Η απαγόρευση των εξαγωγών ρυζιού από την Ινδία ωθεί σε παρόμοιες ενέργειες τους αντίπαλους προμηθευτές, για να αποφύγουν πιθανές εγχώριες ελλείψεις, καθώς προσπαθούν να καλύψουν το κενό των 10 εκατομμυρίων μετρικών τόνων που άφησε το Νέο Δελχί, δημιουργώντας μεγάλες ανησυχίες για τον ήδη υψηλό παγκόσμιο πληθωρισμό τροφίμων.
Όλα δείχνουν πως ο πλανήτης φέτος οδεύει προς διατροφική κρίση και υπάρχουν αρκετοί που πιστεύουν πως αυτό είναι κατευθυνόμενο από ένα παγκόσμιο ολιγαρχικό σύστημα το οποίο έχει τους δικούς του λόγους για να βλέπει τους ανθρώπους να υποφέρουν.
Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί πως σε πρόσφατη συνέντευξή του ο Ρουμάνος πρώην αξιωματούχος του ΟΗΕ Κάλιν Γκεοργκέσκου, είπε πως υπάρχει ένα παγόσμιο ολιγαρχικό σύστημα που θέλει να επικρατήσει στον πλανήτη μέσω διαδοχικών κρίσεων. Η πρώτη κρίση θα ήταν αυτή της πανδημίας αλλά το 2016 και όχι το 2020!
Κι αυτό γιατί, τότε, όπως είπε εκλέχτηκε ως πρόεδρος των ΗΠΑ, ο Ν.Τραμπ και όχι η Χίλαρι Κλίντον.
Η επόμενη κρίση που ήθελε να προκαλέσει το ολιγαρχικό αυτό σύστημα είναι… η επισιτιστική κρίση, η οποία στοχεύει να γίνει πραγματικότητα μέχρι το 2025!
Ο Κάλιν Γκεοργκέσκου εργάστηκε στον ΟΗΕ 17 ολόκληρα χρόνια στον τομέα του περιβάλλοντος, ενώ είναι και μέλος της περιβόητης Λέσχης της Ρώμης.
Για όποιον απορεί γιατί κάποιοι θα το ήθελαν αυτό, είναι πολύ απλό: Δεν υπάρχει μεγαλύτερος έλεγχος από την πείνα. Η κοινή λογική πάει περίπατο…
Όλοι τότε είναι διαθέσιμοι να αποδεχτούν τα πάντα…
Οι τελευταίοι περιορισμοί της Ινδίας είναι σχεδόν πανομοιότυποι με εκείνους που επέβαλε το 2007 και το 2008, λένε οι αναλυτές και με δεδομένο ότι και στις ΗΠΑ επαναλαμβάνονται πράγματα και καταστάσεις εκείνης της εποχής που δημιουργούν σοβαρές ανησυχίες.
Τότε προκλήθηκε ένα φαινόμενο ντόμινο, καθώς πολλές άλλες χώρες αναγκάστηκαν να περιορίσουν τις εξαγωγές για να προστατεύσουν την εγχώρια κατανάλωση.
Τώρα όμως τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα καθώς η Ινδία αντιπροσωπεύει πλέον περισσότερο από το 40% του παγκόσμιου εμπορίου ρυζιού σε σύγκριση με το 22% περίπου πριν από 15 χρόνια, αυξάνοντας την πίεση σε χώρες που εξάγουν ρύζι, όπως η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ, να ακολουθήσουν το παράδειγμά της.
«Η Ινδία είναι τώρα πολύ πιο σημαντική για το εμπόριο ρυζιού από ό,τι ήταν το 2007 και το 2008. Η απαγόρευση τότε ανάγκασε άλλους εξαγωγείς να εφαρμόσουν παρόμοιους περιορισμούς», δήλωσε έμπορος σιτηρών.
Οι τιμές του προϊόντος, που καταναλώνεται περισσότερο στον κόσμο, έφθασαν πολύ γρήγορα σε υψηλά 15 ετών.
Το Νέο Δελχί είχε ήδη περιορίσει τις προμήθειες σπαστού ρυζιού χαμηλότερης ποιότητας το 2022.
Οι περιορισμένες προμήθειες ενέχουν τον κίνδυνο περαιτέρω αύξησης της τιμής του ρυζιού και του παγκόσμιου πληθωρισμού τροφίμων, πλήττοντας τους φτωχούς καταναλωτές στην Ασία και την Αφρική, δήλωσαν αναλυτές και traders, αλλά στην πραγματικότητα θα πληχτούν και οι κάτοικοι της Ευρώπης και των ΗΠΑ γιατί και σε αυτούς αποτελεί ένα σημαντικό μέρος της διατροφής τους.
«Η Ταϊλάνδη, το Βιετνάμ και άλλες εξαγωγικές χώρες είναι έτοιμες να εντείνουν το παιχνίδι τους, σε μια προσπάθεια να γεφυρώσουν το κενό που προκύπτει από την έλλειψη της Ινδίας», δήλωσε ο Nitin Gupta, ανώτερος αντιπρόεδρος της Olam Agri India, ενός από τους κορυφαίους εξαγωγείς ρυζιού στον κόσμο.
«Ωστόσο, υπάρχει ένας περιορισμός στην πλεονάζουσα ικανότητά τους για εξαγωγές. Αυτός ο περιορισμός θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια άνοδο των τιμών σε άλλες χώρες προέλευσης, θυμίζοντας το αξιοσημείωτο ράλι των τιμών που είδαμε το 2007/08», τόνισε.
Το 2008, οι τιμές του ρυζιού έφθασαν σε επίπεδο ρεκόρ πάνω από 1.000 δολάρια ανά τόνο, αφού η Ινδία, το Βιετνάμ, το Μπαγκλαντές, η Αίγυπτος, η Βραζιλία και άλλοι μικροί παραγωγοί περιόρισαν τις εξαγωγές.
Τώρα, οι εξαγωγείς ρυζιού δεν θα μπορέσουν να αυξήσουν τις εξαγωγές τους κατά περισσότερο από 3 εκατομμύρια μετρικούς τόνους ετησίως, καθώς προσπαθούν να ικανοποιήσουν την τοπική ζήτηση εν μέσω περιορισμένου πλεονάσματος, δήλωσαν στο Reuters τρεις traders με παγκόσμιους εμπορικούς οίκους.
Η Ταϊλάνδη, το Βιετνάμ και το Πακιστάν – ο δεύτερος, ο τρίτος και ο τέταρτος μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο, αντίστοιχα – δήλωσαν ότι επιθυμούν να αυξήσουν τις πωλήσεις, καθώς η ζήτηση για τις καλλιέργειές τους αυξάνεται μετά τους περιορισμούς της Ινδίας αλλά τόσο η Ταϊλάνδη όσο και το Βιετνάμ τόνισαν ότι πρώτα θα διασφαλίσουν πως οι εγχώριοι καταναλωτές δεν θα πληγούν από την αύξηση των εξαγωγών.
Με λίγα λόγια θα περιορίσουν τις εξαγωγές τους διότι απλούστατα οι πληθυσμοί τους έχουν προτεραιότητα.
«Είναι απαράδεκτο για μια χώρα που εξάγει ρύζι να αντιμετωπίζει στενότητα εφοδιασμού και υψηλές εγχώριες τιμές», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Βιομηχανίας και Εμπορίου του Βιετνάμ Nguyen Hong Dien.
Το Πακιστάν, που ανακάμπτει από τις καταστροφικές πλημμύρες του περασμένου έτους, θα μπορούσε να εξάγει 4,5 έως 5 εκατομμύρια τόνους από τους 3,6 εκατομμύρια τόνους του τρέχοντος έτους, σύμφωνα με αξιωματούχο της Ένωσης Εξαγωγέων Ρυζιού του Πακιστάν (REAP).
Ωστόσο, η χώρα είναι απίθανο να επιτρέψει απεριόριστες εξαγωγές εν μέσω διψήφιου πληθωρισμού γιατί προέχει ο πακιστανικός λαός.
Οι κύριοι εισαγωγείς ρυζιού (εκτός μπασμάτι) είναι οι Φιλιππίνες, Κίνα, Σενεγάλη, Νιγηρία, Νότια Αφρική, Μαλαισία, Ακτή Ελεφαντοστού και Μπαγκλαντές.
Οι παγκόσμιες τιμές έχουν αυξηθεί κατά περίπου 20% μετά την απαγόρευση της Ινδίας. Μια περαιτέρω αύξηση κατά 15% θα μπορούσε να προκαλέσει περιορισμούς από την Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ, σύμφωνα με τους traders των διεθνών εμπορικών εταιρειών.
«Το ερώτημα δεν είναι αν θα περιορίσουν τις εξαγωγές, αλλά πόσο θα τις περιορίσουν και πότε», δήλωσε έμπορος με έδρα το Νέο Δελχί.
Όπως είχε πει ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός «οι πλούσιοι θα γίνουν οι φτωχοί και οι φτωχοί θα πεθάνουν».
Η διπλωματία της Γαλλίας εξέφρασε την απόλυτη υποστήριξή της στην Οικονομική Κοινότητα των Κρατών της Δυτικής Αφρικής (CEDEAO στα γαλλικά, ECOWAS στα αγγλικά), στη σύνοδο της οποίας επικυρώθηκε νωρίτερα η στρατιωτική επιλογή προκειμένου να γίνει επέμβαση στον Νίγηρα, αν και υπήρξε ταυτόχρονα η διαβεβαίωση πως θα δοθεί μια τελευταία ευκαιρία στην προσπάθεια επίλυσης της κρίσης με διπλωματικά, ειρηνικά μέσα.
Το Παρίσι υποστηρίζει «το σύνολο των συμπερασμάτων της έκτακτης συνόδου» της CEDEAO στην Αμπούτζα, συμπεριλαμβανομένης της απόφασης για την ανάπτυξη «δύναμης επιφυλακής», σύμφωνα με δελτίο Τύπου που δημοσιοποίησε το Κε ντ’ Ορσέ.
Το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης για να απελευθερωθεί ο ανατραπείς πρόεδρος Μοαμέντ Μπαζούμ, που κρατείται μαζί με τη σύζυγό του και τον γιο τους, και να αποκατασταθεί στην εξουσία αναμένεται να αποκρυσταλλωθεί σύντομα.
Το Παρίσι έλεγε εξαρχής πως η στρατιωτική επιλογή όφειλε να παραμείνει στο τραπέζι από την 26η Ιουλίου και δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να προσφέρει στρατιωτική υποστήριξη στη CEDEAO. Στο Παρίσι αφήνεται να εννοηθεί πως η πιθανότητα μελετάται.
Η Γαλλία μετρά κάπου 1.500 στρατιωτικούς στη Νιαμέ, που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του αντιτζιχαντιστικού αγώνα, και οι ΗΠΑ άλλους 1.000.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος κάνει διακοπές στο φρούριο Μπρεγκανσόν (νότια Γαλλία), συζήτησε για τη σύνοδο της CEDEAO με «υπουργούς του, τις ομάδες του» και με τον γάλλο πρεσβευτή στη Νιαμέ, κατά τις υπηρεσίες του στο Ελιζέ. Συνεχίζει επίσης να συζητά το ζήτημα με τους «εταίρους» της Γαλλίας –τις χώρες της ΕΕ και τις ΗΠΑ–, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν το «έργο» της CEDEAO (ΥΠΕΞ)
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Άντονι Μπλίνκεν δήλωσε πως η χώρα του υποστηρίζει τη δράση της Οικονομικής Κοινότητας των Κρατών της Δυτικής Αφρικής (CEDEAO στα γαλλικά, ECOWAS στα αγγλικά) όσον αφορά τον Νίγηρα, χωρίς πάντως να εγκρίνει ρητώς την ανάπτυξη στρατιωτικής δύναμης που αποφασίστηκε στη χθεσινή συνοδό της στην Αμπούτζα.
Ο περιφερειακός οργανισμός «διαδραματίζει κεφαλαιώδη ρόλο» αξιώνοντας «την επάνοδο στη συνταγματική τάξη» και «υποστηρίζουμε τον ηγετικό ρόλο και το έργο του» στην κρίση αυτή, είπε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ.
Η CEDEAO διέταξε χθες Πέμπτη να αναπτυχθεί «δύναμη επιφυλακής» κρατών-μελών της «το συντομότερο δυνατόν» για να αποκατασταθεί η συνταγματική τάξη στον Νίγηρα. Ο οργανισμός, που μολαταύτα τόνισε πως ελπίζει ότι θα επιτευχθεί ειρηνική επίλυση της κρίσης, δεν διευκρίνισε ούτε το χρονοδιάγραμμα, ούτε το μέγεθος της «δύναμης επιφυλακής», ούτε ποιων χωρών οι στρατοί θα εμπλακούν.
Τις τελευταίες ημέρες, η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα πως η χρήση στρατιωτικής ισχύος πρέπει να αποτελέσει μέσο της υστάτης προσφυγής και ότι ο καλύτερος τρόπος επίλυσης της κρίσης παραμένει η διπλωματία. Ο κ. Μπλίνκεν εξέφρασε εξάλλου για άλλη μια φορά την ανησυχία του για την υγεία του ανατραπέντα προέδρου Μοαμέντ Μπαζούμ, με τον οποίο έχει συνομιλήσει τηλεφωνικά πάνω από δέκα φορές αφότου έγινε το στρατιωτικό πραξικόπημα της 26ης Ιουλίου. «Ανησυχούμε για αυτόν και την οικογένειά του, για την ασφάλειά του και για την υγεία του», δήλωσε ο αμερικανός ΥΠΕΞ. «Είπαμε στους στρατιωτικούς ηγέτες [σ.σ. τους πραξικοπηματίες] πως τους καθιστούμε υπεύθυνους για την ασφάλειά του και για την υγεία του», πρόσθεσε. Ο πρωθυπουργός του κ. Μπαζούμ, ο Ουχουμουντού Μααμαντού, δήλωνε προ ημερών πως ο ανατραπείς πρόεδρος παραμένει κρατούμενος μαζί με τη γυναίκα του και τον γιο του, χωρίς ρεύμα και χωρίς τρεχούμενο νερό.
Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman (GIUSEPPE CACACE/AFP via Getty Images)
Latest Developments
The Biden administration on August 9 denied reports that the United States and Saudi Arabia had agreed to a framework that would see the Arab kingdom normalize relations with Israel. National Security Council spokesman John Kirby told reporters that while President Joe Biden gave his approval for high-level diplomats to discuss normalization terms with Saudi leaders, reports of an agreement “left some people with the impression that the discussions are farther along and closer to a sense of certainty than they are.”
Earlier in the day, TheWall Street Journal cited U.S. officials saying that Saudi Arabia and the United States agreed to “broad contours” of a normalization agreement, with a list of concessions that both parties would attempt to negotiate in the coming months. According to the report, the Saudis were seeking a commitment from Israel to promote the creation of a Palestinian state, U.S. security guarantees, and help developing a civilian nuclear program. In return, the United States was seeking assurances that Saudi Arabia will distance itself from China — Saudi Arabia’s largest trading partner — economically and militarily. Washington was also seeking to end Saudi Arabia’s oil production cuts, which are increasing oil prices globally.
Expert Analysis
“A U.S.-Saudi-Israel deal would be a game-changer in promoting regional peace, prosperity, and stability. But it’s in no one’s interest to give Riyadh domestic uranium enrichment as part of this deal. That will only pave the way for a Saudi nuclear weapons program and unleash nuclear proliferation in the Middle East. Instead, the Biden administration should snap back UN sanctions on Iran and re-establish zero enrichment as the international nonproliferation standard.” — Mark Dubowitz, FDD CEO
“The key obstacle to a deal today remains the same as it was three months ago: not the Israeli-Palestinian conflict but instead Riyadh’s demand for enrichment on Saudi soil. When the Biden administration says ‘no’ to Saudi enrichment, Riyadh’s predictable response is to ask why Washington supports enrichment for Iran but not for Saudi Arabia. Rather than tying itself in knots looking for a solution, the White House should just say, ‘You’re right, we oppose Iran’s enrichment program too and we are snapping back UN sanctions to prove it.'” — Richard Goldberg, FDD Senior Advisor
Palestinian Statehood
The outline of a potential deal remains similar to what Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman proposed in March. Saudi requests for a commitment to creating a Palestinian state may be difficult for Israel’s right-wing government to accept. Prime Minister Benjamin Netanyahu, who made Saudi Arabia-Israel normalization a campaign promise, downplayed the importance of such concessions during an interview with Bloomberg News on August 7, calling them a “check box” compared to other demands.
Nuclear Enrichment
Other requests, such as assistance with a civilian nuclear program that would include uranium enrichment capabilities, are being met with opposition from U.S. and Israeli lawmakers, who view domestic enrichment capabilities in Saudi Arabia as a potential trigger for nuclear proliferation in the Middle East. The United States has insisted that Saudi Arabia adhere to the “gold standard” of nuclear nonproliferation, renouncing the enrichment of uranium on Saudi soil, just as the U.S. civil nuclear agreement with the United Arab Emirates precluded enrichment on Emirati soil.
Russia’s full-scale war of aggression against Ukraine is not the only challenge NATO has to grapple with today. The week preceding the NATO Summit in Vilnius marked the planet’s hottest week in recorded history. Last summer’s gruelling heat claimed 20,000 excess deaths in Western Europe alone, threatened critical military and civilian infrastructure and caused additional military deployments in response to immense forest fires across Europe.
The Mediterranean heatwaves and wildfires, coupled with the onset of the climate phenomenon known as “El Niño” – which will likely set new temperature records and lead to increased drought and rainfall in different parts of the world – are sounding the alarm that 2023 may be even worse. It does not come as a surprise that, according to a recent NATO poll, as many as 32% of Allied citizens consider climate change to be the greatest concern to their security – ahead of the risk of war, terrorism, political instability or cyber attacks.
While NATO has been paying attention to environmental challenges for over 50 years now – mostly through a wide range of scientific research activities – it was not until recently that Allies agreed to take concrete action. At the 2021 Brussels Summit, NATO set itself the goal of becoming “the leading international organisation when it comes to understanding and adapting to the impact of climate change on security” and underpinned this ambition with the Climate Change and Security Action Plan. The Action Plan identifies NATO’s role in the field of climate change and security along four lines of effort: enhancing Allied awareness of the security implications of climate change, promoting climate adaptation across all areas of NATO’s work, mitigating its effects by reducing military emissions, and enhancing outreach to other actors that are active in the climate security space. In regards to mitigation, NATO set concrete targets: at least 45% GHG reduction by 2030, reaching net zero by 2050. While the scale and ambition of NATO’s climate change and security agenda is unprecedented, challenges to its successful implementation remain. Some of them will be easier to overcome than others. This article draws together, reviews, and builds on existing research in an effort to provide a comprehensive and easily accessible compilation of the various issues that NATO must consider on its road to net zero, highlighting eight key challenges.
As an Alliance of 31 sovereign countries (soon to be 32, following Sweden’s accession), NATO works by consensus. With respect to addressing climate change, Allies find themselves at different starting points. While some NATO members want NATO to demonstrate leadership on climate action, others (especially some Allies from Central and Eastern Europe) have expressed trepidation about the speed of energy transition – even outside the defence sector. With war raging on NATO’s doorstep, meeting higher emissions-reduction standards has not been treated with the same degree of urgency as providing Ukraine with the means to defend itself, all while strengthening Allied collective defence against the threat that Russia poses. This difference in outlook between member states could present challenges to the speed and scope of NATO’s efforts to address climate-related security challenges. Keeping the momentum and preventing diversion will be key. To ensure that climate security remains at the top of NATO’s agenda, sustained focus and leadership – from senior NATO staff as well as member states – is essential.
Skepticism, biases and climate illiteracy among defence personnel
Perceptions of the urgency of climate action vary considerably among military personnel, civil servants and ministers, as well as by country. Although general awareness of and support for climate adaptation are on the rise, some military personnel still maintain the view that the armed forces should operate unconstrained by environmental targets. The prevailing perception that there is a trade-off between going green and maintaining a capable force, coupled with fears that pressures to decarbonise defence might result in a loss of operational effectiveness, constitutes another inhibitor for achieving organisational change.
Risk aversion hinders progress just as much. Embracing innovation is fundamental to acquiring, adopting and scaling energy-saving technologies. However, in contrast to the private sector, where failure is accepted as a necessary part of the innovation process, government departments and agencies generally fear being perceived – or depicted by the media – as wasting public money if efforts to innovate fail. This “budgetary protectionism” prevents defence departments from embracing cleaner solutions. According to one NATO official, the ability to embrace technology at the speed of relevance requires a whole different mindset.
Military training and education programs, as well as targeted workshops and presentations on the benefits of sustainability initiatives, are powerful tools to enhance knowledge, attitude change and the adoption of positive environmental behaviours. NATO already strives to integrate the climate dimension throughout the entire spectrum of civilian and military training and education, and serves as a platform where Allies can exchange best practices and lessons learned on the operational benefits of green military solutions. It can also leverage its public diplomacy and outreach tools to this end. A case in point is NATO’s 2022 Senior Communicators Conference, which included discussions on energy security and climate change with the aim of helping Allies improve their national communication strategies about the need to maintain focus on clean energy and changing climate even in times of war. Additionally, environmental communication research and experiments show that climate skeptics are more likely to express concern about the effects of climate change when framed as a national security issue and communicated by military service members – both past and current.
Interoperability challenges
Almost all of the energy used by Allied armed forces today is procured from private entities and delivered along civil and commercial pipelines, infrastructure and storage sites. As entire societies/civilian stakeholders move away from fossil fuels, the military has to be wary not to remain the only sector that continues to rely on diesel and gas. Continuing to run refineries and supporting fuel infrastructure for one sector alone could become prohibitively expensive, if not impossible, and it would require a bigger share of national resources. Hence, NATO recognises the importance of Allied militaries keeping pace with the green energy transition that is underway in the civilian sector.
Concerns have also been raised about the compatibility of fuels for military use. NATO forces currently operate under a single fuel policy, which is designed to simplify the logistic effort and enhance equipment interoperability. In the words of Rear Admiral Paul Beattie of the Royal Navy, “digital interoperability has always been difficult, but we never had to worry about interoperability when it came to fuels. That was a given. We all had the same – it was a NATO standard.” While some NATO members are already investing in green technologies and adjusting their fuel standards, others continue to operate legacy equipment. If Allies pursue military emissions reduction goals and integrate cleaner military solutions at different speeds and ambition levels, their ability to operate jointly could be compromised.
Through standard setting and best practice exchange, NATO is ideally positioned to help avoid divergences and ensure that Allies advance jointly. At the Vilnius Summit, NATO members agreed to develop an implementation plan for the “Military Energy Transition by Design” – an initiative which was first announced by the Secretary General Jens Stoltenberg at the Madrid Summit in 2022. Recognising the risk of divergence, this initiative will seek to ensure that a military transition away from fossil fuels does not impede the interoperability of Allied military forces, nor does it negatively affect operational effectiveness.
When compared to the civilian sector, the lifespan of military equipment can be longer and its adaptation more challenging. Military equipment and platforms that are in the final design stage today will not be entering the armed forces until the 2030s, and they will still be in service in the 2080s when globally available diesel is unlikely to be cheap. To prevent a carbon lock-in and stranded assets down the line, NATO recognises the importance of ensuring that fuel and energy efficiency standards are factored into the capability design stage today. Capability upgrades for existing combat and engineering systems, as well as fuels, are equally needed in the short-term – especially at the mid-life stage, since it is unclear what technologies and systems will be available in 10-15 years.
New energy-saving technologies – just like any other military equipment – have long lead-times, which is why Allied armed forces will remain large consumers of fossil fuels for a considerable time to come. As the rest of the world continues to decarbonise, militaries will likely represent an increasing share of global emissions.
Technical operational challenges
Some technological fixes come with their own sets of challenges. For example, lithium-ion batteries have long charging times, degrade faster in hot weather, and diminish in capacity and performance at cold temperatures. In a contested environment, battery recharging is tied to the logistical fuel chain and needs to be planned out carefully. When it comes to mobility, battery weight constitutes another prohibitive factor.
Hydrogen production, which some consider promising for large-scale use in the military, is currently expensive, energy-intensive and lacks available infrastructure. When it comes to biofuels, the feedstock is limited and there is already considerable competition over this resource within the civilian sector (particularly the food industry). Scaling up biofuel production could lead to land-use change, deforestation, and biodiversity loss. Some perceive this potential loss of carbon sink as worse than the burning of fossil fuels. Nuclear power – while technically feasible – remains a limited option for most armed forces due to safety reasons, high operating costs, and infrastructure and storage challenges. On the whole, while Allied militaries already rely on many energy-saving techniques on fixed and even forward operating bases, many new “green” technologies remain insufficiently mature for combat use. And as Allied militaries shift towards renewables, there will be a greater reliance on smart and connected systems, which are prone to cyberattacks.
NATO will need the private sector’s help to meet its decarbonisation goals. While militaries drove technological advancements in the past, it is the private sector that spearheads the development of innovative dual-use solutions that could potentially benefit Allied armed forces today, including in the area of sustainability. With the exception of big defence contractors, private companies have been traditionally cautious about engaging or sharing data with the defence sector. This is particularly true for early stage start-ups and scale ups. The bureaucratic procedures and long procurement timelines have been a discouraging factor, too.
The mindsets are believed to have shifted following Russia’s full-scale invasion of Ukraine in 2022, which triggered many private stakeholders to leverage their resources, capabilities and expertise for the benefit of national security. The war has also brought into question the potentially problematic implications of foreign venture capital in start-ups across the Alliance – especially from countries that challenge NATO’s interest and security, notably China. The NATO Innovation Fund (NIF), together with NATO’s Defense Innovation Accelerator for the North Atlantic (DIANA), are intended to bridge the gap between innovators and the military, as well as to unlock additional financing that early-stage start-ups, innovators and academia are in need of.
New strategic dependencies on unreliable suppliers
In their efforts to transition away from fossil fuels, Allies need to be wary of not replacing one dependency for another – notably on critical raw minerals, which are essential to building and maintaining “clean” technologies, such as solar panels and fuel cells, as well as modern weapons systems. China currently dominates the global market in both rare earths mining and processing, providing as much as 98% of Europe’s supply. While the majority of NATO members were able to find alternatives for, and shift away from, Russian energy sources relatively fast, decoupling from China is far more difficult. Members of the Alliance need to strengthen the resilience of their supply chains, improve awareness about where the greatest weaknesses lie, diversify their import portfolios, and adopt a “6 Rs” approach to supply chain vulnerability mitigation: to rethink, reduce, replace, redesign, recycle and redistribute raw materials. NATO could lead the way in producing vulnerability assessments for raw materials and supply chains, encourage NATO members and partners to factor these findings into their procurement decisions, as well as to develop common responses and standards for tackling economic coercion.
Staffing and Resourcing
Given that NATO’s efforts to respond to climate-related security risks are relatively recent, the prioritisation of climate change has to be paired with proper staffing and resourcing. Since 2021, when NATO’s Climate Change and Security Action Plan came into being, NATO HQ hired several new staff members and important progress has been made to increase relevant knowledge and capacity across the organisation. NATO’s Centre for Maritime Research and Experimentation (CMRE) – an executive body of the Science and Technology Organization (STO) – is on the lookout for climate scientists, too. The forthcoming Climate Change and Security Centre of Excellence (CASCOE), which will be hosted by Canada and become operational in the fall of 2023, is expected to comprise 35 permanent staff members (both civilian and military). While NATO cannot oblige individual Allies to increase resourcing and recruitment in the climate-security space at the national level, the fact that as many as 11 sponsoring nations (in addition to Canada) signed the Memorandum of Understanding to operationalize CASCOE in Vilnius, and committed to seconding national experts to the Centre, is telling.
The Science for Peace and Security (SPS) Programme, which funds collaborative scientific activities among NATO members and partners, is increasingly steering its attention and funding towards environmental security. Already in 2022, 17 percent of the approved activities focused on research and knowledge exchanges in the area of climate and security. In 2023, projects focusing on environmental and energy security were given higher priority for funding. Finally, both the NATO Innovation Fund (NIF) and NATO’s Defense Innovation Accelerator for the North Atlantic (DIANA) have a green component. DIANA became operational and launched its first call for proposals in June 2023, with energy resilience constituting one of the three priority areas of focus. All this demonstrates that Allies, irrespective of competing views and priorities, continue to take environmental risks to their military activities very seriously.
The Way Ahead
The implementation of NATO’s climate security agenda has been facing multiple challenges, from new strategic dependencies, through technical and interoperability risks, to financial and capacity constraints. As the Alliance increasingly takes on issues of the day, it has to make sure that its role in climate security is clearly defined (both internally and to the broader public), that it has the resources to deliver and the political will behind it. Sustaining the momentum to carry this work forward amid the ongoing war and competing priorities will be key. While a cultural change within the defence sector will be required, promoting greater climate change literacy is crucial across all sectors of society, not just defence.
Despite existing challenges, NATO – at the organisational level – has made a lot of headway since it adopted the Climate Change and Security Action Plan in 2021. The Vilnius Summit marked an important milestone in NATO’s journey towards becoming the leading international organisation when it comes to understanding and adapting to the impacts of climate change on security. Three major reports were released, each addressing a separate pillar of NATO’s Climate Change and Security Action Plan. As for mitigation, which is considered as the most ambitious element of NATO’s climate security agenda, the development of a uniform methodology for calculating and analysing military GHG emissions of the NATO Enterprise, which was published at the Vilnius Summit this year, is an important step to helping NATO reach its emission reduction targets.
With the energy transition in full swing (accelerated by the ongoing war and the global energy crisis) efforts surrounding military emissions assessment, best practice exchange, and the development of NATO’s Energy Transition by Design demonstrate that NATO is thinking about the future of force design amid climate change and net zero objectives, that it seeks to help avoid divergences and ensure that Allies advance jointly. The military decarbonisation and the resilience of each individual Ally – and thus the resilience of the Alliance as a whole – are entwined now more than ever.
A formerly secret map from AFRICOM shows a network of 29 U.S. military bases that stretch from one side of Africa to another.
By Nick Turse
Last month, about a dozen al-Shabab fighters infiltrated the perimeter of a military base in Manda Bay, Kenya. One of them took aim with a rocket-propelled grenade, firing at a U.S. surveillance plane and touching off an hourslong firefight. When it was all over, the two American pilots of that plane and a U.S. soldier were dead, two other U.S. military personnel were wounded, six surveillance aircraft and helicopters were destroyed, and parts of the airfield were in flames.
Where there are U.S. bases, there is the potential for such attacks, because bases are not just launching pads for offensive military operations, but targets for them too. Since 9/11, the U.S. military has built a sprawling network of outposts in more than a dozen African countries. The Intercept has obtained U.S. military documents and a set of accompanying maps that provide the locations of these African bases in 2019, including the one at Manda Bay. These formerly secret documents, created by the Pentagon’s Africa Command and obtained via the Freedom of Information Act, offer an exclusive window into the footprint of American military operations in Africa.
Maps of U.S. “Enduring” and “Non-Enduring” bases in Africa. The Pentagon defines “enduring” bases as providing “strategic access and use to support United States security interests for the foreseeable future.” “Non-Enduring” outposts — also known as “contingency locations” — are defined as supporting and sustaining “operations during contingencies or other operations.” Contingency locations can be categorized as initial, temporary, or semipermanent. Images: U.S. Africa Command
During testimony before the Senate Armed Services Committee late last month, Stephen Townsend, the commander of AFRICOM, echoed a line favored by his predecessors that AFRICOM maintains a “light and relatively low-cost footprint” on the continent. This “light” footprint consists of a constellation of more than two dozen outposts that stretch from one side of Africa to the other. The 2019 planning documents provide locations for 29 bases located in 15 different countries or territories, with the highest concentrations in the Sahelian states on the west side of the continent, as well as the Horn of Africa in the east. Since the plans were created, according to AFRICOM spokesperson John Manley, two bases have been shuttered, leaving the U.S. with an archipelago of 15 “enduring locations” and 12 less-permanent “contingency locations.” The documents note, however, that AFRICOM is actively seeking to enhance its presence and is primed for expansion in the future.
ENDURING FOOTPRINT 2019
NON-ENDURING FOOTPRINT 2019
Chebelley, Djibouti
Bizerte, Tunisia
Camp Lemonnier, Djibouti
Arlit, Niger
Entebbe, Uganda
Dirkou, Niger
Mombassa, Kenya
Diffa, Niger
Manda Bay, Kenya
Ouallam, Niger
Liberville, Gabon
Bamako, Mali
St. Helena, Ascension Island
Garoua, Cameroon
Accra, Ghana
Maroua, Cameroon
Ouagadougou, Burkina Faso
Misrata, Libya
Dakar, Senegal
Tripoli, Libya
Agadez, Niger
Baledogle, Somalia
Niamey, Niger
Bosasso, Somalia
N’Djamena, Chad
Galcayo, Somalia
Kismayo, Somalia
Mogadishu, Somalia
Wajir, Kenya
U.S. Africa Command’s “Enduring Footprint” and “Non-Enduring Footprint” in 2019.
Violent extremism and insecurity on the continent has increased exponentially during the very years that the U.S. has been building up its network of bases, providing billions of dollars in security assistance to local partners, conducting persistent counterterrorism operations that include commando raids, combat by U.S. Special Operations forces in at least 13 African countries between 2013 and 2017, and a record number of U.S. airstrikes in Somalia (just over one attack per week in 2019). There are now roughly 25 active militant Islamist groups operating in Africa, up from just five in 2010 — a jump of 400 percent — according to the Defense Department’s Africa Center for Strategic Studies. Militant Islamist activity also hit record levels in 2019. There were 3,471 reported violent events linked to these groups last year, a 1,105 percent increase since 2009. Reported fatalities resulting from African militant Islamist group activity also increased by 7 percent over last year, to an estimated 10,460 deaths. The situation has become so grim that U.S. military aims in West Africa have recently been scaled back from a strategy of degrading the strength and reach of terror groups to nothing more than “containment.”
The current archipelago of U.S. outposts in Africa represents a decrease of seven sites from the 34 bases detailed in a set of briefing documents by AFRICOM science adviser Peter Teil that were published by The Intercept in 2018. The new 2019 AFRICOM planning documents provide information on five bases slated for closure, including a longtime “enduring” site in Gaborone, Botswana, and four contingency locations, or CLs, in Faya Largeau, Chad; Lakipia, Kenya; Benina, Libya; and Gao, Mali. Shuttering the CLs, according to the documents, is part of an effort to “seek efficiencies by consolidating … functions at a reduced number of posture locations,” while the removal of Gabrone was chalked up to “a lack of DoD [Department of Defense] property or routine DoD presence” and the fact that “Botswana does not acknowledge or desire any formal DoD access at the international airport.”
Manley refused to say which two additional bases were dropped from the 2019 list. “The fluctuation in the number is not related to Misrata and Tripoli,” he told The Intercept in response to a question about whether the Libyan outposts were the others closed. But it is worth noting that since the 2019 base posture document was produced, the U.S. pulled its forces out of the North African nation. “Due to increased unrest in Libya, a contingent of U.S. forces supporting U.S. Africa Command temporarily relocated from the country in response to security conditions on the ground,” AFRICOM announced last April as the Libyan civil war flared up. Those troops have never returned, according to Manley, and a recent inspector general’s report states that they won’t be redeployed until there is a ceasefire in Libya’s civil war.
It’s also worth noting the documents state that U.S. Army Africa uses space at “host nation facilities” in Theis, Senegal, and Singo, Uganda, even though the bases are not listed on AFRICOM’s maps. While these “cooperative training locations” are not officially considered outposts by the command, they raise the question of whether 29 bases is actually a more accurate count. Whatever the real number of bases, the recent alteration of AFRICOM’s footprint in 2019 appears to be a strategic consolidation as the command fortifies its presence in some of the continent’s hottest hotspots. Of the 6,000 or more U.S. personnel deployed in Africa, about 1,200, according to Manley, are in West Africa, with a significant percentage in Niger, which has become the key American hub on that side of the continent. Around 500 Special Operations forces are reportedly deployed on the other side of the continent in Somalia, the site of America’s most intense and longest-running undeclared war in Africa.
While the five U.S. outposts in Somalia rank second only to the six in Niger when it comes to America’s footprint on the continent, AFRICOM is actively seeking to expand its presence in the Horn of Africa. “Additional posture and/or capacity is required in East Africa to more efficiently employ limited aviation resources in support of U.S. activities in southern Somalia,” according to the formerly secret files, which also mention the “potential establishment of one or more [contingency locations] in Somalia to support Somali National Security Force development.” The 2019 planning documents also state that five “contingency locations” were recommended to be upgraded to “semi-permanent” status: Baledogle, Kismayo, and Mogadishu in Somalia, and Arlit and Diffa in Niger.
What are the forces at these bases doing there? In Diffa, according to a recent inspector general’s report, a small unit of U.S. Special Forces has been providing advice and assistance to Niger’s 51st Special Intervention Battalion, which conducts operations in the Lake Chad region. Another Special Forces detachment has been engaged in train, advise, and assist activities with a local counterterrorism force in Arlit, Niger.
“I think it’s self-obvious we were not as prepared there in Manda Bay as we needed to be,” AFRICOM’s Townsend told the Senate Armed Services Committee on January 30. “Al-Shabab managed to penetrate onto that airfield. A lot of people don’t know, but the base where our troops live is not where the airfield is. But they were able to get access to that airfield, kill three Americans and destroy six aircraft there. … There’s about 120 infantrymen there on the ground now who are securing that place, and they’ve been working hard since 6 January to put in the appropriate level of defenses. So I am confident that by the time they are done, Manda Bay will be much more properly defended.”
The attack in Kenya came at a time when Defense Secretary Mark Esper was already considering proposals for a major drawdown of U.S. forces on the other side of the continent, in West Africa, including the possible abandonment of a recently built $110 million drone base in Agadez, Niger. According to Manley, the Pentagon’s so-called Blank Slate Review process is still ongoing, and there has been no change to U.S. “force posture” in Africa as of yet. “I haven’t made any decisions yet on West Africa or East Africa,” Esper said recently, while at the same time calling on European nations to “step up in Africa.”
Talk of scaling back U.S. posture and presence in Africa has prompted fierce pushback in Congress. “These personnel and installations are critical in combatting the ever-increasing number of violent extremist groups throughout the region that pose an immediate threat to our partners and allies,” wrote U.S. Sens. Lindsey Graham, R-S.C., and Chris Coons, D-Del., in a January 15 letter to Esper. The senators argued that “any withdrawal or reduction would likely result in a surge in violent extremist attacks on the continent and beyond as well as increase the geopolitical influence of competitors like Russia and China.” James Inhofe, chair of the Senate Armed Services Committee echoed these concerns. “Today, more than a dozen terrorist groups with ties to Al Qaida and ISIS are operating across Africa,” he said late last month. “Many of these groups have ambition to attack Americans and our partners. Without sustained pressure, the threat posed by these groups will.”
But in the face of deteriorating security and gloomy Pentagon assessments, some experts question this rationale. “The current, overly militarized approach to fighting terrorism in Africa is not working,” said William Hartung, the director of the arms and security project at the Center for International Policy, or CIP. “As the U.S. military footprint and military activities have increased, terrorist violence has grown and terrorist groups have proliferated.”
His colleague, Temi Ibirogba, a program and research associate with the Africa Program at CIP, noted that the rise of violent extremism in Africa in the face of persistent U.S. military engagement since 9/11 should be cause for skepticism of the “more is better” strategy. “The U.S. military should be considering alternative approaches like better coordination with African regional and continental organizations and encouraging African governments to consider negotiations in certain cases,” she told The Intercept.
In recent years, the U.S. military has carried out no fewer than 36 named operations and activities in Africa, including at least eight “127-echo” programs, which are named for the budgetary authority that allows U.S. Special Operations forces to use host-nation military units as proxies in missions aimed at violent extremist organizations, or VEOs. Run by Joint Special Operations Command, the secretive organization that controls the Navy’s SEAL Team 6 and the Army’s Delta Force, or by theater special operations forces, these 80- to 120-person units, operating with the assistance of U.S. commandos, are primarily engaged in counterterrorism operations, especially ones aimed at high-value targets.
The 2019 AFRICOM planning document notes that U.S. forces will “continue to conduct counter-VEO-focused activities” from 16 separate bases. Even discounting the two counter-VEO bases in Libya that appear to have been closed since the map was created by AFRICOM, this leaves one each in Kenya, Mali, and Tunisia, as well as five in Somalia, four in Niger, and two in Cameroon at Garoua and Maroua. The site in Garoua is a drone base that was profiled by The Intercept in 2016. In 2017, the Intercept revealed that while the U.S. military fortified its base in Maroua, known as Camp Salak, the outpost also served as a scene of illegal imprisonment, torture, and even killings.
Facing a potential drawdown of forces, AFRICOM has been making the case that its bases and the missions run from them are integral to U.S. interests. “Strategic access to Africa, its airspace, and its surrounding waters is vital to U.S. national security,” Townsend told the Senate Armed Services Committee late last month. He and others have argued for what they contend is AFRICOM’s supposed bang for the buck. “What U.S. Africa Command accomplishes with relatively few people and few dollars, on a continent three-and-a-half times the size of the continental United States, is a bargain for the American taxpayer,” Manley told The Intercept.
But a recent inspector general’s report, examining U.S. counterterrorism efforts in Africa, raises serious questions about the utility of billions of tax dollars spent on U.S. bases, operations, and assistance to local partners. Even after a decade-plus spent fighting militants in Somalia, “the threat posed by al Shabaab and ISIS-Somalia in East Africa remains ‘high,’ despite continued U.S. airstrikes and training of Somali security forces,” the Defense Intelligence Agency told the Defense Department’s Inspector General. The DoDIG further noted that al-Shabab not only “remains a potent threat” due to its “ability to conduct high-profile attacks, recruit fighters, and finance ongoing operations,” but that the group “appears to be a growing threat to U.S. personnel and interests in the region.”
The DoDIG’s assessment of West Africa was even more dire. “VEO violence in West Africa grew rapidly over the past 2 years; in Burkina Faso, Mali, and Western Niger, VEO violence increased by 250 percent since 2018,” according to the report. AFRICOM told the DoDIG that security in West Africa continued to deteriorate during the final quarter of 2019 as terrorist groups “launched a growing number of offensive attacks against military facilities and troops … often resulting in large numbers of casualties” to U.S.-allied armed forces. “VEOs in West Africa are not degraded nor contained to the Sahel and Lake Chad region,” the command admitted.
Given the current state of affairs, the Center for International Policy’s Hartung believes that the United States needs to reevaluate its approach. “It’s time for an honest reassessment of U.S. anti-terror strategy in Africa, including greater transparency about the size and scope of U.S. military operations there,” he told The Intercept. “The underlying drivers of terrorism, including poverty, corruption, and repression, do not have military solutions.”
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δαπάνησε 2,75 εκατομμύρια ευρώ για φωτογραφίες και βίντεο των μελών της από τα τέλη του 2019 ως τον Απρίλιο.
Το ποσό αναφέρεται στην απάντηση της Κομισιόν σε ερώτηση ευρωβουλευτή του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD).
Η δαπάνη κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο περιλαμβάνει ποσά για φωτογράφους, συνεργεία βίντεο και μακιγιάζ. Δεν προβλεπεται κάλυψη εξόδων κομμωτών. Περίπου το 95% του ποσού αφορά μισθούς και έξοδα μετακίνησης.
«Η φωτογραφική κάλυψη των δραστηριοτήτων» των μελών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «είναι απαραίτητη για την ενημέρωση των πολιτών για το έργο της και την εξασφάλιση διαφάνειας», εξήγησε ο επίτροπος Προϋπολογισμού Γιοχάνες Χαν.
Δεν αναφέρονται αναλυτικά στοιχεία για τα ποσά που δαπανήθηκαν από το καθένα από τα 27 μέλη της Κομισιόν.
Είναι η μόνη όπερα με αθλητικό περιεχόμενο λόγω της αναφοράς της στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αρχαιότητας. Το λιμπρέτο του Μεταστάζιο μεταφράστηκε στα ελληνικά από τον Ρήγα Φεραίο.
Η «Ολυμπιάδα» του Αντόνιο Βιβάλντι στο Φεστιβάλ Ίνσμπρουκ 2023Εικόνα: Birgit Gufler
Tο λιμπρέτο της όπερας «Ολυμπιάδα» ανήκει στον διάσημο λογοτέχνη Πιέτρο Μεταστάζιο, βασίζεται στο έργο «Ιστορίαι» του Ηροδότου και μεταφράστηκε στα ελληνικά από τον Ρήγα Φεραίο. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη μελοποίηση του ιταλού συνθέτη Αντόνιο Καλντάρα στη Βιέννη. Ακολούθησαν δεκάδες μελοποιήσεις με την γνωστότερη εξ αυτών του Αντόνιο Βιβάλντι το 1734. H όπερα «Ολυμπιάδα» ανέβηκε πριν λίγες μέρες στο Φεστιβάλ Παλαιάς Μουσικής στο Ίνσμπρουκ της Αυστρίας. Γράφει η Süddeutsche Zeitung με τίτλο «Μακρύτερα, ταχύτερα, ψηλότερα»:
Η πρώτη έκπληξη του Φεστιβάλ Παλαιάς Μουσικής στο Ίνσμπρουκ είναι φυσικά η ίδια η όπερα «Ολυμπιάδα». Όχι μόνο επειδή είναι μία από τις λίγες όπερες με αθλητικό περιεχόμενο και συγκεκριμένα τους Ολυμπιακούς Αγώνες στην αρχαία Ελλάδααλλά και επειδή είναι έργο του Αντόνιο Βιβάλντι, τον οποίο συνδέουμε κυρίως με τις «Τέσσερις Εποχές». Το ότι ο διασημότερος ιταλός συνθέτης της μπαρόκ εποχής είναι επίσης εξαιρετικός συνθέτης όπερας το διαπίστωσαν όσοι παρακολούθησαν την παράσταση στο Θέατρο του Ίνσμπρουκ.
Από μόνες τους οι συναυλίες ή παραστάσεις Παλαιάς Μουσικής μοιάζουν, ως προς τις απαιτήσεις και τις προκλήσεις για τους ερμηνευτές, με ολυμπιακού επιπέδου άθλημα. Πώς μια όπερα του μπαρόκ σχεδόν 300 ετών θα αποδοθεί όσο το δυνατόν πιο πιστά κερδίζοντας ταυτόχρονα το σύγχρονο κοινό;
Οι διάσημοι καστράτι προκαλούσαν λιποθυμίες στο γυναικείο κοινό
Ο Στέφανο Ντιονίσι υποδύεται τον Φαρινέλι στην ομώνυμη ταινία του Ζ.Κορμπιό (1994)Εικόνα: Mary Evans/IMAGO
Η σκηνοθεσία του Στέφανο Βιτσιόλι είναι καλή. Πιο ενδιαφέρουσα είναι ωστόσο η μουσική συμβολή του τσεμπαλίστα και μαέστρου Αλεσάντρο ντε Μάρτσι από κοινού με την Ορχήστρα του Φεστιβάλ Ίνσμπρουκ, τους δύο κόντρα τενόρους και έναν υψίφωνο. Εκτός από τη δυναμική φωνή της Μπενεντέτα Ματσουκάτο στο ρόλο της μεταμφιεσμένης αριστοκράτισσας Αργήνης και την Μαργκερίτα Σάλα ως κόρη του βασιλιά Αριστέα, η οποία αποτελεί το έπαθλο της «Ολυμπιάδας» είναι οι τρεις λυρικοί τραγουδιστές που κλέβουν την παράσταση: οι κόντρα τενόροι Ραφαέλε Πε και Μπεγιούν Μέτα και ο υψίφωνος Μπρούνο ντε Σα.
Οι λυρικοί τραγουδιστές, που τραγουδούν στο ύψος των γυναικείων φωνών, ενσαρκώνουν όμως αρσενικούς ήρωες, θέτουν εύλογα ερωτήματα σχετικά με μια ριζικά διαφορετική ηχητική αισθητική την εποχή του μπαρόκ. Χρειάστηκαν πάνω από δύο αιώνες για να αρχίσουν μουσικολόγοι και ερευνητές να ασχολούνται με τους αποκαλούμενους καστράτι, γνωστότερος από τους οποίους είναι σήμερα ο ιταλός «Φαρινέλι», λόγω της ομώνυμης ταινίας του 1994. Σε αντίθεση με τα όργανα παλαιάς μουσικής, για τα οποία υπάρχουν λεπτομερή σχέδια κατασκευής, δεν γνωρίζουμε σχεδόν τίποτα για τους καστράτι. Οι πηγές και πληροφορίες είναι ελάχιστες σχετικά με το φωνητικό ύψος και την τεχνική τους. Και ενώ υπάρχει ακόμα και σήμερα στην δυτική Ευρώπη παράδοση χορωδιών αγοριών οι καστράτι άρχισαν ήδη την εποχή του Μότσαρτ να μην είναι πια της μόδας, ίσως επειδή και η Καθολική Εκκλησία είχε απαγορεύσει τους ευνουχισμούς καλλίφωνων αγοριών.
Φρενήρη χειροκροτήματα για κάθε άρια
O ιταλός συνθέτης Αντόνιο Βιβάλντι (1678-1741)Εικόνα: World History Archive/dpa/picture alliance
Η ειδική τεχνική, με την οποία λυρικοί τραγουδιστές καταφέρνουν σήμερα να τραγουδούν στο ύψος των γυναικείων φωνών, καταπονεί σημαντικά τη φωνή. Για το λόγο αυτό θεωρείται καθοριστική η σωστή εκπαίδευση και τεχνική, η οποία επιτρέπει φωνητικούς ακροβατισμούς, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι ο λυρικός τραγουδιστής θα διατηρήσει τη φωνή του για αρκετές δεκαετίες.
Η «Ολυμπιάδα» του Ίνσμπρουκ και οι κορυφαίοι τραγουδιστές της έπεισαν πάντως το κοινό, το οποίο επιδοκίμαζε με φρενήρη χειροκροτήματα κάθε άρια της όπερας, όπως συνέβαινε την εποχή του Βιβάλντι και των διάσημων καστράτι.
Οι Ουκρανοί πλήττουν την ρωσική πρωτεύουσα επί καθημερνής βάσεως
Μία νέα ουκρανική επίθεση με drones, η τρίτη μέσα σε τρεις ημέρες, φέρεται να πραγματοποιήθηκε κατά της Μόσχας, αυτή την φορά σε αποθήκες πυρομαχικών στο προάστιο του Οντιντσόβο, το οποίο βρίσκεται σε απόσταση περίπου 30 χιλιομέτρων από το κέντρο της πρωτεύουσας.
Στο Οντίτσοβο, βρίσκονται πολλές στρατιωτικές βάσεις και αποθήκες πυρομαχικών όπως και οπλικά συστήματα.
Κατά τις βραδυνές ώρες ακούστηκαν πολλαπλές εκρήξεις σε απόσταση πολλών χιλιομέτρων.
Η πυρκαγιά είχε εξαπλωθεί σε έκταση 2.000 τ.μ. ενώ σε βίντεο που δημοσιοποιήθηκαν σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται μια τεράστια στήλη καπνού να έχει υψωθεί στον ουρανό της περιοχής.
Τα αίτια της πυρκαγιάς παραμένουν αδιευκρίνιστα από τις επίσημες ρωσικές αρχές αλλά οι Ουκρανοί αναφέρουν πως πρόκειται για ένα ακόμα πλήγμα κατά ρωσικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων με την χρήση drone.
Δεν υπάρχουν πληροφορίες για θύματα μέχρι αυτή την στιγμή.
Οι επιθέσεις με drones είναι εφικτές καθώς πάντα κάποιο θα καταφέρει να περάσει την αντιαεροπορική άμυνα, τουλάχιστον στις τωρινές χρονικές συγκυρίες καθώς είναι σίγουρο πως στο μέλλον οι μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις θα προσαρμοστούν ως προς την αντιμετώπισή τους με τα κατάλληλα νέα οπλικά συστήματα.
Οι Ουκρανοί συνεχίζουν να πλήττουν την Μόσχα και επιδιώκουν να το κάνουν αυτό καθημερινά ώστε να πιεστεί ο μέσος Ρώσος πολίτης και η ρωσική κοινωνία και να ζητήσουν από την ρωσική ηγεσία τον τερματισμό του πολέμου.
Αυτό δεν θα συμβεί γιατί οι Ρώσοι ξέρουν πως ο πόλεμος είναι υπαρξιακός και αν δεν ολοκληρωθεί νικηφόρα για την Ρωσία τίθεται ακόμα και θέμα ύπαρξής της.
Αντίθετα, αν κερδηθεί η ταπείνωση και η ζημιά για την Δύση και ειδικότερα για τις ΗΠΑ θα είναι ανυπολόγιστη.
Η γεωγραφική έκταση όπως είναι γνωστή ως ζώνη του Sahel καλύπτει τμήματα της Βόρειας Σενεγάλης, Νότιας Μαυριτανίας, Μάλι, Burkina Faso, Νότιας Αλγερίας, Βόρειας Νιγηρίας, Νίγηρα, Βόρειο Καμερούν, ΚΑΔ, Τσαντ, Εριθρέα, Νότιο Σουδάν και Βόρεια Αιθιοπίας. Η Μαυριτανία, το Μάλι, το Τσαντ, ο Νίγηρας και η Burkina Faso, επίσης είχαν ανακηρύξει τη συμμαχία G5 Sahel, η οποία είχε ως σκοπό να αντιμετωπίσει την έλλειψη ασφάλειας, τον εξτρεμισμό, την οικονομική ανέχεια, την έλλειψη εκπαίδευσης και υποδομών.
Η Ε.Ε. είχε στηρίξει τις προσπάθειες των χωρών της G5 Sahel, για την ασφάλεια και την ειρήνη. Ωστόσο στην πορεία άλλαξε η εν λόγω προσέγγιση για το Sahel λόγω πραξικοπημάτων που συνέβησαν σε μία σειρά χωρών ευρύτερα της ζώνης. Ησταθερότητα στη ζώνη του Sahel έχει καθοριστική σημασία για την Ευρωπαϊκή ασφάλεια και για αυτό είχαν αναπτυχθεί αποστολές της Ε.Ε. στο Sahel με κοινό πολιτικοστρατιωτικό δόγμα επιχειρήσεων, με προγράμματα χρηματοδοτούμενα από την Ε.Ε., με εκπαίδευση για σταθεροποίηση των χωρών.Μετά τα πραξικοπήματα ωστόσο, όλα αυτά αλλάζουν.
Στους παρακάτω χάρτες απεικονίζονται τα πραξικοπήματα που έγιναν στις εν λόγω χώρες το τελευταίο χρονικό διάστημα (με μωβ χρώμα ο Νίγηρας). Επίσης είχαμε και μία σειρά αποτυχημένων πραξικοπημάτων.
Από το 2020 έχουν γίνει 10 απόπειρες ή επιτυχή πραξικοπήματα στην εν λόγω ζώνη της Αφρικής. Κύριο στοιχείο των πρόσφατων πραξικοπημάτων είναι διαφέρουν από το στερεότυπο των παλαιοτέρων πραξικοπημάτων στην Αφρική, όταν ανώτερα στελέχη του στρατού, ανέτρεπαν την κυβέρνηση σε ένα σχετικά σύντομο αλλά βίαιο περιστατικό. Αυτός ήταν ο τύπος πραξικοπημάτων, μετά την αποτίναξη της αποικιοκρατίας και κατά την ανεξαρτησία των διαφόρων κρατών. Οι νέοι τύποι πραξικοπημάτων, είναι ότι οι ηγέτες τους είναι νεώτεροι ηλικιακά, λιγότερο βίαιοι και σε αρκετές περιπτώσεις έχουν λαϊκή υποστήριξη και έρεισμα. Επίσης το είδος της ξένης ανάμιξης σε αυτά τα πραξικοπήματα δείχνει να αλλάζει, με ποιο ενεργή συμμετοχή παραστρατιωτικών ομάδων όπως η Wagner, αλλά αυτό μένει να επιβεβαιωθεί. Με εξαίρεση το Σουδάν και το πρόσφατο πραξικόπημα στο Νίγηρα, οι ηλικίες των πραξικοπηματιών κυμαίνονται από 34 έως 41 έτη, είναι ποιο χαμηλόβαθμοι στο βαθμό και προέρχονται κυρίως από μονάδες των ειδικών δυνάμεων. Αυτό υποδηλώνει ότι οι εν λόγω ηγέτες μπορεί να προσπαθήσουν να παραμείνουν στην εξουσία μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ωστόσο αυτά τα νέα πραξικοπήματα είναι σχετικά αναίμακτα, παρόλο που η ανατροπή των καθεστώτων συνέβη σε περιβάλλοντα όπου είναι σύνηθης η πολιτική βία, όπως επίσης και οι συγκρούσεις με τζιχαντιστικές οργανώσεις.
Το πραξικόπημα στο Μάλι το 2020 είχε αποδοχή έως 82% σύμφωνα με το Afrobarometer, καθώς ο λαός είχε χάσει την πίστη του στην ηγεσία του πρώην προέδρου Ibrahim Boubacar Keita. Επίσης πολλοί θεωρούν ότι οι επιβληθείσες κυρώσεις στο Μάλι μετά το πραξικόπημα αύξησε περαιτέρω τη λαική υποστήριξη στους πραξικοπηματίες. Επίσης η ανατροπή του προέδρου Roch Kabore στη Burkina Faso χαιρετίσθηκε με ενθουσιασμό, ειδικά από τη νεολαία. Στο Σουδάν επίσης ανετράπη ο Omar Hassan Ahmad al-Bashir, υπεύθυνος για τη γενοκτονία στο Darfur και για το θάνατο πολλών διαδηλωτών μετά από μακροχρόνια παραμονή του στην εξουσία. Το νέο καθεστώς του Σουδάν προσέγγισε την Αίγυπτο και απομακρύνθηκε εν μέρει από την Τουρκική επιρροή που είχε το προηγούμενο καθεστώς.
Κύριο χαρακτηριστικό των πραξικοπηματιών η απεξάρτηση από τη Γαλλική επιρροή και η προσέγγιση με τη Ρωσία με εμπλοκή μεταξύ άλλων και της Wagner. Αντίθετη στα πραξικοπήματα είναι η Αφρικανική Ένωση (ΑU) και η Οικονομική κοινότητα των Δυτικοαφρικανικών Κρατών (ECOWAS). H AU επιβάλλει κυρώσεις, ενώ τα κράτη που συνέβη το πραξικόπημα δηλώνουν, ότι είναι μεταβατικό το καθεστώς. Η επιτυχία των πραξικοπημάτων όμως υποδηλώνει ότι μπορεί να αυξηθούν περαιτέρω οι πιθανότητες για νέα πραξικοπήματα, ενώ παράλληλα υποδηλώνει μία βαθύτερη συστημική κρίση στην Αφρική, που βασίζεται στο έλλειμμα ηγεσίας και διακυβέρνησης, στη διαφθορά, στη φτωχοποίηση του πληθυσμού, στην έλλειψη ευκαιριών στους νέους και συνήθως στα αποικιοκρατικού τύπου συμβόλαια που καταρτίζαν εταιρείες εκμετάλλευσης ορυκτού πλούτου με προηγούμενους κυβερνήτες που θεωρούνταν διεφθαρμένοι και αυταρχικοί.
Χωρίς μία ολιστική προσέγγιση στο τι συμβαίνει στην Αφρική, οι δημοκρατικές κυβερνήσεις θα συνεχίσουν να ανατρέπονται. Πρέπει να ληφθεί υπόψη και η πληθυσμιακή έκρηξη σε ορισμένες χώρες όπως ο Νίγηρας (50% του πληθυσμού κάτω των 14 ετών), αλλά και της Νιγηρίας.
Πως εμπλέκονται η Ρωσία και η Τουρκία στη ζώνη του Sahel και στο Κέρας της Αφρικής;
Η Τουρκία έχει αναπτύξει ανθηρές οικονομικές σχέσεις με τη Νιγηρία, μία χώρα με άφθονους υδρογονάνθρακες και η οποία έχει έναν ταχύτατα αναπτυσόμενο παγκοσμίως δημογραφικά πληθυσμό, εκτιμώντας ότι μέχρι το 2050 θα έχει υπερβεί τα 400 εκ. κατοίκους. Η χώρα αυτή με πλειοψηφία Μουσουλμανικού πληθυσμού σε σχέση με τους Χριστιανούς (οι οποίοι βρίσκονται κυρίως στα νότια), ανέκαθεν έδινε μεγάλο αριθμό προσφυγικών ροών στην Ευρώπη με ότι μπορεί να σημαίνει αυτό για την εργαλειοποίηση του προσφυγικού από την Τουρκία. Υφίσταται επίσης ένας μακροχρόνιος εμφύλιος πόλεμος με τη τζιχαντιστική Boko Haram και της Νιγηριανής κυβέρνησης.
Η Τουρκία έχει αντίθετα γεωπολιτικά συμφέροντα εκτός της Λιβύης και στην Αιθιοπία μετην Αίγυπτοτου Abdel Fattah-el-Sisi.Η Αίγυπτοςμάχεται τηνal-Qaeda του Σινά αλλά και τους φίλους της Τουρκίας τους Αδελφούς Μουσουλμάνους. Η Τουρκία στηρίζει την Αιθιοπία στο φράγμα του Γαλάζιου Νείλου, που απειλεί την Αίγυπτο και το Σουδάν με τεράστια οικονομική και κλιματική καταστροφή.
H Τουρκία άλλαξε στάση ως προς το Σουδάν μετά το πραξικόπημα τον Απρίλιο του 2019.Το Σουδάν είναι ειδική περίπτωση υπό την έννοια ότι είναι μία από τις μεγαλύτερες γεωγραφικά χώρες στην Αφρική με πλούσιο υπέδαφος για αυτό άλλωστε έγινε και ο πόλεμος στο Darfur. Η Τουρκία είχε αναπτύξει προνομιακές σχέσεις με το καθεστώς του Σουδάν υπό τον ισόβιο κυβερνήτη του (30 έτη) Omar Hassan Ahmad al-Bashir ο οποίος κατηγορήθηκε: για τη γενοκτονία στο Darfur και για εγκλήματα κατά της ανθρωπότηταςαπό το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC) και ανετράπη με το πραξικόπημα του 2019. Η Τουρκία έχασε τα ερείσματά της στο Σουδάν. Κατηγόρησε για το πραξικόπημα τον πρόεδρο της Αιγύπτου Sisi και ότι με αυτόν τον τρόπο μετατόπισε το Σουδάν στην γεωπολιτική επιρροή της Αιγύπτου.
Επίσης η Τουρκία πιστεύει ότι όποιος ελέγχει το Κέρας της Αφρικής (δηλαδή τη Σομαλία), ελέγχει την Ερυθρά Θάλασσα, τον Κόλπο του Άντεν και αποκτά έξοδο στον Ινδικό(βλ. χάρτη). Η Τουρκία ήδη ελέγχξει γεωπολιτικά τη Σομαλία.Χώραμεστρατηγικό ενδιαφέρονλόγω τηςθέσεώς της, στο Κέρας της Αφρικής, όπου η Τουρκία διατηρεί μεγάλη στρατιωτική βάση στην παραθαλάσσια περιοχή της Jaziira κοντά στην πρωτεύουσα της Σομαλίας Μογκαντίσου από τον Σεπτέμβριο του 2017.
Η Τουρκία ήδη έχει αναπτύξει στενές οικονομικές, πολιτικές, πολιτισμικές σχέσεις με τη Μοζαμβίκη (στη Μοζαμβίκη υπάρχει και Κινεζική επιρροή), την Κένυα, την Τανζανία και με το προηγούμενο καθεστώς του Νίγηρα. Ωστόσο η Τουρκία απέφυγε να καταδικάσει το πρόσφατο πραξικόπημα, προσπαθώντας να διατηρήσει τα ερείσματά της στο Νίγηρα.Οι προσπάθειές της να «εισέλθει» γεωπολιτικά σε Αλγερία και Τυνησία έως τώρα απέτυχαν. Βλέπουμε τις προσπάθειες της Τουρκίας να εισέλθει σε χώρες γεωπολιτικού ενδιαφέροντος της Γαλλίαςστην Αφρικανική Ήπειροκαι αυτό την φέρνει σε τροχιά σύγκρουσης με τη Γαλλία, πέραν της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Γαλλία διατηρεί ακόμη την επιρροή της σε Μαρόκο, Τυνησία (εν μέρει), Αίγυπτο (εν μέρει), Μαυριτανία, Σενεγάλη, Ακτή Ελεφαντοστού, ενώ θεώρησε μη φιλική πράξη την προσπάθεια της Τουρκίας της να αποκτήσει γεωπολιτικά ερείσματα στο Νίγηρα με την προηγούμενη Κυβέρνηση. Το Μάλι, η Burkina Faso, το Τσαντ, η Γουινέα, η Αλγερία δείχνουν ότι απομακρύνονται από τη Γαλλική επιρροή, με αυξανόμενη γεωπολιτική διείσδυση της Ρωσίας.
Στη Λιβύη, η Τουρκία και Γαλλία υποστηρίζουν αντιμαχόμενες δυνάμεις, ενώ για Μάλι και Νιγηρία υπάρχει η Γαλλική υποψία ότι η Τουρκία ίσως εμμέσως να υποστηρίζει τις τζιχαντιστικές οργανώσεις της al-Qaeda in the Islamic Maghreb (AQIM) & Ansar Dine του Μάλι και την Boko Haram στη Νιγηρία. Αυτό φέρνει την Τουρκία σε αντιπαράθεση με τη Γαλλία σε πολλά πεδία. Μετά την ανατροπή του Καντάφι στη Λιβύη όπλα των Λιβυκών ΕΔ μεταφέρθηκαν από νομαδικές φυλές σε τζιχαντιστικές οργανώσεις.
Εάν το Sahel, «πέσει» σε πολιτικές ή τζιχαντιστικές ομάδες προσκείμενες στην Τουρκίαθα κινδυνεύσειάμεσα το Maghreb, δηλαδή η ολοκληρωτική απώλεια της Λιβύης υπέρ των Τουρκικών συμφερόντων, ενώ μετριοπαθείς Μουσουλμανικές χώρες (Μαυριτανία, Αλγερία, Τυνησία) θα καταστούν γεωπολιτικοί όμηροι της Τουρκίας. Η Αίγυπτος και το Σουδάν θα κινδυνεύσουν ενώ εφόσον προχωρήσει το φράγμα του Γαλάζιου Νείλου, η γεωργική καταστροφή σε αυτές τις δύο χώρες θα προκαλέσει πιθανές αναταραχές εξασθενίζοντάς τις, γεγονός που η Τουρκία θα εκμεταλλευθεί.
Η Ε.Ε. εδώ και χρόνια (προεξαρχούσης της Γαλλίας) βρίσκονται στο στρατόπεδο που αντιμάχεται τον εξτρεμισμό (με ύποπτο το ρόλο του Τουρκικού παράγοντα στις τζιχαντιστικές οργανώσεις) στο Sahel και στο Maghreb. Η Γαλλία, η Αίγυπτος, το Ισραήλ, είναι από τις λίγες χώρες που έχουν αντιληφθεί το μεγάλο παιγνίδι της Τουρκίας στην Αφρική. Μένει να δούμε πως θα κινηθούν οι χώρες που πρόσφατα συνέβησαν πραξικοπήματα και έχουν απομακρυνθεί από τη Γαλλική επιρροή προσεγγίζοντας τους Ρώσους, δια της Wagner.
Η χώρα μας, μαζί με την Αίγυπτο, τη Γαλλία αλλά και άλλες χώρες της Ε.Ε.,πρέπει να θέσει στην υψηλή στρατηγική της διπλωματία σχέδιο ανάσχεσης της Τουρκικής διείσδυσης στην Αφρική και ειδικά στο Maghreb και στο Sahel, τα οποία γεωγραφικά σύνορα δεν είναι μακριά και ο κίνδυνος μεσοπρόθεσμα ελλοχεύει. Να μην ξεχνάμε: τα επόμενα έτη η Αφρική θα έχει το μεγαλύτερο ποσοστό στις μεταναστευτικές ροές, με την Τουρκία, να προσπαθεί όπως πάντα να τις εργαλειοποιήσει.
Ωστόσο στο όλο σύμπλοκο επεισέρχεται πλέον ενεργά και ο Ρωσικός παράγοντας, με το Russia-Africa Forum στη Ρωσία όπου η Ρωσία προβάλλει με ένα ελκυστικό περιτύλιγμα στην Αφρική: δεν υπήρξε αποικιοκρατική δύναμη στην Αφρικανική Ήπειρο, εγγυάται τα σύνορα και τις δομές με όσα κράτη συνεργάζεται, διευρύνει τις εμπορικές της συναλλαγές, υπόσχεται καλύτερα συμβόλαια από ότι η Δύση στην πρωτογενή εξόρυξη μετάλλων και σπανίων γαιών, στέλνει αγροτικά προϊόντα και λιπάσματα με χαμηλές τιμές, προμηθεύει όπλα, διαγράφει χρέη 23 δις USD, δέχεται Αφρικανούς φοιτητές στα Πανεπιστήμιά της στο πλαίσιο πολιτιστικής αλληλοκατανόησης κ.α. Η συνεργασία της είναι ποιο έντονη στις χώρες που τελέσθηκαν τα νέα πραξικοπήματα και ειδικά στη ζώνη του Sahel. Η εμπλοκή της Ρωσίας καθιστά το ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον ρευστό, σε συνάφεια με όσα αναφέρθηκαν.
*Υποπτέραρχος ε.α.–Αναλυτής (MBA, ΜΗSΑ, MPH, MSc in Finance, LLB, BSc)
Το Δ.Δ.Χάγης μπορεί να επιληφθεί δύο ειδών υποθέσεων:
α) διαφορές μεταξύ κρατών που υποβάλλονται ενώπιόν του με επιμέλεια και έκθεση των ενδιαφερομένων διάδικων κρατών (επίδικες υποθέσεις) και
β) αιτήματα για συμβουλευτικές γνωμοδοτήσεις επί νομικών ζητημάτων που υποβάλλονται ενώπιον του, από όργανα και οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών (συμβουλευτικές υποθέσεις ).
Νομιμοποίηση διαδίκων:
Μόνο κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών και κράτη συμβαλλόμενα στο ιδρυτικό Καταστατικό του Δικαστηρίου, ή που έχουν αποδεχθεί τη δικαιοδοσία του, μπορούν να είναι διάδικοι σε επίδικες υποθέσεις.
Το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να επιλύσει μια διαφορά, μόνο εάν τα διάδικα κράτη έχουν αποδεχθεί τη δικαιοδοσία του.
Η προεργασία πριν τη δίκη, ξεκινά με τη σύναψη ειδικής γραπτής συμφωνίας υποβολής της διαφοράς στο Δικαστήριο, δυνάμει ρήτρας δικαιοδοσίας. Ορισμένες από αυτές τις δηλώσεις – οι οποίες πρέπει να κατατεθούν στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών – περιέχουν επιφυλάξεις των κρατών, με τις οποίες αποκλείονται ορισμένες κατηγορίες διαφορών.
Η διαδικασία μπορεί να κινηθεί με έναν από τους δύο παρακάτω τρόπους:
Α) Μέσω της κοινοποίησης στη Γραμματεία του Δικαστηρίου ειδικής κοινής έγγραφης συμφωνίας, που μπορεί να κατατεθεί στο Δικαστήριο, είτε από ένα, είτε και από τα δύο διάδικα κράτη.
Η εν λόγω ειδική συμφωνία πρέπει να αναφέρει το αντικείμενο της διαφοράς και τα διάδικα μέρη που την συνυπογράφουν. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει κράτος ” ενάγων” ούτε “εναγόμενο”, στις δημοσιεύσεις του Δικαστηρίου τα ονόματά τους διαχωρίζονται με μια λοξή γραμμή στο τέλος του επίσημου τίτλου της υπόθεσης, π.χ. θα μπορούσε: Hellas/Turkiye.
Β) Μέσω αίτησης, που έχει μονομερή χαρακτήρα και υποβάλλεται από το αιτούν κράτος κατά άλλου κράτους. Η αίτηση αυτή κοινοποιείται στο αντίδικο κράτος, ενώ οι Κανονισμοί του Δικαστηρίου περιέχουν αυστηρά κριτήρια για το παραδεκτό του περιεχομένου της αίτησης και της κοινοποίησής της.
Εκτός από τ’ όνομα του κράτους κατά του οποίου ασκείται η αξίωση και το αντικείμενο της διαφοράς, το αιτούν κράτος πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να αναφέρει εν συντομία σε ποια βάση – συνθήκη ή δήλωση αποδοχής της υποχρεωτικής δικαιοδοσίας – αξιώνει ότι το Δικαστήριο είναι αρμόδιο, ενώ πρέπει να αναφέρει συνοπτικά τα πραγματικά περιστατικά και τους λόγους στους οποίους βασίζεται ο ισχυρισμός του.
Στο τέλος του επίσημου τίτλου της υπόθεσης, τα ονόματα των δύο κρατών χωρίζονται με τη συντομογραφία vs ( το λατινικό έναντι/ κατά ), π.χ. Hellas vs Turkiye.
Η ημερομηνία έναρξης της διαδικασίας ενώπιον του ΔΔΧ, είναι αυτή της παραλαβής της ειδικής συμφωνίας ή αίτησης, από τη Γραμματεία του Δικαστηρίου .
Η επίδικη διαδικασία περιλαμβάνει ένα πρώτο στάδιο , στο οποίο οι διάδικοι υποβάλλουν και ανταλλάσσουν υπομνήματα, τα οποία περιέχουν λεπτομερή έκθεση των πραγματικών και νομικών στοιχείων στα οποία στηρίζεται κάθε μέρος, καθώς και ένα προφορικό στάδιο που αποτελείται από δημόσιες ακροάσεις κατά τις οποίες οι εκπρόσωποι και οι δικηγόροι των κρατών , απευθύνονται στο Δικαστήριο ( δικαστές).
Δεδομένου ότι το Δικαστήριο έχει δύο επίσημες γλώσσες (αγγλικά και γαλλικά), ό,τι γράφεται ή λέγεται στη μία γλώσσα μεταφράζεται αμελητί και στην άλλη. Τα γραπτά υπομνήματα δεν τίθενται στη διάθεση του Τύπου και του κοινού μέχρι την έναρξη της προφορικής διαδικασίας και μόνο τότε εάν τα μέρη δεν έχουν αντίρρηση, μπορούν να γίνουν γνωστά στα ΜΜΕ και το δημόσιο κοινό.
Τα κράτη δεν έχουν μόνιμους διαπιστευμένους αντιπροσώπους στο Δικαστήριο. Οπότε συνήθως επικοινωνούν με την Γραμματεία του Δικαστηρίου, είτε μέσω του Υπουργού Εξωτερικών τους, είτε του διαπιστευμένου στην Ολλανδία πρεσβευτή τους. Όταν καταστούν διάδικοι σε υπόθεση ενώπιον του Δικαστηρίου, εκπροσωπούνται από αντιπρόσωπο.
Ένας εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπος του διάδικου κράτους, διαδραματίζει τον ίδιο ρόλο και έχει τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις, όπως ένας δικηγόρος στις αστικές/ ποινικές/ διοικητικές διαφορές των εθνικών δικαστηρίων.
Ωστόσο, επειδή στις διεθνείς σχέσεις διακυβεύονται μεγάλα εθνικά θέματα κυριαρχίας και δημοσίου συμφέροντος, ο κρατικός εκπρόσωπος, είναι επίσης επικεφαλής ειδικής διπλωματικής αποστολής με εξουσίες να δεσμεύσει το κυρίαρχο κράτος του.
Λαμβάνει από την Γραμματεία του Δικαστηρίου οδηγίες και δικονομικές εντολές, σχετικά με την υπόθεση και διαβιβάζει αρμοδίως, νομίμως και εμπροθέσμως στη Γραμματεία, όλη την αλληλογραφία και τα υπομνήματα, δεόντως υπογεγραμμένα ή επικυρωμένα.
Στις δημόσιες ακροάσεις ο εκπρόσωπος του κράτους, επικαλείται και παρουσιάζει τα επιχειρήματα της κυβέρνησης που εκπροσωπεί και καταθέτει τις προτάσεις / υπόμνημά του επι της υποθέσεως, όπως προαναφέρθηκε.
Οι εκπρόσωποι των κρατών, συχνά επικουρούνται από αναπληρωτές ή βοηθούς δικηγόρους για να τους βοηθήσουν στην προετοιμασία των προτάσεων/υπομνημάτων καθώς και κυρίως, στην προφορική ακροαματική επιχειρηματολογίας.
Δεδομένου ότι δεν υπάρχει ειδικός Δικηγορικός Σύλλογος Διεθνούς Δικαστηρίου, η επιλογή δικηγόρου ειδικού σε θέματα διεθνούς δικαίου είναι ελεύθερη.
Μετά την προφορική διαδικασία, το Δικαστήριο συσκέπτεται κεκλεισμένων των θυρών και στη συνέχεια εκδίδει την απόφασή του σε δημόσια συνεδρίαση.
Η απόφαση είναι τελεσίδικη, δεσμευτική για τους διαδίκους και δεν χωρά Έφεση (σημ.: μπορεί όμως η απόφαση , να υπόκειται σε ερμηνεία ή, μετά τη διαπίστωση νέου γεγονότος, σε αναθεώρηση).
Οποιοσδήποτε δικαστής το επιθυμεί μπορεί να επισυνάψει γνώμη στην απόφαση.
Είναι σπάνιο μια απόφαση του ΔΔΧ να μην εκτελεστεί. Εν τούτοις, επειδή δεν υπάρχει αστυνομικό όργανο επιβολής της απόφασης, ούτε διεθνής δικαστικός επιμελητής εκτέλεσης της απόφασγς, σε περίπτωση που ένα από τα δύο διάδικα κράτη, δεν συμμορφωθεί με την απόφαση και δεν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτή, τότε μπορεί να προσφύγει στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο είναι εξουσιοδοτημένο να συστήσει ή να αποφασίσει μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την εφαρμογή της απόφασης του ΔΔΧ.
Η διαδικασία που περιγράφεται παραπάνω είναι η συνήθης κανονική διαδικασία ενώπιον του ΔΔΧ. Ωστόσο, προβάλλονται ενστάσεις, όπως , ότι το Δικαστήριο στερείται δικαιοδοσίας ή ότι η αίτηση είναι απαράδεκτη, που μπορούν να αλλάξουν την πορεία για την έκδοση απόφασης. Το Δικαστήριο κρίνει το παραδεκτό ή μη, των ενστάσεων . Υπάρχουν επίσης και τα προσωρινά μέτρα, τα οποία μπορεί να ζητήσει το αιτούν κράτος εάν κρίνει ότι τα δικαιώματα που αποτελούν αντικείμενο της αίτησής του διατρέχουν άμεσο κίνδυνο, έως της εκδόσεως της οριστικής απόφασης.
Επίσης, ένα τρίτο κράτος μπορεί να ζητήσει άδεια να παρέμβει προσθέτως , σε μια διαφορά που αφορά άλλα κράτη, εάν κρίνει ότι έχει συμφέρον νομικής φύσεως στην υπόθεση, που ενδέχεται να επηρεαστεί από την διαδικασία, την πιθανή απόφαση ή την απόφαση που ελήφθη.
Η δικονομία του ΔΔΧ, προβλέπει και ορίζει , πως σε περιπτώσεις που ένα κράτος δεν εμφανιστεί ενώπιον του Δικαστηρίου ( ερημοδικήσει ) είτε γιατί απορρίπτει πλήρως τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου, είτε για οποιονδήποτε άλλο λόγο, δεν εμποδίζεται η εξέλιξη της διαδικασίας, εφόσον το Δικαστήριο κρίνει πως είναι αρμόδιο για την εκδίκαση της υπόθεσης .
Τέλος, εάν το Δικαστήριο διαπιστώσει ότι τα διαδικα κράτη, προβάλλουν τα ίδια επιχειρήματα κατά κοινού αντιπάλου και για το ίδιο ζήτημα, μπορεί να διατάξει τη συνεκδίκαση των υποθέσεων.
Το Δικαστήριο ασκεί/εκτελεί τα καθήκοντά του σε ολομέλεια, εν τούτοις, είναι δυνατόν, κατόπιν αιτήματος των διαδίκων κρατών , να συσταθούν ad hoc τμήματα για την εξέταση συγκεκριμένων τμημάτων της γενικής υπόθεσης .
Οι πηγές του δικαίου που πρέπει να εφαρμόσει και βάσει των οποίων να δικάσει το Δικαστήριο είναι:
Οι ισχύουσες διεθνείς συνθήκες και συμβάσεις. Το διεθνές έθιμο, οι γενικές αρχές του δικαίου, οι δικαστικές αποφάσεις, καθώς και οι εργασίες/ μελέτες, διδασκαλίες των πιο εξειδικευμένων καθηγητών. Επιπλέον, εάν τα διάδικα μέρη συμφωνήσουν, το Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει σε μια υπόθεση, ex aequo et bono , δηλαδή, χωρίς να περιοριστεί στους ισχύοντες κανόνες του διεθνούς δικαίου δημιουργώντας νέα νομολογία.
Μια υπόθεση μπορεί να περατωθεί σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας με συμβιβασμό μεταξύ των μερών ή με διακοπή. Στην περίπτωση της διακοπής , το αιτούν κράτος μπορεί ανά πάσα στιγμή να ενημερώσει το Δικαστήριο πως δεν επιθυμεί να συνεχίσει τη διαδικασία, ή και τα δύο μέρη, μπορούν να δηλώσουν ότι έχουν συμφωνήσει να αποσύρουν την υπόθεση.
Στη συνέχεια, το Δικαστήριο αφαιρεί την υπόθεση από τον κατάλογό του και δεν εκδίδει απόφαση, απέχοντας αυτής.
Μήπως όμως υπάρχει κόλλημα να πάμε στη Χάγη, δεδομένου ότι η Ελλάδα έχει αρνηθεί τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου σε θέματα κυριαρχίας, ήδη από τον Ιανουάριο του 2015 ;
Όταν η Τουρκία αμφισβητεί με το ακυρώσιμο Τουρκολιβυκό μνημόνιο κυριαρχία της Ελλάδας, πως θα υπογραφεί συνυποσχετικό ;
Πρόεδρος και Μέλη του ΔΔΧ ( 2023 )
Πρόεδρος : η Joan E. Donoghue
Ηνωμένες πολιτείες Αμερικής
Μέλος του Δικαστηρίου από τις 9 Σεπτεμβρίου 2010· Πρόεδρος από τις 8 Φεβρουαρίου 2021
Αντιπρόεδρος , ο Kirill Gevorgian
Ρωσική Ομοσπονδία
Μέλος του Δικαστηρίου από τις 6 Φεβρουαρίου 2015· Αντιπρόεδρος από τις 8 Φεβρουαρίου 2021
Δικαστής, Peter Tomka
Σλοβακία
Μέλος του Δικαστηρίου από τις 6 Φεβρουαρίου 2003
Δικαστής Ronny Abraham
Γαλλία
Μέλος του Δικαστηρίου από τις 15 Φεβρουαρίου 2005·
Σημαντική της απόφαση, που υιοθέτησε και ο ΟΗΕ, είναι η απόρριψη της αξίωσης του Ηνωμένου Βασιλείου για ( αποικιοκρατική) κυριαρχία στα νησιά Τσάγκος.
Μήπως, η άποψή της , αποτελεί πρόκριμα απόρριψης κυριαρχίας των ελληνικών νησιών του Αιγαίου, παρότι η Ελλάδα δεν είναι αποικιοκρατική στα νησιά της ;
* Για τις διαδικασίες ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου του Δικαίου της Θάλασσας – (ITLOS / ΔΔΔΘ), που εδρεύει στο Αμβούργο , ιδρύθηκε απο το 1982 και μετά , για να επιλύει διαφορές σχετικά με την ερμηνεία ή την εφαρμογή της Σύμβασης του δικαίου της θάλασσας, καθώς και διαφορές από άλλες συμφωνίες που καλύπτονται από τη Σύμβαση, με τη σύμφωνη γνώμη των μερών, έχοντας – όπως και το ΔΔΧ – δικαστική και συμβουλευτική δικαιοδοσία, θα επανέλθω .
Ενδεικτικά να αναφέρω πως , το ΔΔΧ, δεν ασχολείται ιδιαιτέρως με το Δίκαιο της Θάλασσας, που το αφήνει στην αρμοδιότητα του Αμβούργου, αλλά ασχολείται περισσότερο με προγενέστερες αρχές Δικαίου ή ad hoc κανόνες που ίσχυαν σε παλαιότερες εποχές, πριν την ίδρυση του Δικαστηρίου του Αμβούργου.
Η Ελλάδα, δεν μπορεί να προσφύγει στο Αμβούργο για το Δίκαιο της Θάλασσας, γιατί η Τουρκία δεν έχει υπογράψει την αποδοχή/εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας.
Επομένως τα πάντα θα κριθούν στο συνυποσχετικό μνημόνιο που θα υπογράψει η Ελλάδα με την Τουρκία, πριν προσφύγει/ουν στο ΔΔΧ .
Άραγε, η Ελλάδα θα δέχεται στο συνυποσχετικό, την ισχύ των γενικών κανόνων δικαίου, που ίσχυαν πριν το 1982 , αγνοώντας τις προβλέψεις του Δικαίου της Θάλασσας για πλήρη επήρεια των νησιών, απεμπολώντας τα δικαιώματα της πριν καν εκδικαστεί η υπόθεση στο ΔΔΧ, ή όχι ;
** Ομοίως θα επανέλθω για το ΔΕΕ ( Δικαστήριο Ευρωπαϊκής Ένωσης) , που μεριμνά για την ομοιόμορφη ερμηνεία και εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ σε κάθε χώρα μέλος, εξασφαλίζοντας ότι τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ συμμορφώνονται με το δίκαιο της ΕΕ.
Το Δικαστήριο της ΕΕ, είναι αρμόδιο για ζητήματα οριοθέτησης ΑΟΖ τόσο μεταξύ κρατών-μελών της ΕΕ ( πχ με την Κύπρο ), αλλά και μεταξύ κρατών-μελών με υποψήφια προς ένταξη κράτη, όπως είναι η Τουρκία, αλλά και η Αλβανία , για καθορισμό ζωνών αλιείας μεταξύ αυτών. Θα μπορούσε να γίνει μονομερής προσφυγή από την Ελλάδα, με κλήση της Τουρκίας.
Ζητούμενο αν η Τουρκία προσέλθει ή ερημοδικήσει και το σημαντικότερο:
Ποιο υπερεθνικό όργανο θα επιβάλει στην Τουρκία, τη συμμόρφωσή της με τις δικαστικές αποφάσεις του ΔΔΧ , του Δικαστηρίου του Αμβούργου για το Δίκαιο της Θάλασσας, ή του Δικαστηρίου της ΕΕ ;
Ο ΟΗΕ , τον οποίο αγνοεί επιδεικτικά, όπως στην περίπτωση της Κύπρου ;
Η Ε.Ε , ή κάποια μεγάλη δύναμη που θα της επιβάλει την εφαρμογή της απόφασης, με δυναμικό στρατιωτικό τρόπο;
Δυστυχώς δεν αισιοδοξώ και τα βλέπω ατελέσφορα όλα τα παραπάνω.
Μετά τον Β!ΠΠ η δύση αντιμετώπισε το πρόβλημα πως θα ελέγξει τις κοινωνίες της απο το ιδεολόγημα του κομμουνισμού που ήταν ελκυστικό.
Το Σχέδιο Μάρσαλ και το Κοινωνικό Κράτος ήταν δύο τέτοιες επιλογές που αποδείχθηκαν αποτελεσματικές.
Μετά την κατάρρευση, όμως, των κομμουνιστικών καθεστώτων ο επιθετικός καπιταλισμός της δύσης εγκατέλειψε τα προσχήματα. Επέβαλε, με την βοήθεια διανοουμένων καλοθελητών, το ιδεολόγημα του νεοφιλελευθερισμού, εκμεταλλευόμενος τις παθογένειες του κρατισμού: διόγκωση, ασυδοσία, έλλειψη ορθολογικής οικονομικής διαχείρισης και, κυρίως, διαφθορά και νεποτισμός.
Το νεοφελελευθερο ιδεολόγημα πέρασε και διότι βρήκε πρόσφορο έδαφος απο τη αγανάκτηση των πολιτών λόγω των παραπάνω και διότι ευαγγελιζόταν την ελευθερία.
Μια ελευθερία που, όμως, έχει φθάσει στα όρια της ασυδοσίας.
Ο νεοφιλελευθερισμός απειλεί, πλέον, την ανθρωπότητα.
Έχει όρια η ελευθερία στο κέρδος;
Ο άνθρωπος όσο και να προσπάθησε τα πολλά χρόνια, υποτίθεται, του πολιτισμένου βίου του δεν μπόρεσε να αποβάλλει τον ζωώδη χαρακτήρα του, όπως δείχνει το παράδειγμα της εν ψυχρώ και εν πλήρει συνειδήσει, δολοφονίας φιλάθλου, όπως και καθημερινά άλλα περιστατικά, ούτε και της απληστίας του, όπως δείχνει το τεράστιο χάσμα των κατόχων του πλούτου απο τον μέσο όρο των άλλων ανθρώπων. Η ανθρώπινη απληστία και επιθετικότητα δεν έχει όρια. Ο άνθρωπος παραμένει ένα άγριο θηρίο. Αυτή είναι η φύση του. Και ο πολιτισμός, υποτίθεται, προσπαθεί να καταστείλει αυτήν την επιθετικότητα.
Δεν είναι θέμα ταξικής διαφοράς, πλέον, ή κάποιου ιδεολογήματος που η εμμονή ορισμένων θέλουν να επιβαλλουν. Είναι, ΚΑΙ ΜΟΝΟΝ ΑΥΤΌ, ότι η απληστία του επιθετικού καπιταλισμού απειλεί την ανθρωπότητα. Δεν υπάρχουν περιορισμοί, δεν μπορούν να επιβληθούν όρια μπροστά στο κέρδος. Και η δύναμη του κεφαλαίου είναι τέτοια που δεν μπορεί να την σταματήσει κανένα πολιτικό υποκείμενο. Η χειραγώγηση του πολιτικού προσωπικού και της κοινωνίας είναι απόλυτη.
Πρέπει να αποχαιρετίσουμε τον νεοφιλελευθερισμό. Σ αυτό δεν υπάρχει αμφιβολία. Το ερώτημα είναι με τι θα τον αντικαταστήσουμε.
Η ενίσχυση του κράτους και των υπαλλήλων του παρήγαγε εξίσου αρνητικά φαινόμενα. Δεν αποτελεί λύση.
Ποιο είναι το πολιτικό σύστημα που θα είναι αποτελεσματικό στον έλεγχο της ασυδοσίας, στην επίβλεψη του που οδηγείται η ανθρωπότητα με τις νέες τεχνολογίες, χωρίς να γίνει ολοκληρωτικό;
Και εδώ είναι που δεν υπάρχει απάντηση. Δεν υπάρχει απάντηση μεταξύ κρατισμού και φιλελευθερισμού.
Η απάντηση θα αποτελέσει και την νέα πολιτική πρόταση.
Παναγιώτα Παπαρούνα ΜΔΕ Ευρωπαϊκών και Διεθνών Σπουδών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης ΕΚΠΑ
«Στην εποχή που ανατέλλει, οι συγκρούσεις των πολιτισμών είναι η μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια ειρήνη και μία διεθνής τάξη βασισμένη στους πολιτισμούς είναι η πιο σίγουρη εξασφάλιση απέναντι σ’ έναν παγκόσμιο πόλεμο»,
άρχιζε και τελείωνε την δυσοίωνη πρόβλεψη του στην περίφημη «Σύγκρουση των πολιτισμών» ο Σάμιουελ Χάντιγκτον μετά την λήξη (;) του Ψυχρού Πολέμου ανατέμνοντας αφοπλιστικά διορατικά τις συνθήκες για την αναδυόμενη νέα τάξη πραγμάτων και τις άδηλες ακόμα αλλά, εκκολαπτόμενες εθνικές και θρησκευτικές ταυτότητες, εντός της παγκοσμιοποίησης.
Σκοπός του άρθρου αυτού είναι να σκιαγραφηθεί επιγραμματικά, η υπόθεση, υπό την θουκυδίδεια ορθολογική -ρεαλιστική προσέγγιση των πραγμάτων και από τη γενική θεώρηση στην ειδική και αντιστρόφως, ότι η ευρασιατικού τύπου προσπάθεια περιφερειακής συνεργασίας, με αφετηρία το «πνεύμα Πριμακόβ», όπως ονομάστηκε, προβάλλει, αφενός ως ευρασιατικό τρίγωνο ισχύος μεταξύ Ρωσίας- Κίνας- Ινδίας ανάχωμα στην αμερικανική ηγεμονία, και αφετέρου στοχεύει στην διάψευση της «προφητείας Χάντιγκτον», για επικείμενο παγκόσμιο πόλεμο μεταξύ πολιτισμών.
Ειδικότερα, η Ρωσία και η Κίνα από άσπονδοι γεωπολιτικοί γείτονες σφυρηλατούν μία υψηλής στρατηγικής συνεργασία, με ένα νέο «Παράδειγμα» στις Διεθνείς Σχέσεις ισότιμης συνεργασίας μεταξύ κρατών σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο, με αιχμή του δόρατος τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης (θα αναφέρεται ως Οργανισμός) ήπιας ισχύος στο «Πνεύμα της Σαγκάης», το οποίο εξελίσσεται με αυτοπεποίθηση στο πιο εξωστρεφές «Πνεύμα της Σαμαρκάνδης», σε αντιπαραβολή με την πάγια αγγλοσαξονική πολιτική του «διαίρει και βασίλευε». Ας ξεκινήσουμε όμως με την σκιαγράφηση του ευρύτερου πλαισίου.
Α. Το «τέλος της ιστορίας» που δεν ήρθε και «η σύγκρουση των πολιτισμών» που έρχεται από την Ανατολή(;)21`;
Α.1 Γενική Πλαίσιο
Ο Οργανισμός αποτελεί σήμερα έναν «νέο τύπου» Οργανισμό περιφερειακής συνεργασίας, που σταδιακά εξελίσσεται σε ένα τεράστιο πλέγμα αλληλένδετων δικτύων ανά τον κόσμο με επίκεντρο την «καρδιά της Ευρασίας» (Heartland) και την περιφέρειά της (Rimland) σύμφωνα με την αγγλοσαξονική λογική του Μακίντερ, που συμπλήρωσε ο Σπάικμαν, μεταπολεμικά. Στηριζόμενος σε ισχυρές στρατηγικές και μακροχρόνιες διμερείς σχέσεις μεταξύ των δύο βασικών πυλώνων του Ρωσία και Κίνα, με τις άλλες χώρες που συμμετέχουν, με κάποια ιδιότητα στον Οργανισμό. Προωθεί την ευέλικτη πολυμερή περιφερειακή συνεργασία, που δεν είναι δεσμευτική για τα κράτη μέλη, αλλά στηρίζεται σε αποφάσεις σύμφωνα με τα εθνικά συμφέροντα κάθε κράτους μέλους. Ωστόσο, αποτελεί και ένα εναλλακτικό μοντέλο περιφερειακών σχέσεων,[2] που διακρίνεται από τους δυτικούς περιφερειακούς θεσμούς.
Ειδικότερα, η Ρωσία με την Κίνα σφυρηλατούν ως τώρα μία υψηλής στρατηγικής συνεργασία ήπιας ισχύος στις Διεθνείς Σχέσεις παρά τα χομπσιανά σημάδια του μεταψυχροπολεμικού παγκοσμιοποιημένου κόσμου. Αρχικά, απώτερος στόχος ήταν να αντιμετωπίσουν ζωτικής σημασίας ζητήματα εντός και εκτός του ευρασιατικού χώρου αμοιβαίου ενδιαφέροντος, στο πλαίσιο των αρχών των Ηνωμένων Εθνών, με έμφαση στην ανάπτυξη και την σταθερότητα, στην περιοχή. Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατη δήλωση του Προέδρου του Ουζμπεκιστάν Shavkat Mirziyoyev «ο Οργανισμός είναι ισχυρός μόνο όταν ο καθένας από μας είναι ισχυρός»,[3] που αντανακλά την προσήλωση στο βεστφαλιακού τύπου κυρίαρχο κράτος, ως βασικός και αναγνωρισμένος παίκτης στη διεθνή σκηνή, που ήταν η έναρξη της δυτικής νεοτερικότητας, που προωθούν τη διατήρησή του οι ανατολικές ασιατικές δυνάμεις. Σύμφωνα με τον Χάντιγκτον η νεοτερικότητα είναι πια όμως «ανεπαρκής» και η Δύση, θα πρέπει να δεχτεί ότι «είναι μοναδική αλλά όχι οικουμενική».[4]
Δεν επιδιώκουν την περιφερειακή ολοκλήρωση και προοπτική για μία κοινοπολιτεία, αλλά τη διατήρηση της πολιτισμικής τους υπόστασης στον κόσμο, μέσα από τη συνεργασία μεταξύ των πολιτισμικών τους προτύπων.
Συγχρόνως, αποκηρύσσουν οποιοδήποτε ενδεχόμενο να εξελιχθούν σε στρατιωτικό συνασπισμό, καθώς έτσι κι αλλιώς πασχίζουν να διατηρήσουν τον σκληρό πυρήνα του κράτους τους και την πολιτιστική τους υπόσταση και κυριαρχία με την κλασική έννοια του όρου, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Παρά την αρχική εσωστρέφεια, ο Οργανισμός σταδιακά εξελίσσεται δυναμικά και γίνεται ιδιαίτερα ελκυστικός ακόμη και στις αραβικές χώρες της Μέσης Ανατολής, που πριν μερικά χρόνια θα φάνταζε αδιανόητο, με δεδομένους τους ισχυρούς δεσμούς τους, με τις ΗΠΑ. Η άνοδος στην εξουσία του φιλόδοξου και εξωστρεφή Κινέζου Προέδρου Σι Τζινπινγκ, με το φαραωνικό του όραμα, για τον Νέο Δρόμο του Μεταξιού (One Belt One Road-OBOR) έδωσε νέα ώθηση στον Οργανισμό, που χρειάζεται ισχυρές συμμαχίες, για την επίτευξη του και σταθερότητα και ειρήνη, για την απρόσκοπτη διέλευση ενεργειακών πηγών, αγαθών, κεφαλαίων, ανθρώπων, αλλά και υπηρεσιών, από την « ευρασιατική νήσο» της Ανατολής, προς τις μεγάλες αγορές της Δύσης, στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης.
Ο Κινέζος ηγέτης Σι πρότεινε ένα Νέο Παράδειγμα, που κερδίζουν όλοι (win-win παρουσιάζοντας τον Νέο Δρόμο του Μεταξιού, όπου, όμως, όλοι οι δρόμοι ξεκινούν και καταλήγουν στην Κίνα.
Ωστόσο, διατείνονται ότι μέσω της συνεργασίας δημιουργούν τις προϋποθέσεις ανάσχεσης ενός νέου παγκόσμιου πολέμου μεταξύ πολιτισμών, για την επίτευξη της παγκόσμιας ειρήνης και ευημερίας, οικοδομώντας πολλαπλούς θεσμούς ήπιας ισχύος, στο «πνεύμα της Σαγκάης», που τους διέπει, με λύδια λίθο τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης. Πως φτάσαμε ως εκεί θα εξετάσουμε αμέσως τώρα.
Α.2. «Μεταξύ …εταίρων ειλικρίνεια» η λύση στο ζήτημα Χάντιγκτον (;)
Η θεαματική πτώση των Δίδυμων Πύργων στη Ν. Υόρκη την 11/9 του 2001, θα μπορούσε δυνητικά, να αποτελεί την επίσημη έναρξη της μακάβριας «προφητείας» Χάντιγκτον, που οι ηττημένοι ιδεολογικά του Ψυχρού πολέμου (Ρωσία-Κίνα) έπρεπε να λάβουν σοβαρά υπόψη τους στον νέο μονοπολικό, ασταθή και κυρίως επικίνδυνο, ιδίως για τους ίδιους, κόσμο που αναδυόταν καθώς δεν ήταν σε θέση να εμπλακούν σε έναν νέο πόλεμο βγαίνοντας μόλις αποδυναμωμένοι, από την κομμουνιστική ουτοπία. Στο πλαίσιο αυτό η ίδρυση του Οργανισμού αρχικά αντιμετωπίστηκε με αδιαφορία από τη Δύση, καθώς ήταν αντικειμενικά βέβαιη η αδυναμία, να προέλθει απειλή από την κατακερματισμένη Ασία τότε.
Είκοσι χρόνια μετά δεκατέσσερεις ηγέτες συγκεντρώθηκαν γύρω από το τραπέζι της Συνόδου Κορυφής της Σαμαρκάνδης (2022) του Οργανισμού μαζί με αναρίθμητες χώρες και οργανισμούς της Ευρασίας και της Μέσης Ανατολής, χωρίς όμως την παρουσία της Δύσης. Παρακάθησαν δηλαδή με αμοιβαία αποδοχή μεταξύ συνδαιτημόνων για ένα κοινό σκοπό ή περισσότερους, που προϋποθέτει την αυτόβουλη, ελεύθερη συμμετοχή εταίρων, κατά μία εκδοχή, σαν μία «Συσπονδία», δηλαδή «κοινός δεσμός που συνέχει διακριτά υποκείμενα σε μία συλλογική ενότητα σκοπών».[5] Ενδεχομένως, θα μπορούσε να είναι το αντίδοτο στις προβλέψεις του Χάντιγκτον, υπό μία όμως προϋπόθεση: την συμμετοχή με κάποια ιδιότητα και των δυτικών δυνάμεων, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.
Κι αν έπεσε το «Τείχος του Βερολίνου» και θρυμματίστηκε το σιδηρούν παραπέτασμα στην Ευρώπη σηματοδοτώντας το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και του διπολικού συστήματος, ένα άλλο δυνητικό `τείχος` αποτυπωνόταν σε χάρτες της Ιαπωνίας, όπου απεικονίζεται η Ανατολική Ασία «περιστραμμένη 90 μοίρες αριστερόστροφα, σαν να δείχνει την περιοχή από την προοπτική του Πεκίνου, βλέποντας προς την Ανατολική Σινική Θάλασσα. Το ιαπωνικό αρχιπέλαγος και συγκεκριμένα η αλυσίδα νησιών Nansei που εκτείνεται από το Κιούσου έως την Ταϊβάν, φαίνεται να σχηματίζει ένα τείχος», προφανώς για να υπενθυμίζει στην Κίνα ότι οι τυχόν υψηλές παγκόσμιες προσδοκίες της περνάνε, από την Ιαπωνία[6] και κατ’ επέκταση από τη Δύση.
Στο πνεύμα της μεταψυχροπολεμικής εποχής Ρωσία και Κίνα προσπαθούσαν να ενταχθούν στο φιλελεύθερο πρότυπο οικονομίας και το μελετούσαν προκειμένου να βρουν σε τι οφειλόταν η επιτυχία του και να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα επιδιώκοντας την ένταξή τους σε δυτικούς διεθνείς οργανισμούς, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ).[7] Οι κομμουνιστικοί οργανισμοί είχαν καταρρεύσει αφήνοντας εκ των πραγμάτων ένα διαφιλονικούμενο γεωπολιτικό κενό ισχύος. Η ένταξη της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) το Δεκέμβριο του 2001 καλλιέργησε προσδοκίες στις δυτικές χώρες ότι θα ακολουθούσε τις πολιτικές της ελεύθερης αγοράς σύμφωνα με τους όρους, που συνόδευαν την αποδοχή της στην ομάδα των φιλελεύθερων χωρών, με ανεπτυγμένες εμπορικές σχέσεις.[8]
Η ένταξη της Ρωσίας στον ΠΟΕ τον Δεκέμβριο του 2011, ύστερα από 18 χρόνια διαπραγματεύσεων, αφενός άνοιγε την πόρτα της ρωσικής οικονομίας στις μεγάλες αγορές ενώ συγχρόνως απαιτούσε το άνοιγμα της ρωσικής οικονομίας στις ξένες επιχειρήσεις και τον ανταγωνισμό κατά το φιλελεύθερο οικονομικό πρότυπο της ελεύθερης αγοράς.[9] Συγχρόνως, Αμερικανοί ειδικοί ανέλαβαν να «ιδιωτικοποιήσουν τη Ρωσία σε πεντακόσιες ημέρες», με οικτρά αποτελέσματα,[10]που είναι άμεσα ορατά σήμερα με τους πανίσχυρους και στυγνούς ολιγάρχες που πήραν τα ηνία της χώρας.
Από την άλλη, η Ινδία[11] ήταν εξαρχής στον ΠΟΕ και πριν στην GATT καθώς η συμμετοχή της στο Κίνημα των Αδεσμεύτων της έδωσε την δυνατότητα να ελίσσεται ανάμεσα στους δύο συνασπισμούς του ψυχρού πολέμου και να συμμετέχει στους δυτικούς θεσμούς, που εξυπηρετούσαν τα ζωτικά της εθνικά συμφέροντα διατηρώντας όμως ανέκαθεν ισχυρούς δεσμούς με την πάλαι ποτέ ΕΣΣΔ και στη συνέχεια με την Ρωσία, ως αντίβαρο στους δύο θανάσιμους άσπονδους γείτονές της την Κίνα και το Πακιστάν.
Επιπλέον, η Ρωσία μόλις έχει βγει κατακερματισμένη από τον «σιδηρούν μανδύα» της Σοβιετικής Ένωσης χάνοντας τις σοβιετικές δημοκρατίες και τον ζωτικό της χώρο στην Ευρασία ενώ αναγκαστικά αρχικά ακολούθησε τις δυτικές επιταγές του διεθνούς ελέγχου, για να επιβιώσει. Η Κίνα είχε καταπνίξει, το 1989, με τον πλέον δυναμικό τρόπο στην πλατεία Τιεν αν μεν[12] την αμφισβήτηση του καθεστώτος της, υπό τον φόβο της διάλυσης εις τα εξ ων συνετέθη, από τις διάσπαρτες μειονότητές της, όπως η Σοβιετική Ένωση. Το εκρηκτικό παζλ στον διακεκαυμένο ευρασιατικό σοβιετικό χώρο συμπλήρωναν οι πρώην άθεες σοβιετικές δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας και του Καυκάσου, που εξελίχθηκαν ακαριαία σε ισλαμικές και την Τουρκία να αναζητά τα οθωμανικά της ερείσματα στην περιοχή. Οι χώρες της Κεντρικής Ασίας αναζητούσαν τις εθνικές, φυλετικές και θρησκευτικές τους ρίζες για να διακρίνουν την εθνική τους ταυτότητα και να κρατήσουν υποτυπωδώς την κρατική τους υπόσταση, συχνά, χωρίς να μπορούν να οριοθετήσουν τα σύνορα μεταξύ τους, με συχνές διασυνοριακές συγκρούσεις μεταξύ τους. Συγχρόνως, οι απολυταρχικοί ηγέτες τους συνήθως πρώην σοβιετικοί αξιωματούχοι αγωνιούσαν, για τη διατήρηση των καθεστώτων τους ενώ ξεσπούσαν διάφορες «χρωματιστές επαναστάσεις», για φιλελευθεροποίηση, που αποδίδονταν σε παρέμβαση δυτικού εξωτερικού παράγοντα.
Α.3. «Η ιδέα Πριμακόβ» και η υλοποίησή της
Υπό τις συνθήκες αυτές μετά τη διάλυση του σοβιετικού κόσμου, σύμφωνα με τον Ρώσο στρατηγό Λέονιντ Ιβάσοβ, που συμμετείχε στις πολιτικές συζητήσεις για το τι μέλλει γενέσθαι και ποια θα έπρεπε να είναι η θέση της Ρωσίας, ώστε να χαράξει την νέα στρατηγική της, αναπτύχθηκε η ιδέα αναζήτησης ουσιαστικής στρατηγικής συνεργασίας με άλλους σημαντικούς παίκτες της Ευρασίας, που θα μπορούσαν στο πλαίσιο της “ισχύς εν τη ενώσει” να αποτελέσει το ειρηνικό αντίδοτο στην μακάβρια πρόβλεψη του Χάντιγκτον και ει δυνατόν την αποτροπή της. Η ιδέα ίδρυσης ενός υπολογίσιμου ισχυρού πλαισίου αναδείχθηκε το 1996 από τα υπουργεία Εξωτερικών και Αμύνης της Ρωσίας. Ο Ιβάσοβ[13] τότε ήταν επικεφαλής στο Τμήμα Διεθνούς Στρατηγικής Συνεργασίας του Υπ. Αμύνης.
Γεβγένι Πριμακώφ
Σύμφωνα με το «δόγμα Πριμακόβ», όπως ονομάστηκε από το όνομα του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών και μετέπειτα πρωθυπουργού Γεβγκένι Πριμακόβ το αρχικό ιδεολογικό πλαίσιο του Οργανισμού στηριζόταν στο οτι:
Η μονοπολική τάξη πραγμάτων (που διαδέχτηκε την ΕΣΣΔ και τον ΨΠ) είναι ασταθής και επικίνδυνη για το ανθρώπινο είδος και οδηγεί σε δικτατορία βασισμένη σε στρατιωτική ισχύ.
Η παγκόσμια κυριαρχία του (νέο)φιλελεύθερου μοντέλου της ελεύθερης αγοράς μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα παγκόσμια οικονομική αστάθεια, επίμονη διαμάχη για τους φυσικούς πόρους και μαζική εξαφάνιση εξαιτίας της πείνας, αρρώστιες και ένοπλες συγκρούσεις.
Η φιλοσοφία της αντίληψης ότι μόνο το χρυσό δις[14] των ανθρώπων της δύσης θα ευημερεί δεν είναι αποδεκτή για την ανθρωπότητα καθώς καταστρέφει την αρμονία ανάμεσα στους ανθρώπους και τη φύση ενώ προκαλεί πολιτισμικές συγκρούσεις.
Συνεπώς => έπρεπε :
Να δημιουργηθεί ένας δεύτερος πόλος παγκόσμιας ισχύος με έμφαση στη φιλοσοφία της ζωής και το περιβάλλον που θα διακρινόταν από της Δύσης. Ένας πόλος που θα έδινε προτεραιότητα στις πνευματικές και ηθικές αξίες και τις συλλογικές τάσεις, υπέρ του συνόλου.
Εναρμόνιση των σχέσεων χωρών και πολιτισμών, ώστε να αποτρέπονται οι συγκρούσεις. (Και εδώ παραπέμπει εμφανώς στις «χώρες –ηγέτες ή χώρες –πυρήνες» του Χάντινγκτον).[15]
Δημιουργία ενός συστήματος ασφάλειας πάνω στην ισορροπία δυνάμεων και δυνατοτήτων.
Αν και οι επιλογές του Πριμακόβ ήταν περιορισμένες εντούτοις επέλεξε να μην προσδέσει τη Ρωσία υπό την αμερικανική ηγεσία, αλλά καθώς η ρωσική οικονομία προχωρούσε στην ανάκαμψη να εργαλειοποιηθεί και η εξωτερική της πολιτική, ώστε να επεκταθεί κατά το δυνατόν κάνοντας τη μεγάλη ανατροπή και από παθητική βαθμιαία να εξελιχθεί σε πιο ενεργή και ανεξάρτητη, από την ποδηγέτηση των ΗΠΑ. Η Ρωσία δεν έπρεπε όμως σε καμία περίπτωση να επιχειρήσει να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ μόνη της, αλλά να στραφεί σε συνεργασία με άλλες ισχυρές δυνάμεις.
Στο πλαίσιο αυτό υπό το «Δόγμα Πριμακόβ»[16] (1996) αναπτύσσεται σε πέντε άξονες και συγκεκριμένα:
Η Ρωσία θεωρείται ως αδιαμφισβήτητος παίκτης στη διεθνή σκηνή με ανεξάρτητη εθνική πολιτική, ως υπολογίσιμη δύναμη. (Σεπτέμβριος 2015 Χαρακτηριστική είναι η επανεμφάνιση στην διεθνή σκηνή, με την επιτυχή στήριξη της Ρωσίας στον πόλεμο της Συρίας υπερ του καθεστώτος Άσαντ και της διατήρησής, του που άλλαξε και την έκβαση του πολέμου.[17])
Το όραμα για έναν πολυπολικό κόσμο που διοικείται υπό την αιγίδα των μεγάλων δυνάμεων. Σαφής ρωσική πολιτική υπέρ ενός πολυπολικού κόσμου.
Επιμονή στην ρωσική υπεροχή στον μετασοβιετικό χώροκαι επιδίωξη στην Ευρασιατική ενσωμάτωση. (Χαρακτηριστικές είναι οι κινήσεις της ρωσικής διπλωματίας στις χώρες της Κεντρικής Ασίας, όπως η μεσολάβηση στη διένεξη Αρμενίας –Αζερμπαϊτζάν, η άμεση στήριξη στο καθεστώς Τοκάγιεφ στο Καζακστάν.)
Αντίθεση στην επέκταση του ΝΑΤΟ. (Όπως φάνηκε με την «επιχείρηση ειδικού σκοπού», όπως αρχικά χαρακτήρισε η Ρωσία την επέμβαση στην Ουκρανία. )
Στρατηγική συνεργασία με την Κίνα. (Όπως αποδεικνύουν οι αλλεπάλληλες συνομιλίες υψηλού επιπέδου μεταξύ των δύο Προέδρων Πούτιν και Σι και οι μεταξύ τους διακηρύξεις για διευρυμένες στρατηγικές μακροχρόνιες σχέσεις μεταξύ τους.).
Περιλαμβανόταν το περίγραμμα της σύγκλισης των πέντε μη δυτικών πολιτισμών και συγκεκριμένα του: Ρωσικού, Κινεζικού, Μουσουλμανικού, Ινδουιστικού και Βουδιστικού.
Στην πραγματικότητα το προσκλητήριο αφορούσε τη συνύπαρξη των πέντε κυρίαρχων μη δυτικών πολιτισμών της Ευρασίας και συγκεκριμένα τα αντίστοιχα «κράτη πυρήνες» (Ρωσία, Κίνα, Ισλαμικές Δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας, Ινδία ) που τους εκπροσωπούσαν, όπως «δίδαξε» ο Χάντιγκτον και οι μεγάλοι ευρασιατικοί παίκτες αποδείχτηκαν ικανοί μαθητές του.
Κοινή τους στάση ήταν η προτεραιότητα της συλλογικότητας έναντι της ατομικότητας, όπως η απόρριψη και της μίας μονοπολικής δομής του κόσμου και η κυριαρχία της μονεταριστικής (χρηματιστηριακής) ιδεολογίας, που περνάει μέσα από τους (πνευματικούς) ανάδοχους εταίρους της Σαγκάης, που θα αναλύσουμε ευθύς αμέσως.
Β.1. Το ευρασιατικό στρατήγημα υψηλής στρατηγικής στο «πνεύμα της Σαγκάης»
Η Σαγκάη υπήρξε η μεγάλη κινεζική πύλη που άνοιξε στις ευρωπαϊκές διακινήσεις τον 19ο αιώνα. Η κινεζική κυβέρνηση είχε παραχωρήσει ορισμένα προνόμια στις δυτικές δυνάμεις της εποχής τους Γάλλους, τους Άγγλους και τους Αμερικανούς που αριθμούσαν τότε μόλις δύο χιλιάδες και «η Σαγκάη ήταν μία ωοειδής περιοχή που περιβαλλόταν από υψηλά τείχη, με πέντε πύλες που ανοίγουν στα προάστια της», όπως περιγράφει ο Ιούλιος Βέρν στην «περιπέτειά του στην Κίνα».[18]
Εκατό χρόνια περίπου μετά στα ίδια προάστια της πόλης τον Ιούνιο του 1996 οι «Πέντε της Σαγκάης» (Ρωσία, Κίνα, Καζακστάν, Κιργισία, Τατζικιστάν) συμφώνησαν να διευθετήσουν τα ρευστά σύνορα των εύθραυστων νεοσύστατων ισλαμικών δημοκρατιών της Κεντρικής Ασίας και του Καυκάσου και κυρίως του Αφγανιστάν και να απομακρύνουν τους δυτικούς και κυρίως την αμερικανική επιρροή από την Ευρασία μετά τον ψυχρό πόλεμο και στην αυγή της παγκοσμιοποίησης.
Να παγώσουν αν δεν μπορούσαν να επιλύσουν τις συνοριακές διαφορές μεταξύ τους και να αντιμετωπίσουν την μόνιμη πληγή της Ασίας, το Αφγανιστάν, που ελλοχεύουν ανέκαθεν τρομοκρατικές, αποσχιστικές, αλλά και διασυνοριακές προκλήσεις και απειλές, για όλα τα κράτη της περιοχής είτε συνορεύουν είτε όχι μαζί του και καταβάλλονται προσπάθειες εντός και εκτός του Οργανισμού για τη διευθέτηση ζωτικής σημασίας ζητημάτων. Η Κίνα έχει αρκετές επενδύσεις στο Αφγανιστάν και λαμβάνει σημαντικές πρωτοβουλίες και έχει αυξημένο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν.[19]
Αργότερα, και λίγους μόνο μήνες πριν την 11/9 το 2001 υπογράφεται το «έγγραφο του αιώνα»[20] δηλαδή η «Συνθήκη Καλής Γειτονίας και Φιλικής Συνεργασίας Κίνας –Ρωσίας»[21] ενώ στο ίδιο πρότυπο είχαν προχωρήσει ήδη στη σύσταση του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (όπου στους Πέντε προστέθηκε και το Ουζμπεκιστάν) παρακάμπτοντας τις χρόνιες έριδες μεταξύ τους τα ιδρυτικά κράτη μέλη δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην άμεση οικονομική τους ανάκαμψη και τη διατήρηση της εθνικής τους επικράτειας, αλλά και των καθεστώτων τους.
Στο πλαίσιο αυτό οι ισχυρές διμερείς σχέσεις θα αποτελούσαν τους πυλώνες οικοδόμησης ενός ευρασιατικού οργανισμού που θα ήταν εναρμονισμένος με τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στους σημαντικούς πολιτισμούς και της αμοιβαίας κατανόησης και αρωγής κατά το δυνατόν για τη διατήρηση και όχι τη σύγκρουση τους όχι απαραίτητα απέναντι στους δυτικούς. Συμπληρώνοντας το παγκόσμιο πολιτισμικό σκηνικό εξασφαλίζοντας το μη αποκλεισμό τους, αλλά απεναντίας τη διατήρηση και τη συμμετοχή τους στο παγκόσμιο γίγνεσθαι. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η Μογγολία συμμετείχε στον Οργανισμό με την ιδιότητα του «παρατηρητή» το 2004 ενώ ένα χρόνο αργότερα ως «παρατηρητές» συμμετείχαν επίσης η Ινδία με το Πακιστάν, αλλά και το Ιράν, πριν γίνουν μόνιμα μέλη. Ως «παρατηρητής» συμμετέχει το Αφγανιστάν από το 2012 ενώ υπό την ιδιότητα του «Εταίρου Διαλόγου» η Τουρκία, η Λευκορωσία και η Σρι Λάνκα.
Σύμφωνα με τον Ευγένι Πριμακόβ ο «Οργανισμός ιδρύθηκε ως οργανισμός νέου τύπου», ενώ τα άτυπα κύρια αντικείμενά του είναι: 1) να μεταμορφώσει τον σύγχρονο κόσμο, 2) να τον κάνει καλύτερο και δικαιότερο και 3)να συλλάβει τις επικίνδυνες τάσεις της παγκόσμιας ανάπτυξης. Κατά την πρώτη αξιολόγηση για τα δέκα χρόνια λειτουργίας του Οργανισμού κινεζική Έκθεση επισημαίνει τον θετικό ρόλο του Οργανισμού στη σταθερότητα και την ειρήνη στην περιοχή.[22] Αν και για τους επικριτές του Οργανισμού συνέχιζε να αναζητά την ταυτότητά του. [23]
Υπό αυτό το πρίσμα τα κράτη-μέλη του Οργανισμού δεν χρειαζόταν στρατηγικούς ή αμυντικούς συνασπισμούς καθώς αγγίζουν τον σκληρό πυρήνα του κράτους και επομένως στηριζόταν στις διμερείς σχέσεις ανάλογα με τα εθνικά συμφέροντα του κράτους κατά καιρούς και τις διεθνείς συγκυρίες. Γι αυτό και έχουν την ευκαιρία να ελίσσονται και να συμμετέχουν σε κάποιο πρόγραμμα του Οργανισμού, χωρίς να απειλείται η συνοχή του ή να εκβιάζεται η συναίνεση των κρατών μελών προκαλώντας δυσαρέσκειες για την επιβολή τους.
Απαράβατος κανόνας η μη επέμβαση στα εσωτερικά των κρατών μελών και η απόλυτη ισοτιμία μεταξύ τους ανεξάρτητα του μεγέθους ή της ισχύος τους. Κάθε απόφαση είναι αποτέλεσμα ελεύθερης εθνικής επιλογής που μπορεί να αλλάξει στην πορεία και το ίδιο το κράτος που αρχικά αρνήθηκε στη συνέχεια να επιζητεί την ένταξη σε ένα πρόγραμμα του Οργανισμού και να έχει τη δυνατότητα να ενταχθεί, όταν τα εθνικά του συμφέροντα το επιτρέψουν και έχουν ωριμάσει οι συνθήκες ή όταν διαπιστώσει ότι δεν το συμφέρει να απομονωθεί από τα μεγάλα έργα υποδομής που αναπτύσσονται γύρω του. Με τον τρόπο αυτό προχωρούν σταδιακά, όπως λέει μία κινεζική παροιμία, πηγαίνοντας από τα χαμηλά σε πιο ψηλά διαμερίσματα και ποτέ το αντίστροφο.[24]
Η Συμφωνία των δύο (Ρωσίας-Κίνας)[25] άνοιξε τον δρόμο για την ίδρυση του Οργανισμού που έκτοτε στηρίζεται σε αυτούς τους δύο πυλώνες και η εξέλιξη του είναι άρρηκτα συνυφασμένη με τις διμερείς σχέσεις των δύο εντός και εκτός Οργανισμού. Ο Οργανισμός μπορεί και πρέπει να έχει ένα σύστημα ασφαλείας από μόνος του διακριτό από το ΝΑΤΟ ή άλλο στρατιωτικό μπλοκ. Ομοίως, είναι αληθινή ανάγκη για ένα διακριτό μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης, ώστε να διατηρεί έναν ιδιαίτερο χώρο πληροφοριών εντός του χώρου του Οργανισμού.
Τα περισσότερα που έχουν γίνει ως τώρα είναι σεβόμενοι ότι :
Η θεσμική ανάπτυξη του Οργανισμού είναι σε πλήρη εναρμόνιση με τους δημόσιους οργανισμούς στη δομή του που αναδύεται.
Η διαδικασία λήψης αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα της δομής του αναπτύσσεται πιο εξειδικευμένα.
Οι συναντήσεις των αρχηγών κρατών, συμβούλων ασφαλείας, αμύνης, εξωτερικών και υπουργών ενέργειας, κοινοβουλίων και νομικών και δικαστικών αρχών των κρατών μελών είναι θεσμοθετημένες και διεξάγονται σε μόνιμη βάση.
Το Συμβούλιο Επιχειρηματικότητας του Οργανισμού έχει αυστηρή ατζέντα
Η δημόσια υγεία, κοινωνική πρόνοια, τηλεπικοινωνίες και τα προγράμματα μεταφορών είναι αλληλοσυμπληρούμενα.
Το Συμβούλιο Δημοσίου Συντονισμού με την υποστήριξη του Οργανισμού προωθεί την διαθεσιμότητα σε διαδικτυακές πηγές και ανταποκρίσεις στη ρωσική γλώσσα.
Κι όλα αυτά υπό το άγρυπνο «πνεύμα της Σαγκάης» κατά τον «τρόπο ASEAN»,[26] δηλαδή στη μη παρέμβαση στα εσωτερικά των κρατών μελών, που αποτελεί τη λυδία λίθο πάνω στην οποία οικοδομείται και λειτουργεί ο Οργανισμός. Τα κράτη μέλη, αλλά και οι συμμετέχοντες με κάποια ιδιότητα είναι αυστηρά προσηλωμένοι στη φιλοσοφία αυτή. Πρόκειται για μία «πολιτιστική προσέγγιση», έναν ιδιαίτερο τρόπο συμπεριφοράς και ισότιμων σχέσεων μεταξύ κρατών με έμφαση σε αξίες, όπως η αρμονία, ο σεβασμός στην πολιτιστική ποικιλομορφία, τις καλές σχέσεις γειτονίας, την αμοιβαία εμπιστοσύνη ως απαραίτητα συστατικά για μία «νέα αρχιτεκτονική παγκόσμιας ασφάλειας». Στοχεύει στην ενδυνάμωση της περιφερειακής ειρήνης, ασφάλειας και σταθερότητας. Ειδικότερα, αποφεύγεται κάθε αναφορά σε πολιτική ιδεολογία ενώ προβάλλεται η «πολιτιστική προσέγγιση». Συγχρόνως, υιοθετείται μία ολιστική άποψη σταθερότητας θέτοντας «ήπιες» σφαίρες αλληλεπίδρασης, όπως η κουλτούρα και η εκπαίδευση, ως αναπόσπαστο στοιχείο της ασφάλειας και της άμυνας.[27]
Β. 2. Ένας περιφερειακός οργανισμός με `υψηλές διασυνδέσεις
Ωστόσο, αν και έχει τα τυπικά χαρακτηριστικά ενός περιφερειακού Οργανισμού εντούτοις στην πραγματικότητα αποτελεί μία πλατφόρμα διαλόγου «ένα χαλαρό δίκτυο» [28] (a loosely meshed network which embraces and encourages diverse linkages and clusters). [29] Αυτή η ευελιξία και η προσαρμοστικότητα αντανακλά συνέργειες για την οικοδόμηση πολλαπλών δυνατοτήτων δημιουργίας δεσμών ανάμεσα στους εταίρους με κοινά συμφέροντα, που αλληλοσυμπληρώνονται σε διάφορα ζητήματα και είναι αμοιβαίου εθνικού ενδιαφέροντος. Στο πλαίσιο αυτό η εξέλιξη ενός κράτους –μέλους δεν είναι περιοριστική. Απεναντίας, αναπτύσσονται σταθεροί δεσμοί τόσο με κράτη όσο και με άλλους περιφερειακούς και διεθνείς οργανισμούς υπογραμμίζοντας πάντα ότι υπόκεινται υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών που τους προσδίδει ιδιαίτερο κύρος ήπιας ισχύς και αποδοχής. Επομένως, σφυρηλατώντας επιπλέον δίκτυα αυτό έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα πυκνό και στεγανό πολυδιάστατο δίκτυο συνεκτικότητας, βασισμένο σε πραγματιστικούς και ορθολογικούς υπολογισμούς αμοιβαίου οφέλους και είναι ανεξάντλητο. Η εθελοντική και διάχυτη φύση τέτοιων συνδέσμων αποτυπώνεται στην Χάρτη του Οργανισμού, όπου θέτονται και οι αρχές προσχώρησης στον Οργανισμό, αλλά και ο τρόπος αποχώρησης, που αποτρέπει τον φόβο εγκλωβισμού ενός κράτους μέλους, καθώς είναι στη διακριτική του ευχέρεια να αποχωρίσει εφόσον ενημερώσει εγκαίρως, για τις προθέσεις του.
Η ευέλικτη μορφή και λειτουργία του Οργανισμού στον τρόπο επίλυσης των διαφορών, εξηγείται ως ένα βαθμό καθώς τα ιδρυτικά κράτη μέλη έβγαιναν από ένα σιδηρούν γραφειοκρατικό παραπέτασμα που είχαν παγιδευτεί χωρίς διέξοδο και δεν σκόπευαν να δημιουργήσουν ένα νέο σιδηρόφρακτο οργανισμό. Προσπάθησαν επομένως να διορθώσουν ενδεχομένως τα δομικά λάθη του παρελθόντος και να δημιουργήσουν νέους μη συμβατικούς δεσμούς μεταξύ τους, που από τη μία πλευρά θα προστάτευε τόσο τη χώρα και το καθεστώς τους όσο και θα προάγονταν τα εθνικά τους συμφέροντα για γρήγορη ανάπτυξη και σταθερότητα, που θα τους επέτρεπε να βγουν από τη φτώχεια και να δημιουργήσουν σύγχρονες υποδομές και καλύτερη ποιότητα ζωής για τους λαούς τους, ώστε να μην κινδυνεύουν τα συγκεντρωτικά καθεστώτα τους, αλλά και συνοχή των κρατών τους. Στο πλαίσιο αυτό χρειάζεται εκτεταμένη και επίμονη έρευνα προκειμένου να ερευνηθεί λεπτομερώς η εξέλιξη του Οργανισμού, η διαπλοκή των σχέσεων εντός και εκτός του Οργανισμού και ο εξελικτικός του ρόλος στις περιφερειακές, αλλά και διεθνείς σχέσεις.
Παρόλα αυτά και ενάντια σε κάθε πρόβλεψη Ρωσία και Κίνα[30] συνεργάζονται στενά και θέτουν τις προϋποθέσεις για έναν πολυπολικό κόσμο, παρά τις επιφυλάξεις από αναλυτές, όπως ο Aleksey Maslov, ότι μπορεί η Ρωσία να ελπίζει σε κινεζική στήριξη εφόσον εξυπηρετούνται τα κινεζικά συμφέροντα, ειδάλλως «δεν μπορούν να απαιτήσουν κάτι που η Κίνα ποτέ δεν υποσχέθηκε» (Russia may hope for China’s support if it is in Beijing’s interest,but should not demand from China what it has never promised).[31] Παρόλα αυτά, θα μπορούσε να εικάσει κανείς ότι η Ρωσία ενημέρωσε την Κίνα για την επέμβαση στην Ουκρανία κατά τη συνάντηση των δύο ηγετών και πήρε έστω και μία άτυπη «πλην ισχυρή συμμαχία» από την Κίνα.[32] Αντίθετα, από τις κακεντρεχείς δυτικές αναλύσεις, εντούτοις οι διμερείς σχέσεις των δύο βασικών πυλώνων του Οργανισμού δηλαδή Ρωσία-Κίνα στηρίζουν το οικοδόμημα του. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση για τη σταθερότητα του ευρασιατικού θεσμού, που από μία αρχικά χαλαρή συνηθισμένη συνεργασία κρατών για τη διευθέτηση των συνόρων μεταξύ τους προχώρησε σε δυναμικό περιφερειακό οργανισμό, που εξελίσσεται πλέον σε πανίσχυρο διεθνή οργανισμό. Γι αυτό για κάθε νέα συμμετοχή μιας χώρας στον Οργανισμό με κάποια ιδιότητα προηγείται και έπεται η συνεργασία της χώρας με τους δύο πυλώνες του Οργανισμού, συχνά και με άλλα κράτη μέλη ενώ συνήθως έχει ήδη ισχυρές σχέσεις με τη μία από τις δύο χώρες πυλώνες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ινδία που παραδοσιακά είχε στρατηγική σχέση με τη Ρωσία, η οποία στήριζε σθεναρά την υποψηφιότητά της στον Οργανισμό. Ωστόσο, χρειάστηκε Κίνα και Ινδία να παραμερίσουν τις διαχρονικά ανταγωνιστικές σχέσεις τους προχωρώντας σε «ιστορική συμμαχία»[33] μεταξύ τους προκειμένου να αναβαθμιστούν οι διμερείς τους σχέσεις και ακολούθως να ανοίξει ο δρόμος συμμετοχής της Ινδίας με την ιδιότητα του Παρατηρητή στον Οργανισμό και αργότερα ως πλήρες μέλος μαζί με το Πακιστάν, με το οποίο είχε διαχρονικά καλύτερες σχέσεις η Κίνα. Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετά συχνά κινεζικά μέσα ενημέρωσης υπενθυμίζουν στην Ινδία ότι είναι προς το συμφέρον της να είναι μέλος του Οργανισμού παρά του Ινδο-Ειρηνικού Οικονομικού Φόρουμ της Δύσης (IPEF),[34] ενώ αποσοβούν με πολιτικά μέσα ακόμη και πολύνεκρες διασυνοριακές συγκρούσεις μεταξύ Κίνας –Ινδίας που ξεσπούν, ως σήμερα. Στη εξωτική Σαμαρκάνδη όμως υπήρξαν σημαντικές αλλαγές όπως θα δούμε τώρα.
Γ. Από το «πνεύμα της Σαγκάης» στο «πνεύμα[35] της Σαμαρκάνδης»[36]
Στη φαντασμαγορική Σαμαρκάνδη του παλαιού δρόμου του Μεταξιού ο κόσμος ήταν πάντα «εκλαμβανόμενος ως ένας και αδιαίρετος, όχι διχασμένος», που αποτελεί τη μετουσίωση στην επανασύνδεση του Νέου Δρόμου του Μεταξιού που ενσαρκώνεται στο «πνεύμα της Σαμαρκάνδης»,[37] και αντίθετα (;) από τη «Σύγκρουση» του Χάντιγκτον. Η ετήσια Σύνοδος του Οργανισμού του 2022 αποτελεί «ιστορική τομή» (historical fracture), σύμφωνα με τον Πρόεδρο του Ουζμπεκιστάν Shavkat Mirziyoyev, που φιλοξένησε τη Σύνοδο. Σε προηγούμενη δήλωσή του το 2020 είχε τονίσει επίσης ότι περισσότερο ισχυρό από ποτέ το «πνεύμα της Σαγκάης» αποτελεί μοναδική περίπτωση πολυμερούς συνεργασίας και είναι κοινή μας κληρονομιά και έκφραση της επιθυμίας μας για κοινή ανάπτυξη και σεβασμό στον κάθε πολιτισμό.[38] Αξίζει να σημειωθεί ότι ο τότε γενικός γραμματέας του Οργανισμού Vladimir Norov ανέλαβε αργότερα το Υπουργείο Εξωτερικών του Ουζμπεκιστάν και προετοίμασε την κατά γενική ομολογία επιτυχημένη Σύνοδο της Σαμαρκάνδης το 2022.
Σταδιακά, ο Οργανισμός κυρίως μετά την άνοδο στην εξουσία του φιλόδοξου και εξωστρεφούς Κινέζου Προέδρου Σι Τζιν Πινγκ[39] το 2012 μεταλλάσσεται επίσης σε πιο εξωστρεφή Οργανισμό,[40] όπως αποδεικνύεται με την πρώτη διεύρυνση του με την Ινδία και το Πακιστάν το 2017 ενώ δύο χρόνια αργότερα και όταν ήρθησαν οι διεθνείς κυρώσεις εναντίον του Ιράν αποφασίστηκε η πλήρης ένταξη του στον Οργανισμό. Έκτοτε ακολουθείται η τυπική διαδικασία προσχώρησης και τυπικά παράλληλα με την Λευκορωσία, που επίσης είναι υπό ένταξη χώρα. Συγχρόνως, η αρχικά κλειστή «ομάδα των Πέντε» εξελίσσεται δυναμικά και εντάσσει με διάφορες ιδιότητες στον Οργανισμό χώρες της Ευρασίας ακόμα και της Μέσης Ανατολής, όπως η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ξαφνιάζοντας δυσάρεστα τον δυτικό κόσμο. Σύμφωνα με την Διακήρυξη της Σαμαρκάνδης των Αρχηγών Κρατών του Οργανισμού προωθείται «το πνεύμα αμοιβαίου σεβασμού, δικαιοσύνης, ισότητας, αμοιβαίας επωφελούς συνεργασίας, για ένα κοινό όραμα δημιουργίας μία κοινότητας για να μοιραστούμε το μέλλον της ανθρωπότητας»[41]
Σήμερα ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο Οργανισμός για την στενότερη συνεργασία με τον ASEAN, όπως αποδεικνύουν οι συχνές επαφές του γενικού γραμματέα του Οργανισμού με τις χώρες μέλη του αλλά και τον ίδιο τον ASEAN. Συγχρόνως, διευρύνεται η συζήτηση για την «Μεγαλύτερη Ευρασία» (Greater Eurasia). Ένα φιλόδοξο σχέδιο που πρότεινε ο Πρόεδρος Πούτιν για την περιφερειακή προοπτική χωρών και οργανισμών του ευρασιατικού χώρου, που συνδέονται με τον Οργανισμό και στο πλαίσιο της συνεργασίας Ρωσίας-Κίνας. Ενδεικτικό της δυναμικής προοπτικής που αναπτύσσεται είναι το 15ο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ των Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών (ΚΑΚ-CIS) για τον “Dialogue of Integrations” «Διάλογο Oλοκληρώσεων»[42] CIS, EAEC, SCO, BRICS (ΚΑΚ, Ευρασιατική Οικονομική Ένωση Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης και BRICS).
Παράλληλα, προωθείται, η ενεργειακή συνεργασία, η επέκταση χρήσης εθνικών νομισμάτων, με απώτερο στόχο την απομάκρυνση από το αμερικανικό δολάριο στις εμπορικές συναλλαγές των κρατών μελών, που είναι παραγωγοί αλλά και καταναλωτές ενέργειας, αλλά και διαμετακομιστικοί κόμβοι. Διαμόρφωση συστήματος διασυνοριακών πληρωμών σε εθνικά νομίσματα, η ανταλλαγή πληροφοριών και όπως πάντα η διευθέτηση του αφγανικού ζητήματος ιδίως μετά τις δραματικές εξελίξεις που ακολούθησαν την αμερικανική υποχώρηση και την αστραπιαία επάνοδο των Ταλιμπάν στην εξουσία.[43]
Παρόλα αυτά παραδόξως, για τη δυτική ορθολογική αντίληψη περιφερειακής οργάνωσης, δεν προχώρησαν στη δημιουργία μίας θεωρίας με ισχυρή γραφειοκρατική ατίληψη που να αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα και να την απλουστεύει ταυτόχρονα με τέτοιο τρόπο ώστε να εξυπηρετούνται οι σκοποί τους», όπως θα έλεγε ο Χάντιγκτον,[44] αλλά περισσότερο σε έναν ευέλικτο οδικό χάρτη, ώστε να μπορεί να είναι αποδοτική. Ιδίως, από τη στιγμή που ανέλαβε ο φιλόδοξος Κινέζος Πρόεδρος Σι η κινεζική εξωτερική πολιτική έγινε πιο εξωστρεφής με αιχμή του δόρατος το φιλόδοξο σχέδιο μαμούθ για τον Νέο χερσαίο και υδάτινο Δρόμο του Μεταξιού και ο Οργανισμός μαζί με άλλα εργαλεία ήπιας ισχύς προσπαθούν να τον προωθήσουν σε σταθερή βάση. Αρχίζει στο σημείο αυτό και η σταδιακή άνοδος της Κίνας στον Οργανισμό και ο πιο ενεργός της ρόλος.
Σχεδιάζοντας τον δείκτη ασφαλείας του επικείμενου Οργανισμού κυριαρχούσε η αντίληψη της ισορροπίας δυνάμεων εντός του Οργανισμού, αλλά και ευρύτερα στην Ανατολική Ασία. Η άποψη αυτή ήταν μεγάλης σημασίας για τη Ρωσία, τις χώρες της Κεντρικής Ασίας καθώς και τις σχέσεις στο τρίγωνο Κίνα-Ινδία-Πακιστάν. Ωστόσο, ευσεβής δυτικός πόθος θα ήταν ένα άλλο εναλλακτικό τρίγωνο συνεργασίας μεταξύ Ρωσίας- Ινδίας- ΗΠΑ.[45]
Συγχρόνως οι χώρες μέλη του Οργανισμού είχαν να αντιμετωπίσουν σοβαρές προκλήσεις και προβλήματα όπως η ένδεια, οι χρόνιες εθνικές και θρησκευτικές διασυνοριακές εντάσεις. Σε πολλές περιπτώσεις οι οικονομικές ελίτ του Οργανισμού εστιάζουν το ενδιαφέρον τους στους υψηλούς δείκτες ανάπτυξης και όχι στην πραγματική ευημερία των χωρών μελών. Δίνοντας έμφαση στο υψηλό GDP (Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν- Gross Domestic Product) και το κατά κεφαλήν εισόδημα, που δεν είναι απαραίτητο να οδηγήσει και στην ανάπτυξη των χωρών και των λαών και δεν βελτιώνει τις συνθήκες ζωής του πληθυσμού και την κουλτούρα, την επιστήμη, την εκπαίδευση, το περιβάλλον κλπ.
Μελλοντικά η αρχιτεκτονική των διεθνών σχέσεων του Οργανισμού εξελίσσεται συμμετέχοντας σε διαδραστικές κινήσεις που αφορούν: 1) Περιφερειακούς και παγκόσμιους σχηματισμούς 2) Διμερείς διαδράσεις μεταξύ χωρών εντός και εκτός Οργανισμού, αλλά και του Οργανισμού, ως ξεχωριστή νομική προσωπικότητα, με άλλες χώρες. 3) Διαδράσεις ειδικού ενδιαφέροντος, όπως η πανδημία
Ο Οργανισμός έχει πολυάριθμες άτυπες ενέργειες με άλλους περιφερειακούς ενοποιητικούς σχηματισμούς. Το μοντέλο του Οργανισμού διαφέρει από εκείνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του ΑΣΕΑΝ σε τοπική κλίμακα και στην εστίαση ιδιαίτερης κατεύθυνσης: 1) Για τον Οργανισμό υπάρχει ένας ιδιαίτερος κόσμος χωρίς σαφή οριοθετημένα σύνορα 2) Ο κόσμος γυρίζει και κινείται γύρω από ένα παγκόσμιο χωριό 3) Το τετράγωνο της παγκόσμιας συλλογικότητας όπως οι BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική) πήρε μορφή. 4)Το τρίγωνο περιλαμβάνει παρακλάδια του Ισλάμ (Ιράν, Σ. Αραβία, Τουρκία) που σχετίζονται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο με τον Οργανισμό. Ένας ιδιαίτερος κόσμος χωρίς διακριτά σύνορα που περιστρέφεται στον παγκόσμιο ιστό.
Μειονέκτημα θεωρείται από τους επικριτές του Οργανισμού ότι δεν έχει ιδεολογικό θεμέλιο, όπως μία διαπολιτισμική θεωρία ενοποίησης, που να περιλαμβάνει την αντίληψη και τους αλγόριθμους οικοδόμησης του διακριτού χώρου του Οργανισμού. Η σημαντικότερη πρόοδος εντός του Οργανισμού είναι φτιαγμένη σε οικονομική βάση και σφαίρα ασφάλειας. Εντούτοις, μπορεί να μην προχώρησαν στη δημιουργία μίας θεωρίας, ωστόσο ακολουθούν ένα οδικό χάρτη σύμφωνα με μία έρευνα ανάλυση[46] για την «τάση αμοιβαίας ολοκλήρωσης μεταξύ των Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης, τον Οργανισμό και τους BRICS. Ο Χάντιγκτον θα έλεγε ότι ο χάρτης πρέπει να αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα,να την απλουστεύει ταυτόχρονα, με τέτοιον τρόπο ώστε να εξυπηρετούνται οι σκοποί», που θέτονται. (σελ.35)
Εντούτοις, «παρόλο που τα κράτη παραμένουν οι πρωταγωνιστές της παγκόσμιας σκηνής, μοιραία υφίστανται απώλειες στην κυριαρχία τους, τις λειτουργίες τους και τη δύναμή τους. Οι διεθνείς οργανισμοί τώρα αποκτούν το δικαίωμα να κρίνουν και να περιορίζουν μία χώρα μέσα στα ίδια της τα σύνορα. Σε ορισμένες περιπτώσεις και κυρίως στην Ευρώπη, οι διεθνείς οργανισμοί έχουν αναλάβει πολύ σημαντικές λειτουργίες, τις οποίες πρώτα επιτελούσαν τα ίδια τα κράτη, και έχουν δημιουργηθεί πανίσχυρες διεθνείς γραφειοκρατίες, που επιβάλλονται απευθείας στους πολίτες. Δεν ισχύει όμως αυτό για τον Οργανισμό, τουλάχιστον σύμφωνα με αυτά που ανακοινώνονται επισήμως καθώς οι ανατολικές χώρες έχουν συνηθίσει ως ένα βαθμό να δρουν ατύπως και παρασκηνιακά σε μη δεσμευτικές συνομιλίες, χωρίς να προβαίνουν σε επι της ουσίας ανακοινώσεις εκτός αν επέλθει κάποια σημαντική συμφωνία, που πρέπει να ανακοινωθεί.
Εναλλακτικά, ο Οργανισμός επέλεξε μία ολιγομελή λειτουργική δομή για τη διεκπεραίωση των ζητημάτων του. Έχει αναλάβει πολύ σημαντικές λειτουργίες, για να αντιμετωπίσει τις παθογένειες και τα μείζονα προβλήματα, που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μεμονωμένα από τα κράτη, όπως η τρομοκρατία και η συλλογή πληροφοριών με την αντίστοιχη RATS και τη διασυνοριακή εγκληματικότητα του οργανωμένου εγκλήματος και της διακίνησης ανθρώπων, ναρκωτικών, όπλων και πολύτιμων λίθων κλπ. Τους τρεις δαίμονες αλλά και φλέγοντα ζητήματα που απαιτούν άμεση επίλυση για ειρήνευση στην περιοχή και δημιουργία κατάλληλου περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των χωρών της περιοχής. Αξιοποιεί όμως τις πρεσβείες των χωρών που βρίσκονται στο Πεκίνο που είναι και η έδρα του Οργανισμού, όπου ο γγ του Οργανισμού έχει τακτικές συναντήσεις με τις χώρες που συνδέονται ή θέλουν να συνδεθούν με τον Οργανισμό. Επομένως, υπάρχει διάχυση των οικονομικών δαπανών του Οργανισμού στα κράτη μέλη και όχι στον Οργανισμό.
Επίσης, απέφυγε ο Οργανισμός να υιοθετήσει δυσκίνητους γραφειοκρατικούς μηχανισμούς, που θα επιβάλλονταν απευθείας στους πολίτες, καθώς δεν επεμβαίνουν στον σκληρό πυρήνα της κυριαρχίας, που έτσι κι αλλιώς διοικούνται από αυταρχικά καθεστώτα και δεν θα μπορούσαν να συγκρούονται οι αρμοδιότητες τους φανερά από εξωτερικούς παράγοντες, που θα έπλητταν το κύρος τους και την «αποκλειστικότητα» της εξουσίας πάνω στους πολίτες τους, είτε θεοκρατικής όπως το Ιράν είτε κοσμικής όπως στα ισλαμικά καθεστώτα της Κεντρικής Ασίας ή ακόμη και της αγέρωχης ρωσικής ή κινεζικής ή ινδικής ηγεσίας. Τα κράτη-μέλη του Οργανισμού με την συμμετοχή τους δεν χάνουν τη δυναμική τους με την αποκέντρωση των εξουσιών τους και τη μετατροπή τους σε τοπικές πολιτικές κοινότητες όπως πχ η ΕΕ.
Απεναντίας, για να διατηρήσουν τη συνοχή τους και τα καθεστώτα, αλλά και τις επικράτειές τους από τις αποσχιστικές τάσεις φυλετικές, θρησκευτικές, εθνοτικές ή πολιτισμικές, συγκρότησαν τον Οργανισμό στο «πνεύμα της Σαγκάης», χωρίς να αναμειγνύονται στα εσωτερικά των χωρών εκτός αν ζητηθεί επισήμως από μία χώρα μέλος που δέχεται μία «πορτοκαλί επίσκεψη». Επιδιώκουν τη διατήρηση των συνόρων παρά τις συχνές ένοπλες διασυνοριακές συγκρούσεις μεταξύ τους και στηρίζονται στον Οργανισμό για την επίλυση των διαφορών τους, ώστε να διατηρηθούν τα σύνορα μεταξύ τους και να αποφεύγονται οι ένοπλες μακροχρόνιες ενίοτε ατέρμονες συγκρούσεις μεταξύ τους και να διατηρούνται σε ύφεση έστω σε λανθάνουσα κατάσταση αντί να εξελίσσονται σε ανοικτές πολεμικές αναμετρήσεις. Αντίθετα, δίνουν έμφαση στην ανάπτυξη και την ευημερία, ώστε να διατηρούνται και τα αυταρχικά καθεστώτα βάζοντας σε δεύτερη μοίρα τις μεταξύ τους διασυνοριακές εθνοτικές, θρησκευτικές ή φυλετικές διαφορές. Στο πνεύμα της διαδραστικής απάντησης του Οργανισμού στην «Σύγκρουση των πολιτισμών» ο τότε γγ του Οργανισμού Rashid Alimov στο τέλος της ομιλίας του για την συνεργασία του Οργανισμού με τον OSCE στη Βιέννη για την 15η επέτειο ίδρυσης του Οργανισμού ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «έχουμε δημιουργήσει τις συνθήκες για να μειώσουμε τον κίνδυνο ανάφλεξης στην περιοχή ευθύνης του Οργανισμού». “Essentially, within the framework of in many respects unique inter-civilizational organization we have created conditions for lowering risk of conflict in the SCO area of responsibility”.
Ο Ρώσος Πρόεδρος το Νοέμβριο του 2022 στο συνέδριο του Βαλντάι σε ερώτηση αν ήρθε ο καιρός για μία βαθύτερη ολοκλήρωση της πρώην ΕΣΣΔ ανέφερε μεταξύ άλλων ότι δεν νομίζει ότι «πρέπει να βιαστούμε να πάμε μπροστά όπως συνέβη για παράδειγμα με την ΕΕ όταν μερικές χώρες με ένα ορισμένο επίπεδο ανάπτυξης μπήκαν στην ευρωζώνη και μετά δεν ήξεραν τι να κάνουν. […] Επομένως, δεν πρέπει να βιαστούμε, αλλά πρέπει να κινηθούμε με συνέπεια στην υλοποίηση των σχεδίων που έχουν προδιαγράψει, λαμβάνοντας υπόψη μας τα συμφέροντα όλων των συμμετεχόντων στη διαδικασία». Κατά τον Ρώσο πρόεδρο «η ανάπτυξη πρέπει να στηριχθεί σε έναν διάλογο μεταξύ πολιτισμών και πνευματικών και ηθικών αξιών» και είναι σαν να απαντά στον Χάντιγκτον.[47] Ομοίως, ο Κινέζος Πρόεδρος δήλωσε ότι «σεβόμαστε την ποικιλία των πολιτισμών».[48] Από την άλλη πλευρά η Ινδία ανέλαβε τη προεδρία του Οργανισμού για το 2023 «στο όνομα των χιλιετιών κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς» (millennia-old shared civilizational heritage).[49] Επιπλέον, στη Σαμαρκάνδη η Ρωσία παρουσίασε ένα «πακέτο προτάσεων για τη βελτίωση των δραστηριοτήτων του Οργανισμού» που συζητούν τόσο ο Ρώσος Πρόεδρος με τον Κινέζο ομόλογό του όσο και με τους άλλους αρχηγούς των κρατών μελών, για πιο αποτελεσματική λειτουργία του Οργανισμού.[50]
Συμπεράσματα
«Αν θέλουμε να σκεφτούμε σοβαρά για τον κόσμο και να δράσουμε αποτελεσματικά μέσα σ’ αυτόν, οφείλουμε να έχουμε στα χέρια μας έναν απλουστευμένο χάρτη της πραγματικότητας, μία θεωρία, μία ιδέα ένα μοντέλο, ένα υπόδειγμα». (Χάντιγκτον σελ.33) Αυτό το μοντέλο του Χάντιγκτον εν πολλοίς διαμορφώνουν οι ισχυρές δυνάμεις της Ασίας στο πλαίσιο του Οργανισμού, χωρίς όμως μία συγκεκριμένη θεωρία. Μέσα από την ευελιξία του Οργανισμού και τα ρευστά του σύνορα του ευρασιατικού χώρου συνειδητά επιχείρησαν ένα νέο «Παράδειγμα», όχι απαραίτητα για να υποκαταστήσει το προηγούμενο, ούτε να ερμηνεύει όλα τα γεγονότα που αντιμετωπίζει, ο μυστικισμός της Ανατολής με την σοφία του, αλλά να το συμπληρώσει στην παγκόσμια Σκακιέρα της Ευρασίας, ώστε να χωράνε όλοι οι πολιτισμοί στον κόσμο και να δίνουν χρώμα με την πλούσια παλέτα τους, φως και ελπίδα, για έναν καλύτερο κόσμο χωρίς αποκλεισμούς, όπως τουλάχιστον διατείνονται. Ωστόσο, η αμερικανική υπερδύναμη αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό τη συσπείρωση των ανατολικών δυνάμεων και καθώς δεν έχει αντίστοιχο οργανισμό, όπως το ΝΑΤΟ στην Ασία δημιούργησε «ένα σύστημα κεντρικού άξονα και ακτινών που αποτελούνται από διμερείς αμυντικές συμφωνίες με την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, την Αυστραλία, τις Φιλιππίνες και την Ταϊλάνδη», σύμφωνα με τον Economist.[51]
Η Ρωσία βγήκε καμένη από τον Ψυχρό Πόλεμο χάνοντας σημαντικά ερείσματα της υπερδύναμης ισχύς της και χρειάστηκε χρόνο για να ξαναβρεί τον βηματισμό της στην διεθνή σκηνή ως υπολογίσιμος παίκτης, που όμως δοκιμάζεται για μία ακόμη φορά στην ιστορίας της με την επέμβαση στην Ουκρανία και την απομόνωση από τη Δύση. Η Κίνα διατήρησε την επικράτειά της, αλλά μεταμορφώνεται ραγδαία από τον κομμουνισμό με κινεζικά χαρακτηριστικά στον «ιδανικό καπιταλισμό», όπου τα εργατικά δικαιώματα έχουν ελάχιστο αντίκτυπο στο οικονομικό της πρότυπο. «Παραμελώντας ατροφική την ψυχή της, η ανθρωπότητα κινδυνεύει τώρα να καταστραφεί από την υπερβολική δύναμη που άφησε να δώσει στο σώμα της μία δικαιοδοσία δυσανάλογη με τη φύση, και μέτρα του ανθρώπου. Αυτό είναι ένα πρόβλημα καθορισμένο», σύμφωνα με τον Ζήσιμο Λορεντζάτο.[52] Οι χώρες της Ανατολής στο πνεύμα της Σαγκάης προσπαθούν να διατηρήσουν το πολιτισμικό τους αποτύπωμα στον κόσμο στον καιρό της παγκοσμιοποίησης και της νέας βιομηχανικής εποχής, χωρίς να αλλοτριωθούν. Συγχρόνως, «πέρασε αρκετός καιρός από τότε που ορισμένοι τεχνίτες βιάζονταν να κάνουν τον απολογισμό της ιστορίας του ανθρώπου σα να πρόκειται κάτι να τελειώσει». «Πολλές φορές ως τώρα εκείνα που αρχίζουν είδαμε να μετέχουν παράξενα σε όσα τελείωσαν». Καθώς τίποτα δεν φαίνεται να τελειώνει οριστικά έστω κι αν αλλάζει το «Παράδειγμα». Το παλαιό Παράδειγμα εμπεριέχει το νέο και αντιστρόφως.
Παρόλα αυτά, κατά τον Ιούλιο Βέρν στην «Περιπέτεια στην Κίνα» [53], «Οι φιλόσοφοι νομίζουν πως τα ξέρουν όλα. Είναι μηχανές που βγάζουν συνέχεια θεωρίες-θεωρίες που αν προσπαθήσεις να τις εφαρμόσεις στην πράξη βλέπεις πως δεν αξίζουν τίποτα».[54] Συμπληρώνοντας ότι «δεν μπορείς να εκτιμήσεις την ευτυχία επειδή δεν σ’ έχει αγγίξει ως τώρα η δυστυχία». Αντιστρόφως, οι υπερδυνάμεις της Ανατολής γνώρισαν την ουτοπική δυστυχία και δεν θέλουν να την ξαναζήσουν. Δίνουν έμφαση στην ανάπτυξη, που ισχυροποιεί τις χώρες τους, βγάζει από τη φτώχια σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού τους, και διατηρεί τα καθεστώτα τους. Εάν έτσι έχουν τα πράγματα δεν θέλουν πόλεμο, αλλά δεν θα υποταχθούν στη Δύση επειδή δεν θέλουν να διαλυθούν, όπως η Σοβιετική Ένωση, ούτε να ξαναγίνουν αποικίες της δυτικής ηγεμονίας καθώς είναι νωπές ακόμη οι μνήμες, από το αποικιακό καθεστώς τους και δεν διατηρούν και τις γοητευτικότερες αναμνήσεις στην ιστορική τους εθνική συνείδηση. Μένει να δούμε προσεχώς αν ο Χάντιγκτον έχει δίκιο και αν θα διαψευσθεί. Η κατάρρευση της ΕΣΣΔ συγκλόνισε τον κόσμο και ιδιαίτερα την Ευρασία, που δεν θέλει να ξαναζήσει ανάλογη τραυματική εμπειρία. Επομένως, οι ισχυροί παίκτες της αναζητούν τρόπους συνύπαρξης και συνεργασίας εντός του διεθνούς δικαίου και των Ηνωμένων Εθνών, όπως υποστηρίζουν. Ένας από τους τρόπους περιφερειακής συνεργασίας είναι και ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης που πασχίζει να εξασφαλίσει μία ισορροπία μεγάλων μεσαίων και μικρών δυνάμεων εντός και εκτός της Ευρασίας και της «παγκόσμιας Νήσου». Σύμφωνα με την Helga LaRouche του Schiller Institute «πόσο εύκολο είναι να αλλάξει ο κόσμος προς το καλύτερο», όπου «Ο Νέος Δρόμος του Μεταξιού γίνεται η Παγκόσμια Επίγεια Γέφυρα» (The New Silk Road Becomes the World Land-Bridge).[55]
Στο πλαίσιο αυτό αν και η «Σύγκρουση» που προέβλεψε ο Χάντιγκτον σήμερα φαντάζει πιο υπαρκτή από ποτέ και παίρνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις ιδίως μετά την ρωσική επέμβαση στην Ουκρανία, οι ισχυροί γίγαντες της Ανατολής διατείνονται ότι με στρατηγήματα υψηλής πολιτικής δεν κάνουν πόλεμο, συνεργάζονται στενά ξεχνώντας τις διαχρονικές διασυνοριακές έριδες φτιάχνοντας τεράστιες υποδομές για την ευημερία και την σταθερότητα της παγκόσμιας ειρήνης. Μένει να δούμε προσεχώς ποιος έχει δίκιο και ποιο θα διαψευσθεί από τα δύο μοντέλα σκέψης, όπου στο δυτικό «ο πρώτος τα παίρνει όλα και ο δεύτερος τίποτα (first is first second is nothing) ενώ στο ανατολικό ένας πολυπολικός κόσμος συνεργασίας μεταξύ των πολιτισμών φιλοδοξεί να φέρει την ειρήνη και την ανάπτυξη στον κόσμο και το κυριότερο την αρμονική συνύπαρξη των πολιτισμών και όχι τη σύγκρουσή τους.
[1] Σάμιουελ Π. Χάντινγκτον, Η Σύγκρουση των Πολιτισμών: και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης, εκδ.Terzobooks, Αθήνα, 2001
[2] Prantl Jochen, The Shanghai Cooperation Organization: Legitimacy through (Self-) Legitimation?,
[3] “SCO is strong only when each of us is strong”, SCO Secretary- General’s press conference on the results of the SCO Summit 16.11.2020
[4] Samuel Ph. Huntington, Η Σύγκρουση ανατολής –δύσης και η πρόκληση Χάντινγκτον, Εναλλακτικές Εκδόσεις, γ’ έκδοση συμπληρωμένη –Σεπτέμβριος 2001, Αθήνα, 2001, σελ.83
[5] Δημήτρης Χρυσοχόου, Πολιτειολογία των ενώσεων, εκδ. Ι.Σιδέρης, Αθήνα 2020, σελ.517,194
[6] «Οι ένοπλες δυνάμεις της Ιαπωνίας γίνονται ισχυρότερες, ταχύτερα: Η Αμερική δείχνει ενθουσιασμένη»,The Economist (ot.gr) 27.1.2023
[7] Ιωάννης Μυλωνάκης, « Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου και Εμπόριο στις Υπηρεσίες: μία σημαντικά σχέση», Huffington post 24.10.2019
[8] «Οι ανατροπές είκοσι χρόνια μετά την ένταξη της Κίνας στον ΠΟΕ:Η θεαματική άνοδος της ασιατικής υπερδύναμης, προσδοκίες και επικρίσεις», ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 11.12.2021
[9] «Η Ρωσία στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου», ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 23.10.2011
[10] Ευάγγελος Γεωργίου, «Αν ψάχνεις ενόχους για το ποιος έφτιαξε του Ρώσους ολιγάρχες, θα βρεις σίγουρα στο Χάρβαρντ: το πρόγραμμα μαμούθ ιδιωτικοποιήσεων που ανέλαβε το πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ με οδυνηρά αποτελέσματα για τη Ρωσία που φαίνονται μέχρι σήμερα», Ot.gr, 5.4.2023
[12] «Σαν σήμερα 4 Ιουνίου: Η πλατεία Τιεν Αν Μεν στο Πεκίνο, πλημμυρίζει από αίμα: 4 Ιουνίου του 1989: Στην πλατεία Τιεν Αν Μέν ή πλατεία της «Ουράνιας Γαλήνης» στο κέντρο του Πεκίνου, συντελείται η αιματηρή σφαγή εκατοντάδων φοιτητών από κομμουνιστικό καθεστώς», Έθνος, 2.6.2021
[13] Leonid Ivashov,” Heartland Expanding, or the Shanghai Cooperation Organization”, 8.1.2008, Strategic Culture Foundation, http://en.fondsk.ru/
[14] Πρόκειται για το «χρυσό δις» που ανέφερε ο Πρόεδρος Πούτιν ότι θα δεινοπαθήσει τον χειμώνα εν μέσω της ρωσικής επέμβασης στην Ουκρανία. «και διαιρεί τον κόσμο σε ανθρώπους πρώτης και δεύτερης κατηγορίας και ως εκ τούτου είναι ουσιαστικά ρατσιστικό και νεοαποικιακό», «Τι είναι αυτό το ‘χρυσό δισεκατομμύριο’ του Πούτιν;», Protagon 22.7.2022
[15] Σάμιουελ Π. Χάντινγκτον, Η Σύγκρουση των Πολιτισμών: και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης, εκδ.Terzobooks, Αθήνα, 2001,σελ.22
[16] The Primakov (Not Gerasimov) Doctrine in Action June 2019: The Return of Global Russia, Carnegie Endowment For International Peace, 2019, pp 5
[17] Λόρδος David Owen “Πως ο πόλεμος στη Συρία θα μπορούσε να οδηγήσει σε σύγκρουση μεταξύ της Ρωσίας και του ΝΑΤΟ», The Huffington Post, 26.2.216
[18] Ιουλίου Βέρν, Περιπέτεια στην Κίνα, μτφρ. Ευαγ. Κοχλατζη, Αφοί Στρατικη-Εκδόσεις, Αθήνα, χ.χ (κλασσικά βιβλία για παιδιά»,σελ 16
[19] Study on Security Cooperation in the HEART OF ASIA region, The Asia Foundation, atr consulting, p.17 Heart_of_Asia_Regional_Security_Cooperat 2015.pdf
[20]Kiril Babaev, “A Friendship Higher Than Alliance”, RIAC, 18.7.2022
[21] Treaty of Good-Neighborliness and Friendly Cooperation Between the People’s Republic of China and the Russian Federation 24.7.2001
[22]China issues 1st evaluation report on SCO, China Daily, September 26, 2011,
[23] Yu Bin, The SCO Ten Years After: In search of its Own Identity”, in Michael Fredholm (Ed.), The Shanghai Cooperation Organisation and Eurasian Geopolitics: New Directions, Perspectives and Challenges, SIPCAS, NIAS, 2013, p.29 FULLTEXT01 SCO 2013 book.pdf
[24] Έβαν Όσνος, Η Εποχή της Φιλοδοξίας: τα παιχνίδια της τύχης, της αλήθειας και της πίστης, σε μία Κίνα που μεταμορφώνεται, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης-Προοπτικές, 2018,σελ.50
[25] CSS Study: Flexibility by design: The Shanghai Cooperation Organisation and the future of Eurasian Cooperation, Zurich, May 2018, Center for Security Studies (CSS) ETH, Zurich, pp 14
[27] Joint Statement of the Russian Feferation and the People’s Republic of China on the International Relations Entering a New Era and the Global Sustainable Development”, 4.2.2022,
[28] ‘Xi’s trip to Centeral Asia ‘breaks IS encirclement’ with ‘ a circle of frineds at SCO’ Chinese FM Wang Yi, Global Times, 18.9.2022
[29] Shirin Akiner, “ The Shanghai Cooperation Organisation: A networking organization for a networking world”, London, 2010,
[30] CSS Study: Flexibility by design: The Shanghai Cooperation Organization and the future of Eurasian Cooperation, Zurich, May 2018, Center for Security Studies (CSS) ETH, Zurich, pp 14
[31] RIAC Roundtable: Results of the 20th CPC Congress and Prospects for Russian-Chinese Relations, October 25, 2022
[32] Σταύρος Λυγερός & Σωτήρης Δημόπουλος, Γιατί ο πόλεμος στην Ουκρανία αλλάζει τον Κόσμο: οι περίπλοκες σχέσεις Ουκρανών-Ρώσων στην ιστορία, εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2022,σελ.137
[34] Wang Yi, India’s economic opportunity lies in SCO not IPEF, 15.9.2022, Long Xingchun, Claims India will abandon SCO are wishful thinking, 22.9.2022,
[35] Πέπε Εσκομπάρ, «Το πνεύμα της Σαμαρκάνδης» θα μεταφέρουν οι «υπεύθυνες δυνάμεις» Ρωσία καιΚίνα, Ακτιβιστής- reseauinternational.net 18.9.2022
[36] “Shavkat Mirziyoyev, (Uzbek president) Comment: Samarkand SCO Summit- dialogue and cooperation in an interconnected world”, Intellinews 12.09.2022
[37] Πέπε Εσκομπάρ, «Το πνεύμα της Σαμαρκάνδης» θα μεταφέρουν οι «υπεύθυνες δυνάμεις» Ρωσία και Κίνα», Ακτιβιστής/ reseauinternational.net 18.9.2022
[38] SCO Secretary-General’s press conference on the results of the SCO Summit 16.11.2020
[39] Giles Scott- Smith, The Shanghai Cooperation Organisation, in Madeleine O. Hosli, Joren Selleslaghs, The Changing Global Order, 2020,
[40] Ingman Oldberg, “FOI The Shanghai Organization: Power house or Paper Tiger”, Swedish Institute of International Affairs, 2007, p.30
[41] The Samarkand Declaration of the Heads of State Council of the Shanghai Cooperation Organization,
[42] XV Международный экономический форум государств – участников СНГ “Диалог интеграций: СНГ, ЕАЭС, ШОС, БРИКС” Выступление Генерального секретаря ШОС Чжан Мина на пленарной сессии Международного экономического форума государств-участников СНГ «Диалог интеграций: СНГ, ЕАЭС, ШОС, БРИКС», (Ομιλία του γγ. του Οργανισμού Της Σαγκάης Ζανκ Μινγκ, στην ολομέλεια του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ των κρατών μελών της ΚΑΚ, «Διάλογος ολοκληρώσεων: ΚΑΚ, ΕΑΟΕ, ΟΣΣ, BRICS). 21.3.2023
[43] Генсек ШОС подвел итоги работы за 2022 год и рассказал о планах по дальнейшему расширению организации (Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΣΣ (SCO) συνόψισε τις διεργασίες του Οργανισμού για το 2022 και αναφέρθηκε στα σχέδια για περαιτέρω επέκταση του Οργανισμού), infoshos.ru 9.1.2023
[44] Σάμιουελ Π. Χάντινγκτον, Η Σύγκρουση των Πολιτισμών: και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης, εκδ.Terzobooks, Αθήνα, 2001, σελ. 35
[45]Anvesh Jain,“A Reverse Primakov Doctrine?”, March 2, 2021, Sigma Iota RHO, Journal of International Relations
[46] Vyalov N.V., Mogilevskaya N.M., Анализ тенденции взаимной интеграции между ЕАЭС ШОС и БРИКС, (An Analysis of the Tendency of mutual integration between the EAEU, The SCO and The BRICS, Mart 2023
[47]«Η πλήρης ομιλία του Βλαντίμιρ Πούτιν στο Φόρουμ Βαλντάι», Κοσμοδρόμιο, 29.10.2022
[48] Xi Jinping, Hold High the Great Banner of Socialismwith Chinese Characteristics and Strive in Unity to Build a Modern Socialist Country in All Respects: Report to the 20th National Congress of the Communist Party of China October 16, 2022,
[50] “ШОС на пороге перемен”, (Ο Οργανισμός Συνεργασίας Σαγκάης στα πρόθυρα αλλαγής) 2.4.2023
[51] «Νέα εποχή στην γεωπολιτική: Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και η στρατιωτική γιγάντωση της Κίνας, προαναγγέλλουν μία νέα εποχή αντιπαλότητας μεγάλων δυνάμεων» 27.12.2022, economist.com, στον Οικονομικό Ταχυδρόμο,