοποιηθεί από το 1991 και μετά, αν αξιοποιηθούν έστω τώρα, η επιρροή του τουρκικού προξενείου θα ελαχιστοποιηθεί και η παρουσία του θα καταστεί συμβολική.
Όμως διερωτώμαι: Τί έχει να πει η κ. Ντόρα Μπακογιάννη, ερχόμενη στα Πομακοχώρια, στη Ροδόπη και στη Θράκη γενικότερα; Ας θυμηθούμε ότι η ίδια χρημάτισε Υπουργός Εξωτερικών της χώρας από τον Φεβρουάριο του 2006 έως τον Οκτώβρη του 2009 στην κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή και γνωρίζει πολύ καλά τα προβλήματα της Ροδόπης και της Θράκης, όμως έκτοτε, επί τόσα χρόνια που η ΝΔ κυβέρνησε τον τόπο (από τον Ιούνιο του 2012 έως τον Ιανουάριο του 2015 και από τον Ιούλιο του 2019 έως τον Μάιο του 2023), η κατάσταση στη Θράκη συνεχίζει να επιδεινώνεται σε όλους τους τομείς σε αντίθεση με την εκτόξευση της γεωπολιτικής της αξίας. Να θυμίσουμε επίσης ότι τον Ιούλιο του 2020 η κ. Ντόρα Μπακογιάννη ανέλαβε πρόεδρος της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής, που συγκροτήθηκε για την Ανάπτυξη της Θράκης. Στην Επιτροπή είχαν υποβληθεί υπομνήματα από όλους τους Δήμους και τις Κοινότητες της Θράκης αλλά και όλους τους φορείς,. Επομένως γνωρίζει άριστα και τα σημερινά προβλήματα της περιοχής. Ποιά ήσαν όμως τα αποτελέσματα της θητείας της ως προέδρου της Διακομματικής Επιτροπής; Στις 15 Μαΐου πέρυσι, στη σύμβαση που υπεγράφη μεταξύ της κυβέρνησης και της ιταλικής ΤΡΑΙΝΟΣΕ, η σιδηροδρομική γραμμή Αλεξ/πολης – Θεσσαλονίκης χαρακτηρίστηκε άγονη και έκτοτε αποκόπηκε σιδηροδρομικά η Θράκη από την υπόλοιπη Ελλάδα. Ακόμη και το μοναδικό και περιπετειώδες δρομολόγιο των 8,5 ωρών μεταξύ Αλεξ/πολης – Θεσσαλονίκης καταργήθηκε. Και όλα αυτά έναντι των 10 δρομολογίων που υφίσταντο το 2008 και των 8 το 2010 μεταξύ Αλεξ/πολης – Θεσ/νίκης, εκ των οποίων τα 4 συνέχιζαν προς Αθήνα. Γιαυτό κατά την περιοδεία που πραγματοποίησε η κυρία Μπακογιάννη τον περασμένο Σεπτέμβρη στη Θράκη ως πρόεδρος της Διακομματικής Επιτροπής, της τέθηκε δια του Τύπου σε Αλεξανδρούπολη, Κομοτηνή και Ξάνθη εύλογα το ερώτημα: “Πότε επιτέλους θα ξαναδούμε τρένα στη Θράκη;”. Ποιά ήταν η έμπρακτη απάντησή της; Δρομολογήθηκε ένα τρενάκι ημερησίως μεταξύ Αλεξ/πολης – Ξάνθης, το οποίο επιστρέφοντας στην Αλεξ/πολη επανεκκινεί μέχρι την Κομοτηνή και τερματίζει στην Αλεξανδρούπολη. Η Θράκη παραμένει αποκομμένη σιδηροδρομικά από την υπόλοιπη Ελλάδα, μοναδική κατάσταση για ευρωπαϊκή περιφέρεια. Γιατί επιμένω αναφερόμενος στον σιδηρόδρομο; Διότι η απουσία σιδηροδρομικών μεταφορών σε μια περιοχή αποκαλύπτει και την πλήρη παραγωγική της απαξίωση. Οι μεταφορές αποτελούν βασική παράμετρο του πρωτογενούς και του δευτερογενούς τομέα και προϋπόθεση ανάπτυξής τους.
Νομίζω ότι ο ερχομός του κ. Κωστή Χατζηδάκη “που σύμφωνα με πληροφορίες θα τεθεί επικεφαλής κλιμακίου του κόμματος” αποτελεί την πλέον αποτυχημένη έμπνευση του εκλογικού επιτελείου της ΝΔ. Γιατί; Διότι φέρει σοβαρότατες ευθύνες για την κατάσταση της περιοχής: Ο κ. Κωστής Χατζηδάκης υπήρξε υπουργός Ανάπτυξης το 2009 αλλά και από τον Ιούνιο του 2012 έως τον Ιούνιο του 2013 υπουργός Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων ενώ εν συνεχεία μέχρι τον Ιούνιο του 2014 υπουργός Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας. Μάλιστα από τον Σεπτέμβριο του 2007 μέχρι τον Ιανουάριο του 2009 χρημάτισε υπουργός Μεταφορών, όταν αντί να σηματοδοτήσει την αναβάθμιση των σιδηροδρομικών υπηρεσιών εξαπέλυσε επίθεση κατά του σιδηροδρόμου που οδήγησε στη διάλυσή του με την εκδίωξη των εξειδικευμένων υπαλλήλων του σε άσχετους τομείς του δημοσίου. Συμμετείχε μάλιστα ως υπουργός σε όλες τις κυβερνήσεις της ΝΔ από το 2007 μέχρι σήμερα. Στη διάρκεια αυτών των ετών, καίτοι ο ίδιος υπουργός Ανάπτυξης, οι 3 βιομηχανικές ζώνες της Θράκης, σε Αλεξ/πολη, Κομοτηνή, Ξάνθη, τα κύτταρα της ανάπτυξής της μεταβλήθηκαν σε ερείπια. Είναι δυνατό να μιλήσει ο κ. Χατζηδάκης για την ανάπτυξη της περιοχής ή για τον σιδηρόδρομο και να πείσει;
Ποιές ήταν οι επιπτώσεις όλων αυτών για τη Θράκη; Από τις 263 συνολικά ευρωπαϊκές περιφέρειες, πέντε ελληνικές περιφέρειες κατατάσσονται στην τελευταία δεκάδα με τον χαμηλότερο δείκτη περιφερειακής ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (RCI) και τελευταία μεταξύ των πέντε ελληνικών περιφερειών είναι η Αν. Μακεδονίας – Θράκης παρά την γεωπολιτική και γεωοικονομική αναβάθμισή της μετά τη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας (Καθημερινή 14/4/2017). Δεύτερον, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το κατά κεφαλήν ΑΕΠ των χωρών της ΕΕ το έτος 2015, η περιφέρεια Αν. Μακεδονίας – Θράκης και η Ήπειρος είναι οι δύο φτωχότερες περιφέρειες της χώρας ενώ μαζί με τη Δυτική Μακεδονία, κατατάσσονται ανάμεσα στις 20 φτωχότερες περιφέρειες της ΕΕ (Γνώμη Αλεξ/πολης 1/4/2017). Και να σκεφθεί κανείς ότι από το 2017, χρονολογία που αναφέρονται τα παραπάνω στοιχεία, μέχρι σήμερα, η κατάσταση στη Θράκη επιδεινώθηκε ραγδαία. Τα δύο δρομολόγια τρένων που υπήρχαν τότε, απαράδεκτης βέβαια χρονικής διάρκειας, καταργήθηκαν και αυτά αντί να βελτιωθούν και το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης, ο προσδοκώμενος πνεύμονας ανάπτυξης του Έβρου και της Θράκης με την μετατροπή του σε διεθνές κέντρο του διαμετακομιστικού εμπορίου από το 1991 και μετά, με τη δημιουργία του Διευρωπαϊκού Άξονα ΙΧ από την ΕΕ, παγιδεύτηκε στις στρατιωτικές σκοπιμότητες της υπερδύναμης και κάθε ελπίδα για το μέλλον του εξέλιπε.
Γιατί γράφονται όλα αυτά; Όχι πως ο ΣΥΡΙΖΑ είναι άμοιρος ευθυνών αφού κυβέρνησε τη χώρα επί τεσσεράμισι κρίσιμα χρόνια χωρίς να αναστρέψει έστω ελάχιστα την κατάσταση, μάλιστα έχει ενσωματώσει ένα μεγάλο τμήμα του ΠΑΣΟΚ που κυβέρνησε τη χώρα για μεγάλα χρονικά διαστήματα και ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την κατάσταση στη Θράκη, αλλά διότι η επιχείρηση αναμόρφωσης του εκλογικού σώματος της Ροδόπης, κατά το δοκούν με όλα τα μέσα, έχει αφετηρία τη ΝΔ και πρωθιερέα τον κ. Μητσοτάκη με κατηγορίες κατά των αντιπάλων του για τον ρόλο του τουρκικού προξενείου εκλογικά υπέρ τους. Λες και δεν αντιλαμβάνονται ότι ο ρόλος του προξενείου ενδυναμώνεται όσο η Θράκη εκμηδενίζεται παραγωγικά και αναπτυξιακά και τις τεράστιες και διαχρονικές ευθύνες που τους αναλογούν για την πλήρη απαξίωση της περιοχής. Για μένα, ως μόνιμο κάτοικο της Θράκης, εθνική μειοδοσία συνιστά η αδυναμία αξιοποίησης των νέων γεωπολιτικών δεδομένων που απογείωσαν τη Θράκη γεωπολιτικά και γεωοικονομικά από το 1991 με τη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας μέχρι σήμερα. Αδυναμία αλλά και ανικανότητα που ακυρώνει την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής και επιτρέπει στο τουρκικό προξενείο να χειραγωγεί μέρος της μειονότητας, πότε υπέρ του ενός και πότε υπέρ του άλλου κόμματος.
Οι κακόπιστες τουρκικές ερμηνείες των διεθνών συνθηκών επανήλθαν στο προσκήνιο με τις πρόσφατες δηλώσεις του πρώην Αρχηγού Πληροφοριών του Γενικού Επιτελείου της Τουρκίας Ισμαήλ ΧακίΠεκίν περί ύπαρξης 152 νησίδων και βραχονησίδων, των οποίων η κυριαρχία κατά την Τουρκία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με συνθήκες, γνωστές και με το ακρωνύμιο EGAYDAAK. Ένα από τα βασικά επιχειρήματα της Τουρκίας στην προσπάθειά της να δημιουργήσει γκρίζες ζώνες στο Αιγαίο βασίζεται και στην φρασεολογία που χρησιμοποιήθηκε στις διακοινώσεις των Έξι Μεγάλων Δυνάμεων του 1914.
Η Τουρκική πλευρά διατείνεται ότι στο Άρθρο 12 της Λωζάννης γίνεται ρητή αναφορά στην απόφαση των Έξι Μεγάλων Δυνάμεων του 1914, με την οποία εκχωρήθηκαν στην Ελλάδα μόνο τα νησιά εκείνα (του Βορειοανατολικού Αιγαίου), που βρίσκονταν ήδη υπό ελληνική κατοχή (toutes les îles de la Mer Egée actuellement occupées), όχι όμως και οι νησίδες και βραχονησίδες, για τις οποίες η απόφαση δεν κάνει λόγο.
Άρα αφού το Άρθρο 12 της Λωζάννης παραπέμπει ρητά στις διακοινώσεις του 1914, το καθεστώς κυριαρχίας όσων νησίδων και βραχονησίδων του Αιγαίου δεν αναφέρονται ρητά στη Συνθήκη αυτή, παραμένει σε εκκρεμότητα. Τούρκοι νομικοί συμπεραίνουν επίσης πως η Ελλάδα θα πρέπει να αποδείξει με νομικά επιχειρήματα αν οι νησίδες αυτές θα πρέπει να ανήκουν στην κυριαρχία της Ελλάδας και όχι της Τουρκίας.
Μάλιστα το επίμαχο άρθρο 12 της Συνθήκης της Λωζάννης, που επικυρώνει την απόφαση του 1914 ξεκινάει ως εξής
«Η ληφθείσα απόφασις τη 13η Φεβρουαρίου 1914 υπό της Συνδιασκέψεως του Λονδίνου…»
Για να είμαστε ακριβείς, οι διεργασίες της Πρεσβευτικής Συνδιάσκεψης είχαν ήδη ολοκληρωθεί από τις 11 Αυγούστου του 1913, όπου και δεν πάρθηκε καμία οριστική απόφαση. Η απόφαση των Έξι Δυνάμεων, όπως είναι γνωστή η απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου, επιδόθηκε μέσω δύο συλλογικών διακοινώσεων που περιείχαν διαφορετικά κείμενα: Η πρώτη υπογράφτηκε από τους πρεσβευτές των Έξι Δυνάμεων στην Αθήνα στις 13 Φεβρουαρίου του 1914 και η δεύτερη την επόμενη μέρα από τους πρεσβευτές των Έξι Δυνάμεων στην Κωνσταντινούπολη. Δηλαδή η Απόφαση των Έξι Δυνάμεων αποτελείται από δύο ξεχωριστά κείμενα που πρέπει πάντα να εξετάζονται συνδυαστικά, ώστε να μην δημιουργούνται λανθασμένες εντυπώσεις και συμπεράσματα.
Αναφορικά με την φράση «occupées actuellement» χρησιμοποιήθηκε από τον Βρετανό υπουργό των ΕξωτερικώνΓκρέι για πρώτη φορά κατά τις τελευταίες συνεδριάσεις της Πρεσβευτικής Συνδιάσκεψης του Λονδίνου τον Αύγουστο του 1913,
ώστε να γίνει η διάκριση μεταξύ των νησιών που τελούσαν υπό ελληνική κατοχή εν αντιθέσει με αυτά που τελούσαν υπό ιταλική κατοχή.
Οι αντιπρόσωποι των Βαλκανικών Συμμάχων (Βουλγαρίας, Ελλάδας, Μαυροβουνίου και Σερβίας) εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος) στη Διάσκεψη του Λονδίνου (1912-1913). Καθιστοί (από αριστερά): Στόγιαν Νοβάκοβιτς (Σερβία), Ελευθέριος Βενιζέλος (Ελλάδα), Στόγιαν Ντάνεφ (Βουλγαρία) και Λάζαρ Μιγιούσκοβιτς (Μαυροβούνιο). Ορθιοι (από αριστερά): Στέφανος Σκουλούδης (Ελλάδα), Γεώργιος Στρέιτ (Ελλάδα), Αντρα Νίκολιτς (Σερβία), Λ. Βόινοβιτς (Μαυροβούνιο), Ιωάννης Γεννάδιος (Ελλάδα), Mιχαήλ Μαντζάροφ (Βουλγαρία), Γιόβο Πόποβιτς (Μαυροβούνιο), Στέφαν Πάπρικοφ (Βουλγαρία).
Θα πρέπει να επισημανθεί πως η αρχική συμφωνία μεταξύ των Δυνάμεων ήταν πως όλα τα νησιά του Αιγαίου θα περνούσαν στην κατοχή της Ελλάδας, εκτός από την Ίμβρο και την Τένεδο που θα επιστρέφονταν στην Τουρκία και την Θάσο που θα αποδιδόταν στην Βουλγαρία. Το ξέσπασμα του Β’ Βαλκανικού Πολέμου επέφερε την αλλαγή στην στάση της Ιταλίας, που πλέον δεν δεχόταν να παραχωρήσει τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα. Έτσι η διάκριση μεταξύ των δύο αυτών ομάδων νησιών παρέμεινε και στις συλλογικές διακοινώσεις της 13-14 Φεβρουαρίου 1914 από την στιγμή που τα Δωδεκάνησα δεν συμπεριλήφθηκαν στην απόφαση.
Είναι πολύ σημαντικό να τονιστεί πως ήδη από τη Διάσκεψη του Σαν Ρέμο του Απριλίου του 1920, οι Σύμμαχοι είχαν διαπιστώσει πως το νομικό καθεστώς των νησιών του ΒΑ Αιγαίου ήταν προβληματικό. Το γεγονός αυτό είχε επισημανθεί από τον Ανρί Φρομαζό, τον πρόεδρο της συντακτικής επιτροπής της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων του 1919, ο οποίος και συμμετείχε στις προπαρασκευαστικές συζητήσεις για την σύνταξη του κειμένου της Συνθήκης των Σεβρών.
Ο Φρομαζό, με την ευκαιρία του καθορισμού της αποστρατικοποιημένης ζώνης των Στενών, παρατήρησε ότι το Ανώτατο Συμβούλιο των Συμμάχων δεν είχε λάβει κάποια απόφαση αναφορικά με την μεταβίβαση της κυριαρχίας από την Τουρκία στην Ελλάδα των τεσσάρων νησιών των Στενών και της Μυτιλήνης. Ο Φρομαζό επίσης γνώριζε την ύπαρξη του μεγάλου αριθμού παρακείμενων νησίδων και βραχονησίδων που περιέβαλλαν τα πέντε αυτά νησιά, οι οποίες θα μπορούσαν να προσδιοριστούν μεταξύ δύο γεωγραφικών γραμμών. Η πρόταση του Φρομαζό έγινε αποδεκτή από το Ανώτατο Συμβούλιο υπό την προεδρία του Ιταλού πρωθυπουργού Φραντσέσκο Νίτι, στο οποίο συμμετείχαν επίσης μεταξύ άλλων ο Βρετανός πρωθυπουργός Λόιντ Τζορτζ και ο Γάλλος πρωθυπουργός και μετέπειτα Πρόεδρος της Γαλλίας Αλεξάντρ Μιλιεράν.
Αντίστοιχες επισημάνσεις προς το Ανώτατο Συμβούλιο των Συμμάχων είχαν γίνει την ίδια εποχή και από το Φόρεϊν Όφις. Ο Βρετανός διπλωμάτης Βάνσιταρτ προέτρεπε τον Βρετανό αντισυνταγματάρχη Χάνκυ να θέσει ενώπιων του Ανώτατου Συμβουλίου το ζήτημα των πολλών ανώνυμων νησίδων που βρίσκονται στην εγγύτητα όλων αυτών των διαφόρων νησιών (του Αιγαίου), οι οποίες και θα ήταν επιθυμητό να καλύπτονται από την φρασεολογία της υπό σύνταξη συνθήκης.
Από την τελική μορφή του άρθρου 84 των Σεβρών μπορούμε να διαπιστώσουμε πως η συντακτική επιτροπή δεν προχώρησε τελικά σε αυτόν τον τρόπο διατύπωσης κατά την απόδοση των νησιών του ΒΑ στην Ελλάδα.
Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι οι παρακείμενες νησίδες των νησιών του ΒΑ Αιγαίου παρέμειναν τουρκικές.
Το γεγονός πως η πρόταση του Φρομαζό έγινε ομόφωνα αποδεκτή από το Ανώτατο Συμβούλιο των Συμμάχων στο Σαν Ρέμο, αλλά και η έκδηλη επιθυμία του προεδρεύοντος της Συνδιάσκεψης της Λωζάννης Λόρδου Κέρζον, πριν ξεκινήσουν οι προπαρασκευαστικές συζητήσεις, «όλα τα δικαιώματα της Τουρκίας στα νησιά του Αιγαίου να σβήσουν», καταδεικνύουν ότι δεν υπάρχει καμία ιστορική βάση στα τουρκικά επιχειρήματα περί «γκρίζων νησιών» και «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο.
Η κοινή γραμμή των Αγγλογάλλων, λίγες μέρες πριν οι αντιπροσωπίες τους αναχωρήσουν για την Λωζάννη, ήταν η Τουρκία να παραχωρήσει τα νησιά του Αιγαίου στους Συμμάχους, ώστε αυτοί έπειτα να αποφασίσουν για τον τρόπο διανομής τους, σε μια επανάληψη του άρθρου 5 της Συνθήκης του Λονδίνου του 1913. Ο τρόπος διανομής τους θα αποφασιζόταν εκ των υστέρων μεταξύ των συμμάχων, καθώς υπήρχε το ευαίσθητο θέμα των Δωδεκανήσων, όπου ο νεοαφιχθείς στην εξουσία Μουσολίνι δεν σκόπευε να τα παραχωρήσει στην Ελλάδα, όπως προέβλεπαν τα συμφωνηθέντα των Σεβρών (σύμφωνο Βενιζέλου-Μπονίν).
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία παρέδωσε μετά την ήττα της στον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο την τύχη όλων των νησιών του Αιγαίου στις Έξι Μεγάλες Δυνάμεις, οριστικά και χωρίς όρους (definite and unconditional acceptance), όπως χαρακτηριστικά ερμηνεύτηκε το άρθρο 5 της Συνθήκης του Λονδίνου από το Φόρεϊν Όφις στις αρχές του 1914.
Η φράση «toutes les îles ottomanes de la mer Égée» περιλάμβανε εκτός από όλα τα νησιά και όλες τις νησίδες και βραχονησίδες του Αιγαίου Πελάγους. Αυτό φαίνεται από την εναρκτήρια δήλωση του Ισμέτ Ινονού στην έκτη συνεδρίαση της Εδαφικής και Στρατιωτικής Επιτροπής στην Λωζάννη τον Νοέμβριο του 1922, όταν ο εκπρόσωπος της Τουρκίας ζήτησε την αποκατάσταση/επιστροφή όλων των μικρών νησίδων που βρίσκονταν μέσα στα τουρκικά χωρικά ύδατα, τα οποία εκείνη την περίοδο περιορίζονταν στα τρία (ναυτικά) μίλια σύμφωνα με τον εθιμικό κανόνα της εποχής.
Το αίτημα του Ινονού, που φανερώνει ότι οι Τούρκοι είχαν χάσει όλα τα δικαιώματά τους στα νησιά του Αιγαίου, έγινε αποδεκτό από τους Συμμάχους και ενσωματώθηκε στο άρθρο 12 της Λωζάννης. Ο γενικός κανόνας είχε προβλεφθεί αρχικά στο άρθρο 30 των Σεβρών και πέρασε επίσης στο άρθρο 6 της Λωζάννης.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ο λόγος που στο άρθρο 15 της Λωζάννης γίνεται πλήρης ονομαστική απαρίθμηση των Δωδεκανήσων, καθώς και ειδική αναφορά στις εξαρτώμενες αυτών νησίδες. Η απάντηση είναι και πάλι καθαρά ιστορικού χαρακτήρα, καθώς το άρθρο 15 της Λωζάννης είναι διατυπωμένο με τον ίδιο τρόπο, όπως το άρθρο 122 των Σεβρών. Κατά τη Συνδιάσκεψη των Παρισίων το 1919-1920, η ισχύουσα συμφωνία (Τιττόνι-Βενιζέλου) ήταν πως τα νησιά που αναφέρονταν στο άρθρο 122 θα περνούσαν άμεσα με την υπογραφή της τελικής συνθήκης από την ιταλική στην ελληνική κυριαρχία. Η εκτεταμένη διατύπωση επιλέχτηκε, ώστε το άρθρο 122 να αποτελέσει έναν ισχυρό τίτλο για την ελληνική κυριαρχία στα Δωδεκάνησα, που πλέον ήταν ένα ιταλο-ελληνικό και όχι ιταλο-τουρκικό ζήτημα.
Η ιστορική εξήγηση αναφορικά με την απαρίθμηση μόνο συγκεκριμένων νησιών στα άρθρα 84 των Σεβρών και 12 της Λωζάννης είναι, διότι αυτά ήταν και τα νησιά, των οποίων η κυριαρχία αμφισβητήθηκε έντονα από τους Νεοτούρκους το 1913-1914. Η Θάσος και η Γαύδος, για παράδειγμα, δεν ενέπιπταν στα κριτήρια που έθετε το τουρκικό μνημόνιο του Νοεμβρίου του 1913, ότι ήταν δηλαδή απαραίτητες για την ασφάλεια της Τουρκίας, εν αντιθέσει με τα τέσσερα νησιά των Στενών (Ίμβρος, Τένεδος, Λήμνος, Σαμοθράκη) και τα τέσσερα «νησιά της Μικράς Ασίας» (Μυτιλήνη, Χίος, Σάμος, Ικαρία), όπως τα αποκαλούσαν οι Τούρκοι, τα οποία ανέκαθεν βρίσκονται στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής διαμάχης. Αυτά είναι και τα νησιά που αναφέρονται ονομαστικά στις διεθνείς συνθήκες.
Συνθήκη της Λωζάνης
Είναι εμφανές πως το ζήτημα της ρητής αναφοράς των παρακείμενων νησίδων και βραχονησίδων καθώς και των μικρότερων νησιών του Αιγαίου, δεν βρισκόταν ψηλά στην ατζέντα των Συμμάχων το 1920, καθώς το ενδιαφέρον τους για το Αιγαίο περιοριζόταν στον καθορισμό του καθεστώτος της ουδετεροποιημένης ζώνης των Στενών. Ο Βενιζέλος ενδιαφερόταν περισσότερο να πείσει τους Συμμάχους να εξαιρεθεί η Μυτιλήνη και οι 140,000 κάτοικοί της από το εξαιρετικά περιοριστικό αυτό καθεστώς που απαγόρευε μέχρι και την κατασκευή δρόμων χωρίς την έγκριση των Συμμάχων, ενώ τα μεγάλα συμφέροντα της Ελλάδας βρίσκονταν στην Μικρά Ασία.
Οι νησίδες στο Αιγαίο δεν είχαν τότε την ίδια σημασία με σήμερα, καθώς η έννοια της της «ΑΟΖ» της εποχής αναφερόταν κυρίως στα δικαιώματα σχετικά με την αλιεία, ενώ τα τρία ναυτικά μίλια είχαν αντικαταστήσει για τις περισσότερες χώρες τα εθιμικά θαλάσσια σύνορα του πεδίου κανονιοβολής από τις ακτές. Οι μεταγενέστερες συμβάσεις και αλλαγές στο Δίκαιο της Θάλασσας, η επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στο Αιγαίο στα έξι μίλια και η έννοια της σημερινής ΑΟΖ, φυσικά και δεν μπορούσαν να προβλεφθούν από τους νομοθέτες των Σεβρών και Λωζάννης. Οι αλλαγές στο δίκαιο της θάλασσας είναι αυτές που θα εξήπταν τον τουρκικό αναθεωρητισμό και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
*Ο Δημήτριος-Μερκούριος Κόντης είναι ερευνητής και συγγραφέας του βιβλίου «Τα Νησιά του ΒΑ Αιγαίου: Επτά Απαντήσεις στον Τουρκικό Αναθεωρητισμό» που κυκλοφορεί σύντομα από το Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου.
Grunge China vs USA vs Europe vs Russia national flags icon isolated on weathered broken concrete wall with cracks, abstract China US EU Russia world politics relationship friendship conflicts concept
Image bypicture alliance / Zoonar | gd ae
Summary
Russia’s war on Ukraine has shown European citizens that they live in a world of non-cooperation. But their cooperative foreign policy instincts are only slowly adapting to this new reality.
Europeans want to remain neutral in a potential US-China conflict and are reluctant to de-risk from China – even if they recognise the dangers of its economic presence in Europe. However, if China decided to deliver weapons to Russia, that would be a red line for much of the European public.
Europeans remain united on their current approach to Russia – though they disagree about Europe’s future Russia policy.
They have embraced Europe’s closer relationship with the US, but they want to rely less on American security guarantees.
European leaders have an opportunity to build public consensus around Europe’s approach to China, the US, and Russia. But they need to understand what motivates the public and communicate clearly about the future.
Introduction
In the years to come, the European Union will likely face difficult strategic decisions: whether to back the United States in its geopolitical competition with China; whether to punish China for its support of Russia; whether to rebuild relations with Russia after the war.
These decisions will affect European citizens – whose support European leaders will need for their foreign policy choices. Two years ago, the European Council on Foreign Relations conducted a study of public opinion about how Europeans see their place in the world. The results pointed to a cooperative European mindset whereby, in a world of competing great powers, Europeans preferred to cultivate strategic partnerships with various countries and advocated a largely values-based foreign policy.
Since then, Russia’s revisionism, the rising danger of a military confrontation between China and the US, and the disruption of global supply chains first by the covid-19 pandemic and then Russia’s war on Ukraine, have called this cooperative mindset into question. In response to these developments, European leaders have expediated their plans to strengthen Europe’s role in the world. But there is major disagreement on the substance and purpose of this role. For example, should the EU aim to become an autonomous ‘third pole’ alongside the US and China or concentrate on strengthening the transatlantic alliance? Should it find its own way of dealing with China, independent of the US, or should it strive for a joint transatlantic China policy? Should it aim to cut all ties with Russia in the future, or should it envisage some form of cooperation after the war?
The strategic direction of European foreign policy will have a massive impact on the lives of every European citizen – be it through their exposure to security threats, supply chain disruptions, or the volatility of the financial market. Their opinions will enable or constrain European leaders’ ability to negotiate a common European foreign policy. As these leaders re-adjust their relationships with the US, China, and Russia, they not only need to reach agreement among themselves – they also need to build a public consensus around European foreign policy. Otherwise, there is likely to be growing mistrust of the elites and the EU, and a populist backlash in the European parliamentary election in 2024 and in national elections.
In April 2023, ECFR conducted an opinion poll across 11 EU member states – Austria, Bulgaria, Denmark, France, Germany, Hungary, Italy, the Netherlands, Poland, Spain, and Sweden – to understand how European citizens see their place in the world today. The results of the poll show that their cooperative foreign policy instincts are adapting slowly to the new geopolitical reality that is characterised by growing polarisation. European citizens aspire to remain neutral in a US-China conflict and are reluctant to de-risk from China – even if they recognise some risks in China’s economic presence in Europe. They are increasingly pleased with their relationship with the US – though they recognise that it might not be sustainable. Finally, they remain united on the war in Ukraine – but for now have different opinions on the type of relationship Europe should have with Russia after the war.
This paper analyses what European citizens currently think about Europe’s place in the world and its relationship to other powers, and whether the main divisions on these issues occur between member states, within member states, or between citizens and their governments. It also provides guidance for European leaders on how to best take public opinion on board when deciding how to translate the idea of a sovereign Europe into practice.
“China is not Russia”
In November 2022, shortly after Xi Jinping had secured his third term as the general secretary of the Chinese Communist Party, Germany’s chancellor, Olaf Scholz, paid his respects to the Chinese leader with a state visit. Since then, various European leaders have made their way to Beijing: from European Council president, Charles Michel, to Spain’s prime minister, Pedro Sanchez, to the joint visit by the president of the European Commission, Ursula von der Leyen, and French president Emmanuel Macron in April 2023. But these trips have not signalled European unity on China. To the contrary, European governments hold different views about Europe’s approach to China, with von der Leyen and Macron at opposite ends of the spectrum.
In a keynote speech in March 2023, von der Leyen used unusually strong words to describe China’s strategic priorities. In her view, Beijing is striving for security and control instead of reform and opening, and is aiming to systemically change the international order, making China less dependent on the world and the world more dependent on China. Von der Leyen dispensed with the EU’s established triad to describe China as a “partner, competitor, and systemic rival” and emphasised the need for active, strategic, multidimensional risk minimisation in Europe’s dealings with Beijing. With this strategy of “de-risking”, she pushed for a new consensus in Europe on the importance of revisiting its relationship with China.
For his part, Macron struck a much more conciliatory tone in Beijing, advocating greater rapprochement after three years of China’s rigorous “zero covid” restrictions. Contrary to von der Leyen’s de-risking approach, Macron spoke of reviving the strategic and global partnership with China and deliberately avoided critical remarks on the subject of Taiwan. Like Scholz before him, Macron was accompanied by a business delegation, which concluded numerous agreements in China. Macron’s message to Xi was clear: Paris wants close economic relations with Beijing, even if China does not oppose Russia’s invasion of Ukraine and continues to maintain close relations with the Kremlin. In fact, Macron has often suggested that the EU should work with China to solve the Russia problem.
The findings of ECFR’s latest poll show that, in many ways, European citizens are more on Team Macron than Team von der Leyen. They do not see China as a power that challenges and wants to undermine Europe, and they do not buy into the “democracy versus autocracy” framework promoted by the Biden administration. Despite the “no limits” partnership that China and Russia announced in February 2022 and Beijing’s subsequent refusal to condemn Russia’s aggression against Ukraine, the poll results show that Europeans’ perception of China has changed surprisingly little when compared with the results of the poll conducted in 2021. Now, the prevailing view in almost every country in which we polled is that China is Europe’s, and the respective country’s, “necessary partner”.
Germany, Sweden, France, and Denmark are the only countries where the prevailing view is to see China as a “rival” or an “adversary”, rather than an “ally” or “partner”. But this was also the case in 2021. Paradoxically, von der Leyen’s call to de-risk Europe’s relations with China finds sympathetic audiences in the two countries – France and Germany – whose leaders have, so far, promoted a considerably more obliging approach.
Europeans have no doubt that Russia and China are working together on the global scene. On average, 70 per cent of respondents recognise the two as close partners.
But that does not lead them to conclude that Europe should decouple from China as it has from Russia. Across the countries surveyed, on average only 22 per cent of Europeans consider the region’s economic relationship with China as bearing more risks than benefits. Meanwhile, there is a much broader recognition of the risks entailed in importing energy fuels from Russia. This suggests that, for the public, the European Zeitenwende – to use the term that Scholz coined in his now famous speech in February 2022 – relates only to Russia, and not to China.
When thinking about China, Europeans do not appear to link it to Europe’s experience of its dependence on Russia and the resulting energy crisis in Europe. The prevailing view in almost every country included in our survey is that the risks and benefits of Europe’s trade and investment relationship with China are balanced; Bulgarians even consider the benefits to outweigh the risks. In no country did most respondents consider Europe’s trade with China to entail more risks than benefits.
However, if Beijing decided to deliver ammunition and weapons to Russia, many Europeans would consider this a red line. On average, 41 per cent would be ready to sanction Beijing in that event, even if that meant seriously damaging Western economies. A minority of 33 per cent, on average, would oppose this.
Still, European countries are far from united on this. According to the results of our survey, only in Sweden, Denmark, and the Netherlands would an absolute majority be in favour of such sanctions. Meanwhile, in Austria, Hungary, Italy, and Bulgaria, there is a clear preference against such a move – constituting a major constraint on governments. Some practical reasons may explain this. The Swedish and Danish economies rely much less on trade with China than those of Italy and Germany, making sanctions less costly for the former. At the same time, Italian and Bulgarian households are more economically vulnerable than those of northern Europe. But even there, at least a quarter of the public would be in favour of potentially costly sanctions.
Moreover, Europeans display considerable caution about the practical aspects of China’s economic presence in Europe, for example, whether Chinese companies should be allowed to build and own infrastructure in Europe or buy newspapers, technology companies, and football clubs. On average, a majority would oppose allowing Chinese companies to own infrastructure in Europe, as well as to buy a European newspaper or technology company. We asked the same question in late 2020 and, since then, Europeans have grown somewhat more concerned about China’s economic presence in Europe – especially in Italy, the Netherlands, Poland, Spain, and Hungary. Currently, the three countries in which the population is most opposed to China’s economic presence are Austria, Germany, and the Netherlands – while Bulgaria and Spain are the most open to it.
When it comes to the potential risks of economic interdependence with China, European citizens focus more on China’s concrete economic presence in Europe than on Europe’s more abstract and distant trade and investment links with China – for example European companies relying on China for much of their supply chains – and the threats these could pose for Europe’s strategic sovereignty. This may be partly because, for the moment, Europe’s dependence on China has not been nearly as evident in the media or in people’s lives as its energy dependence on Russia since the latter’s invasion of Ukraine.
United on Russia
In contrast, Europe’s relationship with Russia has undergone a real Zeitenwende. With the exception of the Hungarian leadership, European governments have been strongly united in their support for Ukraine and their opposition to Russia. On this, their approach has usually been in sync with domestic public opinion. In most surveyed countries, a majority agrees that Russia is their country’s – and Europe’s – “adversary”. Out of the countries included in our survey, the populations of Poland, Sweden, Denmark, the Netherlands, and Germany are the main hawks in this respect.
In most cases, the public’s views on Russia have changed significantly since our 2021 survey. On average, the share of respondents who see Russia as Europe’s “rival” or “adversary” has increased from around one-third to almost two-thirds; at the same time, sympathies towards Russia have dropped considerably. Among the surveyed countries, Bulgaria is the only one where the majority of the public continues to see Russia as Europe’s “ally” or “partner”, and where little has changed in that respect since 2021. (When asked about “their country’s” relationship with Russia, the majority in Hungary, as well as in Bulgaria, sees Russia as an “ally” or “partner”.) There is currently a clear mandate in Europe for a policy that seeks to establish European security not with Russia but against it.
Worryingly, Italy falls somewhere in between – with a quarter of respondents considering Russia Europe’s, or their country’s, “ally” or “partner”, and only about a third seeing it as an “adversary”. The Italian public’s ambiguity towards Russia may call into question the durability of the Italian government’s support for Ukraine. Other European capitals could fear Rome revisiting its stance under different conditions – for example, if Donald Trump is re-elected in the US, or if more governments across Europe become sceptical about the EU’s current strong stance against Russia. But, alongside the Netherlands, Italy is the country in which public perceptions of Russia have undergone the biggest change over the past two years. Italy has also successfully disentangled itself from its energy dependence on Russia; and – in contrast to Austria, Germany, or the Czech Republic – it has not witnessed major protests against EU sanctions on Russia.
Once the war is over, Europeans are likely to disagree on their long-term relations with Russia. While European leaders have not publicly discussed this issue in depth, some capitals have already signalled radically different approaches. Last year, Scholz said that economic relations between Germany and Russia could be resumed when Russia stops its aggression. Macron may consider a rapprochement too, given his pre-war efforts to include Moscow in Europe’s future security architecture and subsequent remarks about the need to show Russia more respect and to provide it with security guarantees. Meanwhile, Poland’s prime minister, Mateusz Morawiecki, has repeatedly criticised western Europe’s pre-war cooperation with Russia – and suggested that it must not make the same mistakes again. The Baltic countries have called for a similarly hawkish approach. For example, Estonia’s prime minister, Kaja Kallas, recently called Russia a “pariah state”, and said that there is “no room for flirting with the idea of resuming business as usual”.
There is, however, less of a divide among the European public. In every country that we surveyed, 50 per cent or more would like their countries to re-establish at least some form of relations with Russia if the war ends in a negotiated peace. Almost everywhere, the prevailing view is that Europe should pursue a limited relationship with Russia, for example only trading in certain industries. Overall, this provides the foundation for an agreement among the European public when the moment comes to reset relations with Moscow.
Nonetheless, some controversy looks unavoidable. For example, in Poland, 39 per cent are willing to end all relations with Russia. Meanwhile, a majority in Bulgaria, about a third of Austrians and Hungarians, and a quarter of Germans are already considering re-establishing a fully cooperative relationship with Russia after the war. It would be dangerous if European discussions on this issue were driven by these extreme positions.
The return of the American ally
When we conducted our polling in spring 2021, Trump’s legacy and the images of the Capitol building being stormed by rioters were still deeply ingrained in the minds of the European public. While the need to strategically cooperate with the US was omnipresent in the results of our survey, no EU member state saw the US as predominantly an “ally” that “shares our [European] interests and values”. The sense of alliance was most pronounced in Poland and Denmark, but even there respondents predominantly perceived the US as a “necessary partner”. In Germany and Austria, minorities of over 20 per cent saw the US as a “rival” or an “adversary”.
Fast forward to 2023 and the picture is considerably different. The majority in Denmark and Poland say they consider the US as Europe’s “ally”, which is also a prominent view in the Netherlands, Sweden, and Germany. In Austria and Germany, those who perceive the US as an “adversary” now constitute a mere 6 per cent. Only in Bulgaria does more than 10 per cent of the population see the US as a foe.
Russia’s war on Ukraine has seen US leadership return to Europe – and it seems European leaders and publics alike have been more than happy to embrace it.
However, three-quarters of respondents agree that Europe cannot always rely on the US, and that it needs to look after its own defence capabilities – while less than a tenth believe that the US will always protect Europe, so Europeans do not need to worry as much about their own defence capabilities. This is an increase compared to a poll conducted in November 2020, despite the fact that back then, Trump was questioning the purpose of NATO and threatening to withdraw the US from the alliance. The increase has been particularly marked in Hungary, the Netherlands, and Germany.
Thus, Europeans do not see the Biden administration’s strong engagement in Ukraine as a reason to relax; on the contrary, they feel strongly that Europe needs to boost its capacity to act in the area of security and defence. These results should reassure all those politicians who are concerned that they will be unable to communicate additional expenditure for military capabilities – which now looks imminent – to the population. In March, NATO’s secretary-general, Jens Stoltenberg, urged member countries to speed up their increases in defence spending as only seven of the alliance’s 30 countries had met the current goal of spending 2 per cent of their GDP on defence in 2022.
At the same time, Europeans do not see their reliance on the US for security as particularly dangerous. As shown above, on average 47 per cent consider this relationship to bear more benefits than risks – while only 15 per cent think the opposite. And while, on average, a majority agrees that the transatlantic alliance would be weaker in the case of Trump’s re-election, they usually consider this scenario to be unlikely. This suggests that, although they might be supportive of investing in European defence capabilities, they are not convinced of the need to do so urgently or as a high priority.
The perceived closeness of Europe to the US does not translate into a willingness to support the US against China in a hypothetical conflict over Taiwan. Despite America’s involvement in standing up to Russia, few Europeans believe that they should return the favour. If a conflict broke out between the US and China over Taiwan, on average, only about a quarter would like their country, or Europe, to take America’s side, whereas a clear majority would like to remain neutral. Americans would find the most supporters among the populations of Sweden, Poland, the Netherlands, and Denmark – but even in these countries, majorities (or 49 per cent in the case of Sweden) would opt for neutrality.
Thus, Europeans do not seem to share the view held by many American strategists that NATO’s eastern flank and the Indo-Pacific are two interconnected theatres (for example, due to the cooperation between Russia and China). Nor do they apparently consider the fact that it will be more difficult for American decision-makers to vote in favour of maintaining US involvement in Europe if Europeans signal that they want to stay out of the conflict that is most important for the US.
On this issue, it matters whether people see the US as Europe’s, and their country’s, “ally” or “partner”. Those who consider the US to be an “ally” are much more willing to take America’s side in the case of the latter’s war with China over Taiwan than those who consider the US to be just a “partner”. EU and US policymakers will therefore need to be increasingly clear about the degree of their alliance.
What the public wants
To strengthen European sovereignty, European leaders will need the public’s backing. They need to understand three features of how European citizens approach foreign policy topics.
The first concerns the European public’s demand to have a greater say on foreign policy matters. On average, 60 per cent of respondents think their government is not listening to them enough when making foreign policy decisions. If European leaders want the public on board, they will need to demonstrate that they are taking their citizens’ voices seriously.
Secondly, European citizens seem to base their opinions on foreign policy on current circumstances, rather than possible future scenarios, which could cause abrupt changes to the status quo. For example, our study shows that European citizens typically agree that if Donald Trump returned to the White House, the transatlantic alliance would be weaker. But they do not think this is likely within the next two years. This may temper their support for more ambitious steps towards beefing up European defence capabilities. Similarly, the majority of Europeans consider a military confrontation between the US and China as unlikely and are seemingly not particularly concerned by Europe’s economic interdependence with China.
If European leaders were to base their actions on the expectations of the public, they would fail to prepare for highly disruptive scenarios – with potentially devastating consequences for European security. They should therefore enter into an active conversation with their publics to prepare them for various geopolitical scenarios and difficult decisions and communicate the dangers of inaction to them.
Finally, the European public displays a remarkable attachment to a values-based foreign policy. When asked about the EU’s role, the largest group of respondents think it should be a “beacon of democracy and human rights”. This was also the prevailing view two years ago, when we first asked this question. The war in Ukraine has not produced disillusionment with the EU’s values-based foreign policy or prompted people to value hard power over soft power. While there has been a slight increase in the proportion believing that Europe should be one of the world’s great powers, this proposition is still far less supported than the one that emphasises values. Europeans clearly want Europe’s foreign policy to be about something more than just a power struggle; for them, it should also have a normative element.
Therefore, when European leaders adapt their policies to an increasingly competitive world, they should not simply parrot other great powers. They need to consider the importance of the continent’s soft power. And when they advocate for European sovereignty, they need to present it as a hard-power addition to the mix – rather than as a substitution of the continent’s earlier idealism.
Uniting leaders and the public
European leaders cannot lead the public against its will: a purely pedagogical approach would likely be perceived as patronising. It would reinforce disenchantment with mainstream politics and fuel populism, ultimately making it even harder for the EU to adjust its foreign policy to new challenges. But European leaders cannot just follow the public either. They need to look for points of agreement, while preparing the public for future possibilities and trying to get their support for less popular policies that would respond to abrupt changes. They need to identify the public’s openness to major foreign policy initiatives and act on it – while acknowledging the limitations of their support.
The US
A majority in all countries in which we polled believes that Europeans cannot always rely on the US – and that they, therefore, need to look after their own defence capabilities. European governments should be emboldened by this public support to invest more in European defence and strengthen their defence and foreign policy coordination.
But policymakers will also need to clarify to the public that investment in European defence does not signify Europe’s willingness to go it alone. European citizens still broadly support the transatlantic relationship, with around 30 per cent of Europeans seeing the US as an “ally” and 40 per cent seeing it as a “necessary partner” with whom they must strategically cooperate. Leaders will therefore need to explain that investment in European defence sovereignty would make Europe a better partner for a stronger transatlantic relationship – while hedging against the possibility that the US might focus on other regions. Leaders can help their case by raising the public’s awareness about the various scenarios that could play out in the US. On this point, they should lead the public, which does not seem to fully consider the consequences of possible abrupt changes in Washington’s foreign policy orientation after 2024.
China
Similarly, European leaders can find some common ground to reduce China’s influence in Europe, given that citizens seem sceptical of China’s practical economic presence on the continent. But European citizens do not seem to think that Europe could or should decouple from China, as it has done from Russia, even if they are well aware that China and Russia have entered into a close partnership.
Leaders should therefore communicate the risks of Europe’s more abstract and distant interdependence on China. They should also point to various scenarios that could play out between the US and China. While remaining neutral in the case of great power confrontation is an appealing idea, a US-China confrontation would have a massive impact on Europe’s trade and economy at a minimum and European countries would certainly not be neutral bystanders. In addition, the US would likely demand loyalty from Europeans, reminding them of America’s pivotal role in ensuring a strong Western response to Russia’s invasion of Ukraine. Leaders therefore need to engage in a public discussion about the dangers of failing to prepare for such a scenario.
Leaders could also explain how their approach is based on European values. For example, Europeans should avoid excessive dependencies on China if they want to defend human rights and democracy. Leaders should also explain that strengthening Europe’s hard power would help defend the normative elements of its foreign policy and allow them to gain credibility and efficiency – and ensure that Europe preserves its autonomy to place them at the centre of its dealings with the rest of the world if it chooses to.
Russia
Last but not least, European leaders should not get carried away by possible disagreements about Europe’s future relationship with Russia. The form of this relationship will be highly contingent on the outcome of the fighting, the result of hypothetical peace negotiations, and the possibility of a change in government in Moscow. Seeing Europeans divided on this point today is in the Kremlin’s interest, but it is certainly not in Europe’s.
Instead, European leaders should focus on maintaining their current unity. They should start discussing what Europe’s limited relationship with Russia could look like in the future according to these different scenarios. This would not only prepare the ground for a future political consensus on Europe’s Russia policy, but it could also send a useful signal to the Russian population about the benefits of a negotiated peace.
*
European citizens may be only slowly adapting to the new reality of an increasingly confrontational world. But the shifts that we observe in the public’s views on China, the US, and Russia can pave the way for building a new European foreign policy consensus. European leaders should recognise the public as, at the very least, the “necessary partners” in that endeavour.
Methodology
This report is based on a public opinion poll of adult populations (aged 18 and over) conducted in April 2023 in 11 EU countries (Austria, Bulgaria, Denmark, France, Germany, Hungary, Italy, the Netherlands, Poland, Spain, and Sweden). The total number of respondents was 16,168.
The polls were carried out for ECFR as an online survey through Datapraxis and YouGov in Austria (1,000 respondents; 6-12 April), Denmark (1,019; 6-11 April), France (3,087; 6-14 April), Germany (3,023; 6-13 April), Italy (1,000; 6-12 April), Poland (1,525; 6-18 April), Spain (1,502; 6-12 April), and Sweden (1,003; 6-12 April); and through Datapraxis and Alpha in Bulgaria (1,000; 6-19 April); Datapraxis and Szondaphone in Hungary (1,002; 6-20 April); and Datapraxis and Analitiqs in the Netherlands (1,007; 4-13 April). In all these countries the sample was nationally representative of basic demographics and past votes.
For certain questions – concerning the perception of other countries as allies, partners, rivals, or adversaries; the future relationship with Russia; and the position to be adopted in the event of a US-China conflict over Taiwan – national samples were split so equal numbers of respondents answered from the perspective of Europe and from their own country.
About the authors
Jana Puglierin is head of the Berlin office and senior policy fellow at the European Council on Foreign Relations. She is also director of ECFR’s Re:shape Global Europe initiative, which aims to shed new light on the changing international order and how it affects Europe’s place in the world.
Pawel Zerka is a senior policy fellow at the European Council on Foreign Relations. He is a lead ECFR analyst on European public opinion. He contributes to ECFR’s Re:shape Global Europe initiative, which aims to shed new light on the changing international order and how it affects Europe’s place in the world.
Acknowledgments
We are very grateful to Stiftung Mercator, especially to Teresa Spancken, for their enduring support for ECFR and particularly the Re:shape Global Europe initiative, of which this paper forms a part.
We also would like to thank our fantastic ECFR colleagues for helping this project through its various stages. Susi Dennison, Jeremy Shapiro, and Mark Leonard provided strategic and intellectual guidance for our research. Rafael Loss, Marie Dumoulin, and Janka Oertel read early drafts and made useful suggestions on data interpretation. Gosia Piaskowska helped with data analysis, while Angela Mehrer ensured we kept all the balls in the air without going crazy. Special thanks go to Nastassia Zenovich for graphic design and Andreas Bock for managing the communication side of the project. Lucie Haupenthal and Harry Higgins pushed us towards setting ambitious advocacy goals – and made implementing them possible. Finally, as the paper’s editor, Flora Bell was the indispensable fifth element – translating our messy thoughts into a (hopefully) clear argument.
Despite these many and varied contributions, any mistakes remain the authors’ own.
ECFR partnered with Think Tank Europa on this project.
The European Council on Foreign Relations does not take collective positions. ECFR publications only represent the views of their individual authors.
Διαδικτυακή συνάντηση με τη Χριστίνα Μαραντέλου για την διατροφική αλυσίδα και την Wikifarmer
Hλεκτρονικό Περιοδικό του Συλλόγου Αποφοίτων της Γερμανικής Σχολής Θεσσαλονίκης
Χριστίνα αποφοίτησες από την ΓΣΘ το 2003. Που σε βρίσκουμε σήμερα και ποιες είναι οι διαδρομές που ακολούθησες?
Από όσο θυμάμαι τον εαυτό μου πάντα με γοήτευε ο φυσικός κόσμος, η βιολογία, τα τρόφιμα και οι επιπτώσεις του στο ανθρώπινο σώμα. Σημαντικό ρόλο έπαιξε επίσης η επιρροή της οικογένειάς μου για την αγάπη στη μητέρα φύση και τη σημασία της Μεσογειακής διατροφής, καθώς και η αγρότισσα γιαγιά μου Χριστίνα – πρόσφυγας από το Φανάρι της Κωνσταντινούπολης – και πρωτοπόρος στην καλλιέργεια λαχανικών σε θερμοκήπια για την εποχή της. Με τα χρόνια, αυτή η γοητεία μετατράπηκε σε αγάπη μου για τις βιοεπιστήμες και τη χημεία που με οδήγησε στη μελέτη της γεωργίας και της επιστήμης των τροφίμων. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών μου στη Γεωπονική Σχολή του Α.Π.Θ., συνέχισα με μεταπτυχιακές σπουδές στη Νανοβιοτεχνολογία με εξειδίκευση στη Νανοτεχνολογία Τροφίμων στο ίδιο πανεπιστήμιο. Συμπληρωματικά, θα μου επιτρέψετε να αναφέρω πώς ήμουν η πρώτη γεωπόνος που έγινε δεκτή στο συγκεκριμένο διατμηματικό-διεπιστημονικό πρόγραμμα σπουδών. Παράλληλα με τις μεταπτυχιακές μου σπουδές εργάστηκα ως βοηθός έρευνας στο Εργαστήριο Χημείας, Βιοχημείας και Φυσικοχημείας Τροφίμων του Α.Π.Θ., όπου συμμετείχα σε ερευνητικά προγράμματα με κορυφαίες Ελληνικές εταιρίες τροφίμων όπως η «Μπάρμπα Στάθης». Αυτό που απόλαυσα ιδιαίτερα στην επαγγελματική μου πορεία ήταν η συνδημιουργία και παρουσίαση της εβδομαδιαίας τηλεοπτικής εκπομπής «Μητέρα Γη» στην Ελληνική Ραδιοτηλεόραση (ΕΤ3) σχετικά με νέες μεθόδους παραγωγής αγροδιατροφικών προϊόντων ακολουθώντας την πορεία τους «από το αγρόκτημα στο πιάτο». Μάλιστα, με την ομάδα της εκπομπής πετύχαμε πολλές συνεχόμενες φορές και τη μεγαλύτερη τηλεθέαση του τηλεοπτικού καναλιού. Στη συνέχεια, και μετά την παύση της λειτουργίας της ΕΤ3 εργάστηκα ως ερευνητικός συνεργάτης στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ). Στις αρχές του 2020 μετακόμισα στο Λονδίνο όπου εργάστηκα αρχικά ως υπεύθυνη παραγωγής σε αγγλικές εταιρίες τροφίμων. Έχω συνεργαστεί με αμερικάνικα και αγγλικά περιοδικά όπως το Food Logistics και το New Food Magazine, δίνοντάς μου τη δυνατότητα να εξερευνήσω νέες πτυχές και προοπτικές σχετικά με την παραγωγή τροφίμων και την αγροδιατροφική εφοδιαστική αλυσίδα. Τους τελευταίους μήνες αρθρογραφώ ως ελεύθερος εξωτερικός συνεργάτης (ad-hoc) στην παγκόσμια πλατφόρμα Wikifarmer και προετοιμάζω τα νέα μου επαγγελματικά projects.
H Wikifarmer είναι μια παγκόσμια πλατφόρμαπου έχει σαν στόχο να στηρίξει και να ενδυναμώσει τους αγρότες και πρόσφατα μάλιστα προσέλκυσε το ενδιαφέρον επενδυτών διεθνούς εμβέλειας. Συνεργάζεσαι με άρθρα σου και θα θέλαμε να μας πεις λίγα λόγια για αυτό το ενδιαφέρον εγχείρημα.
H συνεργασία μου με τη Wikifarmer με εκφράζει ως επαγγελματία και ως άνθρωπο, καθώς ο σκοπός της πλατφόρμας είναι η επιμόρφωση του σύγχρονου αγρότη-επιχειρηματία και ο εκδημοκρατισμός της γεωργίας (democratize agriculture). Προσφέρει δωρεάν πρόσβαση σε σχετικά εκπαιδευτικά άρθρα, στην εγχώρια και παγκόσμια αγορά και έχει χαρακτηριστεί από τον Διεθνή Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) των Ηνωμένων Εθνών ως η Wikipedia των αγροτών. Η πλατφόρμα, λειτουργεί και ως marketplace χονδρικής και λιανικής με παγκόσμια απήχηση και , σε αρκετές περιπτώσεις διευκολύνει τους παραγωγούς και σε επίπεδο μεταφοράς και logistics. Τα άρθρα μου είναι σχετικά με θέματα επιστήμης και τεχνολογίας τροφίμων καθώς και εφοδιαστικών αλυσίδων τροφίμων.
Χριστίνα ανέφερες ότι ένα από τα πρώτα δώρα που σου χάρισαν όταν ήσουν μικρή ήταν ένα μικροσκόπιο, με το οποίο άρχισες να παρατηρείς και να αναλύεις τα τρόφιμα, και πολλά από τα άρθρα σου σχετίζονται με την διατροφή. Σήμερα υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση για την σημασία του οικολογικού αποτυπώματος των τροφίμων. Τι σημαίνει ο όρος και τι ισχύει για τις διαφορετικές κατηγορίες τροφίμων όπως λαχανικά, σιτηρά, κτηνοτροφικά προϊόντα?
Το αποτύπωμα άνθρακα είναι οι συνολικές εκπομπές αερίων θερμοκηπίου (GHG) που προκαλούνται άμεσα και έμμεσα από ένα προϊόν. Υπολογίζεται αθροίζοντας τις εκπομπές που προκύπτουν από κάθε στάδιο της διάρκειας ζωής ενός προϊόντος. Καθ ‘όλη τη διάρκεια ζωής ή τον κύκλο ζωής ενός προϊόντος, μπορεί να εκπέμπονται διαφορετικά GHG, όπως διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο και υποξείδιο του αζώτου, που προέρχονται κυρίως από γεωργικές πρακτικές, το καθένα με μεγαλύτερη ή μικρότερη ικανότητα να παγιδεύει θερμότητα στην ατμόσφαιρα. Τα τρόφιμα αντιπροσωπεύουν το 10-30% του αποτυπώματος άνθρακα ενός νοικοκυριού. Η παραγωγή ευθύνεται για το 68% των εκπομπών από τρόφιμα, ενώ οι μεταφορές το 5%.
Παραδοσιακά επικρατούσε η άποψη ότι το οικολογικό αποτύπωμα των ζωικών προϊόντων είναι πολύ μεγαλύτερο από το αντίστοιχο των φυτικών προϊόντων, λόγω της παραγωγής μεθανίου και υποξειδίου του αζώτου από τη διαδικασία πέψης των ζώων και τη διαχείριση της κοπριάς. Σύμφωνα όμως με αποτελέσματα πολύ πρόσφατης έρευνας του ερευνητικού κέντρου Rothamsted Research στο Hertfordshire του Ηνωμένου Βασιλείου και μίας νέας μεθόδου αξιολόγησης που υπολογίζει την ποιότητα πρωτεΐνης ενός τροφίμου, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις του βοείου κρέατος και των γαλακτοκομικών μειώνονται στο μισό. Τα περιβαλλοντικά αποτυπώματα ορισμένων τροφίμων, υπολογιζόμενα ανά μονάδα παραγόμενης πρωτεΐνης, κινδυνεύουν να παραπληροφορήσουν τη βιομηχανία τροφίμων αλλά και τους καταναλωτές, σύμφωνα με τους ερευνητές. Αντίθετα, η πλήρης διατροφική αξία των τροφίμων πρέπει να λαμβάνεται πλήρως υπόψη όταν οι επιστήμονες προσπαθούν να υπολογίσουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της παραγωγής διαφορετικών τροφίμων (1). Eπιπρόσθετα, σύμφωνα με μία ακόμη νέα μελέτη, η επίδραση της θέρμανσης του μεθανίου στην ατμόσφαιρα της Γης έχει υπερεκτιμηθεί κατά περίπου 30%. Αν και το μεθάνιο είναι ένα ισχυρό αέριο θερμοκηπίου, που απορροφά ακτινοβολία μακρών και βραχέων κυμάτων, η απορρόφηση της ακτινοβολίας βραχέων κυμάτων ψηλά στην ατμόσφαιρα οδηγεί σε λιγότερα σύννεφα στο ανώτερο στρώμα, το οποίο στην πραγματικότητα ψύχει την κάτω τροπόσφαιρα και οδηγεί σε περισσότερα σύννεφα. Αυτά τα παχύτερα σύννεφα χαμηλού επιπέδου αντανακλούν περισσότερη από την ακτινοβολία βραχέων κυμάτων του ήλιου πίσω στο διάστημα, οδηγώντας σε ένα φαινόμενο ψύξης που υπερνικά τη θέρμανση λόγω απορρόφησης (2).
Πολλά από τα προβλήματα στην διατροφική αλυσίδα σχετίζονται με την σπατάλη και την απώλεια τροφίμων σε όλα τα στάδια και σε όλα τα μέρη του πλανήτη. Η WWF έχει υπολογίσει ότι από τα 4 δισεκατομμύρια τόνους τροφίμων που παράγονται ετησίως περισσότερα από 1,2 δισεκατομμύρια δεν καταναλώνονται. Ποια είναι η άποψη σου για αυτό το θέμα ? Πως μπορούμε να υιοθετήσουμε μια διατροφή φιλική προς τον πλανήτη?
Η καλλιέργεια, η παραγωγή και η αγορά περισσότερων τροφίμων από ό,τι χρειαζόμαστε και η απόρριψή τους κοστίζει στους αγρότες, στις επιχειρήσεις τροφίμων και στους πολίτες εκατομμύρια ευρώ ή λίρες ετησίως. Υπάρχουν τεράστιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη σπατάλη τροφίμων, ιδιαίτερα εάν καταλήξουν σε χώρους υγειονομικής ταφής. Η σπατάλη τροφίμων και θερμίδων με την υπερκατανάλωση τροφής που οδηγεί στην παχυσαρκία είναι μια άλλη μορφή σπατάλης τροφίμων. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε τη σπατάλη τροφίμων για όλους τους παραπάνω πρακτικούς λόγους, αλλά και επειδή η σπατάλη τροφίμων είναι βαθιά ανήθικη. Τα σπαταλημένα τρόφιμα είναι σύμβολο μεγάλου μέρους της περιβαλλοντικής καταστροφής που είναι ευρέως διαδεδομένη στη δυτική κοινωνία. Είναι επίσης θεμελιώδης αδικία ότι τόσο πολύ φαγητό καταλήγει στα απορρίμματα ενώ τόσοι πολλοί άνθρωποι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να τραφούν.
Επιπροσθέτως, αγοράζοντας και καταναλώνοντας τοπικά αγροδιατροφικά προϊόντα συμβάλλουμε στη μείωση των εκπομπών που προέρχονται από τις μεταφορές, στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και στην επισιτιστική ασφάλεια (food security) του πλανήτη μας. Στην ουσία αναφέρομαι στη σημασία των «κοντών» εφοδιαστικών αλυσίδων (short supply chains)(3). Επίσης η αγορά και κατανάλωση εποχιακών προϊόντων έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των εκπομπών άρα και μικρότερο οικολογικό αποτύπωμα, καθώς δε χρειάζεται να δαπανηθεί επιπρόσθετη ενέργεια και λιπάσματα για την καλλιέργεια σε θερμοκήπια. Μία ακόμη προσέγγιση είναι αυτή της κυκλικής οικονομίας στη διαχείριση της ποσότητας των αποβλήτων τροφίμων σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Όλα τα παραπάνω μπορούν να συνοψιστούν σε μία φράση «O σεβασμός στην τροφή».
Ενδεικτική βιβλιογραφία
McAuliff G. A. Protein quality as a complementary functional unit in life cycle assessment (LCA). The International Journal of Life Cycle Assessment, Volume 28, Pages 146–155 (2023)
In the run-up to the presidential election on May 14, incumbent president Recep Tayyip Erdoğan made Turkey’s defense industry a crucial part of his campaign. This sector, which should generally be kept separate from everyday political discourse due to its close connection to national security, has been exploited for political gain and to inflame nationalist sentiment among the people. The capabilities of domestically produced defense products have been exaggerated, creating the impression that Turkey is now self-sufficient in meeting its defense needs, thereby eliminating foreign dependence.
However, the politicization of the defense industry and Erdoğan’s portrayal of it as an untouchable sector have prevented objectively assessing its shortcomings. The reality is quite different. Turkey’s geopolitical position makes it vulnerable to potential crises due to its lack of a capable air force. More than ever, Turkey needs a robust and competent military power for its national security. Unfortunately, the glorification of the defense industry has overshadowed this pressing need.
One of the defense industry products highlighted in the election rhetoric was the jet-powered Kızılelma unmanned combat air system (UCAS) manufactured by Baykar Defense, which is owned by Erdoğan’s son-in-law Selçuk Bayraktar and his brother Haluk Bayraktar. According to the propaganda spread by Erdoğan loyalists, the Kızılelma will give the Turkish Armed Forces (TSK) superior airpower capabilities, better than even fifth-generation fighter jets.
According to Baykar Defense, Kızılelma will have a maximum takeoff weight of 6 tons, including 1.5 tons of ammunition, and fly at an altitude of 35,000-40,000 feet. The prototype flies at a speed of 0.6-0.9 mph. Kızılelma can stay in the air for up to four or five hours and will be controlled by satellite via the SATCOM antenna. It is powered by AI-322F turbofan engines made by Ukraine’s Ivchenko-Progress company. It will be equipped with an AESA radar made by ASELSAN and capable of launching indigenous Bozdoğan and Gökdoğan air-to-air missiles.
Gökdoğan and Bozdoğan within and beyond visual range Air to Air Missiles (AAM) are manufactured by the Defense Industries Research and Development Institute (SAGE) of the Scientific Technological Research Council of Turkey (TÜBITAK). However, equipping the Kızılelma with AAMs does not make it a platform that can fight for air superiority like a fourth or fifth-generation fighter jet. To assign Kızılelma to a dogfight with fighter jets requires artificial intelligence (AI)-based mission algorithms to provide Kızılelma with the ability to respond to unexpected situations or make quick decisions during the engagement.
Recent trials conducted by the US Air Force suggest it may be premature to deploy AI-driven UCASs for tasks typically undertaken by fourth or fifth-generation fighter jets. According to Insider Col. Tucker “Cinco” Hamilton, the head of the Air Force’s AI Test and Operations, speaking at a conference in London warned about the unpredictable and potentially dangerous behavior of AI-enabled technology. He referenced a simulated test in which an AI-powered drone identifying enemy surface-to-air missiles (SAMs) acted contrary to the human operator’s directives. The drone, fixated on eliminating the identified threat to earn points, eventually “attacked” the operator, hindering its progress. Despite having been programmed not to harm the operator, it began to target the communication tower used by the operator for control. But after reports of the talk emerged on Thursday, the colonel said he misspoke and that the “simulation” he described was a “thought experiment” that never happened.
Air Force spokesperson Ann Stefanek had denied the existence of such a simulation, underscoring the Air Force’s dedication to the ethical and responsible use of AI technology.
Unlike the US, Turkey still needs sufficient technological infrastructure, budget and experience to develop such algorithms. Therefore, there is much progress to be made by Turkey. Under these circumstances, it is unrealistic to expect that an AI-driven Kızılelma UCAS will soon be used in missions of air superiority like a fourth or fifth-generation fighter jet.
Erdoğan was re-elected president. It is time to wake up and face reality. The Turkish Air Force (TAF) was in crisis following a failed coup in July 2016. The coup attempt led to a halving of TAF’s pilot pool — from 1,350 to 680. TAF had to recruit Pakistani pilots to train its own F-16 pilots. TAF has a total of 270 F-16C/D aircraft in its inventory, all of them Block 30/40/50 models. Additionally, the Turkish F-16 fleet has been heavily employed for border patrol since the start of the Syrian civil war, counter-Kurdistan Workers’ Party (PKK) missions since 2015 and in support of Turkish operations in Syria’s Idlib in 2020. Most of these aircraft will have to be phased out over the next 10 to 15 years, depending on their upgrades. Turkey’s removal from the F-35 Joint Strike Fighter program in response to its purchase of Russia’s S-400 air defense system and the aging of its existing F-16s will result in significant deficiencies in its aerial warfare capability. At the same time, as Greece, Israel and Egypt strengthen their air forces, Turkey’s security in the Aegean and eastern Mediterranean may deteriorate as the balance of air power shifts against it.
On Sept. 30, 2021 the Turkish government submitted a Letter of Request to the US government covering the procurement of 40 new-build F-16V Block 70 fighter jets and some 80 upgrade kits for the modernization of 29 Block 50+ and 50 Block 40M aircraft in the TAF inventory to the Block 70 level. Earlier, in January 2023, the Biden administration had informed Congress about a potential $20 billion sale of F-16 fighter jets to Turkey.
In order for Turkey to receive F-16 Block 70s and modernization kits, Congress must approve the sale. Although US Secretary of State Antony Blinken has said the sale of F-16s to Turkey and Turkey’s ratification of Sweden’s NATO membership are two different issues, it is a fact that Turkey’s ratification of Sweden’s NATO membership would speed up the sale. Therefore, in order to speed up the F-16 Block 70s and Viper modernization kits sales process, the Erdoğan administration will likely approve Sweden’s NATO membership by the time of the NATO Leaders’ Summit in Lithuania on July 11-12 because Turkey’s current air force is far from meeting Turkey’s national security needs.
* Fatih Yurtsever is a former naval officer in the Turkish Armed Forces. He is using a pseudonym out of security concerns.
Και ήλθε χθες, την επομένη της πάνδημης κηδείας Του, να το επιβεβαιώσει η «Εφ.Συν», η οποία, με σχόλιο του Δ(ημήτρη).ΑΓΓ(ελίδη) «καταχεριάζει» τον εκλιπόντα(…)γιά την κριτική που είχε ασκήσει γιά την ντροπή της Μόριας στη Λέσβο, της “αποθήκης” χιλιάδων απελπισμένων που είχαν πλημμυρίσει τότε την Ελλάδα, επί ημερών της αριστερο/ακροδεξιάς συγκυβέρνησης Τσίπρα-Καμμένου, αυτό μόνον θέλησε να κρατήσει γιά την ελεύθερη αυτή προσωπικότητα που μάς άφησε και που βεβαίως ήταν στον αντίποδα της εκπεσούσης εξουσίας το 2019….
Τα ΣΥΡΙΖΑίϊκα “τεφτέρια”
κυνηγούν μετά θάνατον
τον Στρατηγό Μιχάλη Κωσταράκο
Εγραψα, σε προηγούμενη ανάρτηση μου, γιά την απαράδεκτη, από κάθε άποψη, ΠΑΝΤΕΛΗ εκπροσώπηση του ΣΥΡΙΖΑ στη εξόδιο ακολουθία της περασμένης Τρίτης,6ης Ιουνίου 2023, γιά τον εκλιπόντα Στρατηγό Μιχάλη Κωσταράκο):
Το σιδηρούν κανόνα της (αυτο)πειθαρχίας τους όταν πρόκειται γιά “εσωτερικό εχθρό” (…)ήλθαν να επιβεβαιώσουν γιά πολλοστή φορά σήμερα από το ΣΥΡΙΖΑ, με απίστευτη μικρότητα και συνακόλουθη απέραντη εχθροπάθεια, στο πρόσωπο του εμβληματικού Στρατηγού Μιχάλη Κωσταράκου που κήδεψε σήμερα η Θεσσαλονίκη, στην πάνδημη εξόδιο ακολουθία, χοροστατούντος του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παναγιώτατου κ.κ. Άνθιμου. Ουδείς, στην κυριολεξία ουδείς από το Κόμμα αυτό, παρέστη στον ύστατο αποχαιρετισμό γιά τον Επίτιμο Α/ΓΕΕΘΑ και επί τριετία πρώτο Έλληνα Πρόεδρο στην Σρατιωτική Επιτροπή της ΕΕ(EU/MC) από το ΣΥΡΙΖΑ, με τόση προσφορά εις τα κοινά. Τυχαίο; Διόλου, αλλά όχι και τυχαίο, μετά λόγου γνώσεως μάλλον το επέλεξαν, γιά τα όσα είχε πει ο Στρατηγός Μιχάλης Κωσταράκος στο 12ο Συνέδριο της ΝΔ γιά τη Συμφωνία των Σκοπίων, το Δεκέμβριο του 2018, με κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ.
“Ήταν μία αναίτια ήττα, την οποία υποστήκαμε χωρίς καν να πολεμήσουμε, σε μία μάχη από την οποία δεν είχαμε τίποτε να κερδίσουμε και την οποία κανείς δεν μάς πίεσε να δώσουμε.Με τη διαδικασία επικύρωσης να προχωρεί κανονικά από την άλλη πλευρά, παράγονται μη αναστρέψιμα αποτελέσματα.Είμαστε ιδανικοί αυτόχειρες, καταφέρνοντας να απεμπολήσουμε δικαιώματά μας και να αδρανοποιήσουμε κάθε πλεονέκτημά μας και να παρουσιάσουμε μία άνευ όρων παράδοση ως υπερήφανη διαπραγμάτευση γιά την επίλυση ενός προβλήματος που ήταν, κατά βάση, πρόβλημα των άλλων”,είπε τότε.
Απορία, συνεπώς, δεν έχω την παραμικρή, αλλά και δεν μπορώ να αντιληφθώ μία τέτοια σκληρή, ακατανόητη στάση, ει μη μόνον από μισαλλοδοξία.Με την ευκαιρία πάντως, το ότι κατετέθη στεφάνι από το Ναύαρχο ε.α. Ευάγ. Αποστολάκη, υπό την ιδιότητα του πρώην ΥΕΘΑ, ουδόλως αίρει τα όσα προηγουμένως ανεφέρθησαν γιά το ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά αυτός είναι ο ΣΥΡΙΖΑ, δεν μπορεί, δεν θέλει να κρύψει την ισχυρή και διαρκή αποκρουστική του εικόνα, συνεπώς δεν μπορεί να την ωραιοποιήσει, όσο κι αν το προσπαθεί…
Και ήλθε χθες, την επομένη της πάνδημης κηδείας Του, να το επιβεβαιώσει η «Εφ.Συν», η οποία, με σχόλιο του Δ(ημήτρη).ΑΓΓ(ελίδη) «καταχεριάζει» τον εκλιπόντα(…)γιά την κριτική που είχε ασκήσει γιά την ντροπή της Μόριας στη Λέσβο, της “αποθήκης” χιλιάδων απελπισμένων που είχαν πλημμυρίσει τότε την Ελλάδα, επί ημερών της αριστερο/ακροδεξιάς συγκυβέρνησης Τσίπρα-Καμμένου, αυτό μόνον θέλησε να κρατήσει γιά την ελεύθερη αυτή προσωπικότητα που μάς άφησε και που βεβαίως ήταν στον αντίποδα της εκπεσούσης εξουσίας το 2019.
Αυτοί που δηλώνουν αντίθετοι στους «φακέλους της δεξιάς» φακελώνουν όσους τούς ασκούν τεκμηριωμένη κριτική και ευκαιρίας δοθείσης-ακόμη και μετά τον θάνατο των «δραστών»-ανασύρουν τα «ενοχοποιητικά» στοιχεία γιά να προσβάλλουν μνήμες, με τη θλιβερή σύμπραξη «δημοσιογράφων», όπως, εν προκειμένω, από την “πατσαβούρα” της Κολοκοτρώνη 8.
Και μάλιστα κατά τρόπο που προδίδει προδήλως θρασύδειλους, οι οποίοι θα είχαν πολλαπλώς ενοχληθεί από όσα είχε πει ο γενναίος, γιά το φρόνημά του, Στρατηγός Μιχάλης Κωσταράκος από το βήμα του 12ου Συνεδρίου της ΝΔ, με λόγια-ευθείες βολές κατά της Συμφωνίας των Πρεσπών.
Και βεβαίως, πώς να χωνέψουν, ότι, ο Στρατηγός είχε εκλεγεί παμψηφεί πρώτος Έλληνας Πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής της ΕΕ, με την τότε Κυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου, ουσιαστικώς εις τον αντίποδα της υποψηφιότητας Κωσταράκου, εναντίον της οποίας απέτυχαν να δρέψουν τους επιθυμητούς τους καρπούς…
Θλίψη, απέραντη θλίψη και ντροπή είναι που μπορείς να εκφράσεις, γιά ανελεύθερες πρακτικές που παραπέμπουν σε εποχές και καταστάσεις, των οποίων η αναβίωση επιβεβαιώνει ότι τέτοια «φύλλα» και οι πολιτικοί τους πάτρωνες, εις το κομματικό ιερατείο της Κουμουνδούρου, ουδόλως έχουν μετακινηθεί από τον αριστερό σκοταδισμό, που δεν απέχει και πολύ από σταλινικές πρακτικές που θα θέλαμε να θεωρούμε οριστικές απελθούσες.
Σήμα κινδύνου όλα αυτά, απαιτούν δημοκρατική εγρήγορση και απάντηση σε όλα τα επίπεδα, με κάθε πρόσφορο δημοκρατικό τρόπο καταλογισμού ευθυνών και του απορρέοντος ελέγχου….
Πολύς λόγος γίνεται για το νέο «επιθετικό» υπουργικό συμβούλιο του Ρ.Τ. Ερντογάν αλλά και την αλλαγή φρουράς στις τουρκικές μυστικές υπηρεσίες. Ας δούμε όμως συνοπτικά τις θέσεις που πρεσβεύουν οι ιέρακες/μπροστάρηδες του τουρκικού επεκτατισμού.
Νέος τούρκος ΥΠΕΞ – «Keeper of all secrets» κατά τον Ερντογάν
Ο μυστικοπαθής πρώην επικεφαλής της ΜΙΤ -στον οποίο πιστώνεται η ανασύστασή της-, Χακάν Φιντάν, αποτελεί την προσωποποίηση του τουρκικού βαθέως κράτους. Έχει αναπτύξει επί του πεδίου όλο το φάσμα των τουρκικών αναθεωρητικών διεκδικήσεων από το 2010 και εντεύθεν ενώ ενσαρκώνει τη νέα έκφανση της τουρκικής επιθετικότητας, σύμφωνα με τον αν. Καθηγητή Γεωπολιτικής και Ενεργειακής Πολιτικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Θεόδωρο Τσακίρη. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο όγκος της ΜΙΤ τετραπλασιάσθηκε επί των ημερών του Φιντάν. Πρωτοστάτησε στις εκκαθαρίσεις/αποαμερικανοποίηση μετά την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016 και σαφώς δεν τρέφει φιλικά αισθήματα προς τη Δύση (επικρίθηκε για τους στενούς δεσμούς του με το ιρανικό καθεστώς) ενώ παραμένει στο πλευρό του Ερντογάν από το 2003 μέχρι σήμερα. Ο Φιντάν μεταξύ άλλων ενορχήστρωσε την «υβριδική» επίθεση της Τουρκίας στον Έβρο τον Φεβρουάριο το 2020, εργαλειοποιώντας δεκάδες χιλιάδες μετανάστες σε μια προσπάθεια να επαναλάβει ότι συνέβη το 2015 στα ελληνικά νησιά.
Νέος τούρκος ΥΠΑΜ – Υπερασπιστής της «Γαλάζιας Πατρίδας»
Για τον Γιασάρ Γκιουλέρ, ανώτερες στρατιωτικές πηγές αναφέρουν ότι πρόκειται για άνδρα που διατηρεί χαμηλό προφίλ. Είναι ισλαμιστής και φειδωλός στα λόγια. Την περίοδο 2011-2013 διατέλεσε επικεφαλής της υπηρεσίας πληροφοριών των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, ενώ διορίστηκε Α/ΓΕΕΘΑ το 2018 αντικαθιστώντας τον Χουλουσί Ακάρ. Επί αρχηγίας του, οι υπερπτήσεις και παραβιάσεις του FIR Αθηνών αυξήθηκαν δραματικά. Ο Γκιουλέρ ήταν πίσω από τις εισβολές της Τουρκίας στη Συρία το 2019 και το 2020 αλλά και το γκριζάρισμα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας με τα γεγονότα του Oruc Reis που έφεραν τις δύο χώρες στο κατώφλι του πολέμου. Κατά τη διάρκεια της κρίσης ήταν εκείνος που έκρουε τα τύμπανα εισηγούμενος στον Ακάρ να αναπτύξει ολόκληρο σχεδόν τον τουρκικό στόλο απέναντι στον ελληνικό. Ο νέος ΥΠΑΜ κατά την τελετή παράδοσης/παραλαβής του ΥΠΕΘΑ (05/06/2023) ξεκαθάρισε ότι η υπεράσπιση της «Γαλάζιας Πατρίδας» θα αποτελέσει τον πυρήνα των επιδιώξεών του.
Νέος επικεφαλής της ΜΙΤ – Άνθρωπος της CIA(;)
Πέραν των επιλογών του Ρ.Τ. Ερντογάν στο ανανεωμένο υπουργικό συμβούλιο, η τοποθέτηση του εξ απορρήτων μυστικοσύμβουλού του (ανθρώπου για ειδικές αποστολές), Ιμπραήμ Καλίν, ως επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών, αποτελεί σημαντική εξέλιξη.
Ο Καλίν είναι πολιτικό και πνευματικό τέκνο του Ερμπακάν, Γκιουλέν και Νταβούτογλου. Σύμφωνα με αρχεία που δημοσιεύθηκαν από το WikiLeaks, ο Καλίν (ως εξ απορρήτων σύμβουλος του Ερντογάν), ήταν μία από τις πηγές του γνωστού αμερικανικού think tank «Strafor», το οποίο διατηρεί δεσμούς με την CIA. Γι’ αυτό και έχει κατηγορηθεί ως πράκτορας των Αμερικανών. Εάν βέβαια υπήρχε η ελάχιστη υπόνοια στον τούρκο πρόεδρο ότι το δεξί του χέρι έχει σχέσεις με αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες εις βάρος της Τουρκίας και του ιδίου, ηλίου φαεινότερον ότι θα τον είχε καρατομήσει προ πολλού. Συνάγεται λοιπόν ότι εάν όντως υπήρχε κάποιου είδους «επαφή», αυτή θα ήταν με μορφή που προωθεί τα συμφέροντα του ερντογανικού καθεστώτος…
Αξίζει να αναφερθούν ενδεικτικά και κάποιες από τις προσωπικές απόψεις του Καλίν, σύμφωνα με τις οποίες οι Τρώες ήταν μουσουλμάνοι που δέχτηκαν επίθεση από «βαρβαρικά» ελληνικά φύλα. Ο νέος επικεφαλής της ΜΙΤ φτάνει στο σημείο να αμφισβητεί ακόμη και την ιστορική συνέχεια του ελληνικού έθνους αφού θεωρεί ότι οι Έλληνες είναι -δήθεν- χριστιανοί Οθωμανοί.
Υπενθυμίζεται ότι ο Καλίν πρωτοστάτησε στις μυστικές συμφωνίες Καλίν-Σουρανή (Βερολίνο, 13/07/2020) και Καλίν-Μπούρα (Γραφεία της Γερμανικής Αντιπροσωπείας στις Βρυξέλες, 18/12/2022), όπου σύμφωνα με ομολογία του Κυριάκου Μητσοτάκη, υπήρξε κατ’ αρχήν συμφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες. Στη συνέχεια όμως αποκαλύφθηκε ότι επιπλέον ζητήματα (όπως η αποστρατιωτικοποίηση) έχουν τεθεί επί τάπητος, και θα αποτελέσουν αντικείμενο στον επικείμενο Ελληνοτουρκικό διάλογο/διαπραγμάτευση με αμερικανογερμανική επιδιαιτησία μετά την ολοκλήρωση της εκλογικής διαδικασίας στην Ελλάδα (1 και 2).
Συμπερασματικά
Η επιλογή των εν λόγω προσώπων από τον Ρ.Τ. Ερντογάν έχει ένα κοινό χαρακτηριστικό και αυτό εντοπίζεται στην ακραία ανθελληνική/αντιδυτική και αναθεωρητική/επιθετική στάση τους. Είναι σαφές ότι ο λεγόμενος «Αιώνας της Τουρκίας» και το κυοφορούμενο τουρκικό «παζάρεμα» με τη Δύση, στοχεύουν στην απομείωση κυριαρχικών δικαιωμάτων (ίσως και κυριαρχίας) της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι οποίες θα θυσιαστούν ως άλλες Ιφιγένειες για να εξευμενίσουν τον τουρκικό μαξιμαλισμό και να παραταθεί η παραμονή της γείτονoς στο δυτικό μαντρί.
Η παρουσία του διοικητή της CIA στην Αθήνα και τον Έβρο αλλά και η προαναγγελθείσα επίσκεψη υψηλόβαθμων Αμερικανών αξιωματούχων πιθανότατα εντός του καλοκαιριού (1 και 2), είναι ενδεικτικές του κλίματος που καλλιεργείται για ότι πρόκειται να ακολουθήσει, συνεργία των ελληνικών πολιτικών ελίτ που προλειαίνουν το έδαφος (1, 2, 3, 4, 5, 6, και 7) για τις «Πρέσπες του Αιγαίου – Ανατολικής Μεσογείου», οι οποίες δρομολογούνται εδώ και δεκαετίες (1 και 2).
Η Τουρκία έχει ήδη διαμηνύσει ότι σε περίπτωση που οι όποιες διαδικασίες ελληνοτουρκικού διαλόγου, καταρρεύσουν, τότε θα αναλάβει δράση αυξάνοντας την ένταση. Γι’ αυτόν τον λόγο οι τούρκοι ιέρακες, βρίσκονται ήδη σε «θέσεις μάχης» έναντι του Ελληνισμού…