Στις 3 Σεπτεμβρίου 1974, ο Ανδρέας Παπανδρέου παρουσίασε την ιδρυτική διακήρυξη του ΠΑΣΟΚ. Δεν ανακοίνωσε απλώς τη δημιουργία ενός ακόμη κόμματος. Επιχείρησε να δώσει πολιτική φωνή σε κοινωνικές δυνάμεις που, παρά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, παρέμεναν στο περιθώριο της εξουσίας: εργαζομένους, αγρότες, μικρομεσαίους, νέους, γυναίκες και πολίτες σημαδεμένους από τις διώξεις του μετεμφυλιακού κράτους.
Η μεγάλη δύναμη του Ανδρέα Παπανδρέου ήταν ότι κατάλαβε την εποχή του. Μίλησε σε μια κοινωνία που δεν ζητούσε μόνο καλύτερη διαχείριση, αλλά αναγνώριση, αξιοπρέπεια και συμμετοχή. Μετέτρεψε το «μη προνομιούχο» τμήμα της Ελλάδας από εκλογικό ακροατήριο σε πρωταγωνιστή της πολιτικής ζωής. Έδωσε στους αποκλεισμένους την αίσθηση ότι το κράτος μπορούσε, επιτέλους, να γίνει και δικό τους.
Το ΠΑΣΟΚ του 1974 δεν γεννήθηκε ως συμπλήρωμα του υπάρχοντος συστήματος. Αυτοπροσδιορίστηκε ως κίνημα ρήξης και αλλαγής, με αιτήματα την εθνική ανεξαρτησία, τη λαϊκή κυριαρχία, την κοινωνική απελευθέρωση και τη δημοκρατική διαδικασία. Πολλές από τις διακηρύξεις του αναπροσαρμόστηκαν όταν το κόμμα ανέλαβε την εξουσία. Ωστόσο, η κοινωνική κατεύθυνση της πρώτης περιόδου άφησε βαθύ αποτύπωμα: αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, δημιουργία του Εθνικού Συστήματος Υγείας, μεταρρύθμιση του οικογενειακού δικαίου, ενίσχυση της περιφέρειας και διεύρυνση των κοινωνικών δικαιωμάτων.
Ο Ανδρέας δεν υπήρξε αλάνθαστος. Η διακυβέρνησή του είχε αντιφάσεις, υπερβολές και πρακτικές που επιβάρυναν το κράτος. Δεν κρίνεται όμως μόνο από τους οικονομικούς δείκτες ή τα λάθη της εξουσίας. Κρίνεται και από το γεγονός ότι άλλαξε τον κοινωνικό συσχετισμό, νομιμοποίησε ιστορικά αποκλεισμένους πολίτες και επέβαλε μια νέα γλώσσα συμμετοχής στη δημόσια ζωή.
Οι διάδοχοί του κληρονόμησαν ένα μεγάλο κόμμα, αλλά όχι πάντοτε την πολιτική του τόλμη. Σταδιακά, το ΠΑΣΟΚ απομακρύνθηκε από τον χαρακτήρα του κοινωνικού κινήματος και πλησίασε το πρότυπο ενός κλασικού ευρωπαϊκού αστικού κόμματος: περισσότερο τεχνοκρατικό, περισσότερο προβλέψιμο και στενότερα συνδεδεμένο με τους μηχανισμούς διαχείρισης της εξουσίας. Ο εκσυγχρονισμός έφερε σημαντικές επιτυχίες, αλλά αποδυνάμωσε τον δεσμό με εκείνους που δεν χωρούσαν εύκολα στους αριθμούς της οικονομικής σύγκλισης.
Με τον χρόνο, το κόμμα που υποσχέθηκε να αλλάξει το σύστημα έγινε ένας από τους βασικούς διαχειριστές του. Η ιστορική του ταυτότητα μετατράπηκε συχνά σε επετειακό σύμβολο και ο πράσινος ήλιος σε ανάμνηση μιας κοινωνικής κινητικότητας που δεν ήταν πλέον αυτονόητη. Η μετέπειτα υιοθέτηση του ονόματος «Κίνημα Αλλαγής» δεν μπορούσε από μόνη της να επαναφέρει τον κινηματικό χαρακτήρα που είχε χαθεί.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η κληρονομιά του ΠΑΣΟΚ εξαντλήθηκε. Σημαίνει ότι δεν αρκεί η επίκλησή της. Η 3η του Σεπτέμβρη δεν είναι ιδιοκτησία ενός κομματικού μηχανισμού ούτε οικογενειακό κειμήλιο. Είναι η υπενθύμιση ότι ένα κόμμα αποκτά ιστορική σημασία όταν εκφράζει πραγματικές κοινωνικές ανάγκες και όχι όταν περιορίζεται στην αναζήτηση μιας καλύτερης θέσης μέσα στο υπάρχον σύστημα.
Η ουσιαστικότερη τιμή στον Ανδρέα Παπανδρέου δεν είναι η νοσταλγία. Είναι η επαναφορά της πολιτικής στο πεδίο της κοινωνικής αλλαγής. Γιατί το ΠΑΣΟΚ έγινε μεγάλο όταν υποσχέθηκε να μεταμορφώσει την Ελλάδα — όχι όταν έμαθε απλώς να τη διαχειρίζεται.
Ο αείμνηστος -πολλά φιλόδοξος-Ανδρέας Παπανδρέου αν,
τον Ιούλιο του 1965 δεν έπειθε τον πατέρα του ”Γέρο της Δημοκρατίας” να γίνουν ”αντισυστημικοί” -εν αγνοία του κόμματος των δέκα πρωθυπουργήσιμων στελεχών της και του συνόλου της Κοινοβουλευτικής ομάδος της Ενώσεως Κέντρου ,
δεν θα είχε ιδρύσει το ΠΑΣΟΚ μετά την κατάρρευση της 7ετίας και ούτε θα μακροημέρευε αν,
δεν έδιωχνε τον Κωνσταντίνο Καραμανλή από Πρόεδρο της Δημοκρατίας το 1985 και δεν άλλαζε σε πρωθυπουργικό του Σύνταγμα του 1975 . ΚΑΙ
με αυτά που ”μας άφησε” θα ήταν ο χειρότερος πρωθυπουργός -και ως προσωπικότητα-της μεταπολεμικής Ελλάδος.
Καιρός οι κάποιας ηλικίας και με γνώσεις και εμπειρίες να ”μετρήσουμε” τα υπέρ και τα κατά όλων όσους μας κυβέρνησαν και μας έφεραν στην κατάσταση που βιώνουμε, ιδίως για τα πατριωτικά θέματα ,γιατί
”ουκ επ’άρτω μόνον ζήσεται άνθρωπος” .
Υ.Γ Το τραγικό είναι ότι και σήμερα,
-με την συμμετοχή της Πατρίδος μας σε υπερεθνικούς οργανισμούς και την ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων και ανθρώπων- εμφανίζονται και πάλι ”αντισυστημικοί”, επίδοξοι για την εξουσία (που αν τους την δώσουμε ΘΑ ΜΑΣ ΘΑΨΟΥΝ) .
Σταύρος Αθαν.Ναλμπάντης
Ο Παπανδρέου μάλλον δεν ήξερε ούτε ο ίδιος τι ήθελε. Ήταν εντελώς αλλοπρόσαλλος. Το αρχικό του όνειρο ήταν να δημιουργήσει ένα μονοκκαμτικό, μπααθικό κράτος και γι αυτό οι “φίλοι” του ήταν οι Καντάφι, Άσσαντ, Σαντάμ Χουσεΐν και λοιπά τέτοια κατακάθια. Το πράσσινο χρώμα τού κόμματός του είναι το χρώμα τού Ισλάμ και όλων των ανωτέρω αποβρασμάτων.
Όχι, δεν έφερε “δημοκρατία” στην χώρα, αφού για να πετύχεις κάτι, έπρεπε να είσαι γραμμένος στην κλαδική. Και κλαδικές υπήρχαν σε κάθε γειτονιά, η οποία έπρεπε να εκλέξει και πρόεδρο και σε “σημάδευαν”, αν δεν πήγαινες στις συγκεντρώσεις των. Ο Παπανδρέου έκαμε αυτό που έκαμαν όλοι οι ολοκληρωτικού τύπου δικτάτορες, ήτοι Χίτλερ, Μουσσολίνι, Στάλιν κλπ. Προσπάθησε να βάλει το κόμμα παντού, στα πανεπιστήμια (εκεί υπήρχαν κόμματα), στα σχολεία με τα 15μελή και λοιπές κομματικές ανοησίες, στα εμπορικά επιμελητληρια (πρώτη φορά είδα να κατεβαίνει υποψήφιος πρόεδρος στο ΕΒΕΗ και να λένε ότι “προσκειται στο τάδε κόμμα).
Αν ζητούσες να σε μεταθέσουν στην ίδια πόλη με την γυναίκα σου, έπρεπε να είσαι γραμμένος στην οικεία κλαδική, άλλως αυτή θα παρέμενε στην Κρήτη κι εσύ στην Αθήνα κι αν πολυδιαμαρτυρόσσουν υπήρχε και η απειλή για μετάθεση στο Σουφλί.
Αφού καταχρέωσε την χώρα για να διορίζει πρασινοφρουρούς (ό,τι δηλαδή έκαναν όλοι οι μονοκομματικοί δικτάτορες), ήτοι ό,τι πιο άχρηστο υπήρχε στην κοινωνία, ανθρώπους που τούς ξέραμε καλά, δυστυχώς, αυτοί στις υπηρεσίες των είχαν καθήκον να παρακολουθούν και να καρφώνουν όσους κρινόταν “ακτάλληλοι”, π.χ. διάβαζαν “Καθημερινή”, ή “Ε.Τ.”. Σε όλες τις Δ.Υ. υπήρχε υποχρεωτικός το “Βήμα” τού Λαμπράκη, τού κυρίου στιλοβάτη του, τού οποίου το Travel Plan είχε παράρτημα μέσα στο ΥΠΕΞ κι εξέδιδε τα εισητήρια κατ’ αποκλειστικότητα. Έτσι, όχι μόνον είχε κέρδη (αυτό ήταν το ολιγότερο για τον Χρήστο Λαμπράκη), αλλά γνώριζε ανά πάσαν στιγμή ποιος υπάλληλος τού ΥΠΕΞ (εννοείται τού ΔΣ συμπεριλαμβανομένου) ταξιδεύει και ΠΟΥ.
Η ζωή τού Παπανδρέου και των περί αυτών, ήταν η ίδια μ’ αυτήν των μπααθικών δικτατορίσκων και των οικείων των. Κάθε άλλο παρά σεμνή και ταπεινή, που έλεγε και ο Κωστάκης! Εθνικό ελληνικό φαγητό η αστακομακαρονάδα, ταπεινά τα “μπάνια τού λαού” στούς ανά την Ελλάδα “Αστέρες” και το θρυλικό Elounda Beach, όπου καθημερινά έφθανε άνθρωπος από την Αθήνα (!!), για να ενημερώνει τον εμίρη προφορικώς και λεπτομερώς.
Όταν κατάλαβε ότι εντός ευρωπαϊκού χώρου είναι αδύνατη η δημιουργία και προπαντός λειτουργία μπααθικού κράτους, στράφηκε στην αδιαφορία, εγκατλείποντας το κράτος στα χέρια των Τσοχατζόπουλων, Κουτσογιωργέων και λοιπών αλητών, ο ίδιος ασχολήθηκε (ειδικά μετά το “Harefield”) με ζητήματα πιο ευχάριστα και ελαφριά, ήτοι Μιμή, κρίσιμο βίλλας Εκάλης κλπ.
Δεν θ’ ασχοληθώ περισσότερο, ούτε θα ξαναγράψω για πράγματα που τα έχω γράψει ξανά. Οι νουνεχείς και μη φανατισμένοι τα γνωρίζουν λίγο-πολύ. Εγώ, δυστυχώς, τα γνωρίζω πολύ.
Σωστά. Ο παπατζής γοήτευε τα πλήθη της αμόρφωτης ελληναρίας και δημιούργησε στρατό πρασινοφρουρών που χώθηκαν με τα μπούνια στο κράτος και το καταγάμησαν στην κυριολεξία.
300 χιλιάδες ΔΥ που διορίστηκαν στο Δημόσιο με ένα τηλ από τον Κουτσόγιωργα, τον Λαλιώτη, τον Βαλυράκη κλπ – είναι 300 δις. 1 εκατομμύριο ευρώ κοστίζει κάθε εργαζόμενος (μαζί με τις ασφαλιστικές εισφορές), στα 40 χρόνια. Κάνε τον πολλαπλασιασμό και σύγκρινε με το χρέος της χώρας.
Σε ακριβώς το ίδιο κοινό απευθύνθηκε και ο αγράμματος Τσίπρας το 2012, τους βρήκε, τον βρήκαν και παραλίγο να γίνει η χώρα Σουδάν το 2015.
Δε θα πω προς γνώση και συμμόρφωση, διότι πανεύκολα μπορεί να ξαναγίνει το ίδιο ή παρόμοιο σκηνικό. Ουδεμία έκπληξις.
Καταλύτης για την ΑΝΤΙ-Πασοκική στροφή πολλών στις Ανιχνεύσεις μας οι προ μηνός περίπου προφορικές και γραπτές δηλώσεις του πατρός Νικολάου Λουδοβίκου -ώρα του καλή- που
δια βραχέων μας παρουσίασε τι ήταν και τι ”άφησε στην Πατρίδα” το ΠΑΣΟΚ , που σήμερα στο Ηράκλειο της Κρήτης -πράσινο νησί ήταν και το υπερηφανευόταν-γιορτάζει τα 52 χρόνια από την ίδρυση του την 3 Σεπτέμβρη του 1974, μάλλον με συμμετοχή μυριάδων ”αηδιασμένων-δεν τους πιστεύουμε – ” από το ΠΑΣΟΚ , πολλοί από τους οποίους αλληθωρίζουν και προς το κόκκινο αστεράκι της Αριστερής Συμπαράταξης -τα βρήκε η Αριστερά με τον αντικαταστάτη του κ.Καμμένου , κύριο Βελόπουλο -στην ψήφιση της κ. Ακρίτα στη θέση του Αντιπροέδρου της Βουλής.
Και εσύ λαέ βασανισμένε και προδομένε, ρίξτους όλους αυτούς χαμαί.
Ποιος έκαμε .. αντιπασοκική στροφή; Τα γραφέντα λεχθέντα υπό τού πατρός Λουδοβίκου, ουδόλως με αγγίζουν. Την παρατήρηση την άκαμες για μένα προφανώς, αλλά αν ήσουν έστω και στο παραμικρό ικανός να καταλάβεις -ως πρώην αστυνομικός θα έπρεπε να είσαι, αλλά μυρωδιά δεν παίρνεις-, θα έπρεπε να είχες καταλάβει τι πρεσβεύω. Αν ήσουν στο παραιμκρό διακριτικός και λιγότερο φλύαρος, δεν θα έπρεπε να είχες επανέλθει. Προτιμότερο θα ήταν να είχες απαντήσει σε πολλά από τα ερωτήματα που σού έχω υποβάλει, αντί να φλυαρείς συνεχώς. Τόση αναάγκη έχεις, τέλος πάντων, να γράφεις συνεχώς; Αλκοολίκι σού έχουν γίνει οι ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΙΣ.
Το ΠΑΣΟΚ της διακήρυξης της 3ης Σεπτεμβρίου 1974 ενώ είχε σαν
επιγραμματικό τετράπτυχο:
Εθνική Ανεξαρτησία,
Λαϊκή Κυριαρχία,
Κοινωνική Απελευθέρωση,
Δημοκρατική Διαδικασία
με ευθύνη του αρχηγού του Ανδρέα Παπανδρέου απάλειψε τον τέταρτο όρο
και μέσω του προσυνεδρίου της 16 Μαρτίου 1975 μετετράπη σε
μονοκρατορικό. Αυτό περιγράφεται στο βιβλίο:
+————————————————————+
Συγγραφέας: Βασίλης Ι. Φίλιας
Τίτλος: Τα Αξέχαστα και τα Λησμονημένα.
Υπότιτλος:
Πορεία προς τη δικτατορία (1963–1967)
Δικτατορία–Αντίσταση (1967–1974)
Μεταπολίτευση (1974–1993)
Εκδότης: Εκδόσεις Παπαζήση
Έκδοση: Γ
Τόπος: Αθήνα
Έτος: 2000
ISBN: 978-960-02-1205-8
+————————————————————+
Στο κεφάλαιο XV “Η Δημοκρατική Άμυνα και το ΠΑΣΟΚ”
στις σελίδες 333-348 περιγράφεται η στάση όλων των
συνιδρυτών του και εξιστορούνται τα γεγονότα της
16 Μαρτίου 1975 στο «προσυνέδριο» του ΠΑΣΟΚ:
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ (σελ. 342)
===
Υπάρχει οργανωμένη γαλαρία μέσα στην αίθουσα,
που γιουχαΐζει τους διαφωνούντες με αποκορύφωμα
το περίφημο εκείνο «κάτσε κάτω κουλοχέρη», που
κραυγάζει ο Κ. Κουλούρης (και όχι μόνο) του οποίου
η δήλωση μετανοίας στη δικτατορία είναι γνωστή στο
πανελλήνιο- στον Σ. Καράγιωργα, όταν μέσα σε
πανδαιμόνιο επιχειρεί να διατυπώσει τις απόψεις του.
===