Από το The Atlantic Daily — 13 Αυγούστου 2026, 02:05 

Τετάρτη, 12 Αυγούστου 2026

Tom Nichols
Αρθρογράφος

Όταν η Μυστική Υπηρεσία ενημερώθηκε για μια ιρανική απειλή εναντίον του Air Force One, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ βρισκόταν στην Τουρκία τον περασμένο μήνα, σύμφωνα με πληροφορίες απομάκρυνε τον πρόεδρο από το αεροσκάφος — αφήνοντας, όμως, μέσα σε αυτό δεκάδες άλλους ανθρώπους.

Προστασία και προτεραιότητες

Ο Τραμπ, με το μισό κεφάλι του να διακρίνεται καθώς περνά μέσα από μια μαύρη πόρτα.

Jessica Kourkounis / Getty

Ένα από τα πιο γοητευτικά στιγμιότυπα της απολαυστικά ξέφρενης ταινίας των Beatles του 1964, A Hard Day’s Night, δείχνει τα μέλη του συγκροτήματος να προσπαθούν να ξεφύγουν από τους θαυμαστές που ουρλιάζουν και από τους παπαράτσι. Χώνονται σε στενά, στρίβουν γρήγορα στις γωνίες και, σε μία σκηνή, μπαίνουν όλοι μαζί σε ένα ταξί, βγαίνουν από την άλλη πλευρά και επιβιβάζονται σε διαφορετικό ταξί. Είναι μια υπέροχη, συναρπαστική σκηνή.

Το ίδιο πράγμα φαίνεται λιγότερο διασκεδαστικό όταν το κάνει ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Πριν από λίγες ημέρες, οι Αμερικανοί πληροφορήθηκαν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ χρειάστηκε να κάνει κάτι παρόμοιο με την αλλαγή αυτοκινήτου των Beatles, όχι για να ξεφύγει από θαυμαστές ή φωτογράφους, αλλά από ένα ιρανικό σχέδιο δολοφονίας. Όταν η Μυστική Υπηρεσία έμαθε τον περασμένο μήνα για ένα σχέδιο εξόντωσης του Τραμπ —το οποίο προφανώς προέβλεπε την κατάρριψη του Air Force One— κατέφυγε σε ένα έξυπνο τέχνασμα παραπλάνησης: ο Τραμπ επιβιβάστηκε στο συνηθισμένο Boeing 747 του Air Force One μπροστά στις κάμερες και, στη συνέχεια, έκλεισαν όλα τα σκίαστρα των παραθύρων, ενώ εκείνος μπήκε κρυφά σε ένα από τα μεγάλα κοντέινερ που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά τροφίμων στην κουζίνα ενός αεροσκάφους.

Το κοντέινερ μεταφέρθηκε κατόπιν με φορτηγό σε ένα μικρότερο αεροσκάφος C-32A. Εκεί ο Τραμπ βγήκε από αυτό και επιβιβάστηκε στο αεροπλάνο — το οποίο, λόγω της παρουσίας του προέδρου, έγινε αυτομάτως το πραγματικό Air Force One. Τόσο το C-32A όσο και το 747 πέταξαν στη συνέχεια προς το Ηνωμένο Βασίλειο, με το 747 να συνεχίζει τον αντιπερισπασμό, δηλώνοντας ως αναγνωριστικό του το «Air Force One».

Στη Βρετανία, ο Τραμπ αποβιβάστηκε από το μικρότερο αεροπλάνο, επιβιβάστηκε κρυφά ξανά στο 747 και κατόπιν βγήκε από αυτό σαν να βρισκόταν μέσα καθ’ όλη τη διάρκεια της πτήσης. Στη συνέχεια, επιβιβάστηκε σε ένα άλλο 747 —το πολυτελές νέο «Air Force One 2.0» που είχε δοθεί στον Τραμπ από την κυβέρνηση του Κατάρ— για να επιστρέψει στην πατρίδα.

Μάθαμε για την αλλαγή αεροσκαφών στην Τουρκία χάρη σε αποκλειστικό ρεπορτάζ του δημοσιογράφου της Washington Post Dan Lamothe και των συνεργατών του. Νεότερες δημοσιογραφικές πληροφορίες, όμως, υποδεικνύουν ότι όλη αυτή η περιπέτεια μετατράπηκε από ταινία των Beatles σε κωμωδία των αδελφών Μαρξ.

Όπως αποδεικνύεται, ο Τραμπ δεν ήταν μόνος μέσα στο όχημα μεταφοράς τροφίμων. Ενώ οι δημοσιογράφοι και ορισμένοι άλλοι επιβαίνοντες στο αεροσκάφος δεν ενημερώθηκαν καθόλου για την απειλή, ο Τραμπ φέρεται να μπήκε στο κοντέινερ τροφοδοσίας μαζί με τρία μέλη του προσωπικού του στον Λευκό Οίκο: τον Νταν Σκαβίνο, πρώην βοηθό του στο γκολφ, και τον Γουόλτ Νάουτα, πρώην προσωπικό του υπηρέτη —οι οποίοι εργάζονται πλέον ως βοηθοί στον Λευκό Οίκο— καθώς και τη Νάταλι Χαρπ, την εκτελεστική βοηθό του.

Την ίδια ώρα, αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων, κατώτερο στρατιωτικό προσωπικό και αρκετοί Αμερικανοί πολίτες παρέμειναν μέσα σε ένα αεροσκάφος το οποίο είχε κριθεί υπερβολικά επικίνδυνο για τον πρόεδρο. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ περίμενε τον Τραμπ στο C-32A. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, όμως, βρίσκονταν στο αρχικό 747 και γνώριζαν ότι ο Τραμπ επέβαινε στο άλλο, μυστικό αεροσκάφος. Στην πτήση-δόλωμα φέρεται να επέβαιναν επίσης αρκετοί συνεργάτες του Λευκού Οίκου, μεταξύ των οποίων ο Στίβεν Μίλερ, ο Στίβεν Τσανγκ και άλλοι. Ωστόσο, η αναφορά των δημοσιογράφων που επέβαιναν στο 747 αναφέρει ότι κατά την πτήση από την Τουρκία προς το Ηνωμένο Βασίλειο «κανείς δεν επισκέφθηκε την καμπίνα του Τύπου».

Ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων είναι το σημαντικότερο πρόσωπο σε οποιοδήποτε αμερικανικό αεροσκάφος και η ασφάλειά του πρέπει να υπερισχύει κάθε άλλης ανησυχίας ή επιδίωξης. Εάν η Μυστική Υπηρεσία έκρινε ότι, για λόγους ασφαλείας, ο Τραμπ έπρεπε να φυγαδευτεί από την Τουρκία, τότε κανείς δεν θα έπρεπε να αμφισβητήσει εκ των υστέρων αυτή την απόφαση. Τώρα, όμως, που γνωρίζουμε ότι ο Τραμπ μεταφερόταν σε ένα τουρκικό αεροδρόμιο μέσα σε ένα κιβώτιο τροφοδοσίας, μαζί με τρεις αυλικούς του, γνωρίζουμε επίσης περισσότερα για αυτόν τον Λευκό Οίκο — και για τον πόλεμο στο Ιράν.

Ένα άμεσο ερώτημα είναι το εξής: Εάν η κατάσταση ήταν τόσο επικίνδυνη, γιατί απογειώθηκε εξαρχής το πρώτο 747 — και μάλιστα με δύο πρόσωπα που βρίσκονται αρκετά ψηλά στη σειρά διαδοχής του προέδρου; Ίσως η απειλή να μην ήταν τόσο σοβαρή ή οι παράμετροί της να μην είχαν προσδιοριστεί επαρκώς και η Μυστική Υπηρεσία να ενήργησε με υπερβολική προνοητικότητα. Ή ίσως ο πρόεδρος θεωρεί αποδεκτό να στείλει ως δόλωμα ένα αεροσκάφος γεμάτο αθώους Αμερικανούς, ώστε να προσελκύσει τα εχθρικά πυρά και να μπορέσει ο ίδιος να αποφύγει την επίθεση.

Είναι, βεβαίως, αλήθεια ότι οποιοσδήποτε ταξιδεύει με κυβερνητικό αεροσκάφος κοντά σε περιοχή ενεργών εχθροπραξιών αναλαμβάνει κάποιον κίνδυνο. Στα τέλη του 1990 συνόδευσα τον γερουσιαστή των ΗΠΑ για τον οποίο εργαζόμουν τότε, τον Τζον Χάιντς, σε μια επίσκεψη στην περιοχή των επιχειρήσεων «Ασπίδα της Ερήμου», κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κόλπου. Μια ομάδα γερουσιαστών είχε δανειστεί το αεροσκάφος που χρησιμοποιούσε συνήθως ο αντιπρόεδρος και, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης ασφαλείας πριν από το ταξίδι, ένας άλλος συνεργάτης της Γερουσίας ρώτησε: «Θα διατρέξουμε κίνδυνο;». Ο αξιωματούχος που έκανε την ενημέρωση απάντησε, κάπως εκνευρισμένος: «Θα πετάξετε μέσα από ενεργή εμπόλεμη ζώνη, με ένα αεροπλάνο που γράφει με τεράστια γράμματα “Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής” στο πλάι· οπότε, ναι, υπάρχει κάποιος κίνδυνος».

Αυτό, όμως, δεν είναι το είδος του κινδύνου που υποτίθεται ότι αντιμετώπιζαν όσοι επέβαιναν στο 747. Ο Τραμπ και οι άνθρωποί του διέθεταν αρκετά συγκεκριμένες πληροφορίες για μια απειλή, ώστε ο πρόεδρος, ο υπουργός Άμυνας και μερικοί στενοί του άνθρωποι να μεταφερθούν σε άλλο αεροσκάφος.

Ο τρόπος με τον οποίο εξελίχθηκε η Μεγάλη Απόδραση με το Φορτηγό Τροφοδοσίας —συμπεριλαμβανομένου του ποιους επέλεξε ο Τραμπ να πάρει μαζί του— αποκαλύπτει επίσης πολλά για τις προτεραιότητες του προέδρου. Και γιατί ο Τραμπ δεν ενημέρωσε εμπιστευτικά τους δημοσιογράφους, ακόμη κι αν δεν μπορούσε να τους πάρει όλους μαζί του στο ασφαλέστερο αεροπλάνο; Ομολογουμένως, ο πρόεδρος φαίνεται να αντιμετωπίζει με εχθρότητα το μεγαλύτερο μέρος των μέσων ενημέρωσης, οπότε ίσως απλώς να μην ενδιαφέρθηκε για την τύχη των δημοσιογράφων. Τι γίνεται, όμως, με το προσωπικό του; Η απόφαση να παραμείνουν τόσοι άνθρωποι στο σκοτάδι σχετικά με την απειλή δεν ήταν μόνο ηθικά αποκρουστική· ήταν και πολιτικά ανόητη, σε δύο επίπεδα.

Πρώτον, φανταστείτε να είχε πράγματι συμβεί κάτι στο αεροσκάφος-δόλωμα. Αργότερα, ο Τραμπ θα ήταν αναγκασμένος είτε να πει ψέματα είτε να εξηγήσει ότι γνώριζε πως μια τέτοια καταστροφή ήταν πιθανή και ότι είχε στείλει μέλη του προσωπικού της Πολεμικής Αεροπορίας και αρκετούς Αμερικανούς πολίτες —ενδεχομένως ακόμη και δύο υπουργούς— στον θάνατο, προκειμένου να καλύψει τη δική του διαφυγή.

Και δεύτερον, ο Τραμπ έχασε μια μεγάλη ευκαιρία. Εάν είχε πάρει μαζί του μερικούς δημοσιογράφους, εκείνοι θα μπορούσαν να αφηγηθούν την ιστορία ενός έξυπνου ελιγμού διαφυγής. Στο μεταξύ, το 747 θα μπορούσε να είχε παραμείνει προσωρινά στο έδαφος και οι επιβάτες του να είχαν καθυστερήσει μέχρι να εμφανιστεί ο Τραμπ στη Βρετανία, οπότε οι Ιρανοί θα διαπίστωναν ότι είχαν εξαπατηθεί.

Δεν λειτουργεί έτσι αυτός ο Λευκός Οίκος. Ο Τραμπ και οι άνθρωποί του ενήργησαν με το είδος της παράνοιας και της ανάλγητης αδιαφορίας για τις ζωές στρατιωτικών και πολιτών που έχουν χαρακτηρίσει τη θητεία του προέδρου. Ο Λευκός Οίκος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι δεν μπορεί να εμπιστευτεί τα μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, ο Τζον Κίρμπι, απόστρατος υποναύαρχος που διετέλεσε εκπρόσωπος Τύπου σε δύο κυβερνήσεις, επισήμανε χθες στο MS NOW ότι ο ίδιος είχε πολλές φορές εμπιστευτεί στους δημοσιογράφους παρόμοια απόρρητα ζητήματα και, όπως είπε, δεν είχε ποτέ «καεί» από την απόφασή του να κρατά ενήμερο τον αμερικανικό λαό.

Το ευρύτερο ζήτημα είναι ότι ο Τραμπ πιθανότατα ήθελε να θαφτεί αυτή η ιστορία, επειδή τον παρουσιάζει ως δειλό και διαψεύδει όλη την αισιόδοξη ρητορική του για τον πόλεμο. Ο Τραμπ έχει καυχηθεί —όπως έκανε και τότε στην Τουρκία— ότι οι Ιρανοί έχουν ηττηθεί και εκλιπαρούν για μια συμφωνία. Στην πραγματικότητα, οι Ιρανοί ενδέχεται να σχεδίαζαν να ανατινάξουν τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών και ορισμένους από τους κορυφαίους αξιωματούχους του.

Όταν ο Τραμπ αποχώρησε κρυφά από εκείνο το 747, δεν μιμήθηκε τον Τζον Λένον ούτε τον Γκράουτσο Μαρξ. Αντιθέτως, επιβεβαίωσε ότι ο χαρακτήρας στον οποίο μοιάζει περισσότερο είναι ο Γκρεγκ Στίλσον, ο δειλός υποψήφιος πρόεδρος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ Η νεκρή ζώνη. Η υποψηφιότητα του Στίλσον καταρρέει όταν προσπαθεί να προστατευτεί από έναν επίδοξο δολοφόνο, κρατώντας ένα παιδί μπροστά του ως ασπίδα. Προς τιμήν του, ο Τραμπ δεν άρπαξε ένα μικρό παιδί. Απλώς έστειλε στον ουρανό ένα τεράστιο αεροσκάφος-δόλωμα, γεμάτο αθώους Αμερικανούς.

Σταύρος Μαλκίδης, Οικονομολόγος, MA Πανεπιστήμιο Νέας Υόρκης (ΝYU)

Θεόδωρος Παναγιωτίδης, Καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας

Τα τελευταία χρόνια η Αλεξανδρούπολη έχει βρεθεί στο επίκεντρο ενός φαινομένου που είναι πλέον ορατό στην καθημερινότητα της πόλης: ολοένα και περισσότεροι Τούρκοι επισκέπτες περνούν τα σύνορα για να πραγματοποιήσουν αγορές στην Ελλάδα. Δεν πρόκειται μόνο για τουρισμό αναψυχής, αλλά για καταναλωτικές επισκέψεις σε σούπερ μάρκετ, καταστήματα ηλεκτρονικών, φαρμακεία, εστιατόρια και ξενοδοχεία.

Η εύκολη -και προφανής- εξήγηση είναι ότι «η Ελλάδα είναι φθηνή». Στην πραγματικότητα, όμως, το φαινόμενο αντανακλά τις μεγάλες μακροοικονομικές ανισορροπίες που δημιουργήθηκαν στην Τουρκία μετά την πανδημία.

Μετά το 2020, η τουρκική οικονομία ακολούθησε ιδιαίτερα επεκτατική νομισματική πολιτική με χαμηλά επιτόκια και έντονη πιστωτική επέκταση. Η στρατηγική αυτή ενίσχυσε την οικονομική δραστηριότητα, αλλά οδήγησε και σε έντονες πληθωριστικές πιέσεις. Η επιμονή σε χαμηλά επιτόκια, παρά τον αυξανόμενο πληθωρισμό, υπονόμευσε την αξιοπιστία της κεντρικής τράπεζας και επιτάχυνε την υποτίμηση της τουρκικής λίρας.

Από το 2023 η οικονομική πολιτική άλλαξε κατεύθυνση, με σημαντικές αυξήσεις επιτοκίων και επιστροφή σε πιο συμβατική νομισματική πολιτική. Παρότι η υποτίμηση της λίρας επιβραδύνθηκε, ο πληθωρισμός παρέμεινε πολύ υψηλός, με αποτέλεσμα οι τιμές στην Τουρκία να συνεχίσουν να αυξάνονται σημαντικά ταχύτερα από ό,τι στην Ελλάδα.

Αυτό εξηγεί γιατί η Αλεξανδρούπολη έγινε ελκυστικός προορισμός αγορών. Η ονομαστική ισοτιμία είναι μόνο μέρος της εικόνας. Το κρίσιμο είναι η σχέση των τιμών μεταξύ των δύο χωρών. Όταν οι τιμές στην Τουρκία αυξάνονται ταχύτερα από όσο υποτιμάται η λίρα, η Τουρκία γίνεται ακριβότερη σε πραγματικούς όρους. Έτσι, αρκετά αγαθά και υπηρεσίες στην Ελλάδα εμφανίζονται οικονομικότερα για τον Τούρκο καταναλωτή, ιδιαίτερα σε κατηγορίες όπως τα τρόφιμα και τα βιομηχανικά αγαθά, όπου ο πληθωρισμός υπήρξε ακόμη υψηλότερος.

Η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει ότι τέτοιες αποκλίσεις στις πραγματικές ισοτιμίες μπορούν να διαρκέσουν αρκετά χρόνια καθώς η προσαρμογή των σχετικών τιμών είναι αργή. Αντίστοιχο παράδειγμα αποτέλεσε η Βραζιλία τη δεκαετία του 1990, όπου οι εγχώριες τιμές αυξάνονταν ταχύτερα από την υποτίμηση του νομίσματος, καθιστώντας τη χώρα απρόσμενα ακριβή μέχρι την απότομη διόρθωση του 1999.

Για την Αλεξανδρούπολη, αυτό σημαίνει ότι το σημερινό κύμα αγορών δεν είναι ούτε παροδικό φαινόμενο λίγων μηνών ούτε μόνιμη μεταβολή της τοπικής οικονομίας. Μπορεί να διατηρηθεί όσο παραμένει η μακροοικονομική ανισορροπία στην Τουρκία, αλλά θα υποχωρήσει όταν μειωθεί ο πληθωρισμός ή προσαρμοστεί η ισοτιμία.

Η αυξημένη ζήτηση δημιουργεί πραγματικά οφέλη για την τοπική οικονομία, ενισχύοντας τον τζίρο των επιχειρήσεων, την απασχόληση και τον τομέα των υπηρεσιών. Ο βασικός (οικονομικός) κίνδυνος, όμως, είναι να θεωρηθεί αυτή η προσωρινή ζήτηση ως μόνιμη. Επενδύσεις που απαιτούν δεκαετίες για να αποδώσουν μπορεί να αποδειχθούν υπερβολικές εάν το κύμα διασυνοριακών αγορών εξασθενήσει.

Η αυξημένη τουριστική ζήτηση πιέζει και την αγορά κατοικίας, καθώς η επέκταση των βραχυχρόνιων μισθώσεων περιορίζει την προσφορά μακροχρόνιας κατοικίας και αυξάνει τα ενοίκια. Για τον λόγο αυτό θα μπορούσε να εξεταστεί μια στοχευμένη ρύθμιση, αντίστοιχη με εκείνη της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, με περιορισμό νέων εγγραφών στο κέντρο της πόλης εξαιρώντας τα κλειστά ακίνητα, ώστε να ενθαρρύνεται η ανακαίνισή τους.

Η συγκυρία πρέπει να αξιοποιηθεί με τρόπο που ενισχύει τη μακροχρόνια ανθεκτικότητα της πόλης. Υποδομές, ποιότητα υπηρεσιών, ανθρώπινο κεφάλαιο, logistics και δραστηριότητες που εξυπηρετούν ευρύτερα την περιφερειακή οικονομία αποτελούν ασφαλέστερες επιλογές σε σχέση με επενδύσεις οι οποίες βασίζονται αποκλειστικά στη σημερινή διαφορά τιμών Ελλάδας-Τουρκίας. Η Αλεξανδρούπολη μπορεί να μετατρέψει το σημερινό πρόσκαιρο πλεονέκτημα σε μόνινη, πιο ανθεκτική και διαφοροποιημένη ανάπτυξη.

πηγή: Μακεδονία της Κυριακής