Αρχική Blog Σελίδα 1608

Δ. Κόντης: ΙΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΙΚΑ ΥΔΑΤΑ: ΔΥΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

2
Διαβάστε δύο επισημάνσεις του Δημήτρη Κόντη που δεν είναι ευρέως γνωστές. Είναι πολύ σημαντικές:
Dimitrios Kondis
Δύο σημαντικές παρατηρήσεις που δεν γνωρίζει το ευρύ κοινό:
1. Εάν πάμε στην Χάγη χωρίς να έχει προηγηθεί επέκταση στα 12 ν.μ. υπάρχει το ενδεχόμενο να μην αναγνωρίσει πλήρη επήρεια σε όλα μας τα νησιά και να παρθεί μια απόφαση πολιτικού χαρακτήρα που να αποδώσει στην Τουρκία μέχρι και το 41% της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου. Αυτή ήταν η άποψη του Jon Van Dyke, βασισμένη στο πως δικάζει η Χάγη από το 1980 και έκτοτε, η οποία μπορεί να βασίσει την απόφασή της στην Αρχή της Αναλογικότητας και όχι στο Δίκαιο της Θάλασσας.
2. Υπάρχει το αγκάθι των Ιμίων. Από το 1996 έχουν αλλάξει δύο πράγματα. α) Υπάρχει νομικό προηγούμενο (απόφαση Ερυθραίας-Υεμένης) που δεν ευνοεί την Ελλάδα β) Τούρκοι ιστορικοί ανακάλυψαν ότι η ελληνική αντιπροσωπία είχε καταθέσει την Ιταλοτουρκική Σύμβαση του 1932 με το προσάρτημά της κατά τις διαπραγματεύσεις στο Παρίσι το 1946. Στην σύμβαση αυτή βασίστηκε η Ελλάδα το 1996 ότι τα Ίμια είναι ελληνικά. Όμως μετά από παρέμβαση της ρωσικής αντιπροσωπίας, η ελληνική τροπολογία στην Συνθήκη των Παρισίων του 1946 δεν πέρασε, καθώς οι Ρώσοι θεώρησαν ότι δεν τέθηκε ποτέ σε ισχύ η σύμβαση του 1932. Αυτήν την σημαντική λεπτομέρεια δεν την γνωρίζαμε το 1996. Άρα στην Χάγη το θέμα των Ιμίων θα εξετασθεί εκ του μηδενός με σημαντικότερο κριτήριο αν τα Ίμια είναι πιο κοντά σε ελληνικό ή τουρκικό έδαφος. Αν η Ελλάδα μπορεί να αποδείξει ότι ασκούσε διοίκηση στα Ίμια, πάλι έχουμε πιθανότητες να τα κερδίσουμε στην Χάγη, απλά δεν είναι πλέον τόσο σίγουρο όσο ίσως νομίζαμε το 1996. Ενδεχόμενη απόδοση των Ιμίων στην Τουρκία θα είναι μεγάλο πλήγμα κυρίως για το πρεστίζ της Ελλάδας.
Όλα τα παραπάνω τα γνωρίζουν στην Αθήνα, αυτοί έχουν και την καυτή πατάτα στα χέρια τους, τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις οπότε όλοι αναμένουμε και εντωμεταξύ ενημερωνόμαστε στις Ανιχνεύσεις του κ. Pantelis Savvidis.

ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΗ-ΜΟΝΟ- ΤΡΑΓΩΔΙΑ;

24
του Παντελή Σαββίδη
Σε μια απο τις ενδιαφέρουσες εκδόσεις του Θεμέλιο με τίτλο “Λουί Αλτουσέρ Θέσεις”, περιλαμβάνεται και ενα κείμενο του εμβληματικού Γάλλου φιλοσόφου που διαδραμάτισε καταλυτικό ρόλο στην προβληματισμό της αριστεράς τις δεκαετίες 70 και 80 με τίτλο Ιδεολογικοί Μηχανισμού του Κράτους.
Με το ίδιο θέμα ασχολήθηκε νωρίτερα και ο Αντόνιο Γκράμσι.
Ο Αλτουσερ με τον οποίο ασχολήθηκα στη νεότητά μου περιλαμβάνει στους μηχανισμούς αυτούς και τον αθλητισμό. Το ποδόσφαιρο είναι ένας χαρακτηριστικός τέτοιος μηχανισμός.
Σήμερα η ιδεολογική ενσωμάτωση, κυρίως, των νέων γίνεται στην οπισθοδρομική, πνευματικά, Ελλάδα με τον καθολικό έλεγχο των Μέσων Ενημέρωσης απο τους κοτζαμπάσηδες των Αθηνών.
Τις δεκαετίες του 70 και του 80 οι κυβερνήσεις και οι κρατικές ελίτ έπρεπε να καταβάλλουν περισσότερο κόπο για να ενσωματώσουν ιδεολογικά τους πολίτες τους.
Πολύ απλά και με λίγα λόγια, πως λειτουργεί ως μηχανισμός ενσωμάτωσης το ποδόσφαιρό, απο ό,τι μου έμεινε απο την ανάγνωση του βιβλίου:
Κατά τη διάρκεια της εβδομάδας ο άνθρωπος αλλοτριώνεται και τα αισθήματα και ένστικτά του καταπιέζονται και απο την διαδικασία της εργασίας και απο άλλους αλλοτριωτικούς μηχανισμούς μιας αστικής κοινωνίας. Πρέπει να εκτονωθεί.
Ως οπαδός μιας ομάδας εκτονώνει την καταπίεση φωνάζοντας και χτυπώντας στα γήπεδα. ¨Ετσι, εκτονωμένος απο Δευτέρα μπορεί να συνεχίσει την εργασία του. Αυτά με λίγα και απλά λόγια.
Αυτό είναι η βάση. Η συνέχεια είναι πως αυτούς τους οπαδούς οι ελίτ και οι κρατικές υπηρεσίες τους χρησιμοποιούν για τους σκοπούς τους.
Ο Αρκάν, ένας απο τους πολύ επικίνδυνους Σέρβους παραστρατιωτικούς ηγείτο των χούλιγκανς του Ερυθρού Αστέρα Βελιγραδίου. Τον συνάντησα στο Grand Hotel της Πρίστινα λίγο πριν αρχίσει το μακελειό στο Κοσυφοπέδιο. Ήλεγχε ολόκληρο το ξενοδοχείο.
Ανάλογες περιπτώσεις και παραδόσεις είχαν και οι άλλες ομόσπονδες δημοκρατίες της πρώην Γιουγκοσλαβίας με τις ομάδες τους, όπως ορθά επισημαίνει σχόλιο στο fb το οποίο μου έστειλε φίλος.
Οι άνθρωποι αυτοί, λοιπόν, δεν είναι φίλαθλοι. Είναι οπαδοί που επιτελούν διάφορους στόχους και πολλές φορές με το αζημίωτο.
Αυτό συμβαίνει σε μικρογραφία και στην Ελλάδα (όλα σ αυτήν την χώρα σε μικρογραφία συμβαίνουν).
Το τι ήθελαν και γιατί συμπεριφέρθηκαν με τον εγκληματικό τρόπο που συμπεριφέρθηκαν οι οπαδοί της κροατικής ομάδας δεν το γνωρίζω.
Εκείνο που θέλω να επισημάνω είναι ότι σ αυτήν την χώρα για άλλη μια φορά αναδεικνύεται η ανεπάρκεια του κρατικού δυναμικού της.
Δεν μπόρεσαν να εκτιμήσουν τίποτε, δεν είχαν τα ανακλαστικά να αντιδράσουν, δεν κατάλαβαν τίποτε. Το αποτέλεσμα, ένας νεκρός, αρκετοί τραυματίες και άλλος ένας διεθνής διασυρμός της χώρας. Γιατί διασυρμός;
Διότι ο ξένος που πληροφορείται τι γίνεται σε αυτήν την χώρα τη μια βλέπει να την διασύρει η Τουρκία, την άλλη να μην μπορεί να ελέγξει τις φωτιές, την τρίτη να μην μπορεί να ελέγξει τους οπαδούς ενός ποδοσφαιρικού αγώνα. Και φυσικά θα αναρωτιέται: τι είδους χώρα είναι αυτή; Μόνο για χαβαλέ;
Αλλά όλα αυτά είναι διαχειρίσιμα. Εκείνο που δεν θα είναι διαχειρίσιμο είναι πως αν πάμε έτσι, με αυτήν την νοοτροπία των κυβερνώντων και αυτές τις δυνατότητες του κρατικού μηχανισμού, ο Ερντογάν όχι, μόνο, θα έρθει ένα βράδυ αλλά θα κάνει συνεχείς περιπάτους όποτε θέλει. Προσωπικά πιστεύω πως βρίσκεται, ήδη, εδώ, αλλά αυτο είναι άλλη υπόθεση
Θα συνιστούσα στην κυβέρνηση να σοβαρευτεί και να αναζητήσει τους κατάλληλους ανθρώπους στις κατάλληλες θέσεις αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι υπάρχουν.
΄Έχουμε όλα τα χαρακτηριστικά μιας κοινωνίας σε έκλειψη.
Αλλάξτε νοοτροπία, αλλάξτε την δομή το κράτους, δημιουργήστε τις προϋποθέσεις για την παραγωγή κρατικών στελεχών. Αλλά απο έναν πρωθυπουργό που βλέπει το κράτος σαν επιχείρηση, δεν περιμένω τίποτε.

Δ. Κόντης: Επέκταση στα 12 ν.μ.: Αναγκαιότητα ή Μεγαλοϊδεατισμός;

4

του Δημητρίου Μερκούριου Κόντη*

Στο τελευταίο του άρθρο στις «Ανιχνεύσεις» ΕΔΩ ο Δρ. Βενιαμίν Καρακωστάνογλου συμπεραίνει ότι μόνο η επέκταση στα 12 ν.μ. εξασφαλίζει την ενότητα και συνοχή του Αιγιακού Αρχιπελάγους και κατ’ επέκταση του ελληνικού κράτους. Σε αντίθετη περίπτωση «τα ελληνικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου θα εγκλωβισθούν σε τουρκικές Θαλάσσιες Ζώνες». Αυτή ήταν και η κόκκινη γραμμή του Κωσταντίνου Καραμανλή, για την οποία είχε διαμηνύσει στον πρόεδρο Κάρτερ το 1977 πως η Ελλάδα ήταν διατεθειμένη να πάει σε πόλεμο με την Τουρκία.

Ο δημοσιογράφος Σταύρος Λυγερός, έχοντας διαβάσει τα πρακτικά των άτυπων διερευνητικών επαφών του 2002-03, μας μεταφέρει ότι οι Τούρκοι ζήτησαν το 23% της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου (δεν συζητούσαν τότε για Ανατολική Μεσόγειο). Όπως αναφέρει ο δημοσιογράφος, οι Τούρκοι είχαν θέσει ως όρο να τους δοθεί ενιαία κι όχι διάσπαρτη υφαλοκρηπίδα στο βόρειο Αιγαίο, στην περιοχή που ορίζεται (εκτός ελληνικών χωρικών υδάτων) από το Άγιον Όρος και τη Σιθωνία, τη Σκύρο, τη βραχονησίδα Καλόγεροι (δυτικά της Χίου), τον Άγιο Ευστράτιο και τη Λέσβο.

Σήμερα, η ταυτόχρονη οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο θα μπορούσε να υπερκεράσει την πάγια κόκκινη γραμμή όλων των ελληνικών κυβερνήσεων, η Τουρκία να μην αποκτήσει δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες δυτικά των ελληνικών νησιών. Σύμφωνα με τον ομότιμο καθηγητή του University System of Maryland, Θεόδωρο Καρυώτη, υπάρχουν πληροφορίες ότι το βασικό πλάνο της Ουάσιγκτον είναι να αποδοθεί στην Ελλάδα η υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου ενώ στην Τουρκία να δοθεί ως αντάλλαγμα ένα κομμάτι της υφαλοκρηπίδας της Ανατολικής Μεσογείου, όπου δυνητικά βρίσκονται και τα σημαντικότερα κοιτάσματα πετρελαίου στην περιοχή. Να συμψηφιστεί δηλαδή με κάποια μεθοδολογία το κομμάτι που διεκδικεί η Τουρκία ως θαλάσσια ζώνη στο Αιγαίο με τμήμα θαλασσίων ζωνών ελληνικών συμφερόντων της Ανατολικής Μεσογείου. Σε απλά ελληνικά, η αμερικανική πρόταση είναι να «αγοράσει» η Ελλάδα από την Τουρκία, το κομμάτι του «τουρκικού Αιγαίου», το οποίο στις διαπραγματεύσεις του 1976 ο Χένρι Κίσινγκερ υπονοούσε πως προσδιορίζεται κατ’ ελάχιστον σε ένα ποσοστό 25%. Την ίδια περίοδο οι ΗΠΑ αποθάρρυναν την Ελλάδα από το να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ., αφού ενημερώθηκαν για την ύπαρξη Casus Belli από το τουρκικό ΥΠΕΞ. Το τουρκικό Casus Belli επανήλθε με κάθε επισημότητα 19 χρόνια μετά, όταν το ελληνικό κοινοβούλιο κύρωσε το 1995 την Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Είναι δεδομένο ότι οι αμερικανικές πιέσεις και προς τις δύο πλευρές θα ενταθούν, καθώς η επίτευξη συμφωνίας θα δώσει διέξοδο στην ενεργειακή κρίση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, η οποία σήμερα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις διαθέσεις της Ρωσίας και του προέδρου Πούτιν. Η αμερικανική λύση είναι a priori δύσκολο να γίνει αποδεκτή και από τις δύο χώρες, καθώς η Τουρκία θα πρέπει να αποποιηθεί το όραμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και η Ελλάδα να περιοριστεί από τις κατά το ΕΛΙΑΜΕΠ «μαξιμαλιστικές» θέσεις της, οι οποίες όμως, όπως μας αναλύει ο Δρ. Καρακωστάνογλου, είναι απολύτως συμβατές με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Στις 19 Νοεμβρίου του 1922 στο Hôtel des Alpes-Grand Hôtel στο Montreux της Ελβετίας οι Σύμμαχοι θα καθόριζαν την τύχη των νησιών του Αιγαίου, αρκετές μέρες πριν ξεκινήσουν οι επίσημες διαπραγματεύσεις στην Λωζάννη. Εκεί ο Λόρδος Κέρζον θα δήλωνε στον Μπενίτο Μουσολίνι και στον Ρεϋμόν Πουανκαρέ ότι «το μόνο που ήθελε να κάνει ήταν να καταστήσει σαφές ότι τα τουρκικά δικαιώματα σε όλα τα νησιά του Αιγαίου επρόκειτο να εξαφανιστούν στη νέα συνθήκη.» Ο Κέρζον γνώριζε ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε αποποιηθεί οριστικά και αμετάκλητα την κυριαρχία της σε όλα τα νησιά του Αιγαίου με την συνθηκολόγησή της στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο τον Απρίλιο του 1913. Ο Μουσολίνι ενδιαφερόταν μόνο να πάρει η Ιταλία τα Δωδεκάνησα, στην βάση ότι τους τα είχαν υποσχεθεί οι Αγγλογάλλοι ως ένα από τα ανταλλάγματα για την συμμετοχή της Ιταλίας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ. Η Γαλλική αντιπροσωπία είχε τονίσει πως ήταν επιτακτική η αποποίηση της κυριαρχίας όλων των νησιών του Αιγαίου από την Τουρκία στην βάση ότι ο εθνικός τους χαρακτήρας ήταν (και είναι) ελληνικός.

Αυτό είναι και το πραγματικό  status quo που δημιούργησε η Συνθήκη του Λονδίνου του 1913 και η Συνθήκη της Λωζάννης του 1923, το οποίο οι Τούρκοι προσπαθούν διακαώς να ανατρέψουν εμμέσως με μια πολιτική οριοθέτηση της ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου. Πρόθεση των Συμμάχων ήταν ο νόμιμος ιδιοκτήτης των νησιών του Αιγαίου να νέμεται και το Αιγιακό Αρχιπέλαγος, ενώ φυσικά οι έννοιες της ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας δεν υπήρχαν το 1923. Η σύγχρονη εκδοχή του Δικαίου της Θάλασσας παρέχει τα απαραίτητα εργαλεία, ώστε να εξυπηρετηθεί απρόσκοπτα η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Αιγαίο. Τα εργαλεία αυτά όπως επισημαίνει ο Δρ. Καρακωστάνογλου δεν υπήρχαν το 1976 όταν και εκφράστηκε για πρώτη φορά το τουρκικό Casus Belli για την επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 12 ν.μ.

Ένας ενδεχόμενος συμβιβασμός με την Τουρκία για οριστική αποποίηση του δικαιώματος της επέκτασης της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 ν.μ. αυτόματα καθιστά τους Τούρκους συνιδιοκτήτες του Αιγιακού Αρχιπελάγους και διαταράσσει το status quo, που η Ελλάδα του Ελευθερίου Βενιζέλου κατέκτησε στην διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων του 1912-1913. Φανταστείτε την έκπληξη του Βενιζέλου εάν του έλεγαν στην Λωζάννη πως η Ελλάδα θα διατηρήσει την κυριαρχία των νησιών αλλά η Τουρκία την κυριαρχία του αρχιπελάγους.

*Ο Δημήτριος-Μερκούριος Κόντης είναι συγγραφέας και ιστορικός ερευνητής.

 

 

 

 

 

 

Π. Ήφαιστος, Προσδιορισμός όρων και εννοιών όπως Εφιάλτες, προδότες, «ένοχοι», «δράστες», «εσχάτη προδοσία» κτλ, υπό το πρίσμα της πολιτικής επιστήμης.

6
The misshapen Ephialtes (ANDREW TIERNAN), spirited away from Sparta by his parents before inspection, displays his skill with a spear in Warner Bros. Picturesí, Legendary Picturesí and Virtual Studiosí action drama ì300,î distributed by Warner Bros. Pictures.PHOTOGRAPHS TO BE USED SOLELY FOR ADVERTISING, PROMOTION, PUBLICITY OR REVIEWS OF THIS SPECIFIC MOTION PICTURE AND TO REMAIN THE PROPERTY OF THE STUDIO. NOT FOR SALE OR REDISTRIBUTION
 Εισαγωγή: Οι Εφιάλτες, οι Οδοιπόροι προς τα Σούσα, οι προδότες και οι ένοχοι δράσεων που βλάπτουν την οικεία πολιτεία ίσως είναι η μεγαλύτερη ασθένεια του πολιτικού πολιτισμού από καταβολής κόσμου, δηλαδή κατά την διάρκεια πέντε χιλιάδων γνωστής ιστορίας. 

Ενώ η κορυφαία και έσχατη λογική στην εποχή του πολιτικού πολιτισμού είναι η ΠΑΤΡΊΔΑ κάποιοι την ροκανίζουν, επιλέγουν να είναι φιλοτομαριστές ιδιώτες αντί ενάρετα προσανατολισμένοι πολίτες, δεν εμφορούνται -όπως είναι λογικό, ορθολογιστικό και συμφέρον- από πίστη και νομιμοφροσύνη στην οικεία πολιτεία και ενίοτε φανερά ή κρυφά γίνονται Εφιάλτες. Οι βαθμίδες του τελευταίου είναι κυμαινόμενες πάνω σε ένα εκκρεμές στον ένα πόλο του οποίου είναι οι δειλοί, οι χρήσιμοι ηλίθιοι, οι προδότες και οι οικουμενικιστές φαντασιόπληκτοι που δεν βλέπουν την εθνοκρατοκεντρική και κοινωνικοπολιτική δομή του κόσμου και στον άλλο πόλο ο Σωκράτης με την υπέρτατη, πνευματικά θεμελιωμένη και ακλόνητη πίστη και νομιμοφροσύνη στην Πατρίδα, τους νόμους της και την ανεξαρτησία της και για την οποία είναι έτοιμος να επιδείξει αυτοθυσία.  

Ως επιστημονικοί όροι και έννοιες είναι διαχρονικοί, δεν προσωποποιούνται και μπορεί ο ίδιος άνθρωπος που βρίσκεται στον ένα πόλο να κινηθεί ή και να βρεθεί προς τον άλλο πόλο. Οι λόγοι των κυμάνσεων είναι μύριοι και ως επί το πλείστον αδιευκρίνιστοι. Η ανθρώπινη φύση είναι ευμετάβλητη και επηρεάζεται από μύριους πνευματικούς και βιολογικούς παράγοντες και κριτήρια. Αναζητείται λοιπόν ο προσανατολισμός των πραγμάτων και οι προϋποθέσεις εντός αυτού του προσανατολισμού προς την μια ή άλλη κατεύθυνση.

Οι Εφιαλτικές στάσεις είναι μια από τις σημαντικότερες παθογένειες της ιστορίας επειδή 
πλήττουν την σταθερότητα, την ασφάλεια των πολιτών του θιγόμενου κράτους και 
την ευημερία των μελών μιας κοινωνίας.
Πλήττουν επίσης τον πολιτικό, πολιτικοοικονομικό και στρατηγικό ορθολογισμό. Αυτό γιατί αντίθετα με το τι πιστεύουν πολλοί διεθνιστές χρήσιμοι ηλίθιοι μη ηγεμονικών κρατών -ο διεθνισμός / κοσμοπολιτισμός ήταν πάντα ιστορικά η μεταμφίεση των ηγεμονικών αξιώσεων ισχύος και τίποτα άλλα!! - η πολιτική και κοινωνική συγκρότηση και συγκράτηση, η σμίλευση κριτηρίων πολιτικής ηθικής που νομιμοποιούν την διανεμητική δικαιοσύνη και η εν γένει θέσπιση της ισχύος και η συγκρότηση πολιτικοοικονομικών ιεραρχιών και εξουσιών, μπορούν να συντελεστούν μόνο εντός ενός εθνοκράτους και ποτέ πέραν αυτού. Αυτό ίσχυε ακόμη και στα κοσμοσυστήματα και στις Δεσποτικές Αυτοκρατορίες εντός των Πόλεων και των Κοινών της ιστορικής διαχρονίας (στον βαθμό πάντα και στην έκταση που η κεντρική εξουσία το επέτρεπε).Η θέση πως Πολιτική μπορεί να υπάρξει χωρίς να υπάρχει κοινωνία ή κάποια "ιδέα" του ενός ή άλλου ιδεολόγου θα κατασκευάσει ανθρώπους και κοινωνίες είναι, στην καλύτερη περίπτωση, φαντασιοπληξία. Οι ιδεολογίες που κηρύττουν την κατάργηση ή την αποδυνάμωση του οικείου κράτους υπέρ κάποιου "σκοπού" ή "ανάγκης" μπορεί να είναι μόνο φαντασιοπληξία, υποκρισία, ιδιωτεία και ηγεμονική προπαγάνδα.
Η πατρίδα και ιδιαίτερα όταν μια κοινωνία μετά από ένα εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα αποκτήσει πολιτική κυριαρχία, δηλαδή διαθέτει κυρίαρχο κράτος, είναι ο έσχατος θεσμός πολιτικής συγκρότησης, της δικαιακής συγκρότησης, της κοινωνικοπολιτικής θέσπισης της ισχύος και ασφαλώς ο έσχατος και υπέρτατος θεσμός συλλογικής ελευθερίας, δηλαδή Εθνικής Ανεξαρτησίας. Χωρίς αυτά πολιτική δεν υπάρχει, ελευθερία δεν υπάρχει, δημοκρατία δεν υπάρχει και η κοινωνία είναι υπόδουλη ή υποψήφια για αφομοίωση ή θανάτωση. Τόσοι και τόσοι αυτό έπαθαν και δεν δικαιούμαστε να μην το γνωρίζουμε και να μην κατανοούμε την σημασία της πολιτικής κυριαρχίας / εθνικής ανεξαρτησίας.
Τόσο απλά, τόσο ορατά, τόσο λογικά και τόσο ορθολογιστικά είναι τα πράγματα, πλην, μερικοί όχι μόνο δεν επιδεικνύουν αυτοθυσία στο όνομα της έσχατης λογικής της πατρίδας / κράτους αλλά αυτοκτονικά ή μυστηριωδώς και υπόπτως άλλως πως ροκανίζουν την οικεία πολιτεία ή και συνηγορούν με την κατάλυσή της. Οι “μερικοί” τελικά ρίχνουν τους πολλούς στον σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας.Τα ζητήματα αυτά με έχουν απασχολήσει συχνά σε εκτενέστερες έρευνες και δημοσιεύσεις.
Το κείμενο που ακολουθεί γράφτηκε με αφορμή το σχέδιο Αναν και στην συνέχεια στην πορεία μιας δεκαετίας συμπληρώθηκε και ενισχύθηκαν κάποια σημεία. Η ανάλυση, υπογραμμίζεται, δεν αντιμετωπίζει το ζήτημα αυτό με την στενή έννοια του όρου ούτε προσωποποιεί παρά μόνο υπό το πρίσμα μιας διαρκούς βασάνου επιστημονικής θεμελίωσης των εννοιών αυτών τα εξετάζει ως παθογένεια του πολιτικού πολιτισμού. Το πολύ που θα έλεγα είναι ότι ιστορικά οι εκάστοτε δράστες και ανεξαρτήτως κινήτρων ή χρήσιμης για τους ηγεμόνες ηλιθιότητας ή για άλλους παρόμοιους λόγους, είναι αξιοθρήνητοι και για λύπηση. Πολιτικά πρέπει να αντιμετωπίζονται, εκτιμώ, σύμφωνα με σταθερά πολιτικά κριτήρια. Ο καθείς τα σκέπτεται και αποφασίζει σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες κάθε περίπτωσης, την ένταση των προβλημάτων και αυτό που διακυβεύεται.
Πριν παραθέσω το κείμενο που είχα αναρτήσει στο παρελθόν, αναφέρω μερικές παρεμβάσεις που έγιναν έκτοτε. Το βιβλίο “Κοσμοθεωρία των Εθνών, συγκρότηση και συγκράτηση της Ευρώπης, των κρατών και του κόσμου” είναι μια εκτενής μονογραφία όπου και επιχειρείται να εξεταστούν οι προσανατολισμοί των κοινωνιών, τα θεμέλια κοσμοθεωρητικά θέσφατα κάθε εθνοκράτους και συμπαρομαρτούντα κριτήρια και παράγοντες που σταθεροποιούν και προσφέρουν σταθερότητα, ασφάλεια και ευημερία στα κράτη και στις κοινωνίες τους. Για μερικά ζητήματα που αφορούν το σύγχρονο ιδεολογικό δηλητήριο βλ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΣΜΟΣ, ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΤΙΚΟ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ http://wp.me/p3OqMa-1jx – ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ: Τι είναι οι Θερμοπύλες, εν τέλει; Τι είναι η Ιθάκη; Τι είναι οικογένεια; Τι είναι πατρίδα; http://wp.me/p3OlPy-1pZ – http://wp.me/p3OqMa-1j0 – Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΥ ΡΟΚΑΝΙΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΩΝ ΕΧΕΙ ΤΙΣ ΡΙΖΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙ-ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΣΚΕΨΗΣ. Συμπεριλαμβάνει απόσπασμα από το «Κοσμοθεωρία των Εθνών» http://wp.me/p3OqMa-1ie – Οντολογική θεμελίωση του Πολιτικού και ο ρόλος της ισχύος στην αθέσπιστη διεθνή πολιτική: Πολιτικός στοχασμός versus Πολιτική Θεολογία http://wp.me/p3OlPy-1no – http://wp.me/p3OqMa-1hI – ΗΘΙΚΗ και ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ, Η μη θεσπισμένη ισχύς στην διεθνή πολιτική. Πολιτική θεολογία versus πολιτική θεωρία και η σημασία της αξιολογικά ελεύθερης περιγραφής και ερμηνείας των διεθνών φαινομένων ­– http://wp.me/p3OlPy-1bH – http://wp.me/p3OqMa-13c – Π. Ήφαιστος, ΤΑ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΟΔΟΜΑ ΚΑΙ ΓΟΜΟΡΡΑ, Η «ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ» και συνθήκες που την κατεδαφίζουν. http://wp.me/p3OlPy-1bQ  –  http://wp.me/p3OqMa-15l
Τέλος, ένας από τους λόγους που επαναφέρω την ανάλυση αυτή είναι επειδή οι συλλογισμοί είναι κάτι περισσότερο από επίκαιροι στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Τα δύο αυτά κράτη κινδυνεύουν με μεγάλες ζημιές ή και θάνατο για δύο βασικά λόγους:Πρώτον, επειδή κατά την διάρκεια του 20 αιώνα το ροκάνισμα των επίπλαστων ιδεολογικών δογμάτων συρρίκνωσε τις πνευματικές παραδοχές φιλοπατρίας ή ακόμη χειρότερα με χυδαίο και υβριστικό τρόπο στο όνομα ανυπόστατων εθνομηδενιστικών μεταμοντέρνων ιδεολογημάτων (τα σύγχρονα φτωχά πνευματικά ορφανά των ιδεολογικών δογμάτων) συνδέουν τις έσχατες και ενάρετες λογικές της φιλοπατρίας με τον εθνικισμό ή ακόμη και τον σοβινισμό ή και τον ρατσισμό. Οι τελευταίες παθολογίες όμως δεν είναι φιλοπατρία που πάντα αποτελούσε τον άξονα του διαχρονικού και οικουμενικού πολιτικού πολιτισμού της Ελληνικότητας αλλά η κατάντια κάποιων μοντερνιστικών κρατών τα οποία με εθνοκαθάρσεις και γενοκτονίες (και όχι με εμπεδωμένες Αριστοτελικές πολιτικές προσεγγίσεις) επιδίωξαν την εσωτερική κοινωνική συνοχή που θα τους επέτρεπε να δημιουργηθούν από μετά-Μεσαιωνικός status/διοικητικός μηχανισμός των ηγεμόνων σε σύγχρονο κράτος (το φαντάστηκα ακόμη και ως Πολιτεία, οι κακόμοιροι)
Τόσο γύρω από τα μνημόνια όσο και γύρω από την επαναφορά συνταγών κατάργησης της Κυπριακής Δημοκρατίας συνεχίζουν να ακούγονται θέσεις που δείχνουν πως το προαναφερθέν ροκάνισμα των νεοελλήνων θέτει σε κίνδυνο την ίδια την επιβίωσή τους. Ουκ ολίγοι Οδοιπορούν προς τα Σούσα εκείνων που θέλουν να τους θανατώσουν και οι αξιοθρήνητες και μίζερες εκλογικεύσεις που εκτοξεύουν σωρευμένες είναι πλέον τόσο υψηλές όσο και το Έβερεστ. Εξ ου και η ανάγκη ευαισθητοποίησης για την σημασία της Πατρίδας, του εθνοκράτους κάθε κοινωνίας, της ασφάλειάς του και της Εθνικής Ανεξαρτησίας.
Εν τέλει η συνηγορία υπέρ της κατάλυσης της οικείας Πολιτείας ήταν, είναι και πάντα θα είναι Εφιαλτική στάση και αδιαμφισβήτητη εσχάτη προδοσία. Οι συνειδητά κινούμενοι ήταν πάντα λίγοι και οι ανεπίγνωστα και μη συνειδητοί παρασυρμένοι ήταν πάντα οι πολλοί. Ας σκεφτούν καλύτερα όσοι συνηγορούν ή ανέχονται αυτούς που μιλούν για την παντοτινή κατάλυση ή θανατηφόρα αποδυνάμωση του οικείου κράτους.
                           Το αρχικό κείμενο του 2005 όπως εξελίχθηκε στην πορεία σε πολλές δημοσιεύσεις

Εννοιολογικός προσδιορισμός φράσεων όπως «ένοχοι», «δράστες», «εσχάτη προδοσία» κτλ, υπό το πρίσμα της πολιτικής επιστήμης.

Περιεχόμενα ενοτήτων. Ακολουθούν: 1.Η διάκριση συλλογικής ελευθερίας και βαθμίδων πολιτικής ελευθερίας. 2.Εσχάτη προδοσία: με την «πολιτική» και την «αστυνομική» έννοια του όρου. 3.Τυπολογία και ορισμοί της εσχάτης προδοσίας. 4.Σχέδια Αναν και η τυπολογία της εσχάτης προδοσίας. 5.Οι δύο κύριες κατηγορίες εσχάτης προδοσίας. 6.Ηγέτης και εσχάτη προδοσία: «Τι του κάνουμε;»

1. Η διάκριση συλλογικής ελευθερίας και βαθμίδων πολιτικής ελευθερίας

Ο προβληματισμός μου για το πότε και πως κατ’ εξαίρεση ένας ακαδημαϊκός παρεμβαίνει στην καθημερινότητα των συζητήσεων μέσα στην δημόσια σφαίρα είναι συνεχής εδώ και πολλά χρόνια. Σε πολλά κείμενά μου εξηγώ την ανάγκη αξιολογικής ελευθερίας κάθε ακαδημαϊκού αλλά και την ανάγκη να διακρίνει την επιστημονική του ιδιότητα από την πολιτική του ιδιότητα.

Παρέμβαση, υποστηρίζω συχνά, γίνεται κατ’ εξαίρεση και μόνο όταν αφορά ζητήματα ελευθερίας. Η κατάλυση της ελευθερίας με την κατάργηση ενός κράτους το οποίο οι πολίτες απέκτησαν με εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες είναι η πιο αντικειμενική περίπτωση που δικαιολογεί μια τέτοια εξαίρεση.

Η πολιτική θεωρία διαπραγματεύεται την Πολιτειακή συγκρότηση και τις σχέσεις με μιας έκαστης πολιτείας με άλλες πολιτείες. Ζητήματα ηθικής, ισχύος, δικαιωμάτων, ελευθερίας, υποχρεώσεων, πηγών του δικαίου, πολιτικής νομιμοποίησης, σχέσεις υποχρεώσεων και δικαιωμάτων, και τα λοιπά, μεμονωμένα και σε όλα τα πιθανά ζεύγη.
Εδώ υπάρχει ένα σύνορο. Εσωτερική ελευθερία και εξωτερική ελευθερία που μπορεί να βοηθήσει την συζήτησή μας το πόσο η κατ’ εξαίρεση παρέμβαση ενός ακαδημαϊκού είναι δικαιολογημένη.

                Η εσωτερική ελευθερία αφορά την ατομική, κοινωνική και πολιτική ελευθερία που αποτελεί το υπέρτατο επίπεδο και ιδεατή κατάληξη της δημοκρατίας. Μελετώντας την πολιτειακή συγκρότηση, τα ζητήματα που υπεισέρχονται και τα αναρίθμητα πιθανά ζεύγη, αποχρώσεις και συνδυασμούς είναι φανερό ότι οι έννοιες είναι ελαστικές.

Κυμαίνονται ανάλογα με την εποχή, την συγκυρία, την πολιτική ωρίμανση του πολιτικού πολιτισμού μιας κοινωνικής οντότητας και τις ανθρωπολογικές προϋποθέσεις της κοινωνίας στην οποία αναφερόμαστε. Τα ζητήματα αυτά αφορούν, εν τέλει, ζητήματα όπως το σύστημα διανεμητικής δικαιοσύνης (της κοινωνικοπολιτικά προσδιορισμένης διανεμητικής δικαιοσύνης) που κάθε κοινωνία και κάθε άτομο θεωρεί το σωστότερο.

Ηθικές και άλλα κοινωνικοπολιτικά κριτήρια και παράγοντες προσαρμόζονται στο εκάστοτε σύστημα διανεμητικής δικαιοσύνης και στο κοινωνικοπολιτικό σύστημα στο οποίο κατά περίπτωση αναφερόμαστε. Επιπλέον, στο εσωτερικό κάθε κράτους οι ιεραρχήσεις και το περιεχόμενο (πχ της ατομικής, κοινωνικής και πολιτικής ελευθερίας ή της ηθικής) είναι ελαστικά και συχνά ρευστά προσδιορισμένα. Κάθε ανεξάρτητη κοινωνία αναπτύσσεται και εξελίσσεται. Αντίστοιχα και το κανονιστικό της σύστημα, οι ηθικές επιταγές και η εσωτερική δικαιοσύνη.

Η εξωτερική ή συλλογική Ελευθερία, δηλαδή η Εθνική Ανεξαρτησία, είναι απόλυτα ανελαστική. Σε οποιαδήποτε εποχή ή κράτος και αν αναφερόμαστε όποιος διασχίσει το κόκκινο σύνορο που βλάπτει την συλλογική Ελευθερία της οικείας κοινωνίας διαπράττει πολιτικό έγκλημα «εσχάτης προδοσίας».

Έσχατο και θέσφατο είναι η συλλογική ελευθερία έσχατο παράπτωμα είναι και η αθέτησή της. Δεν υπάρχουν δύο ειδών συλλογικές ελευθερίες αλλά μόνο μια και ορίζεται με σύγχρονους όρους διεθνούς δικαίου από την εθνική ανεξαρτησία και με κλασικούς όρους ως «το ιδεώδες της ανεξαρτησίας».

Στην κλασική εποχή αποτελούσε αυτονόητο θέσφατο και προϋπόθεση ελεύθερης δημοκρατικής συγκρότησης στο εσωτερικό κάθε Πολιτείας. Στο σύγχρονο διεθνές σύστημα αυτό ορίζεται από τις υψηλές αρχές του διεθνούς δικαίου της μη επέμβασης, της διακρατικής ισοτιμίας και της εσωτερικής-εξωτερικής κυριαρχίας.

2. Εσχάτη προδοσία: με την «πολιτική» και την «αστυνομική» έννοια του όρου

Στο παρελθόν εκ του γεγονότος ότι η Ελευθερία και η συλλογική Ελευθερία ήταν στο επίκεντρο των επιστημονικών και επιστημολογικών μου ενδιαφερόντων έχω προσπαθήσει να αναπτύξω προβληματισμούς γύρω από την έννοια «εσχάτη προδοσία» ως κατάσταση όπου ένας πολίτης ενός οποιουδήποτε κράτους για ένα πολύ μεγάλο αριθμό λόγων που εκτείνονται σε ένα ευρύ φάσμα στάσεων και συμπεριφορών, διασχίζει το κόκκινο σύνορο της συλλογικής Ελευθερίας βλάπτοντας έτσι την οικεία πατρίδα.

Συντομογραφικά, εδώ, θα σταθούμε στην συλλογική ελευθερία για να δώσουμε κάποια στοιχεία αυτής της τυπολογίας και για να την συνδέσουμε με το σχέδιο Αναν. Παρά το ότι η ελευθερία μιας κοινωνίας όπως είπαμε ορίζεται απόλυτα και ανελαστικά υπάρχει μια ιεραρχία και διαβαθμίσεις στάσεων και συμπεριφορών καθώς επίσης και ζήτημα για την θέση ενός πολίτη στο κοινωνικοπολιτικό σύστημα.
Είναι απλός ψηφοφόρος; Είναι στρατιώτης σε εμπόλεμη κατάσταση; Είναι κατάσκοπος; Είναι εκλεγμένος πολιτικός ηγέτης; Είναι υποψήφιος πολιτικός ηγέτης; κτλ. Η προσπάθεια «θανάτωσης» μιας Πολιτείας συμμαχώντας με αυτούς που την επιβουλεύονται υπόγεια ή ευθέως αποτελεί, όπως λέμε, πράξη «εσχάτης προδοσίας». Δεν έχει εν τέλει σημασία κατά πόσο αυτό γίνεται συνειδητά ή ανεπίγνωστα και ενεργά ή λόγω αφέλειας ή και απροσεξίας. Η στάση μετράει επί ενός ζητήματος ζωής ή θανάτου.
Η συλλογική ελευθερία είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου και εξ ορισμού έτσι είναι και έτσι πάντα θα είναι. Η διαβάθμιση μιας στάσης «εσχάτης προδοσίας, όμως, είναι αναγκαία για να καταστεί περισσότερο πολιτική έννοια και λιγότερο «αστυνομική». Σε καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης ή κατά την διάρκεια πολέμου ή μετά τον πόλεμο όσοι εκτεθούν συχνά εκτελούνται. Έτσι ήταν και στο παρελθόν. Για παράδειγμα μετά τον Β παγκόσμιο πόλεμο στην Γαλλία αλλά όχι μόνο.
Άλλο παράδειγμα μετά την καταστροφή του 1922 είχαμε εκτελέσεις (Γουδί) όσων έκαναν ενδεχομένως λάθος εκτίμηση έστω και αν δεν συμμάχησαν με τον εχθρό. Η πρόκληση βαρύτατων ζημιών κατά της πολιτείας θεωρείται διαχρονικά εξίσου κατακριτέα και οι δράστες υπόκεινται κυρώσεις. Βλ. για παράδειγμα βαριές ποινές φυλάκισης για κατασκόπους στις ΗΠΑ ή στο Ισραήλ.
Στην διελκυστίνδα αυτή η πολιτική θεωρία, για να μπορέσει να περιγράψει αυτά τα φαινόμενα απαιτεί μια διαβαθμισμένη τυπολογία εσχάτης προδοσίας. Μια τυπολογία με πολλές αποχρώσεις και διαβαθμίσεις.

3. Τυπολογία και ορισμοί της εσχάτης προδοσίας

Ο όρος «εσχάτη προδοσία» και οι ιεραρχήσεις της λοιπόν απαιτείται να ορίζονται τυπολογικά για να καθίσταται εφικτή τόσο η πολιτική ανάλυση των φαινομένων αυτών όσο και η ανάγκη αποστασιοποίησης από «αστυνομικού χαρακτήρα» προσδιορισμούς που αφορούν προθέσεις, κίνητρα, λόγους αποδοχής συνηγορίας ή συμμαχίας με τους εχθρούς ενός κράτους ή ακόμη και ενοχή λόγω σιωπής μπροστά στα επερχόμενα.

Ως «εσχάτη προδοσία» ορίζεται η διαφόρων βαθμίδων συνηγορία ή συμμαχία με αυτούς που θέλουν να προκαλέσουν πολιτειακό θάνατο ή πολιτειακές ζημιές όπως η συρρίκνωση της εθνικής ανεξαρτησίας, η κατοχή από ξένες δυνάμεις, απώλεια κρατικής κυριαρχίας και τα λοιπά.

Απαλλαγμένη τελείως από τα κίνητρα και από τις προθέσεις η «εσχάτη προδοσία» ως έννοια είναι τυπολογικά εξαιρετικά χρήσιμη για να εκτιμηθεί ο πολιτικός ορθολογισμός στις ενδοκρατικές και διακρατικές σχέσεις.
Ιδανικά οι Εφιάλτες κάθε απόχρωσης απουσιάζουν. Ιδανικοί άνθρωποι και ιδανικά κράτη όμως, ποτέ δεν υπήρξαν. Όπως είναι φανερό ο κόσμος ποτέ δεν ήταν τέλειος και μάλλον ποτέ δεν θα είναι. Αυτό ισχύει πολύ περισσότερο για τα κράτη. Εφιάλτες υπήρξαν πάντα πολλοί, πολλών διαβαθμίσεων και πολλών ειδών διαφορετικής εμβέλειας. Αυτή είναι μια ανελέητη παθογένεια.

Υποστηρίζουμε ότι αυτή η παθογένεια είναι και κύρια πηγή διακρατικού ανορθολογισμού. Εάν πολλοί πολίτες δεν είναι χωρίς όρους και προϋποθέσεις φιλοπάτριδες και έτοιμοι να θυσιαστούν για το κράτους τους ο πολιτικός ορθολογισμός βλάπτεται τόσο ενδοκρατικά όσο και διακρατικά.
Θολώνει τις πολιτικές εκτιμήσεις, ενθαρρύνει τον ηγεμονισμό και τον αναθεωρητισμό και οδηγεί σ’ ένα ανορθολογικό φαύλο κύκλο. Απαιτείται λοιπόν μια πολιτική αντιμετώπιση των Εφιαλτών. Η «αστυνομική διάσταση» όπως είπαμε δεν μας αφορά εδώ. Ο σκοπός μιας πολιτικής αντιμετώπισης, υπογραμμίζουμε, είναι να αυξήσει τον πολιτικό ορθολογισμό ενδοκρατικά και διακρατικά.
Εάν ο γνωστός ναζί που είπε ότι «παντού βρίσκουμε χρήσιμους ηλίθιους να μας κάνουν τις βρομοδουλειές μας» ήξερε ότι αυτό δεν θα ίσχυε ίσως τα πράγματα να ήταν διαφορετικά όσον αφορά την έναρξη και πορεία του μεγάλου πολέμου. Όμως ποτέ δεν μπορούμε να ξέρουμε πως κινούνται τα άτομα πάνω στο ευμετάβλητο και αστάθμητο εκκρεμές της ανθρώπινης φύσης.
Εάν οι Τούρκοι γνώριζαν ότι δεν θα είχαν αμφιταλαντεύσεις στην Κωνσταντινούπολη το 1453 μ.Χ. οι αποφάσεις τους ενδέχεται να ήταν διαφορετικές και η εξέλιξη του ανθρωποκεντρικού πολιτικού πολιτισμού επίσης διαφορετική.
Εάν οι Άγγλοι δεν έβρισκαν «κουκουλοφόρους» να υποδείξουν τους αγωνιστές της ελευθερίας του έπους του 1955-59 το έργο τους θα ήταν πολύ πιο δυσχερές και το αποτέλεσμα ίσως διαφορετικό.
Εάν μερικοί κομμουνιστές (έστω και εάν παρέμεναν κομμουνιστές όσον αφορά την εσωτερική πολιτική) δεν ευνοούσαν την «παγκόσμια αταξική κοινωνία» αλλά την εθνική ανεξάρτητη ελληνική πολιτεία μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο μάλλον ο εμφύλιος δεν θα λάμβανε χώρα.
Εάν μετά το 1947 δεν προσχωρούσαν τόσοι πολλοί στην υποτελή υποταγή της Ελλάδας στους δυτικούς ηγεμόνες ίσως επίσης ο εμφύλιος πόλεμος να μην λάμβανε χώρα. Θα μπορούσαν να αναφερθούν εκατομμύρια παραδείγματα και ενδέχεται ανά πάσα στιγμή στον πλανήτη να υπάρχουν χιλιάδες παρόμοια ή αντίστοιχα.
Γι’ αυτό, η τυπολογία της «εσχάτης προδοσίας» που αφορά το ανελαστικό θέσφατο της συλλογικής ελευθερίας απαιτείται να ειδωθεί ως ένα ιστορικό φαινόμενο που κρίνεται υπό τις περιστάσεις κάθε συγκυρίας και κυρίως ως ένα φαινόμενο κατά του οποίου οι (αστυνομικές) κυρώσεις δεν τυποποιούνται ή εντάσσονται σε ανελαστικά πρότυπα.
Εν καιρώ πολέμου η προδοσία τίθεται διαφορετικά και οι ενδιαφερόμενοι αποφασίζουν το δέον γενέσθαι ανάλογα με την περίπτωση. Συνήθως, όμως, η ταλάντευση του εκκρεμούς της εσχάτης προδοσίας αφορά μυριάδες αποχρώσεις και σχετίζεται με τις βαθμίδες φιλοπατρίας των πολιτών κάθε κράτους. Υπό αυτό το πρίσμα, οι ποικίλες βαθμίδες «εσχάτης προδοσίας» που μας αφορά εδώ είναι πολιτικό φαινόμενο και πολιτικά πρέπει να αντιμετωπίζεται.

4. Σχέδια Αναν – τα πρώην τα εκάστοτε νυν και τα επόμενα – και η τυπολογία της εσχάτης προδοσίας

Εάν αναφερθούμε στην περίπτωση του σχεδίου Αναν, ασφαλώς θα μπορούσαμε να δούμε πολλές κατηγορίες και υπό-κατηγορίες διαφορετικής τάξης, βαθμίδας και ευθύνης. Το σχέδιο Αναν αποτελεί, ενδεχομένως, μια χαρακτηριστική περίπτωση όπου αποτυπώνονται όλες οι αποχρώσεις της τυπολογίας της εσχάτης προδοσίας.

Για παράδειγμα, όσοι απλά συνηγόρησαν μη γνωρίζοντας τι ακριβώς γινόταν, όσοι σύμπραξαν στην συγγραφή του επειδή ξένοι τους έθρεψαν την ματαιοδοξία λέγοντάς τους ότι θα γίνουν «young leaders», όσοι δέχθηκαν να επιστρατευτούν σε συναντήσεις επεξεργασίας της «μετα-εθνικής» «Κύπρου», όσοι πήραν κονδύλια για διοργάνωση «σεμιναρίων επιμόρφωσης» επειδή αυτό τους βοηθούσε οικονομικά και όσοι στρατεύτηκαν για να εκπληρώσουν τον σκοπό της «ένωσης των λαών» επειδή το πίστευαν ιδεολογικά.

Όσοι επίσης προσαρμόστηκαν σε κάποια «αναγκαιότητα» (πχ «δεν υπάρχει, δήθεν, άλλη διέξοδος») είτε επειδή ήσαν δειλοί είτε επειδή το θεώρησαν ορθό πιστεύοντας πως δεν υπάρχει άλλη πολιτική επιλογή. Όσοι επιπλέον γέροντες ποθώντας τον τόπο γένεσή τους πίστεψαν ότι είναι ο μόνος τρόπος να επιστρέψουν πριν πεθάνουν στην γενέτειρά τους.
Επίσης, όσοι το ψήφισαν επιπόλαια γιατί δεν το διάβασαν επειδή δεν είχαν καιρό, όσοι ενθουσιωδώς ή και μανιακά παρασύρθηκαν από φανατικούς υποστηρικτές του σχεδίου Αναν στον πολιτικό χώρο και στο πεδίο των διανοουμένων και όσοι προσκολλημένοι σε κομματικά και ιδεολογικά κριτήρια έσφαλαν με το να ταχθούν υπέρ της κατάργησης του κράτους τους και της ένταξής του στην τουρκική επικυριαρχία. Οι διαβαθμίσεις στάσεων και συμπεριφορών, εν τέλει, θα μπορούσαν να άπειρες.

5. Οι δύο κύριες κατηγορίες εσχάτης προδοσίας

Μιλώντας με πολιτικούς όρους, λοιπόν, μπορούμε να φωτίσουμε καλύτερα το φαινόμενο της εσχάτης προδοσίας εάν το δούμε διττά. Η πρώτη κατηγορία αφορά τους «ηγέτες» (όσα δηλαδή άτομα έχουν πολιτικό αξίωμα ή όσοι το διεκδικούν) και η δεύτεροι είναι όλοι οι άλλοι.

Ας αρχίσουμε με την δεύτερη κατηγορία. Στην πορεία των εθνών, λίγοι θα έμεναν εάν όσοι δείλιασαν, λιγοψύχησαν, «υπέκυψαν στις ηδονές», και τα λοιπά, «καταδικάζονταν». Εν τούτοις, η στηλίτευσή τους με τυπολογική ανάδειξή τους, είναι επιβεβλημένη. Γνωστές και καθιερωμένες φράσεις που βοηθούν μια τέτοια συζήτηση είναι «πεμπτοφαλαγγίτες», ένοχο σύμπραξης με τους εχθρούς, δοσίλογοι κτλ. Φωτίζουν αληθινές στάσεις και συμπεριφορές που είναι αληθινές και αποτελούν πηγή πολιτικού ανορθολογισμού.
Πλην τέτοιες ονομασίες δεν μπορούν να κάνουν δίκη προθέσεων και δεν παραπέμπουν, κατ’ ανάγκη, σε κάποια τιμωρία. Αν μη τι άλλο δεν ξέρουμε τα κίνητρα όπως δεν ξέρουμε μύρια άλλα αίτια που οδηγούν ασθενείς ψυχές να λυγίζουν και να σέρνονται ανορθολογικά.
Τώρα, οι ηγέτες είναι κάτι διαφορετικό. Η «εσχάτη προδοσία» εδώ είναι άλλης τάξης. Η ευθύνη όσων θέλουν να κατευθύνουν τις τύχες της χώρας είναι πολύ μεγαλύτερες. Αφήνω ξανά το «αστυνομικό σκέλος», τις προθέσεις και τα κίνητρα και στέκομαι στον φωτισμό της πράξης. Στην περίπτωση της Κύπρου και του σχεδίου Αναν δεν σήμαινε «διπλή ένωση», διχοτόμηση, λάθος εκτίμηση για τις συνέπειες ή οτιδήποτε άλλο παραπλήσιο.
Σήμαινε συνειδητή ή ανεπίγνωστη (υπάρχει και αυτό για ανίκανους ή ευκολόπιστους χρήσιμους ηλίθιους) «εσχάτη προδοσία» που θα ακύρωνε την ελευθερία των κυπρίων σε όλο το ενδοκρατικό και εξωτερικό φάσμα. Σήμαινε βασικά ότι η κυπριακή κοινωνία θα ριχνόταν στα τάρταρα ενός αργού θανάτου στα χέρια νέο-Οθωμανών τούρκων, άγγλων νέο-αποικιοκρατών και αμερικανών επεμβατιστών.
Σχέδιο Αναν σήμαινε: Μηδέν εθνική ανεξαρτησία, μηδέν δημοκρατία, μηδέν λαϊκή κυριαρχία, μηδέν πολιτικά δικαιώματα καθότι ένα κράτος προγραμματικά κοσμοθεωρητικά διχασμένο στερείται πολιτικού συστήματος. Με τον ένα ή άλλο τρόπο θα τα καταργούσαν αυτοί που θα ήλεγχαν πλέον την Κύπρο και που θα είχαν κάθε λόγο να εξαθλιώσουν και εκδιώξουν την κυπριακή κοινωνία. Είναι περιττό να πω έστω και μια λέξη πέραν αυτού όταν ξέρουμε ότι οι Τούρκοι αυτό ακριβώς κάνουν εδώ και δεκαετίες σε κάθε σχέση τους με την Ελλάδα αλλά και με άλλους γείτονες.

6. Ηγέτης και εσχάτη προδοσία: «Τι του κάνουμε;»

Ο ηγέτης που διολίσθησε σε μια στάση «εσχάτης προδοσίας» συνηγορώντας με τη κατάργηση του θεσμού ελευθερίας μιας κοινωνίας, δηλαδή του εθνοκράτους της (ελπίζω να έγινε κατανοητό γιατί βάζω εντός εισαγωγικών τη φράση) λογικά ακολουθεί την μοίρα του.

Επειδή τυγχάνει να μην θεωρώ τον εξοστρακισμό, την εξορία και την θανάτωση ως ενδεδειγμένα (έστω και αν στην κλασική εποχή τα πρώτα δεν ήταν άγνωστα), πιστεύω ότι μια πιο λογική αντιμετώπιση απέναντι στους «ηγέτες» που διολίσθησαν σε «εσχάτη προδοσία» συνηγορώντας με την θανάτωση του εθνοκράτους τους, είναι να αποκλειστούν (το καλύτερο θα είναι αυτόβουλα) από πολιτικά αξιώματα. Κοντολογίς να εξαφανιστούν, να πάνε σπίτι τους και από την ντροπή που λογικά θα αισθάνονται να μην εμφανιστούν ξανά σε δημόσιους χώρους.
Ας μην ξεχνούμε ότι η ελεεινή τους στάση προκαλεί ανθρώπινες κακουχίες και θανάτους και μάλιστα μαζικούς. Επειδή εν τούτοις η φυλάκισή τους ή η θανάτωσή τους μπορεί να διχάσει την κοινωνία επιτείνοντας τα δεινά το καλύτερο για όλους θα ήταν οι ίδιοι «να πηγαίνουν σπίτι τους» για να ζήσουν με τις τύψεις τους.
Εάν για οποιοδήποτε λόγο δεν το κάνουν τότε το σωστό και κυρίως το πολιτικά ορθολογικό είναι όσοι έχουν κουκούτσι λογική και ορθολογισμό να τους το υποδεικνύουν με όσο πιο πολιτισμένο αλλά έντονο τρόπο μπορούν.
Να τους υπενθυμίζουν για πάντα όποτε θελήσουν αξιώματα ότι αποτελεί «εσχάτη προδοσία» εάν για οποιοδήποτε λόγο συνηγορήσεις να χάσεις τον θεσμό συλλογικής ελευθερίας και ότι αποτελεί πράξη σύνεσης, αξιοπρέπειας και ορθολογισμού να μην επιδιώξει δημόσια αξιώματα όποιος υπέπεσε σε ένα τέτοιο έσχατο πολιτικό και ηθικό παράπτωμα.
Τελειώνοντας λοιπόν υπενθυμίζω ότι το σχέδιο Αναν πρόβλεπε την κατάλυση του κυπριακού κράτους και την στέρηση από τους κύπριους της έσχατης και κοσμοθεωρητικά-ηθικά πρωταρχικής συλλογικής ελευθερίας.
Κάτι τέτοιο κανείς δεν έχει δικαίωμα να το κάνει. Δεν εμπίπτει δηλαδή στην κατηγορία της πλειοψηφίας / μειοψηφίας σε κάποια ψηφοφορία ή εκλογή κομμάτων ή προέδρων στην εξουσία. Τα πολιτικά πρόσωπα εκλέγονται για εφήμερη διακυβέρνηση και όχι για να καταργήσουν την Πολιτεία κάτι που δεν έχουν δικαίωμα να κάνουν. Ο ρόλος τους δηλαδή είναι η διακυβέρνηση και καμιά δικαιοδοσία δεν έχουν για να αποφασίσουν για τον θάνατο, την ζωή και την ελευθερία των άλλων.
Ούτε δημοψηφίσματα που καταργούν εθνοκράτη μπορούν να ισχύσουν: Πρώτον, όσοι δεν κάμφθηκαν και δεν συμφώνησαν δεν είναι υποχρεωμένοι να δεχθούν τη καταστολή της ελευθερίας τους και της ετερότητάς τους. Ως προς τούτοι, απαιτείται να γίνει κατανοητό ότι είναι ένα πράγμα η διακυβέρνηση ενός κράτους και άλλο το προνόμιο κατάργησής του που κανείς δεν έχει. Δεύτερον, εάν σταθούμε στην Κύπρο το 2004, εάν οι κύπριοι υπέκυπταν το αποτέλεσμα θα ήταν άκυρο γιατί θα οφειλόταν σε εκβιασμούς, δηλαδή σε απειλές και εκφοβισμούς στους οποίους πολλοί όπως γνωρίζουμε εκτόξευαν καθημερινά.
Τέλος, να μην ξεχνούμε ότι από το 1974 και μετά ενώ οι κύπριοι ήταν τα θύματα εισβολής και κατοχής, αντί να αποκατασταθεί η διεθνής νομιμότητα και η κρατική κυριαρχία της ΚΔ, η χώρα αυτή λόγω αδυναμίας σύρθηκε σε διαπραγματεύσεις επικύρωσης των παράνομων τετελεσμένων. Ένας δηλαδή διαρκής εκβιασμός πολλών δεκαετιών για τον οποίο ότι λέχθηκε εκεί δεν υπάρχει δέσμευση. Δεν υπάρχει δέσμευση κατάργησης της συλλογικής Ελευθερίας που μπορεί να ισχύει νομικά, πολιτικά, ηθικά και κοσμοθεωρητικά.
Τα κράτη είναι βασικά αθάνατα. Υπάρχουν για να εκπληρώνουν και διαιωνίζουν τον πολιτικό πολιτισμό όχι για να τον οπισθοδρομούν στην βαρβαρότητα. Για τις βιώσιμες κοινωνίες είναι το πνευματικό, κοσμοθεωρητικό και ηθικό “συμβόλαιο” των εκάστοτε ζωντανών πολιτών με τους προγόνους και τους απογόνους. Κατάργηση του θεσμού συλλογικής Ελευθερίας της Κυπριακής κοινωνίας όπως επιδιώχθηκε με το σχέδιο Αναν αυτό ακριβώς σημαίνει και αυτό θα σημαίνει όποτε προταθούν παρόμοιες πολιτικές και πολιτειακές διαστροφές.
Καταληκτικά, οι ένοχοι για εσχάτη προδοσία όπως την ορίσαμε πιο πάνω, ιδιαίτερα στις πιο υψηλές βαθμίδες όπως η συνηγορία με την κατάργηση του οικείου κράτους, απαιτείται είτε να καταψηφίζονται στις εκλογές είτε να παραιτούνται οι ίδιοι οικειοθελώς και να εξαφανίζονται από την δημόσια σφαίρα. Πρέπει να έχουν επίγνωση του γεγονότος ότι στο ανελέητο διεθνή ανταγωνισμό, όπως συνηθίζεται να λέγεται, “την προδοσία πολλοί αγάπησαν, τον προδότη ουδείς”.


Ο νομικός γρίφος της (μετ)ονομασίας των Στενών επανέρχεται στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ

0
Η προσθήκη του επιθετικού προσδιορισμού «Τουρκικά» στα Στενά δεν είναι αθώα.

Αν και παλαιό, το φλέγον ζήτημα της (μετ)ονομασίας των Στενών σε «Τουρκικά» εξακολουθεί να ταλαιπωρεί τόσο τις ελληνοτουρκικές σχέσεις όσο και την Βορειοατλαντική Συμμαχία (ΝΑΤΟ). Το ζήτημα πρόκειται μάλιστα να συζητηθεί εκ νέου στις 11 και 12 Ιουλίου 2023 στην Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους της Λιθουανίας αλλά και μεταξύ του Προέδρου της Τουρκίας και του Έλληνα πρωθυπουργού στην προγραμματισμένη για τις 12 Ιουλίου 2023 κατ’ ιδίαν συνάντησή τους.

Το ζήτημα αναμοχλεύεται κατά διαστήματα με πρωτοβουλία άλλοτε της ελληνικής και άλλοτε της τουρκικής πλευράς. Η Τουρκία εμμένει στον όρο Τουρκικά Στενά, ενώ η Ελλάδα προτιμά την χρήση της επίσημης και σύμφωνης με τις διεθνείς πράξεις και άλλα διπλωματικά έγγραφα ονοματοδοσίας (βλέπε αμέσως κατωτέρω), αρνούμενη να δεχτεί την τουρκική εκδοχή. Η σημειολογία και ο συμβολισμός του ζητήματος είναι αυτονόητοι. Η προσθήκη του επιθετικού προσδιορισμού «Τουρκικά» στα Στενά δεν είναι αθώα. Με την αποδοχή του, καθίστανται αυτομάτως τουρκικά, αποκλείοντας τις δύο ελληνικές νήσους οι οποίες ανήκουν ιστορικά, γεωγραφικά και νομικά στην ευρύτερη ζώνη των Στενών, πέραν και εκτός της τουρκικής κυριαρχίας.

Ιστορικά

Hδη από τον 18ο αιώνα τα Στενά είναι γνωστά, λόγω της εμπλοκής των Μεγάλων Δυνάμεων (ιδίως του Ηνωμένου Βασιλείου) και της Ρωσίας (αρχικά τσαρικής και αργότερα σοβιετικής), ως Στενό των Δαρδανελλίων (Çanakkale) στο Αιγαίο και Στενό του Βοσπόρου στην Μαύρη Θάλασσα, με την Θάλασσα του Μαρμαρά που τα ενώνει να χαρακτηρίζεται ως εσωτερικά ύδατα. Από το 1920 θεωρούνται για γεωστρατηγικούς λόγους ως ενιαίο σύνολο με τις νήσος Ίμβρο, Τένεδο, Λήμνο και Σαμοθράκη λόγω της γεωγραφικής εγγύτητάς τους με το Στενό των Δαρδανελλίων. Αυτοί είναι ουσιαστικά και οι λόγοι για τους οποίους η Τουρκία διεκδικεί όψιμα την μετονομασία τους σε Τουρκικά Στενά, ενώ στο σκεπτικό της η παρεισφρέουσα αποσύνδεση των ελληνικών νήσων από τον γεωγραφικό και νομικό όρο των Στενών αποσκοπεί και στην διατήρηση του καθεστώτος της Θάλασσας του Μαρμαρά ως εσωτερικών υδάτων και όχι ως Στενών διεθνούς ναυσιπλοΐας. Είναι επομένως εξέχουσας σημασίας για την Ελλάδα η τήρηση της ονομασίας «Στενά».

Ας δούμε, καταρχάς, τί σημαίνουν για τις αμιγώς ελληνοτουρκικές σχέσεις και πώς χαρακτηρίζονται τα Στενά επισήμως, με βάση διάφορες διεθνείς πράξεις αλλά και σύμφωνα με την περί δικαίου πεποίθηση της Τουρκίας πριν και μετά την σύναψη της Σύμβασης του Montreux του 1936.

Πρώτον, η Συνθήκη των Σεβρών (ΣτΣ) του 1920, η οποία δεν τέθηκε ποτέ σε ισχύ αλλά έχει την ιστορική σημασία της για την ερμηνεία της ονομασίας των Στενών, αναφέρεται αποκλειστικά στα Στενά («Straits») και όχι στα τουρκικά Στενά (άρθρα 37 1 επ., άρθρο 84 και άρθρα 177 έως 180). Ειδικότερα, η τελευταία παράγραφος του άρθρου 84 ορίζει με απόλυτη σαφήνεια ότι:

εν τω τμήματι της ζώνης των Στενών και των νήσων, περί ων προβλέπει το άρθρον 178 και αίτινες τελούσιν, δυνάμει της παρούσης Συνθήκης, υπό την ελληνικήν κυριαρχίαν, η Ελλάς δέχεται και αναλαμβάνει την υποχρέωσιν όπως τηρήση […] πάσας τας υποχρεώσεις τας οποίας, προς εξασφάλισιν της ελευθερίας των Στενών, επιβάλλει η παρούσα Συνθήκη εις την Τουρκίαν εν τω τμήματι της ειρημένης ζώνης».

Η ανωτέρω διάταξη δεν μπορεί να ερμηνευτεί παρά υπό την έννοια ότι η ζώνη των Στενών δεν αφορά μόνον εδάφη υπό τουρκική κυριαρχία και ως εκ τούτου δεν νοείται να προσδιορίζεται ως τουρκική.

Δεύτερον, η Συνθήκη της Λωζάννης (ΣτΛ) του 1923 καθιερώνει στο άρθρο 23 την ελευθερία διέλευσης και πλου «εντός των στενών του Ελλησπόντου/Δαρδανελλίων [Dardanelles], της Προποντίδος/Μαρμαρά [Sea of Marmora] και του Βοσπόρου [Bosphorus], ως προβλέπεται εν τη ειδική Συμβάσει περί του καθεστώτος των Στενών».

Η επίμαχη Σύμβαση της Λωζάννης του 1923 ενσωματώνεται στην ίδια την ΣτΛ. Το άρθρο 1 της Σύμβασης ορίζει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη αναγνωρίζουν την αρχή της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας «εντός των στενών του Ελλησπόντου, της Προποντίδος και του Βοσπόρου, των περιλαμβανομένων κατωτέρω εν τη γενική ονομασία “Στενά”», ενώ το άρθρο 4 αυτής προβλέπει ότι «Ουδετεροποιούνται αι κατωτέρω οριζόμεναι ζώναι και νήσοι: […] 3) Εν τω Αιγαίω, αι νήσοι Σαμοθράκη, Λήμνος, Ίμβρος, Τένεδος και αι Λαγούσαι νήσοι (Μαυρυαί)», αναγνωρίζοντας την ελληνική κυριαρχία επί των δύο πρώτων και την τουρκική επί των άλλων τριών, σύμφωνα με τα άρθρα 12 και 14 της ΣτΛ, και επιβάλλοντας παράλληλα αυστηρό καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης και για την ζώνη και για τις νήσους.

Τρίτον, σε αντίθεση με την Σύμβαση της Λωζάννης του 1923, η αναθεωρητική του καθεστώτος των Στενών Σύμβαση του Montreux του 1936 επαναλαμβάνει αορίστως στο προοίμιό της τον ορισμό τους, χωρίς όμως να κατονομάζει τις πέντε νήσους. Αναφέρεται στην επιθυμία των συμβαλλόμενων μερών «να ρυθμίσωσι τον διάπλουν και την ναυσιπλοΐαν εν τοις Στενοίς των Δαρδανελλίων, τη Θαλάσση του Μαρμαρά και του Βοσπόρου, συμπεριλαμβανομένων εν τη γενική ονομασία “Στενά”» και στην απόφασή τους «να υποκαταστήσωσιτην παρούσαν Σύμβασιν εις την Σύμβασιν την υπογραφείσαν εν Λωζάννη 24η Ιουλίου 1923».

Τέλος, το συνημμένο στην Σύμβαση Πρωτόκολλο ορίζει ότι «η Τουρκία δύναται να επανοπλίσει αμέσως την ζώνην των Στενών οία καθορίζεται εν τω προϊμίω της ρηθείσης Συμβάσεως», χωρίς οποιαδήποτε αναφορά στις νήσους, αλλά και χωρίς να αποκλείει την άσκηση του ίδιου δικαιώματος της Ελλάδας μετά την έναρξη ισχύος της Σύμβασης.

Ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Οικονομίδης, προϊστάμενος της Νομικής Υπηρεσίας του ΥΠΕΞ, παρατηρεί συναφώς ότι το Πρωτόκολλο αναγνωρίζει στην Τουρκία «ένα ειδικό πλεονέκτημα» υπό την μορφή του «άμεσου επανοπλισμού» των δικών της νήσων, χωρίς τα υπόλοιπα συμβαλλόμενα κράτη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, να στερούνται «τα δικαιώματα που μπορούν να αντλήσουν από την Σύμβαση» (βλέπε την μελέτη του Το νομικό καθεστώς των ελληνικών νησιών του Αιγαίου. Απάντηση σε τουρκική μελέτη, Αθήνα, εκδόσεις Γνώση, 1989, στην σελίδα 147).

Στο εύλογο λοιπόν ερώτημα εάν στην ζώνη των Στενών περιλαμβάνονται ή όχι, κατά την νέα Σύμβαση, και τα εν λόγω νησιωτικά εδάφη απάντηση δίδει με την στάση της η ίδια η Τουρκία, σπεύδοντας να (επανα)στρατιωτικοποιήσει, όπως προανέφερα, τις τουρκικές νήσους Ίμβρο και Τένεδο, οι οποίες, από κοινού με τις ελληνικές νήσους Λήμνο και Σαμοθράκη, είχαν αποτελέσει αντικείμενο των συζητήσεων για την αποστρατιωτικοποίησή τους κατά την Συνδιάσκεψη τη Λωζάννης ως ενιαίο σύνολο για τους σκοπούς του προσδιορισμού της ζώνης των Στενών.

Θυμίζω συναφώς ότι, σύμφωνα με σχετική δήλωσή του της 29ης Νοεμβρίου 1922, στο πλαίσιο της Συνδιάσκεψης της Λωζάννης, ο Ismet Pasha, αρχηγός της Τουρκικής Αντιπροσωπείας, επαναλαμβάνει την τουρκική θέση ότι η αποστρατιωτικοποίηση της Λήμνου και της Σαμοθράκης πρέπει να υπάγεται στο ίδιο νομικό καθεστώς με αυτό των Στενών [βλέπε Lausanne Conference on Near Eastern Affairs (1922-1923), Records of Proceedings and Draft Terms of Peace, with map, presented to Parliament by Command of his Majesty, London, His Majesty’s Stationery Office, 1923, Cmd. 1814, στην σελίδα 104]. Άρα, η (επανα)στρατιωτικοποίηση των Στενών δεν σημαίνει ότι περιλαμβάνει μόνον τις τουρκικές νήσους αποκλείοντας τις ελληνικές, επειδή η Σύμβαση του 1936 δεν κατονομάζει ούτε τις μεν ούτε τις δε. Εντασσόμενες στην γεωγραφική και νομική ενότητα των Στενών, (επανα)στρατιωτικοποιούνται άπασες και στο σύνολό τους.

Τέταρτον, από διπλωματικές επαφές που είχαν προηγηθεί της Συνδιάσκεψης του Montreux, αλλά και από τα Πρακτικά της, καθώς και από μεταγενέστερη διπλωματική αλληλογραφία Ελλάδας και Τουρκίας και από τις μονομερείς δηλώσεις Τούρκων αξιωματούχων, προκύπτει ότι η Τουρκία δίδει όψιμα την δική της αυθαίρετη ερμηνεία των ανωτέρω διεθνών πράξεων, αυτοδιαψευδόμενη, σύμφωνα με έγκυρες και πολύτιμες πηγές από τις οποίες αντλούμε συναφώς στοιχεία, πέραν των ανωτέρω διεθνών πράξεων (πρόκειται για την αμερικανική περιοδική σειρά Foreign Relations of the United States του Αμερικανικού ΥΠΕΞ, τα έγγραφα της οποίας αποκαλύπτουν τις προθέσεις της Τουρκίας κατά την χρονική εκείνη περίοδο, για την μονογραφία της Δ. Δοντά Greece and Turkey: The Regime of the Straits, Lemnos and Samothrace, Athens, εκδόσεις Eleftheroudakis, 1987, και την εξαίρετη διδακτορική διατριβή του Δημητρίου Τσάμου Η Μεγάλη Βρετανία, η Ελλάδα και το ζήτημα των Στενών-Από την Συνθήκη της Λωζάννης (1923) έως και την Σύμβαση του Μοντρέ (1936), Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Ρόδος 2020, η πρόσβαση στην οποία είναι ελεύθερη μέσω του Εθνικού Αρχείου Διδακτορικών Διατριβών).

Πώς προέκυψε η ανάγκη αναθεώρησης της Σύμβασης της Λωζάννης του 1923;

Επιδιώκοντάς την διακαώς και έχοντας προετοιμάσει το έδαφος καταλλήλως, η Τουρκία γνωστοποιεί, με ρηματική διακοίνωση της 10ης Απριλίου 1936 προς όλα τα συμβαλλόμενα στην ΣτΛ μέρη, ότι η κατασκευή οχυρωματικών έργων πολλαπλασιάζεται σταθερά σε ηπειρωτικά και νησιωτικά εδάφη διεθνώς. Επικαλούμενη την θεμελιώδη αλλαγή της κατάστασης στην Ευρώπη από πολιτική και στρατιωτική άποψη (μεταξύ άλλων, την παράνομη επαναστρατιωτικοποίηση της Ρηνανίας και τον αναθεωρητισμό/επεκτατισμό της φασιστικής Ιταλίας) και εστιάζοντας την προσοχή της στα Στενά, η Τουρκία επισημαίνει την αποδυνάμωση των συλλογικών μηχανισμών διασφάλισης της ειρήνης στην περιοχή, σε τέτοιο βαθμό, ώστε να κινδυνεύει η εδαφική ακεραιότητά της και ολόκληρη η χώρα να είναι εκτεθειμένη «σε αιφνίδια και μη αναστρέψιμη επίθεση» («to a sudden and irreparable attack»). Θορυβημένη από την «απειλή» («menace») «that a state of war might supervene unexpectedly and without any formality», δηλώνει ότι, εν όψει της προπεριγραφείσας κατάστασης πραγμάτων, αδυνατεί, υπό το νομικό καθεστώς της Σύμβασης της Λωζάννης του 1923, να λάβει μέτρα «για την νόμιμη άμυνά της» («to take steps for her legitimate defence»). Κατά την άποψή της, οι συγκεκριμένες περιστάσεις απαιτούν την λήψη μέτρων λόγω «επιτακτικής ανάγκης» («imperious necessity»).

Τέλος, η Τουρκία καλεί τα συμβαλλόμενα στην ΣτΛ κράτη σε «συνομιλίες» («pourparlers») «for the purpose of arriving promptly at the conclusion of accords intended to regulate the régime of the Straits under conditions of security indispensable to the inviolability of the Turkish territory» (για ολόκληρο το κείμενο της τουρκικής ρηματικής διακοίνωσης βλέπε Foreign Relations of the United States, Diplomatic Papers, 1936, volume III «The Near East and Africa», στις σελίδες 503 έως 506).

Με την Σύμβαση του Montreux, η Τουρκία επιτυγχάνει την πλήρη (επανα)στρατιωτικοποίηση, εκτός των ηπειρωτικών εδαφών της ζώνης των Στενών, και των τριών νήσων Ίμβρου, Τενέδου και Λαγουσών, αναγνωρίζοντας όμως για τους ίδιους λόγους και στην Ελλάδα το αντίστοιχο δικαίωμα (επανα)στρατιωτικοποίησης της Λήμνου και της Σαμοθράκης, κάτι το οποίο κρίνει ως εντελώς φυσιολογικό, ως αποτέλεσμα και της στάσης της κατά την Συνδιάσκεψη της Λωζάννης.

Σύμφωνα με την καταγεγραμμένη στιχομυθία του Τούρκου ΥΠΕΞ Tevfik Rüştü Aras με τον τότε Αμερικανό πρέσβη στην Άγκυρα MacMurray κατά την επίσκεψή του τελευταίου στην οικία του πρώτου στις 22 Απριλίου 1936, ο Τούρκος ΥΠΕΞ εκμυστηρεύεται στον Αμερικανό πρέσβη, ενημερώνοντάς τον για την εξέλιξη του ζητήματος της (επανα)στρατιωτικοποίησης των Στενών, ότι

«Of the nations of the Balkan Entente, Yugoslavia and Greece had already indicated a favorable disposition – Greece the more readily, of course, because two of her islands would by the same act be freed from the present restrictions upon their fortification»

 

[πρόκειται για το «Memorandum of 22nd of April 1936 by the American Ambassador (MacMurray) of a Conversation with the Turkish Minister for Foreign Affairs (Aras)», Foreign Relations of the United States, 1936, volume III, στην σελίδα 515].

Εξάλλου, στο πλαίσιο σχετικών επαφών της Τουρκίας με τρίτα κράτη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, συγκεκριμένο τουρκικό σχέδιο Σύμβασης για την αντικατάσταση της Σύμβασης της Λωζάννης του 1923, το οποίο παρουσίασε και κατά την Συνδιάσκεψη ο Τούρκος Αντιπρόσωπος πρέσβης Numan Rifat Menemencioğlu, προέβλεπε «une nouvelle convention destinée à remplacer celle […] signée à Lausanne le 24 juillet 1923».

Στον ορισμό των Στενών, κατά το ίδιο τουρκικό σχέδιο Σύμβασης, συμπεριλαμβάνονταν τόσο η Λήμνος όσο και Σαμοθράκη, επί λέξει «y compris les deux îles grecques» (σύμφωνα με την προαναφερθείσα μελέτη του Κ. Οικονομίδη, στις σελίδες 151 και 152, στην υποσημείωση 38. Το έγγραφο παρατίθεται ως παράρτημα ΙΙΙ της μελέτης και φέρει τον τίτλο «Τουρκικό μνημόνιο της 12ης Ιουνίου 1936»).

Η ορθότητα της ελληνικής άποψης θωρακίζεται περαιτέρω με την επιστολή της 6ης Μαΐου 1936 του Τούρκου Πρέσβη Ruşen Eşref Ünaydın (ισχυρού άνδρα της Τουρκίας με άμεση πρόσβαση στον Τούρκο Πρόεδρο) προς τον Έλληνα πρωθυπουργό κατ’ εντολή της Τουρκικής κυβέρνησης. Μάλιστα, ο Τούρκος πρέσβης υπερθεματίζει υπογραμμίζοντας ότι:

«[sur] l’ éventualité du Réarmement par la Grèce des îles grecques de la Mer Egée indépendamment de celui de Samothrace et de Lemnos […] la Turquie envisagerait dans un esprit le plus favorable toutes les mesures que le Gouvernement Hellénique jugerait utiles de prendre pour assurer en général la sécurité des îles se trouvant sous la souveraineté hellénique» (βλέπε την μονογραφία της Δ. Δοντά, στην σελίδα 172).

Σημαντική επίσης προστιθέμενη αξία αποτελεί το γεγονός ότι, κατά την κύρωση της Σύμβασης από την Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση στις 31 Ιουλίου 1936, με σχετική δήλωσή του, ο Τούρκος ΥΠΕΞ βεβαιώνει ότι καταργούνται οι διατάξεις της Σύμβασης της Λωζάννης του 1923 που προέβλεπαν την αποστρατιωτικοποίηση της Λήμνου και της Σαμοθράκης και ότι αναγνωρίζεται το δικαίωμά τους στην (επανα)στρατιωτικοποίηση (η δήλωση παρατίθεται σε ανακοίνωση του ελληνικού ΥΠΕΞ υπό τον τίτλο «Τουρκικοί ισχυρισμοί περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου-Ειδικότερα κείμενα» (από ανάρτηση της 14ης Ιουνίου 2018 (Δείτε αναλυτικά εδώ).

Με την απάντησή του στην τουρκική ρηματική διακοίνωση της 10ης Απριλίου 1936, ο τότε πρωθυπουργός και ΥΠΕΞ Ιωάννης Μεταξάς υπογραμμίζει χαρακτηριστικά ότι οι ίδιοι λόγοι αναθεώρησης της Σύμβασης της Λωζάννης του 1923 ισχύουν στο ακέραιο και για την Ελλάδα. Δεν παραλείπει μάλιστα να αναφερθεί και στην ανάγκη οχύρωσης όλων των ελληνικών νησιωτικών εδαφών του Αιγαίου (βλέπε την μονογραφία της Δ. Δοντά, στις σελίδες 106 και 107). Τέλος, η Δ. Δοντά παραθέτει και το από 18 Ιουνίου 1936 έγγραφο του Βρετανικού Ναυαρχείου (British Admiralty) προς τον Eden, σύμφωνα με το οποίο «the abolition of the demilitarized zone automatically involves the abolition of the restrictions on Lemnos and Samothrace» (βλέπε την μονογραφία της, στις σελίδες 225 και 226, υποσημείωση 218).

Όσον αφορά την στάση της Ελλάδας κατά την Συνδιάσκεψη του Montreux, οι Έλληνες Αντιπρόσωποι, με επικεφαλής τον Ν. Πολίτη, δεν παύουν να εκφράζουν την αμέριστη υποστήριξή τους στο «απόλυτα δικαιολογημένο τουρκικό αίτημα» (βλέπε Actes de la Conférence de Montreux concernant le régime des Détroits, 22 juin au 20 juillet, Compte Rendu des Séances Plénières et Procès-Verbal des Débats du Comité Technique, Οκτώβριος 1936, στην σελίδα 26, αλλά και στις σελίδες 54, 107, 111, 112, 128, 169). Τούτου δοθέντος, οι Έλληνες Αντιπρόσωποι παραμένουν φειδωλοί όσον αφορά την (επανα)στρατιωτικοποίηση της Λήμνου και της Σαμοθράκης, παρόλον ότι αμφότερες θεωρούνται αναπόσπαστο μέρος των Στενών. Πάντως, εκφράζοντας την αντίθεσή του σε ορισμένα σημεία του βρετανικού σχεδίου άρθρων, ο Ν. Πολίτης επισημαίνει ότι «l’ article 4 de la Convention de Lausanne [de 1923], dont il est question ici au sujet de la démilitarisation, ne concerne uniquement la Turquie. Il y a d’autres pays qui sont intéressés» (ibidem, στην σελίδα 166).

Με την ελληνοτουρκική φιλία να βρίσκεται στο απόγειό της εκείνη την εποχή, από τα προαναφερθέντα διπλωματικά έγγραφα αλλά και από τα Πρακτικά της Συνδιάσκεψης του 1936, συνάγεται ότι η Τουρκία τάσσεται αναφανδόν υπέρ της υποστηριζόμενης από την Ελλάδα άποψης ότι η αναθεώρηση της Σύμβασης του 1923 περιλαμβάνει και τις νήσους Λήμνο και Σαμοθράκη, μολονότι υπαναχωρεί αργότερα συνειδητοποιώντας τις αρνητικές συνέπειες για την ίδια από την (επανα)στρατιωτικοποίηση των δύο ελληνικών νήσων. Σύμφωνα με τον καθηγητή Σπύρο Σφέτα, η Άγκυρα υποστήριξε την Αθήνα στην δέσμευσή της να μην εμπλακεί σε πόλεμο κατά της φασιστικής Ιταλίας, ενώ η Ελλάδα «endorsed Turkey’s demand to fortify the Straits» (βλέπε το άρθρο του «The Legacy of the Treaty of Lausanne in the Light of Greek-Turkish Relations in the Twentieth Century: Greek Perceptions of the Treaty of Lausanne», Balcanica, volume XLVI, 2015, στις σελίδες 206 και 207). Ο ίδιος σημειώνει:

«The sensitive issue of the status of the Straits was resolved with a quid pro quo: The Montreux Convention (1936) annulled the respective clauses of the Lausanne Treaty and ended the demilitarization of the Straits, handing over control to Turkey. Ankara, for its part, did not object to the de facto remilitarization of the Greek islands of Limnos and Samothrace, which were initially part of the demilitarized zone defined by the Treaty of Lausanne».

Κατά την ταπεινή μου γνώμη, όμως, δεν πρόκειται απλώς για πολιτική συμφωνία κυρίων (gentlemen’s agreement), αλλά για νομική δέσμευση της Τουρκίας εφόσον, όπως προανέφερα, οι σχετικές δηλώσεις της μόνον ως περί δικαίου πεποίθηση (opinio juris) μπορούν να χαρακτηριστούν. Άρα, η μετονομασία των Στενών σε τουρκικά, πέραν του ότι αντίκειται στο ισχύον συμβατικό δίκαιο, έχει βαρύνουσα σημασία λόγω του ότι υποκρύπτει την αποκοπή από την ζώνη των Στενών των δύο ελληνικών νήσων με προφανή σκοπό τον αποκλεισμό τους από το δικαίωμα επανεξοπλισμού τους.

Όπως προκύπτει από το σύνολο των συναφών διατάξεών της, η Σύμβαση του Montreux κάνει λόγο για την ζώνη των Στενών και όχι των Τουρκικών Στενών, χωρίς ρητή αναφορά σε κανένα από τα πέντε νησιά, ελληνικά και τουρκικά.

 

Η έκβαση αυτή κατοχυρώνει και ενισχύει την ελληνική νομική επιχειρηματολογία ότι, σύμφωνα με το πνεύμα της Σύμβασης της Λωζάννης του 1923 όπου απαριθμούνται άπαντα, η νέα – υποκαθιστάμενη στην Σύμβαση της Λωζάννης- Σύμβαση του Montreux, καταργώντας την προγενέστερη, καλύπτει το σύνολο των ελληνικών και τουρκικών εδαφών, ηπειρωτικών και νησιωτικών, της ζώνης των Στενών, οπότε δικαιολογείται απολύτως η μη αναφορά σε Τουρκικά Στενά.

 

Η κατά περιόδους επαναλαμβανόμενη προσπάθεια της Τουρκίας να μετονομάσει τα Στενά σε Τουρκικά νοηματοδοτεί σαφώς την υπαναχώρησή της από την αρχική απερίφραστη δέσμευσή της έναντι της Ελλάδας για την (επανα)στρατιωτικοποίηση και των νήσων Λήμνου και Σαμοθράκης.

 

Ο επιθετικός προσδιορισμός «Τουρκικά» αναιρεί αυτομάτως τον διμερή εδαφικό χαρακτήρα της ζώνης των Στενών (τουρκικό και ελληνικό), σε αντίθεση με όλες τις σχετικές διεθνείς πράξεις οι οποίες αναφέρονται για τον συγκεκριμένο λόγο στα Στενά.

 

Πώς εμπλέκεται το ΝΑΤΟ στην συγκεκριμένη διάσταση απόψεων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας;

Τα νατοϊκά περιφερειακά επιχειρησιακά σχέδια και οι συνοδευτικοί χάρτες προσκρούουν στο αγκάθι της (επανα)στρατιωτικοποίησης των Στενών, συμπεριλαμβανομένων των νήσων Λήμνου και Σαμοθράκης κατά την ορθή ελληνική άποψη, και της τουρκικής εμμονής περί τήρησης της αποστρατιωτικοποίησής τους. Ο αντιναύαρχος Στυλιανός Πολίτης σημειώνει ότι από το 1965 και εντεύθεν, με όχημα το ΝΑΤΟ, η Άγκυρα παρεμποδίζει την ένταξη των νήσων Λήμνου, Σαμοθράκης και Αγίου Ευστρατίου στον στρατηγικό σχεδιασμό της Συμμαχίας (βλέπε το άρθρο του «Demilitarization and the Legal Regime of the Aegean Islands according to International Law», Révue Hellénique de Droit International, 2004, volume 56, στην σελίδα 253).

Το Νατοϊκό βάπτισμα

Το νατοϊκό βάπτισμα της Ελλάδας σχετικά με την ονομασία των Στενών συμπίπτει με ένα τυχαίο συμβάν το οποίο προσλαμβάνει νατοϊκές διαστάσεις λόγω της στάσης του ΝΑΤΟ να αποκλείει συστηματικά την Λήμνο από τον επιχειρησιακό σχεδιασμό του. Η προαναφερθείσα επιστολή (της 6ης Μαϊου 1936) του Τούρκου πρέσβη στην Αθήνα ανασύρθηκε το 1984 από την λήθη με την ευκαιρία της αναδιοργάνωσης των αρχείων του ΥΠΕΞ, τα οποία είχαν υποστεί σοβαρές ζημίες κατά την γερμανική κατοχή, χάρη στις άοκνες προσπάθειες της Δ. Δοντά. Αφού προηγουμένως επαλήθευσε την γνησιότητά της, η Δ. Δοντά την έφερε σε γνώση του τότε πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος έσπευσε με την σειρά του να την κοινοποιήσει στο ΝΑΤΟ τον Δεκέμβριο 1984. Η Δ. Δοντά σημειώνει χαρακτηριστικά ότι η σχετική αποκάλυψη του Έλληνα πρωθυπουργού από το βήμα του ΝΑΤΟ δεν διαψεύστηκε από την Τουρκία: «No démendi whatsoever came from the Turkish Government» (βλέπε Δ. Δοντά, στην σελίδα 148).

Ως αμυντικός οργανισμός, το ΝΑΤΟ αποδεικνύεται ένα εξαιρετικής σημασίας forum για την προώθηση από την γείτονα των αβάσιμων θέσεών της σχετικά με την αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιωτικών εδαφών. Το άρθρο 4 του Βορειοατλαντικού Συμφώνου του 1949 προβλέπει ότι «οι Σύμμαχοι συσκέπτονται από κοινού κάθε φορά που κατά την γνώμη οποιουδήποτε εξ αυτών απειλείται η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλεια ενός οποιουδήποτε των μερών», χωρίς να προσδιορίζεται η προέλευση της απειλής. Αντιθέτως, το άρθρο 5, ακρογωνιαίος λίθος της Συμμαχίας, καθιερώνει ένα σύστημα συλλογικής άμυνας και αμοιβαίας προστασίας σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης από εξωτερικό εχθρό, αποκλείοντας εξ ορισμού τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών της.

Ο Βασίλης Κασκαρέλης, ευπατρίδης διπλωμάτης (σήμερα πρέσβης επί τιμή, ο οποίος διατέλεσε και υπηρεσιακός ΥΠΕΞ για το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ των δύο τελευταίων εκλογικών αναμετρήσεων), αποκαλύπτει, σε σχέση με την ονομασία των Στενών, ότι είχε επιτύχει, με την ιδιότητα του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ, άτυπη συμφωνία με τον Τούρκο ομόλογό του Oymen «ο όρος “Turkish Straits” να ακολουθείται πλέον [από το 2002] από αναφορά στη Συνθήκη του Μοντρέ».

Προς επίρρωση δε του κύρους της λύσης αυτής, μνημονεύει και σχετική γνωμοδότηση του 2002 της Νομικής Υπηρεσίας του Ελληνικού ΥΠΕΞ, σύμφωνα με την οποία «τυχόν παγίωση της ορολογίας “Turkish Straits” δεν είναι ικανή να επιφέρει αλλοίωση του καθεστώτος της Λήμνου και της Σαμοθράκης» (βλέπε την πλούσια στην περιγραφή παρασκηνιακών κυρίως διαβουλεύσεων εντός του ΝΑΤΟ μονογραφία του Η Τέλεια Καταιγίδα-Το ΝΑΤΟ μετά την 11η Σεπτεμβρίου, Αθήνα, εκδόσεις Μεταίχμιο, 2017, και ιδίως την ενότητα «Ονομασία Στενών» στις σελίδες 171 έως 175 του τέταρτου κεφαλαίου, και συγκεκριμένα στην σελίδα 172).

Σημειωτέον ότι, στον αντίποδα, υπάρχει και άλλη γνωμοδότηση της Νομικής Υπηρεσίας της Συμμαχίας η οποία ενδιαφέρει εν προκειμένω και την οποία επισήμανε ο Κ. Οικονομίδης: «η καλύτερη ερμηνεία είναι ότι η Σύμβαση της Λωζάννης του 1923 έχει αντικατασταθεί από την Σύμβαση του Montreux και δεν υφίσταται κανένας περιορισμός στην εθνική κυριαρχία της Ελλάδας επί της Λήμνου, την οποίο μπορεί να χρησιμοποιεί με όποιον τρόπο θεωρεί κατάλληλο» (βλέπε την μονογραφία του, στις σελίδες 160 και 161, χωρίς μνεία της ημερομηνίας έκδοσης της της γνωμοδότησης).

Είναι προφανές ότι, για τους σκοπούς του ΝΑΤΟ, η γνωμοδότηση της Νομικής Υπηρεσίας του κατισχύει της γνωμοδότησης της Νομικής Υπηρεσίας του Ελληνικού ΥΠΕΞ. Εύλογα ερωτηματικά γεννά το γεγονός ότι ο Β. Κασκαρέλης κατατάσσει, παρά την γνωστή -και εκ διαμέτρου αντίθετη προς την ελληνική-τουρκική ερμηνεία και τις συνέπειές της, το σημαντικότατο αυτό πρόβλημα στα «μικρά και τρέχοντα θέματα», ο εκτροχιασμός των οποίων μπορεί πάντως, κατά τον ίδιο, να προκαλέσει ακόμα και σοβαρές κρίσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις εντός του ΝΑΤΟ (βλέπε την μονογραφία του, στην σελίδα 175). Γεγονός επίσης είναι ότι και η Ελλάδα από την πλευρά της ανακίνησε τον Σεπτέμβριο 2003 το ζήτημα της ονομασίας των Στενών στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, παρόλον ότι «ο όρος “Turkish Straits” χρησιμοποιούνταν κατ’ επανάληψη σε βασικά έγγραφα της Συμμαχίας τουλάχιστον [επί μία] δεκαετία» (σύμφωνα με τον ίδιο, βλέπε την μονογραφία του, στην σελίδα 171).

Στην πραγματικότητα, η συμβιβαστική λύση Κασκαρέλη-Oymen εμπίπτει, όπως και άλλες στο παρελθόν, στον φαύλο κύκλο των αντικρουόμενων ερμηνειών αναφορικά με την φορτισμένη έννοια των «Τουρκικών Στενών» που οδηγούν τελικά στην αποδυνάμωση της ισχυρής θέσης της Ελλάδας σχετικά με την (επανα)στρατιωτικοποίηση των ελληνικών νήσων Λήμνου και Σαμοθράκης.

Σύμφωνα με απόρρητα τουρκικά έγγραφα τα οποία έφερε στο φως η ηλεκτρονική Nordic Monitor, η Τουρκία έθεσε επανειλημμένα τα ζητήματα της (επανα)στρατιωτικοποίησης και της ονομασίας των Στενών ενώπιον του ΝΑΤΟ («Turkey and Greece locked horns over a number of issues in NATO, documents reveal», December 16, 2019).

Επίσης, σύμφωνα με την ηλεκτρονική Al Monitor, οι Τούρκοι επανήλθαν πρόσφατα δριμύτεροι στο θέμα της ονομασίας των Στενών ως Τουρκικών ενώπιον του ΝΑΤΟ προκειμένου να αποκλείσουν από τον περιφερειακό επιχειρησιακό σχεδιασμό του συμβατικώς αποστρατιωτικοποιημένα νησιωτικά εδάφη, αποτρέποντας την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των Υπουργών Άμυνας της Συμμαχίας στην Υπουργική Σύνοδο της 16ης Ιουνίου 2023. Σύμφωνα δε με την ίδια πηγή, η Άγκυρα προτίθεται να θέσει το θέμα εκ νέου, τόσο σε νατοϊκό όσο και σε διμερές επίπεδο, κατά την Σύνοδο Κορυφής στην λιθουανική πρωτεύουσα, με πιθανό τον κίνδυνο υπονόμευσης των συμφερόντων της Δύσης:

«commentators suggest that the use of the term “Turkish Straits” could have legal implications that would give Turkey greater control over the bodies of water than it currently enjoys under Monteux and in ways that could undermine Western interests», ενώ υπενθυμίζεται ότι «Yet NATO Military Committee documents dating back to the 1950s, when Turkey joined the alliance, refer to the “Turkish Straits”» (άρθρο του Amberin Zaman με τίτλο «Turkey holds up NATO defense strategy over Straits amid Sweden standoff», June 26, 2023).

Σημειωτέον ότι η Αθήνα διαφωνεί προς το παρόν -και ορθώς- με αμερικανική συμβιβαστική πρόταση για διπλή ονομασία των Στενών [βλέπε άρθρο του Βασίλη Νέδου στην εφημερίδα Καθημερινή της 5ης Ιουλίου 2023 ]. Η λύση αυτή θα διαιώνιζε απλώς το πρόβλημα, λαμβανομένης υπόψη της πάγιας πλέον τουρκικής ερμηνείας στο θέμα της (επανα)στρατιωτικοποίησης των νήσων Λήμνου και Σαμοθράκης [βλέπε συναφώς άρθρο του καθηγητή Μιλτιάδη Σαρηγιαννίδη, «Οι τουρκικές επιδιώξεις με την διπλή ονομασία των Στενών» (ηλεκτρονική εφημερίδα Liberal της 6ης Ιουλίου 2023].

Υπό το φως της προηγηθείσας ιστορικής και νομικής αναδρομής, ο συμβολισμός της (επανα)στρατιωτικοποίησης των αποστρατιωτικοποιημένων εδαφών όχι μόνον της ζώνης των Στενών αλλά και των λοιπών νήσων του Ανατολικού Αιγαίου βάσει της ΣτΛ είναι υψηλός. Ο βασικός λόγος της επιβεβλημένης αλλαγής δεν ήταν άλλος από την προστασία της εδαφικής ακεραιότητας της Τουρκίας έναντι του κινδύνου να δεχτεί επίθεση, σε συνδυασμό με την συνακόλουθη ανάγκη (επανα)στρατιωτικοποίησης των αποστρατιωτικοποιημένων εδαφών της. Εν τέλει, η ανάγκη της αυτή συμπαρέσυρε και την (επανα)στρατιωτικοποίηση των ελληνικών νήσων Λήμνου και Σαμοθράκης οι οποίες εντάσσονται στην γενική έννοια των Στενών.

Ανακεφαλαιώνοντας, διαπιστώνουμε ότι διπλός (τουλάχιστον) στόχος της γείτονος είναι, πρώτον, αμιγώς στο επίπεδο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, η πλήρης «τουρκοποίηση» των Στενών. Πλην όμως, το απορρέον από τις προαναφερθείσες διεθνείς πράξεις και διπλωματικές επαφές δικαίωμα των δύο ελληνικών νήσων στην επαναστρατιωτικοποίηση αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για την υλοποίησή της: αποκλείει εκ προοιμίου και εξ ορισμού τον περιορισμό τους στα τουρκικά, ηπειρωτικά και νησιωτικά, εθνικά εδάφη.

Αλλά και στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, εάν η Ελλάδα αποδεχόταν την προτεινόμενη από την Τουρκία ονομασία «Τουρκικά Στενά» ή, έστω, την προτεινόμενη από τις ΗΠΑ διπλή ονομασία, τότε η αποδοχή αυτή θα σήμαινε τον ενταφιασμό και την de facto κατάργηση του κεκτημένου δικαιώματος των νήσων Λήμνου και Σαμοθράκης λόγω της αποκοπής τους από τον κορμό της ενιαίας, για τους σκοπούς της (επανα)στρατιωτικοποίησης, γεωγραφικής και νομικής έννοιας των Στενών.

Δεύτερον, πάντοτε στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, με την «τουρκοποίηση» των Στενών θα παγιωνόταν η κατάσταση αποστρατιωτικοποίησης των δύο νήσων. Το αποτέλεσμα θα ήταν ότι, αφενός, θα ενισχύονταν τα διεθνή ερείσματα της Τουρκίας λόγω της αποδοχής των απόψεών της από τους Συμμάχους, αφετέρου, ότι θα προκαλούνταν ρήγμα στην συλλογική άμυνα του ΝΑΤΟ στην περιοχή ευθύνης του της Ανατολικής Μεσογείου, ιδίως υπό τις παρούσες περιστάσεις, εξ αιτίας της αναμενόμενης χρήσης του δικαιώματος αρνησικυρίας εκ μέρους της Ελλάδας.

Είναι πλέον καιρός οι νατοϊκοί φίλοι και σύμμαχοί μας να κατανοήσουν άπαξ διά παντός ότι η Λήμνος και η Σαμοθράκη ακολουθούν νομίμως την μοίρα των τουρκικών εδαφών για τους σκοπούς της (επανα)στρατιωτικοποίησής τους. Πρέπει να δοθεί η μέγιστη δυνατή έμφαση στο συλλογικό και όχι στο εθνικό συμφέρον. Δεν θα πρόκειται πλέον για αμιγή ελληνοτουρκική διαφορά ώστε να αντιμετωπίζεται με την τήρηση ίσων αποστάσεων. Ζητούμενο πρέπει να είναι η ορθή ερμηνεία της Σύμβασης του Montreux προς όφελος της συλλογικής άμυνας.

Μήπως, λοιπόν, ανεξάρτητα από την έκβαση της Συνόδου Κορυφής, παραμερίζοντας τις ανούσιες ελληνικές τυπολατρικές αγκυλώσεις και γραφειοκρατικές εμμονές και αποφεύγοντας τις συχνές και δυσάρεστες ελληνοτουρκικές αντιπαραθέσεις εντός των θεσμικών οργάνων της Συμμαχίας οι οποίες οδηγούν μόνον σε αδιέξοδες καταστάσεις, θα έπρεπε να θέσουμε ευθέως και ειλικρινώς στα αρμόδια νατοϊκά όργανα το ερώτημα εάν η στρατιωτικοποίηση των δύο νήσων συμφέρει πράγματι την Συμμαχία τόσο για τον μεσο-μακροπρόθεσμο αμυντικό και επιχειρησιακό σχεδιασμό της όσο και για την υλοποίησή του, απεγκλωβίζοντάς την από τα διλήμματα της εξισορρόπησης των δύο συγκρουόμενων πόλων; Άλλωστε, η αμυντική διάσταση της στρατιωτικοποίησης μπορεί να ελέγχεται ανά πάσα στιγμή από τα αρμόδια νατοϊκά όργανα. Η επιδεικνυόμενη έως και σήμερα, αδιάφορο αν ειλικρινής, συγκεκαλυμένη ή προσχηματική, ουδετερότητα ούτε (εξ)υπηρετεί τα συλλογικά συμφέροντα της Συμμαχίας ούτε ικανοποιεί τις εθνικές επιδιώξεις των δύο κρατών μελών της.

|
https://www.huffingtonpost.gr/entry/o-nomikos-yrifos-tes-metonomasias-ton-stenon-epanerchetai-ste-senodo-korefes-toe-nato_gr_64ab97fae4b0e87d65554b7f

Η Μόσχα κατηγορεί ευθέως την κυβέρνηση Ζελένσκι για λαθρεμπόριο ανθρωπίνων οργάνων

0

Για πρώτη φορά η Μόσχα κατηγορεί ευθέως την κυβέρνηση Ζελένσκι για εμπλοκή της σε κυκλώματα λαθρεμπορίου ανθρωπίνων οργάνων. Ο Θανάσης Αυγερινός από τη Μόσχα μεταδίδει όσα δήλωσε η εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ της Ρωσίας Μ.Ζαχάροβα.

 

https://www.militaire.gr/i-moscha-katigorei-eytheos-tin-kyvernisi-zelenski-gia-lathremporio-anthropinon-organon/

Explainer: What is Zelenskiy’s 10-point peace plan?

0
KYIV, UKRAINE - JUNE 28: President of Ukraine Volodymyr Zelenskyi during a joint press conference with President Duda and President Nauseda on June 28, 2023 in Kyiv, Ukraine. President Duda and President Nauseda visited Kyiv on the Day of the Constitution of Ukraine. (Photo by Valentyna Polishchuk/Global Images Ukraine via Getty Images)

Dec 28 (Reuters) – Ukraine’s President Volodymyr Zelenskiy has been vigorously promoting his 10-point peace plan, discussing it with U.S. President Joe Biden among others, and urging world leaders to hold a Global Peace Summit based on it.

Here is an explainer on the plan and world reaction:

WHAT IS ZELENSKIY’S 10-POINT PEACE PLAN?

Zelenskiy first announced his peace formula at a November summit of the Group of 20 major economies.

The plan calls for:

1. Radiation and nuclear safety, focusing on restoring safety around Europe’s largest nuclear power plant, Zaporizhzhia in Ukraine, which is now-Russian occupied.

Advertisement · Scroll to continue

2. Food security, including protecting and ensuring Ukraine’s grain exports to the world’s poorest nations.

3. Energy security, with focus on price restrictions on Russian energy resources, as well as aiding Ukraine with restoring its power infrastructure, half of which has been damaged by Russian attacks.

4. Release of all prisoners and deportees, including war prisoners and children deported to Russia.

Advertisement · Scroll to continue

5. Restoring Ukraine’s territorial integrity and Russia reaffirming it according the U.N. Charter, which Zelenskiy said is “not up to negotiations”.

6. Withdrawal of Russian troops and cessation of hostilities, restoration of Ukraine’s state borders with Russia.

7. Justice, including the establishment of a special tribunal to prosecute Russian war crimes.

8. Prevention of ecocide, need for protection of environment, with focus on demining and restoring water treatment facilities.

Advertisement · Scroll to continue

9. Prevention of escalation of conflict, and building security architecture in the Euro-Atlantic space, including guarantees for Ukraine.

10. Confirmation of the war’s end, including a document signed by the involved parties.

WHAT IS ZELENSKIY’S GLOBAL PEACE SUMMIT PROPOSAL?

In December, Zelenskiy urged the leaders of the Group of Seven nations to support his Global Peace Summit idea in winter that would focus on the peace plan “as a whole or some specific points in particular”.

WHAT HAS BEEN THE WORLD’S RESPONSE?

Russia rejected Zelenskiy’s peace proposal this month and Moscow reiterated on Tuesday that it would not give up any territory it has taken by force, around a fifth of Ukraine, which it says it has annexed.

Zelenskiy has been on a diplomatic flurry presenting his plan to leaders including Biden, French President Emmanuel Macron and India’s Prime Minister Narendra Modi, whose country has assumed the G20 presidency.

The Western world’s support for Ukraine’s military has run into billions of dollars, led by Washington, and nations have rushed to help Kyiv with demining and fixing power infrastructure.

But the response to Zelenskiy’s peace plan and his proposed peace summit has been more cautious.

During Zelenskiy’s visit to Washington on Dec. 22, Biden said in public remarks only that he and Zelenskiy “share the exact same vision” for peace and that the United States is committed to ensure that Ukraine can defend itself.

Modi, whose government has not explicitly condemned Russia’s invasion on Ukraine, said after Zelenskiy’s presentation of the plan he “strongly reiterated” his call for an immediate end to hostilities and conveyed India’s support for any peace efforts.

The G7 leaders said they were committed to bringing peace to Ukraine “in line with its rights enshrined in the U.N. Charter.”

U.N. Secretary-General Antonio Guterres said that chances for any peace talks are small any time soon.

“I do believe that the military confrontation will go on, and I think we’ll have still to wait for a moment in which serious negotiations for peace will be possible,” he said in late December.

Reporting in Melbourne by Lidia Kelly; Editing by Michael Perry
Reuters

https://www.reuters.com/world/europe/what-is-zelenskiys-10-point-peace-plan-2022-12-28/?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=World%20Brief:%20Niger%E2%80%99s%20junta%20defies%20ECOWAS&utm_term=world_brief

Το σκοτεινό υπογάστριο του βελγικού ποδοσφαίρου

0

Le Monde Diplomatique

Πριν από το Qatargate, ο ανακριτής-σταρ Μισέλ Κλεζ είχε αναλάβει το Footbelgate. Με τη σειρά τους, επί δυόμισι χρόνια, ο Πατρίκ Ρεμάκλ και ο Τιερί Λυτέρ διεξήγαγαν έρευνα για τη διαφθορά στο βελγικό ποδόσφαιρο. Δεκάδες άνθρωποι δέχθηκαν να σπάσουν την ομερτά που είθισται να κυριαρχεί σε αυτόν τον χώρο. Οι δύο δημοσιογράφοι είχαν πρόσβαση σε σημαντικά εμπιστευτικά έγγραφα, ιδίως στις καταθέσεις του μάνατζερ παικτών Ντέγιαν Βελικόβιτς, του πρώτου κατηγορούμενου που τέθηκε σε καθεστώς μεταμέλειας στη βελγική νομική ιστορία.

Το σκοτεινό υπογάστριο του βελγικού ποδοσφαίρου

↑ 

Για τον παρατηρητή που εισχωρεί για πρώτη φορά στον ποδοσφαιρικό κόσμο του Βελγίου, μία πραγματικότητα γίνεται αμέσως αντιληπτή: όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους. Σίγουρα η χώρα είναι μικρή και αυτό διευκολύνει τα πράγματα. Ωστόσο, ο κόσμος του βελγικού ποδοσφαίρου είναι ακόμα πιο μικρός. Και μέσα σε αυτό το πολύ κλειστό οικογενειακό περιβάλλον είναι που με το πέρασμα των χρόνων «καρποφόρησαν» μεγάλες οικονομικές ατασθαλίες, γεννώντας εκείνο που ονομάστηκε σκάνδαλο «Footbelgate».

Όλα ξεκινούν στα τέλη του 2017. Η Μονάδα Επεξεργασίας Χρηματοοικονομικών Πληροφοριών (CTIF), υπαγόμενη στο υπουργείο Οικονομικών, λαμβάνει γνώση της ύπαρξης είκοσι επτά τραπεζικών λογαριασμών, που συνδέονται με ένα και μόνο άτομο, σε ένα υποκατάστημα τράπεζας στο Χάσελτ, στην επαρχία του Λιμβούργου. Η CTIF ενημερώνει την ομοσπονδιακή εισαγγελική αρχή. Ορίζεται ανακριτής και ανοίγει έρευνα: είναι η επιχείρηση «Καθαρά Χέρια», που παραπέμπει στην έρευνα με το όνομα «Mani Pulite» η οποία έβαλε στο στόχαστρό της, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, διάφορες προσωπικότητες της Ιταλίας (υπουργούς, βουλευτές, γερουσιαστές, επιχειρηματίες κ.λπ.), φέρνοντας στο φως ένα εκτεταμένο σύστημα διαφθοράς.

Σύντομα αρχίζουν να παρακολουθούνται οι συνομιλίες του ατόμου που έχει σχέση με τους είκοσι επτά λογαριασμούς. Πρόκειται για τον Ντέγιαν Βελικόβιτς, πρώην ποδοσφαιριστή που έγινε μάνατζερ παικτών. Σερβικής καταγωγής, την εποχή εκείνη ζει ήδη αρκετά χρόνια στη Φλάνδρα. Κατά τη διάρκεια των ακροάσεων, οι ερευνητές της αστυνομίας παρατηρούν με κάποια έκπληξη ότι ο Βελικόβιτς και οι συνομιλητές του μιλούν εντελώς ελεύθερα στο τηλέφωνο. Δεν υπάρχουν ούτε κρυπτογραφημένα μηνύματα ούτε κωδικοποιημένες λέξεις: αναφέρουν ήρεμοι χρηματικά ποσά, μίζες, χρηματοδοτικούς μηχανισμούς, εξαγορές ποδοσφαιρικών αγώνων. «Όλοι τους μοιάζουν να το βρίσκουν εντελώς φυσιολογικό», επισημαίνει ένας αστυνομικός σε ένα συνοπτικό υπόμνημά του.

Καλοστημένες μίζες

Πολύ σύντομα, οι τηλεφωνικές ακροάσεις και οι στενές παρακολουθήσεις εμφανίζουν και άλλους πρωταγωνιστές. Συγκεκριμένα τον Αρνό (τον επονομαζόμενο «Μοζί») Μπαγιάτ, τον κυριότερο μάνατζερ παικτών στο Βέλγιο. Η οικογένειά του διέφυγε από το Ιράν μετά την πτώση του σάχη για να εγκατασταθεί στη Νότια Γαλλία. Στη συνέχεια, μαζί με τον αδελφό του Ρομπέρ (τον επονομαζόμενο «Μεντί»), επανενώθηκαν στο Βέλγιο με τον θείο τους Αμπάς, επιχειρηματία, εκείνη την εποχή ιδιοκτήτη και πρόεδρο του συλλόγου Σπορτίνγκ Σαρλερουά (2000-2012). Ο Μεντί Μπαγιάτ κατέληξε να αγοράσει τον σύλλογο το 2012, ενώ το 2010 ο Μοζί Μπαγιάτ γίνεται μάνατζερ, με δράση όχι μόνο στο Βέλγιο αλλά και στο εξωτερικό, όπου συνδέεται στενά με τους προέδρους της Ναντ στη Γαλλία, της Γουότφορντ στο Ηνωμένο Βασίλειο και της Ούντινε στην Ιταλία. Στο Βέλγιο, διαχειρίζεται την καριέρα ποδοσφαιριστών σε παραπάνω από δέκα συλλόγους. Για τον σκοπό αυτό έχει ιδρύσει δύο επιχειρήσεις: τη βελγική εταιρεία Creative & Management Group και τη λουξεμβουργιανή International Sports & Football Management SA. Το 2017, επτά χρόνια μετά την έναρξη της δραστηριότητάς του, μπορούσε να δηλώνει όλο χαμόγελα στην τηλεόραση: «Είμαι ο καλύτερα αμειβόμενος ποδοσφαιριστής στο Βέλγιο» (1).

Μετά από πολλούς μήνες ερευνών, η επιχείρηση «Καθαρά Χέρια» ανεβάζει ταχύτητα. Στις 10 Οκτωβρίου 2018, διεξάγονται σαράντα τέσσερις έρευνες στο Βέλγιο και άλλες δέκα στο εξωτερικό –στη Γαλλία, στο Λουξεμβούργο, στην Κύπρο, στο Μαυροβούνιο, στη Σερβία και στη Βόρεια Μακεδονία, υπό τον συντονισμό του Eurojust (του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Ποινικής Δικαιοσύνης). Αφορούν πολλούς ποδοσφαιρικούς συλλόγους, προέδρους, μάνατζερ, διαιτητές, έναν πρώην δικηγόρο, μια λογιστική εταιρεία, έναν προπονητή και δημοσιογράφους. Η ομοσπονδιακή εισαγγελία διευκρινίζει τότε σε ένα ανακοινωθέν ότι «μεγάλος αριθμός ατόμων στερήθηκαν την ελευθερία τους και προσήχθησαν για λεπτομερή ανάκριση».

Στο σπίτι του Μοζί Μπαγιάτ, όπου τα μέλη της ομάδας ειδικών δυνάμεων εισβάλλουν σπάζοντας την πόρτα και με τα όπλα ανά χείρας (η προκαταρκτική έρευνα είχε δείξει ότι το συγκεκριμένο άτομο ενδέχετο να ήταν βίαιο), η έρευνα θα διαρκέσει οκτώ ώρες. Σε ένα δωμάτιο της τεράστιας βίλας, οι αστυνομικοί ανακαλύπτουν δύο γυναίκες ρουμανικής εθνικότητας, που ήταν αδήλωτες εργαζόμενες. Σε ένα άλλο δωμάτιο βρίσκουν στοίβες από χαρτιά με λογότυπα ποδοσφαιρικών συλλόγων, αρχεία παικτών και τιμολόγια από έναν κοσμηματοπώλη στις Βρυξέλλες. Επτά πολυτελή αυτοκίνητα είναι σταθμευμένα στο γκαράζ. Η τσάντα χειρός της συζύγου του Μοζί Μπαγιάτ περιέχει 7.500 ευρώ σε μετρητά. Εκείνο όμως που κεντρίζει περισσότερο το ενδιαφέρον των αστυνομικών είναι η ανακάλυψη κουτιών από πολυτελή ρολόγια, περίπου διακόσια, τα περισσότερα από τα οποία είναι άδεια, με δυνητική αξία εκτιμώμενη στα 8 εκατομμύρια ευρώ. «Ο πελάτης μου ήταν ανέκαθεν συλλέκτης κουτιών από πολυτελή ρολόγια. Είναι δικαίωμά του», θα τον δικαιολογήσει, σε ένα αξέχαστο ξέσπασμα, ο δικηγόρος του μάνατζερ, Ζαν-Φιλίπ Μαγιάνς (2).

Ο Μοζί Μπαγιάτ συλλαμβάνεται και τίθεται σε προσωρινή κράτηση για σαράντα οκτώ ώρες. Στη συνέχεια θα φυλακιστεί για σαράντα έξι ημέρες στη φυλακή της Λουβέν. Η δικαιοσύνη υποπτεύεται ότι ο Μπαγιάτ έχει στήσει ένα παράνομο σύστημα με σκοπό να μεγιστοποιήσει τα κέρδη του σε βάρος των συλλόγων. Για τα ρολόγια, γίνεται λόγος για απάτη τύπου καρουζέλ με τον ΦΠΑ (3), αλλά όχι μόνο. Η εισαγγελία έχει την υποψία ότι τα ρολόγια χρησίμευαν επίσης ως «λάδωμα» στις συμφωνίες για μεταγραφές παικτών, με βάση ένα καλοκουρδισμένο σύστημα μιζών: ο σύλλογος Α αγοράζει έναν παίκτη από τον σύλλογο Β, έναντι μιας μεταγραφικής αποζημίωσης που έχει συμφωνηθεί μεταξύ τους. Ο εμπλεκόμενος μάνατζερ –ή καλύτερα εμπλεκόμενοι, καθώς συχνά είναι πολλοί– λαμβάνουν μια προμήθεια υπό τη μορφή ποσοστού επί του συνολικού ποσού της μεταγραφής. Τότε επιστρέφουν ένα μέρος της προμήθειάς τους σε ένα ή περισσότερα άτομα που διευκόλυναν τη συναλλαγή, για παράδειγμα στον αθλητικό διευθυντή του συλλόγου Α. Η πληρωμή αυτής της μίζας γίνεται διακριτικά, σε μετρητά ή μέσω ανταλλαγμάτων όπως ρολόγια πολυτελείας. Στη γλώσσα της ποινικής δικαιοσύνης, μιλάμε για φορολογική απάτη, ιδιωτική διαφθορά και, σε πολλές περιπτώσεις, για ξέπλυμα κεφαλαίων.

Πολλές μαρτυρίες και στοιχεία υποδεικνύουν ότι ένα τέτοιο σύστημα, μεγάλης κλίμακας, λειτουργούσε στους κύκλους των Βέλγων μάνατζερ, όπως δείχνει η αύξηση των δικαστικών υποθέσεων τα τελευταία χρόνια. Έτσι, ο Κριστόφ Ανροτέ, μάνατζερ πολλών «Κόκκινων Διαβόλων» (το παρατσούκλι της εθνικής ομάδας του Βελγίου), ένας εκ των οποίων είναι ο τερματοφύλακας της Ρεάλ Μαδρίτης Τιμπό Κουρτουά, τον Σεπτέμβριο του 2019 δέχθηκε κατηγορίες για ξέπλυμα χρήματος, σύσταση συμμορίας και ιδιωτική διαφθορά. Τα κεντρικά θέματα είναι η μεταγραφή του Αλεξάνταρ Μίτροβιτς από την Άντερλεχτ στη Νιουκάσλ και εκείνη του Γιούρι Τίλεμανς από την Άντερλεχτ στην ΑΣ Μονακό. Ύστερα από την έρευνα στο σπίτι του στο Μονακό, η βελγική δικαιοσύνη κατάσχεσε 7 εκατομμύρια ευρώ σε μετρητά, ένα σκάφος, δύο διαμερίσματα και τρία πολυτελή αυτοκίνητα.

Άλλο παράδειγμα: ο Κέβιν ντε Μπρόινε, Βέλγος ποδοσφαιριστής της Μάντσεστερ Σίτι, υπέβαλε καταγγελία κατά του ιστορικού μάνατζέρ του Πάτρικ Ντε Κόστερ, τον οποίον κατηγορεί για απάτη ύψους πολλών εκατομμυρίων ευρώ από την αρχή της καριέρας του. Τον Σεπτέμβριο του 2020, ο Ντε Κόστερ βρίσκεται κατηγορούμενος για πλαστογραφία, χρήση πλαστών εγγράφων και ξέπλυμα χρήματος, και κατόπιν φυλακίζεται για τρεις εβδομάδες στη φυλακή Σεν-Ζιλ των Βρυξελλών. Αμέσως πριν από αυτή την καταγγελία, ο μάνατζερ είχε διαπραγματευθεί την ανανέωση του συμβολαίου του παίκτη στη Μάντσεστερ Σίτι, έναντι προμήθειας κυμαινόμενης μεταξύ 8 και 10 εκατομμυρίων ευρώ για τέσσερα ή πέντε χρόνια. Τελικά, ο Ντε Μπρόιν, προκειμένου να διευθετήσει το νέο συμβόλαιό του, κατέφυγε σε ένα δικηγορικό γραφείο των Βρυξελλών. Ποσό του λογαριασμού; 20.000 ευρώ…

Άραγε την έχει γλιτώσει η υπόλοιπη Ευρώπη;

Ο Βέλγος πρώην παίκτης της Παρί Σεν-Ζερμέν, Τομά Μενιέ, που πλέον παίζει στην Μπορούσια Ντόρτμουντ, υπέβαλε και εκείνος καταγγελία, το 2018, κατά του πρώην μάνατζέρ του Ντιντιέ Φρενέ για απάτη και κατάχρηση εμπιστοσύνης. Οι κατηγορίες του Κόκκινου Διαβόλου αφορούν τη μεταγραφή του από τη Βιρτόν στην Μπριζ το 2011. Ο Φρενέ φέρεται να επινόησε τότε έναν χρηματοδοτικό μηχανισμό για τη μεταπώληση του παίκτη, χωρίς να τον ειδοποιήσει γι’ αυτό, που προέβλεπε ισότιμο μοίρασμα του οφέλους της συναλλαγής μεταξύ του συλλόγου της Μπριζ και της εταιρείας του Φρενέ. Ο μάνατζερ, τον οποίο επίσης αφορά καταγγελία του Βέλγου παίκτη Λαντρί Ντιματά, που τώρα παίζει σε ομάδα της Ολλανδίας, κατηγορήθηκε για πλαστογραφία και χρήση πλαστού εγγράφου, απάτη, ξέπλυμα χρήματος και εγκληματική οργάνωση.

Το 2021, έρχεται η σειρά των πρώην προέδρων της Άντερλεχτ, Ρότζερ Φάντεν Στοκ και Χέρμαν Φαν Χόλσμπεεκ, να διωχθούν για πλαστογραφία και χρήση πλαστών εγγράφων, ξέπλυμα χρήματος και απάτη στο πλαίσιο της πώλησης του συλλόγου τους, ύστερα από μήνυση που κατέθεσε ο νέος πλειοψηφικός μέτοχος Μαρκ Κουκ. Η λίστα των κατηγορουμένων στην υπόθεση περιλαμβάνει επίσης τον Ανροτέ (για πλαστογραφία και απάτη), καθώς και τον πρώην διευθύνοντα σύμβουλο του συλλόγου και δύο δικηγόρους. Οι περισσότερες από αυτές τις υποθέσεις εξετάζονται στις Βρυξέλλες από τον ανακριτή Μισέλ Κλεζ (4), ειδικευμένο στην καταπολέμηση της φορολογικής απάτης και του μεγάλου οικονομικού εγκλήματος.

Σύμφωνα με τον Μικαέλ Νταντίν, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Λιέγης, πολλοί παράγοντες εξηγούν αυτές τις ατασθαλίες: η συγκέντρωση ιδιαίτερα μεγάλων χρηματικών ποσών στην ίδια συναλλαγή, για την οποία ενδιαφέρονται διάφοροι μεσάζοντες, η διακριτική ευχέρεια κινήσεων κάποιου προσώπου (συχνά του αθλητικού διευθυντή), η υποκειμενική αξία του «παίκτη-εμπορεύματος» (δεν υπάρχει κλίμακα υπολογισμού της τιμής ενός ποδοσφαιριστή), η ελαστικότητα της βελγικής νομοθεσίας σε θέματα σύγκρουσης συμφερόντων κ.λπ. Ο Νταντίν, ειδικός στην οικονομική εγκληματικότητα, καταδεικνύει επίσης την εύθραυστη οικονομική κατάσταση του βελγικού επαγγελματικού ποδοσφαίρου. «Οι περισσότεροι σύλλογοι “βρίσκονται στο κόκκινο”, σε μεγάλη οικονομική επισφάλεια. Τα δικαιώματα τηλεοπτικής μετάδοσης είναι χαμηλά. Τα άλλα μέσα χρηματοδότησης, όπως οι χορηγίες και οι εισπράξεις από τους αγώνες, είναι περιορισμένα. Απομένουν οι μεταγραφές παικτών για να προσπαθήσουν να ισοσκελίσουν τους λογαριασμούς», εξηγεί. Ωστόσο, το Βέλγιο αναμφίβολα δεν αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση. Οι ίδιοι εγκληματογόνοι παράγοντες υπάρχουν και αλλού, γιατί τα υπόλοιπα πρωταθλήματα να γλιτώνουν από αυτές τις πρακτικές; «Πολύ θα ήθελα να έχω ένα μαγικό ραβδί και να ξεσκεπάσω την κατάσταση που επικρατεί στη Γερμανία, στη Γαλλία και στην Αγγλία. Ορισμένοι από τους πρωταγωνιστές του Footbelgate δεν ήταν ενεργοί μόνο στο Βέλγιο», υπογραμμίζει ο Νταντίν. «Όπως και να έχει, μου είναι μάλλον δύσκολο να σκεφτώ ότι ήταν εντελώς “καθαροί” στο εξωτερικό και εντελώς “βρόμικοι” στο Βέλγιο…»

Ας επιστρέψουμε όμως στην επιχείρηση «Καθαρά Χέρια». Στο σπίτι του Βελικόβιτς, η έρευνα εξελίσσεται ήρεμα. Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και τα κινητά τηλέφωνα έχουν κατασχεθεί. Στο γραφείο του μάνατζερ, οι ερευνητές της αστυνομίας ανακαλύπτουν πολλά ντουλάπια, γεμάτα με δεκάδες ντοσιέ. Εκ πρώτης όψεως όλα είναι εντάξει: τα έγγραφα των συναλλαγών είναι απολύτως σύννομα. Μια λεπτομέρεια εντούτοις κινεί την περιέργεια των αστυνομικών: συνημμένα φύλλα χαρτιού, όπου αναγράφονται αριθμοί, συνοδευόμενοι από ημερομηνίες και από αρχικά ονομάτων. Κάθε ντοσιέ συνοδεύεται από το φύλλο του. Στην υπόθεση της πώλησης της Άντερλεχτ, οι ανακριτές είχαν κάνει μια παρόμοια ανακάλυψη καθώς ερευνούσαν το σπίτι του Ανροτέ στο Μονακό. Μέσα σε ένα μικρό έπιπλο, κάτω από την τηλεόραση, σφηνωμένο ανάμεσα σε περιοδικά, βρήκαν ένα μικρό σημειωματάριο με ονόματα, ημερομηνίες και χρηματικά ποσά που κατά τα φαινόμενα αφορούσαν μεταγραφές. Ένα χρυσωρυχείο για τους αστυνομικούς: είναι η Αχίλλειος πτέρνα των μάνατζερ. Τα ποσά που ανακοινώνονται κατά τις μεταγραφές δεν καταβάλλονται ποτέ εφάπαξ, αλλά σε δόσεις, ανά έξι ή δώδεκα μήνες, χωρίζοντας έτσι τη διάρκεια των συμβολαίων σε περιόδους. Ο μάνατζερ των ποδοσφαιριστών ανταμείβει τους διάφορους μεσάζοντες ακολουθώντας τον ίδιο ρυθμό και γι’ αυτό οφείλει να τηρεί κάποια αρχεία…

Εμπλεκόμενοι αθλητικοί διευθυντές

Ο Βελικόβιτς επέλεξε έναν δικηγόρο πολύ γνωστό στη Φλάνδρα, τον Κρις Λάυκς. Μια επιλογή καθοριστική για τη συνέχεια, καθώς ο Λάυκς δεν είναι μόνο ένας αστέρας της δικηγορίας: υπήρξε επίσης γενικός γραμματέας του κόμματος Ανοιχτοί Φλαμανδοί Φιλελεύθεροι και Δημοκράτες (Open VLD). Αναγκάστηκε έτσι να συμμορφωθεί με ένα νομοσχέδιο που ονομάστηκε «των μεταμεληθέντων», το οποίο ακολουθεί πιστά τη νομοθεσία άλλων ευρωπαϊκών κρατών όπως η Ιταλία, η Ολλανδία και η Γερμανία. Ο νόμος τέθηκε σε ισχύ στις 17 Αυγούστου του 2018, λιγότερο από δύο μήνες πριν από την έναρξη της επιχείρησης «Καθαρά Χέρια». Αντιμέτωπος με τους αστυνομικούς, ο Βελικόβιτς βρέθηκε στριμωγμένος εξαιτίας της ανακάλυψης των αρχείων του. Από το κελί του, είδε στην τηλεόραση ότι όλος ο κόσμος του ποδοσφαίρου τον εγκατέλειπε. Αποφάσισε λοιπόν να μιλήσει και να αποκαλύψει τα πάντα, εμπλέκοντας προέδρους, ποδοσφαιριστές, μάνατζερ, διαιτητές και προπονητές, στους οποίους ισχυρίσθηκε πως απέφερε κέρδη 25,5 εκατομμυρίων ευρώ σε βρόμικο χρήμα μέσα σε μερικά χρόνια.

Παράλληλα, ο δικηγόρος του διαπραγματευόταν με την ομοσπονδιακή εισαγγελική αρχή προκειμένου να αποδοθεί στον πελάτη του το καθεστώς του μεταμεληθέντα. «Προφανώς, ήταν κάτι εντελώς νέο για τα δύο μέρη. Ο πρώτος μεταμεληθείς στην ιστορία. Ο καθένας έπρεπε να εμπιστευθεί τον άλλον», μας εξηγεί. «Ήταν σημαντικό να υπάρχει κάποιος μέσα από το σύστημα, για να καταλάβουμε τις διάφορες μεθόδους απάτης», μας είχε δηλώσει ο Ερίκ Μπίσχοπ, ο βοηθός ομοσπονδιακός εισαγγελέας και αρμόδιος για την υπόθεση έως τον θάνατό του τον Ιανουάριο του 2023. Στο μνημόνιο που σύναψε με την εισαγγελία, ο Βελικόβιτς δεσμεύθηκε να προβεί σε ειλικρινείς και πλήρεις δηλώσεις για την υπόθεση διαφθοράς του βελγικού ποδοσφαίρου. Μεταξύ 2018 και 2021, κατέθεσε είκοσι επτά φορές στους αστυνομικούς του Χάσελτ.

Όπως το εξήγησε στους ανακριτές, το σύστημά του βασικά ήταν απλούστατο: εξέδιδε πλαστά τιμολόγια για «σκάουτινγκ» (ανίχνευση νέων ταλέντων). Για τον σκοπό αυτόν διέθετε δύο εταιρείες, μία καταχωρισμένη στην Κύπρο και μία στο Μαυροβούνιο. Για κάθε (ή σχεδόν κάθε) φάκελο μεταγραφής, μία εκ των δύο εταιρειών εξέδιδε ένα τιμολόγιο για σκάουτινγκ –για παράδειγμα, για την αναζήτηση φερέλπιδων παικτών επί τρία χρόνια στο Μαυροβούνιο, στη Βόρεια Μακεδονία και στη Σερβία, εκδόθηκαν τιμολόγια παροχής υπηρεσιών συνολικής αξίας 800.000 ευρώ. Δεν έγινε καμία πραγματική εργασία, τα χρήματα όμως καταβλήθηκαν από έναν σύλλογο σε μια εταιρεία του Βελικόβιτς. Τα χρήματα αυτά στη συνέχεια επέστρεψαν στο Βέλγιο μέσω πλαγίων οδών, ώστε να δοθούν στους διάφορους μεσάζοντες, τις περισσότερες φορές τους αθλητικούς διευθυντές που είχαν διευκολύνει τις μεταγραφές στις ομάδες τους. Αυτά τα μαύρα ποσά χρησιμοποιήθηκαν επίσης για τη συμπλήρωση των μισθών προπονητών ή παικτών μακριά από τα βλέμματα της φορολογικής αρχής.

Διαβάζοντας τις ακροάσεις του Βελικόβιτς, ανακαλύπτουμε τόσο τα ονόματα των κυριότερων ιθυνόντων του βελγικού ποδοσφαίρου όσο και τη μεγάλη γενναιοδωρία του μάνατζερ απέναντί τους. Φάκελοι με μετρητά («Του έδωσα τον φάκελο στις τουαλέτες του εστιατορίου»), πολυτελή ρολόγια για τον κύριο και την κυρία, ρούχα επώνυμων σχεδιαστών, μη επιστρεπτέα δάνεια τοις μετρητοίς για την αγορά αυτοκινήτου: αντάμειβε πλουσιοπάροχα τους επιχειρηματικούς εταίρους του.

Ανάμεσα στις καταθέσεις του μάνατζερ, εκείνη της 23ης Νοεμβρίου 2018 ρίχνει άπλετο φως σε ορισμένες πρακτικές. Στο τέλος της αγωνιστικής περιόδου 2016-2017, ένας λαμπρός παίκτης της Άντερλεχτ, ο Σοφιάν Χανί, θέλει αναπροσαρμογή της αξίας του συμβολαίου του. Ο Βελικόβιτς, ο μάνατζερ του, ασκεί πιέσεις στον αθλητικό διευθυντή της Άντερλεχτ, τον Φαν Χόλσμπεεκ, ο οποίος αρχικά αρνείται. Μερικές εβδομάδες αργότερα, η Άντερλεχτ αντιμετωπίζει την Μπριζ σε μια κεφαλαιώδους σημασίας συνάντηση για την κατάκτηση του τίτλου. Ο Φαν Χόλσμπεεκ προσκαλεί τον Βελικόβιτς στο γραφείο του. «Μου είπε ότι ο διαιτητής που είχε οριστεί ήταν ο Σεμπαστιέν Ντελφεριέρ και ότι ήταν καλός φίλος μου. Μου ζήτησε να έρθω σε επαφή μαζί του για να κανονίσει να μην χάσει η Άντερλεχτ από την Μπριζ», αναφέρει ο μάνατζερ. Ως αντάλλαγμα, ο αθλητικός διευθυντής φέρεται να του υποσχέθηκε ένα νέο συμβόλαιο για τον Χανί και μια καλή προμήθεια για τον μάνατζερ. Ο Βελικόβιτς στη συνέχεια συνάντησε τον διαιτητή σε ένα εστιατόριο για να του εξηγήσει την κατάσταση: ο αγώνας είναι σημαντικός για την αναπροσαρμογή του συμβολαίου του ποδοσφαιριστή. «Ο “Σεμπά” είπε κατευθείαν (…) ότι δεν θα έπρεπε να ανησυχώ και ότι η Άντερλεχτ δεν θα έχανε. Τότε αγκάλιασα τον “Σεμπά” και του έδωσα ένα φιλί.» Αποτέλεσμα του αγώνα: ισοπαλία 1-1. Και αμέσως μετά, νέο συμβόλαιο για τον Χανί και προμήθεια 440.000 ευρώ για τον μάνατζερ. Μετά την υπογραφή του συμβολαίου, «ο Φαν Χόλσμπεεκ είπε ότι η ζωή είναι ένα πάρε-δώσε. Τον ρώτησα πόσα ήθελε», συνεχίζει την αφήγησή του ο μάνατζερ. «Τότε μου είπε ότι φορούσα ωραία ρολόγια και ότι ήθελε ένα τέτοιο». Οπότε ο Βελικόβιτς προσκάλεσε τον Φαν Χόλσμπεεκ και τη σύζυγό του σε ένα κοσμηματοπωλείο της Αμβέρσας για να τους αγοράσει δύο ρολόγια. Το τιμολόγιο περιλαμβάνεται στα έγγραφα που κατασχέθηκαν κατά την έρευνα. Ποσό: 43.500 ευρώ.

Στην ίδια κατάθεση, η ευρηματικότητα πάει παρέα με την αστειότητα. Ο Βελικόβιτς αφηγείται ένα επεισόδιο που είχε λάβει χώρα το 2010. Ο Ρότζερ Λάμπρεχτ (που πέθανε πρόσφατα και του οποίου το όνομα συμπεριλαμβανόταν στο κατηγορητήριο του Footbelgate) εκείνη την περίοδο είναι πρόεδρος της Λόκερεν. Έκανε ένα προσύμφωνο με τον προπονητή Ζορζ Λέεκενς για να αναλάβει την ομάδα του. Ο Βελικόβιτς διευκρινίζει ότι ο Λέεκενς δέχθηκε τότε προκαταβολή 200.000 ευρώ μαύρα –στους ποδοσφαιρικούς κύκλους, λέγεται ότι ο Λάμπρεχτ έκρυβε τα χαρτονομίσματα μέσα σε παλιές χαρτοσακούλες ψωμιού. Όμως ο Λέεκενς τελικά προσλαμβάνεται ως προπονητής της εθνικής ομάδας και παραβιάζει τη δέσμευσή του προς τη Λόκερεν. Παρόλα αυτά, δεν έχει διάθεση να επιστρέψει τα χρήματα στον Λάμπρεχτ και του κάνει μια πρόταση, την οποία περιγράφει ο Βελικόβιτς: «Έμαθα από τον Ρότζερ Λάμπρεχτ ότι είχε συμφωνήσει με τον Λέεκενς να προσκαλέσει έναν παίκτη της Λόκερεν στην εθνική ομάδα. (…) Έτσι, η αγοραία αξία του παίκτη θα αυξανόταν και ο Ρότζερ Λάμπρεχτ θα λάμβανε μια αποζημίωση για την αδήλωτη προκαταβολή, χωρίς να χρειαστεί ο Λέεκενς να επιστρέψει τα 200.000 ευρώ». Πράγματι, στις 10 Αυγούστου του 2011, ένας παίκτης της Λόκερεν, ο Ντέρικ Τσιμάνγκα, επιλέγεται από τον Λέεκενς. Μπαίνει στο παιχνίδι τέσσερα λεπτά πριν από τη λήξη της φιλικής συνάντησης Σλοβενίας-Βελγίου. Θα είναι η μοναδική συμμετοχή του σε παιχνίδι των Κόκκινων Διαβόλων. Μερικούς μήνες αργότερα, μεταγράφεται από τη Λόκερεν στην Γκενκ για 2,5 εκατομμύρια ευρώ. Σύμφωνα με την εξειδικευμένη ιστοσελίδα ποδοσφαιρικών πληροφοριών Transfermarkt, η συμμετοχή αυτή φαίνεται να αύξησε απότομα την αξία του.

Επιείκεια για έναν μεταμεληθέντα

Ύστερα από τρία χρόνια ανακρίσεων, η έρευνα κλείνει στις 14 Ιανουαρίου του 2022. Η ομοσπονδιακή εισαγγελία ζητά από το δικαστικό συμβούλιο του εφετείου της Αμβέρσας να παραπέμψει ενώπιον του πλημμελειοδικείου όλη την αφρόκρεμα του βελγικού ποδοσφαίρου. Πρόκειται για πενήντα έξι φυσικά πρόσωπα και μία εταιρεία: πρώην και νυν πρόεδροι συλλόγων (Άντερλεχτ, Μπριζ, Σταντάρ, Λα Γκαντουάζ, Σαρλερουά, Γκενκ, Μέχελεν, Μπέβερεν, Άντβερπ), καθώς και δύο πρώην πρόεδροι της Βελγικής Ποδοσφαιρικής Ένωσης (ο δικηγόρος Φρανσουά ντε Κέερσμάακερ και ο Μεντί Μπαγιάτ), ένας πρώην σοσιαλιστής δήμαρχος της Αμβέρσας, προπονητές, παίκτες και πρώην παίκτες, ένας πρώην δικηγόρος και οι δύο καλύτεροι διαιτητές του Βελγίου. Χωρίς να ξεχνάμε, βέβαια, τους δύο μάνατζερ που βρίσκονται στην καρδιά του συστήματος, τον Βελικόβιτς και τον Μοζί Μπαγιάτ, αδελφό του Μεντί. «Ένα πούλμαν γεμάτο», λέει περιπαικτικά ένας από τους αστυνομικούς ερευνητές.

Ο κατάλογος του κατηγορητηρίου της ομοσπονδιακής εισαγγελίας περιλαμβάνει πλαστογράφηση εγγράφων, ξέπλυμα χρήματος, στημένους αγώνες, σύσταση συμμορίας και απάτες με τον ΦΠΑ. Για να έχουμε μια ιδέα πόσο σημαντικοί είναι οι σύλλογοι που κατηγορούνται, κατέχουν αθροιστικά σχεδόν ογδόντα τίτλους πρωταθλήματος στο Βέλγιο. Άλλα διακόσια άτομα από τον χώρο του ποδοσφαίρου βλέπουν την υπόθεσή τους να αποστέλλεται στην εφορία: θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την κατηγορία ότι δεν δήλωσαν χρήματα που έλαβαν στο πλαίσιο του Footbelgate. Για ένα από τα δύο μεγάλα ψάρια, τον Βελικόβιτς, το κατηγορητήριο φέρνει στο φως ένα σύστημα που μόλυνε ολόκληρο το βελγικό ποδόσφαιρο. Περίπου σαράντα μεταγραφές βρίσκονται υπό εξέταση. Στην περίπτωση του Μοζί Μπαγιάτ, η εισαγγελία απαριθμεί δέκα ξεχωριστές υποθέσεις.

Στις 25 Νοεμβρίου του 2021, το δικαστικό συμβούλιο της Αμβέρσας ενέκρινε το μνημόνιο του Βελικόβιτς. Με απλά λόγια, το καθεστώς του ως μεταμεληθέντα επιβεβαιώθηκε από το αληθές των αποκαλύψεών του. Βάσει της προηγούμενης συμφωνίας, καταδικάζεται σε πενταετή φυλάκιση με αναστολή, σε καταβολή αποζημίωσης 80.000 ευρώ με αναστολή, ενώ τα παρανόμως αποκτηθέντα περιουσιακά στοιχεία του, που εκτιμώνται στα 4 εκατομμύρια ευρώ περίπου, κατάσχονται. Έτσι γίνεται ο πρώτος μεταμεληθείς στη νομική ιστορία του Βελγίου.

Όσο για τις δίκες της υπόθεσης Footbelgate, εξακολουθούν να καθυστερούν. Η καθυστέρηση οφείλεται κυρίως σε αιτήσεις για περαιτέρω έρευνες εκ μέρους ορισμένων κατηγορουμένων. Είναι επίσης αποτέλεσμα οικονομικών συμβιβασμών μεταξύ εισαγγελίας και ορισμένων διαδίκων. Περίπου δέκα από αυτούς έχουν ήδη ολοκληρωθεί και κάποιοι άλλοι βρίσκονται υπό εξέταση –και συνεπώς είναι δύσκολο να προβλεφθεί σήμερα ποιος πραγματικά θα οδηγηθεί στο δικαστήριο.

Le Monde Diplomatique

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΩΝ “4” ΚΑΙ ΟΙ ΤΙΜΗΤΕΣ ΤΟΥ …ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΥ

6
του Παντελή Σαββίδη
Το κείμενο των τεσσάρων στην “Καθημερινή” προκάλεσε αίσθηση. Κυρίως, γιατί πολλοί αναγνώστες του υπενόησαν πως εκφράζει την κυβερνητική βούληση να προετοιμαστεί η κοινή γνώμη. Δεν ξέρω αν είναι έτσι ή όχι, αλλά η θέση των τεσσάρων συμπίπτει με τον κυβερνητικό προβληματισμό. Και της σημερινής και των προηγούμενων κυβερνήσεων.
Το διάβασα προσεκτικά. Όπως και τους σχολιασμούς που του έκαναν κριτική. Το κείμενο είναι, κυρίως, πολιτικό και λιγότερο επιστημονικό. Μας λέει με δύο λόγια πως αν ασκήσουμε το δικαίωμα που μας παραχωρεί το Δίκαιο της Θάλασσας θα ενοχληθεί η Τουρκία και ενδεχομένως η Αίγυπτος και πως είναι η κατάλληλη, χρονικά, στιγμή, να έρθουμε σε συνεννόηση με την Τουρκία.
Υπάρχουν δύο βασικά ερωτήματα. Το πρώτο είναι πως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι με την έναρξη των συνομιλών για συνυποσχετικό η Τουρκία θα θέσει θέμα κυριαρχίας των νησιών. Πως ξεπερνιέται αυτός ο σκόπελος; Το δεύτερο: ακόμη και αν υπάρξει συνυποσχετικό η Τουρκία θα εγείρει και άλλα ζητήματα στο προσεχές μέλλον. Μήπως το πρόβλημα με την Τουρκία, απλως, μετατίθεται χρονικά;
Και κάτι ακόμη: στην αντίληψη των συντακτών του, το οικονομικό βάρος των εξοπλισμών κατέχει κυρίαρχη θέση. Σωστά. Είναι μια αιμοραγία η οποία κρατά την χώρα καθηλωμένη. Αλλά τα κράτη δεν είναι εταιρείες παρά, μόνο, στην σκέψη των φιλελεύθερων. Πρώτιστο μέλημα του κράτους είναι να επιβεβαιώνει την κυριαρχία του. Κράτος χωρίς κυριαρχία είναι φτερό στον άνεμο.
Αυτά ως προς το κείμενο αυτό καθαυτό.
Υπάρχει και ένα δεύτερο μέρος. Για πρώτη φορά ο χώρος αυτός προβληματισμού εκφράστηκε με τόση σαφήνεια. Αυτό είναι θετικό. Η τάση υπάρχει και είναι καλό ότι δεν κρύβεται. Ξέρουμε ποιοι την εκφράζουν, πως την εκφράζουν και τι επιδιώκουν.
Οι άνθρωποι έχουν μια άλλη προσέγγιση και αυτό είναι και κατανοητό και αποδεκτό σε μια πλουραλιστική κοινωνία.
Ο χαρακτηρισμός τους ως προδοτών απο τους αντιτιθέμενους στην άποψή τους είναι απαράδεκτος.
Ποιός όρισε ποιον ως τιμητή απόψεων και ανθρώπων για να προβαίνει σε τέτοιους χαρακτηρισμούς;
Είχε δίκαιο ο κ. Κων. Φίλης με την οργισμένη αντίδρασή του.
Δεν μπορούμε ούτε έναν νηφάλιο δημόσιο διάλογο να κάνουμε για ένα θέμα υπαρξιακού χαρακτήρα για την χώρα και κατά συνέπεια και για εμάς.
Κατά τα άλλα είμαστε φορείς του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Σε τι; Τι μεταφέρουμε;

Γ. Χατζηθεοφάνους: Στον δρόμο προς τη Χάγη

0

04/01/2020 • 13:00 

Του Γιώργου Χατζηθεοφάνους

Μετά τις τελευταίες εξελίξεις που δρομολόγησε η Συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης μπήκε (ξανά) στην κουβέντα η Χάγη. Αρχίζουν να πληθαίνουν οι φωνές για την παραπομπή των ελληνοτουρκικών διαφορών στην κρίση των δικαστών του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης στο πλαίσιο μιας ειρηνικής διευθέτησης απομακρύνοντας οριστικά το ενδεχόμενο μιας πολεμικής σύγκρουσης, μικρής ή μεγάλης έκτασης, μεταξύ των δύο χωρών.

Αναγκαία προϋπόθεση η προαπαιτούμενη συμφωνία (συνυποσχετικό) μεταξύ των δύο χωρών σχετικά με τα ζητήματα που θα θέσουν στην κρίση του δικαστηρίου αναγνωρίζοντας έτσι τη δικαιοδοσία του. Να επισημάνουμε πως η Τουρκία α) δεν έχει αναγνωρίσει την υποχρεωτική δικαιοδοσία του εν λόγω οργάνου του ΟΗΕ και β) καταψήφισε τη Σύμβαση για το δίκαιο της θάλασσας το 1982. Αντίθετα η Ελλάδα έχει επικυρώσει τη Σύμβαση του 1982 και έχει αναγνωρίσει την υποχρεωτική δικαιοδοσία του ΔΔΧ εξαιρώντας αρχικά (1994) διαφορές σχετικά με την αμυντική στρατιωτική δράση για λόγους εθνικής άμυνας (αφορά στην άμυνα των ελληνικών νησιών του Ανατολικού Αιγαίου) και στη συνέχεια (2015) επί πλέον τις οριοθετήσεις των θαλασσίων ζωνών. Να επισημάνουμε επίσης πως η προτεινόμενη από κάποιους μονομερής προσφυγή της Ελλάδας στη Χάγη απαιτεί στη συνέχεια την αποδοχή της δικαιοδοσίας του ΔΔΧ από την Τουρκία. Κατά συνέπεια χωρίς συναίνεση δεν μπορεί το ΔΔΧ να εξετάσει επί της ουσίας την υπόθεση όπως άλλωστε συνέβη το 1976.

Η Ελλάδα μέχρι τώρα αναγνωρίζει ως μόνη διαφορά με την Τουρκία την οριοθέτηση της Υφαλοκρηπίδας ενώ η τελευταία επιθυμεί μια συνολική λύση σε όλα τα ζητήματα, τα οποία όμως προέκυψαν ως διαφορές εξαιτίας των δικών της, παράλογων πολλές φορές, διεκδικήσεων. Μεταξύ αυτών νησιά που σήμερα κατοικούνται από Έλληνες πολίτες όπως οι Οινούσσες, το Αγαθονήσι, οι Φούρνοι κι άλλα πολλά καθώς και η αποστρατικοποίηση των νήσων του Ανατολικού Αιγαίου. Αντιλαμβάνεται ο καθένας πως είναι αδύνατο για την Ελλάδα να αναγνωρίσει τέτοιες διαφορές και να δεχθεί να μπουν αυτά τα ζητήματα στο συνυποσχετικό.

Πέραν όμως των όσων δημόσια λέγονται είναι εξαιρετικά απίθανο να μπει σε ένα συνυποσχετικό μόνο το θέμα της υφαλοκρηπίδας όπως είναι εξαιρετικά απίθανο να μπουν όλες οι διεκδικήσεις της Τουρκίας. Εάν οι δύο χώρες επιμείνουν στις θέσεις τους σημαίνει πως δεν θέλουν να πάνε στη Χάγη κι ότι η αναφορά σε αυτή είναι απλά ένας διπλωματικός ελιγμός που εξυπηρετεί συγκεκριμένες σκοπιμότητες.

Εάν όμως θέλουν να πάνε πραγματικά στη Χάγη τότε μέσα από τη διαπραγμάτευση που θα προηγηθεί για την σύνταξη του συνυποσχετικού σίγουρα θα μπει και η ΑΟΖ ενώ θεωρώ αναπόφευκτο να μπει και η χωρική θάλασσα (αιγιαλίτιδα ζώνη), ένα ζήτημα εξαιρετικά σοβαρό για την Ελλάδα με δεδομένο πως απειλείται, από το 1995 με πόλεμο (Casus Belli), από την Τουρκία εάν προβεί στην επέκτασή της πάνω από τα 6νμ. (Να σημειωθεί πως από το 1974 η απειλή αφορούσε μόνο στην επέκταση στα 12νμ κι όχι πάνω από τα 6νμ όπως διαμορφώθηκε το 1995). Από το εύρος των χωρικών υδάτων εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα και το ζήτημα της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ αλλά και ο εναέριος χώρος στη βάση της αρχής «τα υπερκείμενα τοις υποκειμένοις». Η εξέταση της Χωρικής Θάλασσας θα ρυμουλκήσει εκ των πραγμάτων και το ζήτημα των αμφισβητούμενων, λόγω τουρκικών διεκδικήσεων, νησιών-βραχονησίδων που δεν μπορούν να εξαιρεθούν από τη διαδικασία αυτή ήτοι της οριοθέτησης των χωρικών υδάτων. Όχι όλων κι αυτό ίσως αποτελέσει το αντικείμενο πάνω στο οποίο θα κληθούν να δώσουν εξετάσεις οι διαπραγματευτές και από τις δύο πλευρές όπως φυσικά και στο ζήτημα της αποστρατικοποίησης των νήσων.

Το ερώτημα που μας απασχολεί όλους αφορά την τύχη της Χώρας στο Διεθνές Δικαστήριο, εάν τελικά οδηγηθούμε σ αυτό, και είναι εξαιρετικά δύσκολο να απαντηθεί. Το καθιστά ακόμη δυσκολότερο το γεγονός πως οι αποφάσεις του Δικαστηρίου πολλές φορές εμπεριέχουν πολιτικές σκοπιμότητες. Εκτός από τις δύο χώρες που συνθέτουν τη μικρή εικόνα, υπάρχει η αντίστοιχη μεγάλη που περιλαμβάνει σημαντικούς διεθνείς πόλους ισχύος που νοιάζονται για τα δικά τους συμφέροντα, τα οποία άμεσα ή έμμεσα θα επηρεάσει η απόφαση του δικαστηρίου με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Σύμφωνα με το άρθρο 121 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, η χωρική θάλασσα, η συνορεύουσα ζώνη, η αποκλειστική οικονομική ζώνη και η υφαλοκρηπίδα μιας νήσου καθορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις που εφαρμόζονται στις άλλες ηπειρωτικές περιοχές. Συνεπώς τα νησιά έχουν Χωρική θάλασσα, Υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Οι βραχονησίδες όταν δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση ή δική τους οικονομική ζωή έχουν μεν χωρική θάλασσα όχι όμως Υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.

Στο άρθρο 15 της Συμφωνίας καθορίζεται ως τρόπος οριοθέτησης των Χωρικών Υδάτων μεταξύ κρατών με έναντι ή προσκείμενες ακτές η αρχή της μέσης γραμμής. Η διάταξη αυτή δεν εφαρμόζεται όπου ,λόγω ιστορικού τίτλου ή άλλων ειδικών περιστάσεων, παρίσταται ανάγκη να οριοθετηθούν οι χωρικές θάλασσες των δύο κρατών κατά διαφορετικό τρόπο. Απέναντι ή προσκείμενες ακτές, στο ζήτημα της οριοθέτησης των χωρικών υδάτων, υπάρχουν όμως μόνο όπου η απόσταση μεταξύ τους είναι μικρότερη των 24 νμ. (12 συν 12). Σε όλες τις άλλες ακτές, συμπεριλαμβανομένων νήσων και βραχονησίδων, δεν τίθεται ζήτημα «ειδικών περιστάσεων» σύμφωνα πάντα με το άρθρο αυτό της Σύμβασης.

Αν εξαιρέσουμε λοιπόν όλα τα νησιά-βραχονησίδες που απέχουν απόσταση μεγαλύτερη των 24 νμ από τις τουρκικές ακτές, όπου σύμφωνα πάντα με τη Σύμβαση η Ελλάδα έχει δικαίωμα επέκτασης των χωρικών της υδάτων μέχρι τα 12νμ, μένει να εξετάσουμε την οριοθέτηση των χωρικών υδάτων των υπολοίπων όπου δεν βλέπω την ύπαρξη «ειδικών περιστάσεων» απομάκρυνσης των δικαστών από την αρχή της μέσης γραμμής. Η Τουρκία βέβαια θέτει ζήτημα ειδικών περιστάσεων για όλα τα νησιά του Αιγαίου επειδή αποτελεί ημίκλειστη θάλασσα και στο πλαίσιο αυτό υποστηρίζει, όπως έχει ήδη αναφερθεί, ότι δεν πρέπει η Ελλάδα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα πέραν των 6 νμ. Το επιχείρημα αυτό έχει πολιτική βάση και δεν μπορεί να υποστηριχθεί με βάση τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Προφανώς η Τουρκία μέσω της απαίτησης για συνολική διευθέτηση επιδιώκει πολιτική λύση.

Σε ότι αφορά στην οριοθέτηση της ΑΟΖ και της Υφαλοκρηπίδας θεωρώ πιο αδύναμη τη θέση μας, σε σχέση πάντα με την επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 12νμ, διότι σύμφωνα με τα άρθρα 74 και 83 αντίστοιχα η οριοθέτηση σε κράτη με έναντι ή προσκείμενες ακτές γίνεται κατόπιν Συμφωνίας στο πλαίσιο δίκαιης λύσης. Πουθενά δεν γίνεται αναφορά σε μέση γραμμή αν και μια δίκαιη λύση ξεκινά πάντα από αυτή την αρχή. Η Τουρκία ισχυρίζεται πως η αναγνώριση ΑΟΖ και Υφαλοκρηπίδας στα νησιά του Αιγαίου συνιστά «κατάχρηση δικαιώματος» που παραβιάζει το άρθρο 300 της Σύμβασης και οδηγεί σε άδικο γι? αυτήν αποτέλεσμα (άρα όχι σε δίκαιη λύση). Στη βάση αυτή θεωρεί πως στο πλαίσιο μιας δίκαιης λύσης η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο πρέπει να γίνει με βάση τη μέση γραμμή μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών των δύο χωρών δηλαδή δεν αναγνωρίζει υφαλοκρηπίδα στα νησιά ακόμη και αυτό της Εύβοιας. Είναι πολύ πιθανόν το δικαστήριο να μην αναγνωρίσει, στο πλαίσιο τήρησης ίσων αποστάσεων μεταξύ των δύο πλευρών, πλήρη επήρεια στα νησιά του Αιγαίου.

Ειδικά για το Σύμπλεγμα των νήσων της Μεγίστης (Καστελόριζο), υποστηρίζει πως δεν ανήκει στο Αιγαίο (θέση και στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ) κι άρα, με βάση το μήκος των ακτών τους (μόνο των νησιών αυτών κι όχι συνολικά των νήσων του Αιγαίου) σε σχέση με τα απέναντι τουρκικά παράλια και στο πλαίσιο μια δίκαιης λύσης, δεν πρέπει να αναγνωριστεί υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ στα νησιά αυτά.

Εάν το ΔΔΧ αναγνωρίσει το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών μας υδάτων στο Αιγαίο στα 12 νμ τότε ελάχιστη σημασία έχει η υφαλοκρηπίδα και η ΑΟΖ στο χώρο αυτό (το 71,5% θα ανήκει στην Ελλάδα, το 8,5% στην Τουρκία και το 19,7 % θα είναι διεθνή ύδατα). Αυτό δεν ισχύει για την Κρήτη στην οποία όμως είναι εξαιρετικά απίθανο να μην αποδοθεί πλήρης επήρεια ειδικά στις νότιες ακτές της. Αντιλαμβάνεται ο καθένας λοιπόν γιατί η Τουρκία αμφισβητεί την ελληνικότητα νησιών και βραχονησίδων στο Αιγαίο.

Για το Σύμπλεγμα των νήσων της Μεγίστης πολύ πιθανόν να μην αναγνωριστεί πλήρης επήρεια. Στην περίπτωση αυτή η Ελλάδα και η Κύπρος δεν θα μπορούν να οριοθετήσουν από κοινού ΑΟΖ διότι θα παρεμβάλλεται η αντίστοιχη της Τουρκίας. Μια πολύ κακή εξέλιξη με πολλές προεκτάσεις.

Στο δια ταύτα ο δρόμος προς τη Χάγη θα είναι μια εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση που απαιτεί άριστη προετοιμασία και εξασφάλιση συμμαχιών με ισχυρούς παίκτες του διεθνούς συστήματος για την υποστήριξη των θέσεών μας. Κι αν υποθέσουμε πως η Ελλάδα βγει κερδισμένη στη Χάγη κανείς δεν μπορεί να μας υποσχεθεί ότι η Τουρκία θα εφαρμόσει την απόφαση του Δικαστηρίου. Δεν υπάρχουν τα όργανα εκείνα που θα επιβάλλουν την εφαρμογή της και η μόνη επιλογή της Ελλάδας θα είναι η προσφυγή στο Συμβούλιο Ασφάλειας του ΟΗΕ, τα ψηφίσματα, βέβαια, του οποίου για την Κύπρο ουδέποτε εφάρμοσε η Τουρκία. Καμιά απόφαση δικαστηρίου δεν πρόκειται να σταματήσει τον μαξιμαλισμό της Τουρκίας και τη διεκδίκηση, στο πλαίσιο του νεω-Οθωμανισμού, του χαρατσιού από τον πλούτο της ΝΑ Μεσογείου. Αντίθετα εάν η απόφαση είναι δυσμενής για τη Χώρα μας τότε θα χαθούν για πάντα σημερινά κυριαρχικά μας δικαιώματα. Να γιατί η προσφυγή στη Χάγη δεν πρόκειται να λύσει τα προβλήματα, όπως κάποιοι πιστεύουν, απέναντι σε έναν κακό και δύστροπο γείτονα που αποτελεί μοναδική περίπτωση διεθνών σχέσεων. Αυτό δεν σημαίνει πως είναι λάθος η εκάστοτε Ελληνική Κυβέρνηση να επικαλείται την ανάγκη προσφυγής στο ΔΔΧ για προφανείς λόγους.

Φτάσαμε ως εδώ εξαιτίας της ανοχής, που επιδείξαμε, εδώ και δεκαετίες, στις παράλογες διεκδικήσεις της Τουρκίας, στο όνομα της ειρήνης. Η επιλογή του κατευνασμού, αντί μιας αποτελεσματικής εθνικής στρατηγικής, όχι μόνο δεν απέδωσε αλλά οδήγησε την Τουρκία στην σταδιακή αναβάθμιση των διεκδικήσεών της για να φθάσει τελικά στο σημείο να αμφισβητεί την ελληνικότητα του μισού Αιγαίου και να υπογράφει συμφωνία με τη Λιβύη εξαφανίζοντας από το χάρτη τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη. Κομβικό σημείο η «αποδοχή» του casus belli στην επέκταση των χωρικών μας υδάτων πέραν των 6νμ. Νομίζουμε λανθασμένα πως έτσι θα αποφύγουμε τον πόλεμο. Μονόδρομος για την αντιμετώπιση της μαξιμαλιστικής Τουρκίας η αναβάθμιση της αποτροπής με την εξασφάλιση της απαιτούμενης εθνικής ισχύος (δεν αφορά μόνο τις Ένοπλες Δυνάμεις και τους εξοπλισμούς), για την υποστήριξη των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων χωρίς την προσφυγή σε πόλεμο. Κι αυτό προϋποθέτει μια ισχυρή οικονομία και εκπόνηση μιας αποτελεσματικής εθνικής στρατηγικής μέσα από ένα νέο κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο!!!

* Ο Γιώργος ΧατζηθεοφάνουςΒ είναι υποστράτηγος ε.α., οικονομολόγος και συγγραφέας του βιβλίου «Εθνική Στρατηγική-Πρόταση για ένα νέο θεσμικό πλαίσιο», η β? έκδοση του οποίου έχει ήδη κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Ι. Σιδέρης.

liberal.gr

Γ. Μαγκριώτης: Η περιπέτεια της χρηματοδότησης του Παιδιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης.

0

του Γιάννη Μαγκριώτη*

Η Θεσσαλονίκη και η Βόρεια Ελλάδα, για είκοσι περίπου χρόνια, διεκδικούσαν την κατασκευή και λειτουργία Παιδιατρικού Νοσοκομείου, μάλιστα είχε χωροθετηθεί η κατασκευή του σε χώρο του δημοσίου, στην περιοχή του Φιλύρου.
Τα μνημόνια δεν άφηναν περιθώρια, όπως έλεγαν οι κυβερνήσεις, μέχρι το 2018, να χρηματοδοτηθεί με δημόσιους πόρους η κατασκευή του.

Το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος(ΙΣΝ) πρότεινε το 2017 να χρηματοδοτήσει την κατασκευή του, μαζί με δύο Νομαρχιακά Νοσοκομεία σε Κομοτηνή και Σπάρτη, με δική του χορηγία.

Η τότε κυβέρνηση του Σύριζα, αποδέχτηκε την προσφορά και την κύρωσε με νόμο στην βουλή το 2018.

Το 2022 το ΙΣΝ, ολοκλήρωσε τις μελέτες και δημοπράτησε το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 500 εκ ευρώ, εκ των οποίων τα 250 εκ ευρώ, θα ήταν η δική του χορηγία.

Τον Φλεβάρη το ΙΣΝ κήρυξε άγονο τον διαγωνισμό για την ανάθεση της κατασκευής του Παιδιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, όπως και των Νοσοκομείων Κομοτηνής και Σπάρτης.
Ως λόγο, αναφέρει στην ανακοίνωσή του, το υπερδιπλάσιο τίμημα που ζητούν οι κατασκευαστικές εταιρείες, με επιχείρημα την ενεργειακή κρίση και την αύξηση του κόστους των υλικών κατασκευής τους.

Υπήρχε όμως ένα ερώτημα:

Όταν ο προϋπολογισμός κατασκευής του έργου, όπως αναφέρεται στην δημοπράτηση, είναι 500 εκ ευρώ και η δωρεά του Ιδρύματος 250 εκ ευρώ, ποιος θα έβαζε τα άλλα 250 εκ ευρώ ή περίμεναν έκπτωση 50%;

Στον νόμο 4564/2018, στο άρθρο 5, παράγραφος 2, με τον οποίο κυρώθηκε η Σύμβαση στην βουλή, ρητά αναφέρεται ότι: Οποιαδήποτε αύξηση του κόστους κατασκευής των έργων, εμπίπτει γενικά στην σφαίρα ευθύνης του δημοσίου, θα καταβληθεί από το δημόσιο. Στον ίδιο νόμο αναφέρεται ότι, η δωρεά του Ιδρύματος θα είναι μεταξύ 200 και 250 εκ ευρώ, τόσο περίπου εκτιμούσαν και το κόστος κατασκευής των έργων, συνεπώς η αύξηση του κόστους κατασκευής, από τα 200 εκ.- 250 εκ ευρώ, σε 500 εκ ευρώ, όπως αναφέρεται στην δημοπράτηση του έργου, πρέπει να μας πει η κυβέρνηση που οφείλεται, αν είναι δική της ευθύνη ή κάποιων άλλων;

Η κυβέρνηση και το Ίδρυμα ήξεραν ότι, η δωρεά δεν φθάνει και το δημόσιο έπρεπε να καταβάλει, σύμφωνα με τον νόμο που ψηφίστηκε το 2018, την αύξηση του κόστους ή το Ίδρυμα να διπλασιάσει την χορηγία.

Γιατί δεν έλυσαν το πρόβλημα, πριν την δημοπράτηση του έργου;

Την απάντηση την πήραμε χθες από την ανακοίνωση του Ιδρύματος, όπου μας ενημερώνει, ότι: Υπέγραψε την σύμβαση κατασκευής των τριών νοσοκομείων με την κατασκευαστική εταιρεία ΑΒΑΞ, μια από τις εταιρείες που είχαν λάβει μέρος στον διαγωνισμό, που κηρύχτηκε άγονος τον Φλεβάρη. Το ποσό της σύμβασης 500 εκ. ευρώ, όσα περίπου είχαν προσφέρει στον διαγωνισμό οι εταιρείες, δηλαδή, διπλάσιο του ύψους της αρχικής δωρεάς.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι, η κυβέρνηση αρνήθηκε να συμμετέχει με το 50% της χρηματοδότησης και, έτσι το ΙΣΝ αποφάσισε να διπλασιάσει το ποσό της δωρεάς.
Δυστυχώς όμως, το Ίδρυμα ανακοίνωσε ότι, θα αφαιρέσει ένα αριθμό έργων στο δημόσιο σύστημα υγείας τα επόμενα χρόνια, για να καλύψει τον διπλασιασμό της χρηματοδότησης για το Παιδιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης και τα νοσοκομεία Κομοτηνής και Σπάρτης.

Η κυβέρνηση, που θα έδινε λύση, όπως είπε τον Φλεβάρη, δεν έκανε τίποτα, φαίνεται έχει άλλες προτεραιότητες, από την ενίσχυση του ΕΣΥ, για τα δισεκατομμύρια του ΕΣΠΑ και Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

SADAT όπως Wagner: Η προσωπική παραστρατιωτική οργάνωση του Ερντογάν ετοιμάζεται να… κατακτήσει τον κόσμο

0

H SADAT είναι μια παραστρατιωτική οργάνωση που ιδρύθηκε το 2012 από έναν στενό σύμβουλο και συνεργάτη του ισλαμιστή προέδρου της Τουρκίας Ερντογάν και από τότε κινείται στο παρασκήνιο, κατηγορούμενη ότι αναλαμβάνει βρώμικες δουλειές στη Λιβύη, στη Συρία αλλά και μέσα στην Τουρκία. Τώρα απαιτεί να νομιμοποιηθεί η δράση της και να μπορεί να κινείται στο φως, όπως η Wagner.

Το ρεπορτάζ που καταγράφει ο Λεβέντ Κένεθ από τη Στοκχόλμη για το Nordic Monitor είναι, όπως πάντα, αποκαλυπτικό

Ο διευθύνων σύμβουλος του τουρκικού ιδιωτικού στρατιωτικού εργολάβου SADAT, μιας παραστρατιωτικής μονάδας πιστής στον ισλαμιστή πρόεδρο της Τουρκίας, δήλωσε ότι υπάρχει έλλειψη νομοθεσίας στην Τουρκία που επιτρέπει την παροχή στρατιωτικών υπηρεσιών από ιδιωτικές στρατιωτικές εταιρείες σε ένοπλες δυνάμεις ξένων χωρών, απαιτώντας κανονισμούς να εφαρμοστεί άμεσα, σε μια προσπάθεια απομάκρυνσης της εταιρείας από την αυξανόμενη φήμη της εμπλοκής της σε σκοτεινές και παράνομες δραστηριότητες τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Η SADAT, με τη συμμετοχή της σε αρκετές αραβικές και αφρικανικές χώρες, παρέχει στρατιωτική εκπαίδευση και συμβουλεύει σε στρατιωτικές στρατηγικές που ευθυγραμμίζονται με την τουρκική αμυντική βιομηχανία, η οποία ελέγχεται κυρίως από την οικογένεια του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και στενούς συνεργάτες.

Μετά τη Διεθνή Έκθεση Αμυντικής Βιομηχανίας, IDEF’23, στην οποία συμμετείχε η SADAT, ο Διευθύνων Σύμβουλος Ali Kamil Melih Tanrıverdi στις 30 Ιουλίου ισχυρίστηκε ότι η Τουρκία έχει γίνει το λαμπρό αστέρι του τουρκικού και του ισλαμικού κόσμου λόγω των επιτυχημένων οικονομικών και πολιτικών προγραμμάτων που εφαρμόστηκαν τα τελευταία 20 χρόνια.

Ως αποτέλεσμα, είπε ότι η Τουρκία έχει ανέλθει στη θέση ενός ηγετικού κράτους που αναμένεται να βοηθήσει σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών και θεμάτων ασφάλειας.

Ο Τανριβερντί τόνισε ότι η Τουρκία έχει δεσμευτεί να βοηθήσει τις φιλικές χώρες μέσω «συμφωνιών στρατιωτικής συνεργασίας και συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας», προσθέτοντας ότι αυτές οι προσπάθειες, ωστόσο, δεν είναι επαρκείς.

Ο Tanrıverdi πιστεύει ότι οι τουρκικές εταιρείες απαιτούν νομοθεσία για να προσφέρουν νόμιμα υπηρεσίες στρατιωτικής εκπαίδευσης. Εάν αντιμετωπιστεί αυτή η αδυναμία, οι τουρκικές εταιρείες μπορούν να αναδειχθούν ως εναλλακτικό εργαλείο πολιτικής για την κυβέρνηση και να ανταγωνιστούν αποτελεσματικά τις δυτικές εταιρείες που λαμβάνουν υποστήριξη από τις αντίστοιχες κυβερνήσεις τους.

Επί του παρόντος, απαγορεύεται σε οποιαδήποτε άλλη οντότητα εκτός από τις Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις να παρέχει στρατιωτική εκπαίδευση εντός των συνόρων της Τουρκίας. Οι αξιωματούχοι της SADAT, ωστόσο, επιμένουν ότι η στρατιωτική εκπαίδευση που προσφέρουν πραγματοποιείται στα εδάφη των χωρών-αποδέκτη.

Ισχυρίζονται ότι η έλλειψη νομικής αναγνώρισης στην Τουρκία είναι ο λόγος που δεν μπορούν να ανταγωνιστούν ξένες εταιρείες, καθώς δεν μπορούν να παράσχουν τα απαραίτητα πιστοποιητικά διαπίστευσης και προσόντων που απαιτούνται από τις ένοπλες δυνάμεις των χωρών με τις οποίες επιδιώκουν να συνεργαστούν.

Ωστόσο, δεν έδωσε καμία πληροφορία για το πώς συνεργάζονται με τις ξένες κυβερνήσεις με τις οποίες έχουν ήδη συναλλαγές.

Ζητούν νομιμοποίηση από τον Ερντογάν

Ο Tanrıverdi δήλωσε ότι μόλις τεθούν σε ισχύ οι κανονισμοί, εταιρείες όπως η SADAT θα μπορούν να λάβουν τις απαραίτητες εξουσιοδοτήσεις για να προσφέρουν νόμιμα υπηρεσίες όπως κομάντο, αλεξίπτωτο, υποβρύχια επίθεση και εκπαίδευση αστικών επιχειρήσεων.

Ο Tanrıverdi ανέφερε επίσης ότι η SADAT είχε ήδη παρουσιάσει ένα σχέδιο πρότασης νόμου και την αιτιολόγησή του στην κυβέρνηση και το κοινοβούλιο.

Κατά τη διάρκεια μιας πρόσφατης εμφάνισης σε ένα πρόγραμμα YouTube , ο Tanrıverdi παραπονέθηκε για το σημαντικό μερίδιο αγοράς που απολαμβάνουν οι δυτικές χώρες που είχαν ήδη ιδρύσει στρατιωτικές ακαδημίες εκπαίδευσης σε πολλές αγορές-στόχους. Υποστήριξε επίσης ότι, αντίθετα με τους ισχυρισμούς, η SADAT δεν είχε εμπλακεί σε καμία επιχείρηση στη Συρία και τη Λιβύη και δεν παρείχε υπηρεσίες σε αυτές τις χώρες.

Η SADAT αποτελεί εδώ και καιρό αντικείμενο συζήτησης στην Τουρκία λόγω της αδιαφανούς δομής του και της εμπλοκής του σε ύποπτες σχέσεις. Έχει γίνει στόχος πολλών καταγγελιών, από την εκπαίδευση τζιχαντιστών στη Συρία και την Τουρκία μέχρι τη μεταφορά μαχητών στη Λιβύη.

Ο ρόλος της οργάνωσης αμφισβητήθηκε επίσης κατά τη διάρκεια μιας αμφιλεγόμενης απόπειρας πραξικοπήματος στην Τουρκία στις 15 Ιουλίου 2016, η οποία πολλοί πιστεύουν ότι ήταν μια ψεύτικη σημαία που χρησιμοποίησε ο Πρόεδρος Ερντογάν για να εκκαθαρίσει τους αντιπάλους του εντός του στρατού.

Απόστρατοι αξιωματικοί που συνδέονται με τη SADAT αναφέρθηκε ότι οργάνωσαν το κοινό στους δρόμους κατά τη διάρκεια της απόπειρας πραξικοπήματος και ισχυρίστηκαν με περηφάνια ότι πολέμησαν ενάντια στους αποστάτες στρατιώτες.

Την ίδρυση ο πατέρας του, σύμβουλος του Ερντογάν

Η SADAT του Hikmet Tanrıverdi ιδρύθηκε από τον πατέρα του Adnan Tanrıverdi και τους συνεργάτες του στις 22 Φεβρουαρίου 2012. Ο πατέρας του είναι πρώην στρατιωτικός που υπηρέτησε ως επικεφαλής σύμβουλος του Ερντογάν για χρόνια.

Έπρεπε να εγκαταλείψει τη θέση του μετά από μια αναφορά του Nordic Monitor ότι εργαζόταν για να ανοίξει το δρόμο για τον πολυαναμενόμενο Μαχντί (προφητευμένο λυτρωτή του Ισλάμ), τον οποίο περιμένει ολόκληρος ο μουσουλμανικός κόσμος. Το υπονοούμενο ήταν ότι ο Πρόεδρος Ερντογάν είναι ο αναμενόμενος ηγέτης και mahdi.

Ο Adnan Tanrıverdi φέρεται να παρείχε λίστες προφίλ που περιελάμβαναν ονόματα αξιωματικών που θεωρούνται αντίπαλοι του Προέδρου Ερντογάν εντός του στρατού. Αυτές οι λίστες πιστεύεται ότι χρησιμοποιήθηκαν για την εκκαθάριση χιλιάδων φιλοΝΑΤΟϊκών αξιωματικών μετά την απόπειρα πραξικοπήματος το 2016.

Το Υπουργείο Άμυνας της Τουρκίας το 2021 επιβεβαίωσε απρόθυμα ότι απόστρατοι στρατιωτικοί που ανήκουν στη SADAT συμμετείχαν σε στρατιωτικές εξεταστικές επιτροπές και συμμετείχαν σε συνεντεύξεις στρατολόγησης.

Τον Ιούνιο του 2020, οι εισηγητές του ΟΗΕ αναζήτησαν πληροφορίες από την τουρκική κυβέρνηση σχετικά με τον ρόλο της στη στρατολόγηση, τη χρηματοδότηση και την ανάπτυξη Σύριων μαχητών στη Λιβύη.

Οι ισχυρισμοί ανέφεραν ότι η Τουρκία ανέπτυξε μισθοφόρους, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, από συριακές ένοπλες ομάδες για να υποστηρίξει την Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας (GNA) στην Τρίπολη.

Μια επιστολή του ΟΗΕ αποκάλυψε τη συμμετοχή του παραστρατιωτικού εργολάβου της Τουρκίας, SADAT, σε αυτές τις επιχειρήσεις, ο οποίος επιστρατεύτηκε για να βοηθήσει στην επιλογή των στρατιωτών και στα ταξιδιωτικά τους έγγραφα.

Οι καταγγελίες του Σεντάτ Πεκέρ

Το 2021, ο Τούρκος μαφιόζος και πρώην σύμμαχος του Ερντογάν, Sedat Peker, εξέθεσε τον ρόλο της SADAT στη διευκόλυνση της παράνομης μεταφοράς όπλων και προμηθειών σε ένοπλες τζιχαντιστικές ομάδες στη Συρία.

Σε ηχογραφημένη συνομιλία του FaceTime που δημοσίευσε ο ίδιος ο Peker, επιβεβαίωσε τη συμμετοχή του στην αποστολή όπλων με το πρόσχημα της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Συρία σε συνεργασία με το SADAT.

Σε ένα βίντεο που έλαβε το Nordic Monitor από ραδιοφωνική συνέντευξη το 2021, ο Χικμέτ Τανριβερντί παραδέχτηκε δημόσια ότι η εταιρεία συνεργάζεται με την τουρκική υπηρεσία πληροφοριών MIT και συντονίζει ενέργειες με Τούρκους διπλωμάτες και αξιωματούχους της άμυνας.

Στις 13 Μαΐου 2022, ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Kemal Kılıçdaroğlu εξέπληξε τους πάντες κάνοντας μια δήλωση Τύπου μπροστά στα κεντρικά γραφεία του SADAT στην Κωνσταντινούπολη. Είπε ότι η Τουρκία δεν θα παραδοθεί ποτέ σε παραστρατιωτικές οργανώσεις.

Αναφέρθηκε στη SADAT ως παραστρατιωτική οργάνωση που υπηρετούσε τον Πρόεδρο Ερντογάν. Ο Kılıçdaroğlu ισχυρίστηκε ότι οι στόχοι του SADAT περιλαμβάνουν την παράτυπη εκπαίδευση πολέμου, που περιλαμβάνει δραστηριότητες όπως δολιοφθορές, ενέδρες, δολοφονίες και τρομοκρατία. Υποστήριξε επίσης ότι η οργάνωση εμπλέκεται στην εκπαίδευση τρομοκρατών.

Μήνυση στον Κιλιτσντάρογλου

Η SADAT κατέθεσε μήνυση για συκοφαντική δυσφήμιση κατά του Kılıçdaroğlu, αρνούμενος τους ισχυρισμούς του. Η νομική διαδικασία ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο του 2023, με το δικαστήριο να αποφανθεί υπέρ της SADAT και να υποχρεώσει τον Kılıçdaroğlu να καταβάλει αποζημίωση.

Πρέπει να σημειωθεί ότι στην Τουρκία, όπου το δικαστικό σώμα θεωρείται ότι βρίσκεται υπό κυβερνητικό έλεγχο, οι αγωγές για συκοφαντική δυσφήμιση που υποβάλλονται κατά πολιτικών της αντιπολίτευσης συχνά επιλύονται υπέρ των υποστηρικτών του κυβερνώντος κόμματος.

Στη συνέχεια, η SADAT δημοσίευσε μια διαφήμιση κατά τη διάρκεια μιας ζωντανής τηλεοπτικής συνέντευξης στο TV 100, ένα κανάλι γνωστό για την αντίθεσή του στην κυβέρνηση, όπου ο Kılıçdaroğlu εμφανίστηκε ως καλεσμένος στις 14 Ιανουαρίου 2023. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, το διαφημιστικό banner εμφάνιζε στην οθόνη μασκοφόρους στρατιώτες. Μετά τις έντονες αντιδράσεις για το διαφημιστικό σποτ, η διοίκηση του καναλιού αναγκάστηκε να ζητήσει συγγνώμη.

Πιο πρόσφατα, ο Hikmet Tanrıverdi ήταν παρών στην επίσημη αντιπροσωπεία κατά την επίσκεψη του Προέδρου Ερντογάν στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) και το Κατάρ τον περασμένο μήνα. Η αντιπολίτευση κατηγόρησε τον Ερντογάν για ανεντιμότητα, επικαλούμενη προηγούμενη δήλωσή του ότι δεν είχε σχέση με τη SADAT.

Πηγή Nordic Monitor

https://hellasjournal.com/2023/08/sadat-opos-wagner-i-prosopiki-parastratiotiki-organosi-tou-erntogan-etimazete-na-kataktisi-ton-kosmo-videos/