Πανόραμα της επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας: Προηγείται η Κίνα, έπονται οι ΗΠΑ και ακολουθεί η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα (!) και μετά έρχεται – 5η – η Ευρώπη…
Από τον Yann
Πιθανότατα το διαβάζετε αυτό πολύ συχνά, επειδή είναι μια από τις προφανείς αλήθειες της εποχής μας – αυτό που ο Μπουρντιέ αποκαλούσε «πανανθρώπινες πληροφορίες» στην εποχή του (δηλαδή, πληροφορίες που δεν χρειάζονται εξήγηση, είναι προφανείς σε όλους) – η Ευρώπη υστερεί τεχνολογικά έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας. Και μετά βλέπουμε την εμφάνιση ισχυρισμών που βασίζονται, για παράδειγμα, στις γελοίες αποτιμήσεις της αμερικανικής χρηματιστηριακής αγοράς, με φράσεις όπως: «Απλώς κοιτάξτε την Nvidia, η οποία αξίζει περισσότερο από όλες τις αποτιμήσεις της ευρωπαϊκής χρηματιστηριακής αγοράς μαζί». Θεέ μου, οι ΗΠΑ επενδύουν τόσα πολλά σε κέντρα δεδομένων. Έχουμε μείνει εντελώς πίσω, είμαστε καταδικασμένοι. Συχνά διαβάζουμε τέτοια πράγματα, ειδικά όταν διαβάζουμε φιλελεύθερους στο δίκτυο X, κάτι που κάνω τακτικά, επειδή είναι συχνά πολύ αστείο, περισσότερο από πραγματικά ενημερωτικό. Και πρέπει πάντα να προσέχεις τους ιδεολογικούς σου αντιπάλους.
Δεν λέω λοιπόν ότι η Ευρώπη δεν υστερεί τεχνολογικά. Τα χαμηλά επίπεδα επενδύσεων τα τελευταία 50 χρόνια εξηγούν αυτή την καθυστέρηση, και θα συζητήσουμε τις αιτίες αργότερα, οι οποίες συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Αλλά ούτε οι αποτιμήσεις των εταιρειών στο χρηματιστήριο ούτε η κατασκευή κέντρων δεδομένων είναι αξιόπιστοι δείκτες.
Θα μπορούσε κανείς ακόμη και να ισχυριστεί ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε μια πολύ σοβαρή φούσκα που θα προκαλέσει σημαντική ζημιά όταν σκάσει. Αυτά τα φαινόμενα φρενήρους επένδυσης δεν αποτελούν ένδειξη επιστημονικού δυναμισμού, αλλά μάλλον ενός αχαλίνωτου καπιταλισμού που βυθίζεται στον οικονομικό μηδενισμό. Γνωρίζουμε από την εποχή της μανίας με τις τουλίπες ότι ο καπιταλισμός έχει μια παράξενη ικανότητα να βυθίζεται σε φούσκες, επειδή, όπως το έθεσε τόσο εύστοχα ο Κέινς, για να κερδίσεις στο χρηματιστήριο είναι καλύτερο να κάνεις λάθος με το πλήθος παρά να είσαι σωστός εναντίον του. Βασικά, είναι λογικό, από ατομική οπτική γωνία, να ακολουθείς το κοπάδι, ακόμα κι αν ξέρεις ότι κατευθύνεται προς τη σφαγή. Αυτοί που πλουτίζουν είναι αυτοί που φεύγουν από τη φούσκα λίγο πριν σκάσει.
Ευτυχώς…υπάρχει η Κίνα!
Οι τρέχουσες επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη στις ΗΠΑ δεν αποτελούν καθόλου ένδειξη επιστημονικού δυναμισμού. Υποδεικνύουν κυρίως μια οικονομία που λειτουργεί πολύ κακώς, επειδή παράλληλα με αυτό, η υπόλοιπη βιομηχανία υποφέρει από χρόνια υποεπένδυση. Όπως εύστοχα ανέφερε ο οικονομολόγος Jean-Luc Gréau στο βιβλίο του, το οποίο συχνά παραθέτω, * Το Μέλλον του Καπιταλισμού*, με τον τρέχοντα ρυθμό προόδου, οι καπιταλιστές θα χρηματοδοτούν μόνο εξαιρετικά επικερδείς δραστηριότητες, παραμελώντας όλες τις βασικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής τροφίμων, αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις να παράγουν βασικά αγαθά για να αντισταθμίσουν. Το έγραψε αυτό το 2005, και είναι σαφές ότι αυτή η τάση εντείνεται, και ότι σύντομα ακόμη και η βασική παραγωγή μπορεί να μην καλύπτεται πλέον από το παραδοσιακό καπιταλιστικό σύστημα. Η έκρηξη των τιμών RAM για τους υπολογιστές και τους υπολογιστές γενικότερα είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ευτυχώς για εμάς, η Κίνα ξεκινά τη μαζική παραγωγή μνήμης, οδηγώντας τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Samsung να πει ότι οι τιμές της RAM είναι πιθανό να καταρρεύσουν τον επόμενο χρόνο.
Σωστά διαβάσατε: η κομμουνιστική Κίνα, αυτή που κάνει στρατηγικά σχέδια όπως η Γαλλία τη δεκαετία του 1960, θα μπορούσε να σώσει την αγορά των μικροϋπολογιστών. Όλα αυτά επειδή η απληστία του δυτικού καπιταλισμού οδηγεί σε ελλείψεις στην αγορά για να τροφοδοτήσει την περίφημη φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης και τα γιγάντια κέντρα δεδομένων της. Στο τέλος, στοιχηματίζω ότι η Κίνα θα κάνει μια περιουσία, κυριαρχώντας σε έναν τομέα που μέχρι τώρα κυριαρχούνταν κυρίως από αμερικανικές ή ταϊβανέζικες μάρκες, ενώ από την άλλη πλευρά, τα κέρδη που θα προκύψουν από την τεχνητή νοημοσύνη θα είναι πολύ απογοητευτικά και οι ΗΠΑ θα έχουν έναν μεγάλο αριθμό άχρηστων και άσχημων κτιρίων να κατεδαφίσουν στην επικράτειά τους. Μια φούσκα που τελικά θα επιδεινώσει την εξάρτηση των ΗΠΑ από αγαθά που παράγονται όχι μόνο στην Κίνα, αλλά και στην Ταϊβάν, κάτι που ισοδυναμεί σχεδόν με το ίδιο πράγμα.
Ευρώπη: μείωση κρατικών επενδύσεων και γεννήσεων
Ας επιστρέψουμε όμως στο θέμα μας, παρόλο που σχετίζεται με την καινοτομία. Ενώ η καινοτομία στις ΗΠΑ μπορεί να είναι υψηλότερη από αυτήν της ΕΕ, δεν πρέπει να παραπλανηθούμε. Οι ΗΠΑ έχουν σε μεγάλο βαθμό αναθέσει την έρευνά τους σε εξωτερικούς συνεργάτες και οι μεγάλες αμερικανικές εταιρείες δεν επικεντρώνουν απαραίτητα την έρευνά τους στις ΗΠΑ. Ουσιαστικά, πρέπει να κάνουμε διάκριση μεταξύ των καταθέσεων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και αυτού που ονομάζουμε έρευνα καθαυτή. Συχνά, αυτά τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας βασίζονται σε διεθνείς ομάδες, γεγονός που καθιστά δύσκολη την απόδοση πίστωσης σε οποιαδήποτε συγκεκριμένη εθνικότητα. Ένα άλλο κρίσιμο σημείο είναι ότι η επιστημονική κυριαρχία των ΗΠΑ πηγάζει σε μεγάλο βαθμό από τη λεηλασία ξένων ταλέντων. Σήμερα, τα ερευνητικά κέντρα των ΗΠΑ θα δυσκολεύονταν να λειτουργήσουν χωρίς Κινέζους φοιτητές, κάτι που ακριβώς οδήγησε τον Τραμπ να υποχωρήσει από τους περιορισμούς μετανάστευσης σε αυτούς τους τομείς. Δεν βρισκόμαστε πλέον στην εποχή των θριαμβευτικών ΗΠΑ του Ρίτσαρντ Φάινμαν, αν και είχαν ήδη απορροφήσει ένα σημαντικό μέρος των πνευματικών τους πόρων από την Ευρώπη τότε. Συνολικά, ενώ μπορεί να μην στερείται χρημάτων, το αμερικανικό ερευνητικό σύστημα στερείται ταλέντου λόγω της απουσίας ενός πραγματικά λειτουργικού και αξιοκρατικού εκπαιδευτικού συστήματος. Οι νέοι απομακρύνονται από την επιστήμη. Με την άνοδο της Κίνας, είναι πολύ πιθανό τα αμερικανικά εργαστήρια τελικά να δυσκολευτούν ολοένα και περισσότερο να προσελκύσουν επιστήμονες από όλο τον κόσμο, όπως συμβαίνει από το τέλος του
Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η Ευρώπη, συνολικά, δεν έχει αυτό το πρόβλημα, εκτός ίσως από τη Γαλλία, η οποία σταδιακά καταστρέφει το εκπαιδευτικό της σύστημα. Το πρόβλημα στην Ευρώπη πηγάζει περισσότερο από την έλλειψη συνολικών επενδύσεων στην έρευνα, είτε δημόσια είτε ιδιωτική, και φυσικά από την κατάρρευση του ποσοστού γεννήσεων, η οποία μειώνει μηχανικά τον αριθμό των μορφωμένων νέων. Αλλά αυτή είναι μια άλλη συζήτηση, η οποία επηρεάζει πλέον όλες τις μεγάλες χώρες, αν και με διαφορετικούς ρυθμούς. Αξίζει να σημειωθεί μια σημαντική πολιτισμική διαφορά μεταξύ της γηραιάς ηπείρου και των ΗΠΑ: στην Ευρώπη, η επιστήμη δεν είχε πάντα καθαρά οικονομικούς στόχους. Η εμμονή με τις καταθέσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας είναι πραγματικά ένα τυπικά αμερικανικό φαινόμενο. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι υπάρχει ένα πολιτισμικό χαρακτηριστικό στην αμερικανική επιστήμη: η τάση να τη θεωρούν απλώς ως εργαλείο οικονομικού εμπλουτισμού, ενώ οι Ευρωπαίοι, ιδιαίτερα στη Γαλλία, ίσως γενικά έχουν μια πιο ανθρωπιστική άποψη για την επιστήμη. Ας πούμε απλώς ότι το αντανακλαστικό της ευρεσιτεχνίας σαφώς δεν είναι τόσο ισχυρό όσο στις ΗΠΑ.
Δεν αφήνουμε τα πάντα στην Αγορά…
Ο δεύτερος παράγοντας που διακρίνει την Ευρώπη από τις ΗΠΑ, ή ακόμα και από την Κίνα και την υπόλοιπη Ασία, είναι η σημαντική αποδυνάμωση των κρατών στον επιστημονικό σχεδιασμό και τις επενδύσεις. Αυτό είναι ένα βαθιά ριζωμένο χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, η οποία έχει ευνοήσει την ιδεολογία της αγοράς εις βάρος του σχεδιασμού και των επενδύσεων σε σημαντικές τεχνικές και επιστημονικές κατευθύνσεις.
Η μεγαλύτερη απόδειξη αυτού είναι ότι η σημερινή Ευρώπη εξακολουθεί να ευδοκιμεί χάρη στις τεχνικές και επιστημονικές πρωτοβουλίες που ανέπτυξαν τα κράτη μέλη πριν από την εδραίωση της ευρωπαϊκής ισχύος, όπως αποδεικνύεται από εταιρείες όπως η Airbus και η Arianespace. Η ΕΕ, έχοντας επιλέξει μια καθαρά αγορακεντρική προσέγγιση και ελεύθερο ανταγωνισμό, παραδόξως διαπιστώνει ότι εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τεχνολογίες που δεν ελέγχει. Αυτή είναι πιθανώς μια από τις μεγαλύτερες αποτυχίες της κλασικής φιλελεύθερης ιδεολογίας.
Ποιος θα φανταζόταν πριν 50 χρόνια, η Ευρώπη να ζητάει κινεζικές τεχνολογίες για να κατασκευάζει αυτοκίνητα;
Πράγματι, αυτή η ιδεολογία υποστηρίζει ότι η καινοτομία πηγάζει από την ατομική πρωτοβουλία και μόνο από αυτήν. Το κράτος μπορεί μόνο να καταπνίξει τη δημιουργικότητα. Ωστόσο, στην πράξη, ισχύει το αντίθετο: τα παρεμβατικά κράτη είναι αυτά που καινοτομούν περισσότερο και τροφοδοτούν περισσότερο την παγκόσμια τεχνολογική δημιουργικότητα. Οι ΗΠΑ δεν αποτελούν εξαίρεση από αυτή την άποψη, καθώς χρηματοδοτούν μαζικά τον ιδιωτικό τομέα μέσω επιδοτήσεων και πρακτικών προστατευτισμού για να ευνοήσουν τις εγχώριες εταιρείες.
Η πραγματική αιτία της επιστημονικής παρακμής της ΕΕ, επομένως, δεν έγκειται στα πρότυπα ή στον λεγόμενο κρατισμό της ηπείρου, αλλά μάλλον στη στάση laissez-faire που έχει ενσταλαχθεί στο μυαλό των ελίτ τα τελευταία 50 χρόνια, η οποία έχει οδηγήσει τα ευρωπαϊκά κράτη να πιστεύουν ότι δεν έχουν τίποτα να κάνουν για να αναπτύξουν τη βιομηχανία και την τεχνολογία στην Ευρώπη.
Ακριβή η εξάρτησή μας
«Αφήστε την αγορά να κάνει τη δουλειά της και όλα θα πάνε καλά» – αποτέλεσμα 50 ετών αυτού του καθεστώτος: Οι Γάλλοι βιομήχανοι ζητούν από τους Κινέζους να τους διδάξουν πώς να κατασκευάζουν αυτοκίνητα. Αν θέλουμε να ανακτήσουμε τον έλεγχο του πεπρωμένου μας, πρέπει να ξεκινήσουμε πετώντας την ιδεολογία της αγοράς και ξαναμαθαίνοντας τον παλιό καλό Κολμπερτισμό. Το κράτος δεν κάνει τα πάντα, αλλά παρέχει ώθηση και κατεύθυνση, όπως ακριβώς κάναμε τη δεκαετία του 1970 με την πυρηνική ενέργεια. Χωρίς την κρατική παρέμβαση, δεν θα είχαμε ποτέ αυτόν τον πυρηνικό στόλο που μας προστατεύει ακόμα και σήμερα από τις διεθνείς ενεργειακές αβεβαιότητες. Πρέπει να ξαναμάθουμε πώς να το κάνουμε αυτό σε βασικούς και πρώτιστους τομείς, διαφορετικά θα συνεχίσουμε να γινόμαστε φτωχότεροι και πιο εξαρτημένοι από ξένους λαούς που θα μας κάνουν να πληρώσουμε ακριβά για την εξάρτησή μας.
Πηγή:https://reseauinternational.net/le-declin-scientifique-europeen/
Στην επιστήμη και την τεχνολογία, η Κίνα κυριαρχεί στον κόσμο, όχι πλέον στην πραγματικότητα οι ΗΠΑ.
Πιθανότατα το διαβάζετε αυτό πολύ συχνά επειδή είναι μια από τις προφανείς αλήθειες της εποχής μας, αυτό που ο Μπουρντιέ αποκαλούσε «πανανθρώπινες πληροφορίες» στην εποχή του – δηλαδή, πληροφορίες που δεν χρειάζονται εξήγηση, είναι προφανείς σε όλους – η Ευρώπη υστερεί τεχνολογικά έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας. Και μετά βλέπουμε την εμφάνιση ισχυρισμών που βασίζονται, για παράδειγμα, στις γελοίες αποτιμήσεις της αμερικανικής χρηματιστηριακής αγοράς, με φράσεις όπως: «Απλώς κοιτάξτε την Nvidia, η οποία αξίζει περισσότερο από όλες τις αποτιμήσεις της ευρωπαϊκής χρηματιστηριακής αγοράς μαζί». Θεέ μου, οι ΗΠΑ επενδύουν τόσα πολλά σε κέντρα δεδομένων. Έχουμε μείνει εντελώς πίσω, είμαστε καταδικασμένοι. Συχνά διαβάζουμε τέτοια πράγματα, ειδικά όταν διαβάζουμε φιλελεύθερους και φιλελεύθερους στο δίκτυο X, κάτι που κάνω τακτικά, επειδή είναι συχνά πολύ αστείο, περισσότερο από πραγματικά ενημερωτικό. Και πρέπει πάντα να προσέχεις τους ιδεολογικούς σου αντιπάλους.
Δεν λέω λοιπόν ότι η Ευρώπη δεν υστερεί τεχνολογικά. Τα χαμηλά επίπεδα επενδύσεων τα τελευταία 50 χρόνια εξηγούν αυτή την καθυστέρηση, και θα συζητήσουμε τις αιτίες αργότερα, οι οποίες συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Αλλά ούτε οι αποτιμήσεις των εταιρειών στο χρηματιστήριο ούτε η κατασκευή κέντρων δεδομένων είναι αξιόπιστοι δείκτες. Θα μπορούσε κανείς ακόμη και να ισχυριστεί ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε μια πολύ σοβαρή φούσκα που θα προκαλέσει σημαντική ζημιά όταν σκάσει. Αυτά τα φαινόμενα φρενήρους επένδυσης δεν αποτελούν ένδειξη επιστημονικού δυναμισμού, αλλά μάλλον ενός αχαλίνωτου καπιταλισμού που βυθίζεται στον οικονομικό μηδενισμό. Γνωρίζουμε από την εποχή της μανίας με τις τουλίπες ότι ο καπιταλισμός έχει μια παράξενη ικανότητα να βυθίζεται σε φούσκες, επειδή, όπως το έθεσε τόσο εύστοχα ο Κέινς, για να κερδίσεις στο χρηματιστήριο είναι καλύτερο να κάνεις λάθος με το πλήθος παρά να είσαι σωστός εναντίον του. Βασικά, είναι λογικό, από ατομική οπτική γωνία, να ακολουθείς το κοπάδι, ακόμα κι αν ξέρεις ότι κατευθύνεται προς τη σφαγή. Αυτοί που πλουτίζουν είναι αυτοί που φεύγουν από τη φούσκα λίγο πριν σκάσει.
Οι τρέχουσες επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη στις ΗΠΑ δεν αποτελούν καθόλου ένδειξη επιστημονικού δυναμισμού. Υποδεικνύουν κυρίως μια οικονομία που λειτουργεί πολύ κακώς, επειδή παράλληλα με αυτό, η υπόλοιπη βιομηχανία υποφέρει από χρόνια υποεπένδυση. Όπως εύστοχα ανέφερε ο οικονομολόγος Jean-Luc Gréau στο βιβλίο του, το οποίο συχνά παραθέτω, * Το Μέλλον του Καπιταλισμού*, με τον τρέχοντα ρυθμό προόδου, οι καπιταλιστές θα χρηματοδοτούν μόνο εξαιρετικά επικερδείς δραστηριότητες, παραμελώντας όλες τις βασικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής τροφίμων, αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις να παράγουν βασικά αγαθά για να αντισταθμίσουν. Το έγραψε αυτό το 2005, και είναι σαφές ότι αυτή η τάση εντείνεται, και ότι σύντομα ακόμη και η βασική παραγωγή μπορεί να μην καλύπτεται πλέον από το παραδοσιακό καπιταλιστικό σύστημα. Η έκρηξη των τιμών RAM για τους υπολογιστές και τους υπολογιστές γενικότερα είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ευτυχώς για εμάς, η Κίνα ξεκινά τη μαζική παραγωγή μνήμης, οδηγώντας τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Samsung να πει ότι οι τιμές της RAM είναι πιθανό να καταρρεύσουν τον επόμενο χρόνο.
Σωστά διαβάσατε: η κομμουνιστική Κίνα, αυτή που κάνει στρατηγικά σχέδια όπως η Γαλλία τη δεκαετία του 1960, θα μπορούσε να σώσει την αγορά των μικροϋπολογιστών. Όλα αυτά επειδή η απληστία του δυτικού καπιταλισμού οδηγεί σε ελλείψεις στην αγορά για να τροφοδοτήσει την περίφημη φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης και τα γιγάντια κέντρα δεδομένων της. Στο τέλος, στοιχηματίζω ότι η Κίνα θα κάνει μια περιουσία, κυριαρχώντας σε έναν τομέα που μέχρι τώρα κυριαρχούνταν κυρίως από αμερικανικές ή ταϊβανέζικες μάρκες, ενώ από την άλλη πλευρά, τα κέρδη που θα προκύψουν από την τεχνητή νοημοσύνη θα είναι πολύ απογοητευτικά και οι ΗΠΑ θα έχουν έναν μεγάλο αριθμό άχρηστων και άσχημων κτιρίων να κατεδαφίσουν στην επικράτειά τους. Μια φούσκα που τελικά θα επιδεινώσει την εξάρτηση των ΗΠΑ από αγαθά που παράγονται όχι μόνο στην Κίνα, αλλά και στην Ταϊβάν, κάτι που ισοδυναμεί σχεδόν με το ίδιο πράγμα.
Η ΕΕ, ένας παράδεισος laissez-faire χωρίς καινοτομία
Ας επιστρέψουμε όμως στο θέμα μας, παρόλο που σχετίζεται με την καινοτομία. Ενώ η καινοτομία στις ΗΠΑ μπορεί να είναι υψηλότερη από αυτήν της ΕΕ, δεν πρέπει να παραπλανηθούμε. Οι ΗΠΑ έχουν σε μεγάλο βαθμό αναθέσει την έρευνά τους σε εξωτερικούς συνεργάτες και οι μεγάλες αμερικανικές εταιρείες δεν επικεντρώνουν απαραίτητα την έρευνά τους στις ΗΠΑ. Ουσιαστικά, πρέπει να κάνουμε διάκριση μεταξύ των καταθέσεων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και αυτού που ονομάζουμε έρευνα καθαυτή. Συχνά, αυτά τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας βασίζονται σε διεθνείς ομάδες, γεγονός που καθιστά δύσκολη την απόδοση πίστωσης σε οποιαδήποτε συγκεκριμένη εθνικότητα. Ένα άλλο κρίσιμο σημείο είναι ότι η επιστημονική κυριαρχία των ΗΠΑ πηγάζει σε μεγάλο βαθμό από τη λεηλασία ξένων ταλέντων. Σήμερα, τα ερευνητικά κέντρα των ΗΠΑ θα δυσκολεύονταν να λειτουργήσουν χωρίς Κινέζους φοιτητές, κάτι που ακριβώς οδήγησε τον Τραμπ να υποχωρήσει από τους περιορισμούς μετανάστευσης σε αυτούς τους τομείς. Δεν βρισκόμαστε πλέον στην εποχή των θριαμβευτικών ΗΠΑ του Ρίτσαρντ Φάινμαν, αν και είχαν ήδη απορροφήσει ένα σημαντικό μέρος των πνευματικών τους πόρων από την Ευρώπη τότε. Συνολικά, ενώ μπορεί να μην στερείται χρημάτων, το αμερικανικό ερευνητικό σύστημα στερείται ταλέντου λόγω της απουσίας ενός πραγματικά λειτουργικού και αξιοκρατικού εκπαιδευτικού συστήματος. Οι νέοι απομακρύνονται από την επιστήμη. Με την άνοδο της Κίνας, είναι πολύ πιθανό τα αμερικανικά εργαστήρια τελικά να δυσκολευτούν ολοένα και περισσότερο να προσελκύσουν επιστήμονες από όλο τον κόσμο, όπως συμβαίνει από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η Ευρώπη, συνολικά, δεν έχει αυτό το πρόβλημα, εκτός ίσως από τη Γαλλία, η οποία σταδιακά καταστρέφει το εκπαιδευτικό της σύστημα. Το πρόβλημα στην Ευρώπη πηγάζει περισσότερο από την έλλειψη συνολικών επενδύσεων στην έρευνα, είτε δημόσια είτε ιδιωτική, και φυσικά από την κατάρρευση του ποσοστού γεννήσεων, η οποία μειώνει μηχανικά τον αριθμό των μορφωμένων νέων. Αλλά αυτή είναι μια άλλη συζήτηση, η οποία επηρεάζει πλέον όλες τις μεγάλες χώρες, αν και με διαφορετικούς ρυθμούς. Αξίζει να σημειωθεί μια σημαντική πολιτισμική διαφορά μεταξύ της γηραιάς ηπείρου και των ΗΠΑ: στην Ευρώπη, η επιστήμη δεν είχε πάντα καθαρά οικονομικούς στόχους. Η εμμονή με τις καταθέσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας είναι πραγματικά ένα τυπικά αμερικανικό φαινόμενο. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι υπάρχει ένα πολιτισμικό χαρακτηριστικό στην αμερικανική επιστήμη: η τάση να τη θεωρούν απλώς ως εργαλείο οικονομικού εμπλουτισμού, ενώ οι Ευρωπαίοι, ιδιαίτερα στη Γαλλία, ίσως γενικά έχουν μια πιο ανθρωπιστική άποψη για την επιστήμη. Ας πούμε απλώς ότι το αντανακλαστικό της ευρεσιτεχνίας σαφώς δεν είναι τόσο ισχυρό όσο στις ΗΠΑ.
Ο δεύτερος παράγοντας που διακρίνει την Ευρώπη από τις ΗΠΑ, ή ακόμα και από την Κίνα και την υπόλοιπη Ασία, είναι η σημαντική αποδυνάμωση των κρατών στον επιστημονικό σχεδιασμό και τις επενδύσεις. Αυτό είναι ένα βαθιά ριζωμένο χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, η οποία έχει ευνοήσει την ιδεολογία της αγοράς εις βάρος του σχεδιασμού και των επενδύσεων σε σημαντικές τεχνικές και επιστημονικές κατευθύνσεις. Η μεγαλύτερη απόδειξη αυτού είναι ότι η σημερινή Ευρώπη εξακολουθεί να ευδοκιμεί χάρη στις τεχνικές και επιστημονικές πρωτοβουλίες που ανέπτυξαν τα κράτη μέλη πριν από την εδραίωση της ευρωπαϊκής ισχύος, όπως αποδεικνύεται από εταιρείες όπως η Airbus και η Arianespace. Η ΕΕ, έχοντας επιλέξει μια καθαρά αγορακεντρική προσέγγιση και ελεύθερο ανταγωνισμό, παραδόξως διαπιστώνει ότι εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τεχνολογίες που δεν ελέγχει. Αυτή είναι πιθανώς μια από τις μεγαλύτερες αποτυχίες της κλασικής φιλελεύθερης ιδεολογίας. Πράγματι, αυτή η ιδεολογία υποστηρίζει ότι η καινοτομία πηγάζει από την ατομική πρωτοβουλία και μόνο από αυτήν. Το κράτος μπορεί μόνο να καταπνίξει τη δημιουργικότητα. Ωστόσο, στην πράξη, ισχύει το αντίθετο: τα παρεμβατικά κράτη είναι αυτά που καινοτομούν περισσότερο και τροφοδοτούν περισσότερο την παγκόσμια τεχνολογική δημιουργικότητα. Οι ΗΠΑ δεν αποτελούν εξαίρεση από αυτή την άποψη, καθώς χρηματοδοτούν μαζικά τον ιδιωτικό τομέα μέσω επιδοτήσεων και πρακτικών προστατευτισμού για να ευνοήσουν τις εγχώριες εταιρείες.
Η πραγματική αιτία της επιστημονικής παρακμής της ΕΕ, επομένως, δεν έγκειται στα πρότυπα ή στον λεγόμενο κρατισμό της ηπείρου, αλλά μάλλον στη στάση laissez-faire που έχει ενσταλαχθεί στο μυαλό των ελίτ τα τελευταία 50 χρόνια, η οποία έχει οδηγήσει τα ευρωπαϊκά κράτη να πιστεύουν ότι δεν έχουν τίποτα να κάνουν για να αναπτύξουν τη βιομηχανία και την τεχνολογία στην Ευρώπη. «Αφήστε την αγορά να κάνει τη δουλειά της και όλα θα πάνε καλά» – αποτέλεσμα 50 ετών αυτού του καθεστώτος: Οι Γάλλοι βιομήχανοι ζητούν από τους Κινέζους να τους διδάξουν πώς να κατασκευάζουν αυτοκίνητα. Αν θέλουμε να ανακτήσουμε τον έλεγχο του πεπρωμένου μας, πρέπει να ξεκινήσουμε πετώντας την ιδεολογία της αγοράς και ξαναμαθαίνοντας τον παλιό καλό Κολμπερτισμό. Το κράτος δεν κάνει τα πάντα, αλλά παρέχει ώθηση και κατεύθυνση, όπως ακριβώς κάναμε τη δεκαετία του 1970 με την πυρηνική ενέργεια. Χωρίς την κρατική παρέμβαση, δεν θα είχαμε ποτέ αυτόν τον πυρηνικό στόλο που μας προστατεύει ακόμα και σήμερα από τις διεθνείς ενεργειακές αβεβαιότητες. Πρέπει να ξαναμάθουμε πώς να το κάνουμε αυτό σε βασικούς και προτεραιοποιημένους τομείς, διαφορετικά θα συνεχίσουμε να γινόμαστε φτωχότεροι και πιο εξαρτημένοι από ξένους λαούς που θα μας κάνουν να πληρώσουμε ακριβά για την εξάρτησή μας.
Πηγή: Η σωστή δοσολογία
