του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α.
Η διπλωματία δεν είναι μόνο δημόσιες σχέσεις, αλλά
πρώτιστα διαχείριση ισχύος και εθνικών συμφερόντων. Για τον λόγο αυτό κάθε συναίνεση οφείλει να έχει συγκεκριμένη αιτιολογία, ιδιαίτερα όταν διακυβεύονται
κυριαρχικά δικαιώματα.
Τον Δεκέμβριο του 2024, ζώντας στο συννεφάκι της «Διακήρυξης των Αθηνών Περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γειτονίας» ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία, που είχε υπογραφεί μόλις την 7 Δεκεμβρίου 2023, η Ελλάδα και η Κύπρος συναίνεσαν στην εκλογή του Τούρκου διπλωμάτη Φεριντούν Σινιρλίογλου ως Γενικού Γραμματέα του ΟΑΣΕ! Η Λευκωσία, σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, παραμέρισε αρχικές επιφυλάξεις της στο πλαίσιο των συνεννοήσεων με την Αθήνα.
Δεν επρόκειτο, όμως, για έναν διπλωμάτη χωρίς προηγούμενο απέναντι στα ελληνικά συμφέροντα. Ως Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, από το 2016 έως το 2023, προώθησε τις επίσημες τουρκικές θέσεις για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο….Εμείς όμως φημιζόμαστε για την μεγαλοψυχία μας!
Ο υπόψη διπλωμάτης ως Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ είχε υπογράψει και αποστείλει στον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού τις επιστολές της 13ης Ιουλίου και της 30ής Σεπτεμβρίου 2021, με τις οποίες είχε κατηγορήσει την χώρα μας για παραβίαση των προβλέψεων αποστρατιωτικοποίησης Ελληνικού Κυρίαρχου Εδάφους! Προχώρησε μάλιστα στη σύνδεση αυτών των ισχυρισμών με την αμφισβήτηση της δυνατότητας της Ελλάδας να επικαλείται τους τίτλους κυριαρχίας Εθνικού Εδάφους και την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Επίσης είχε διαβιβάσει τις τουρκικές θέσεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο επιχειρεί να παρακάμψει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.
Αυτό λοιπόν είναι το διπλωματικό αποτύπωμα του διπλωμάτη που είχαμε υποστηρίξει! Το γεγονός αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία τώρα που η Τουρκία υπέβαλε, στις 30 Οκτωβρίου 2026, την υποψηφιότητά του για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ!
Το ερώτημα φυσικά είναι αναπόφευκτο. Πώς μπορεί μια χώρα που εξακολουθεί να κατέχει στρατιωτικά περίπου το 37% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, κράτους μέλους του ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να διεκδικεί την ηγεσία του Οργανισμού; Τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας 353/1974, 541/1983 και 550/1984 δεν είναι διακοσμητικά κείμενα, αλλά αναφέρονται στην αποχώρηση ξένων στρατευμάτων, στην εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας και στη μη αναγνώριση του αποσχιστικού μορφώματος. Πενήντα δύο χρόνια μετά την εισβολή, το Κυπριακό παραμένει άλυτο.
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία διατηρεί στρατιωτική παρουσία και έχει πραγματοποιήσει επιχειρήσεις στη Συρία και στο Ιράκ, ενώ έχει αναπτύξει στρατιωτικό προσωπικό στη Λιβύη. Όλα αυτά συνθέτουν μια περιφερειακή στρατιωτική πολιτική που δεν μπορεί να αγνοηθεί όταν συζητούμε για την ηγεσία του Οργανισμού, που έχει ως αποστολή τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.
Δεν ισχυρίζομαι ότι η τουρκική υποψηφιότητα είναι θεσμικά απαγορευμένη. Το ζήτημα είναι πολιτικό, ηθικό και ουσιαστικό. Τι εθνικό συμφέρον θα εξυπηρετούσε η τυχόν υποστήριξη ενός ανθρώπου που έχει υπηρετήσει την επίσημη αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων;
Η συναίνεση στον ΟΑΣΕ μπορεί τραβώντας τη από τα μαλλιά, να χαρακτηρίστηκε διπλωματική διευκόλυνση. Η τυχόν υποστήριξη στον ΟΗΕ θα ήταν πολύ βαρύτερη επιλογή. Θα έστελνε το μήνυμα ότι η Ελλάδα μπορεί να παραμερίζει ακόμη και ζητήματα που αφορούν τον πυρήνα των εθνικών της δικαιωμάτων.
Επιπλέον δεν μπορώ να φανταστώ τον Φεριντούν Σινιρλίογλου, ως Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, να προΐσταται των συνομιλιών για το Κυπριακό εξαιτίας του διπλωματικού του παρελθόντος και των θέσεων που έχει υποστηρίξει επίσημα. Το 2022, με επιστολή του προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, υποστήριξε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έπαψε να υπάρχει το 1963, θέση που απορρίφθηκε επισήμως από τον τότε μόνιμο αντιπρόσωπο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Ανδρέα Χατζηχρυσάνθου.
Πώς μπορεί λοιπόν ένας διπλωμάτης, που έχει
αμφισβητήσει την ίδια την υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας, να εμπνεύσει
εμπιστοσύνη ως επικεφαλής του Οργανισμού, που καλείται να διασφαλίσει την εφαρμογή των δικών του ψηφισμάτων για την Κύπρο. Το Κυπριακό δεν είναι μια συνηθισμένη διπλωματική διαφορά, αλλά
ζήτημα εισβολής, συνεχιζόμενης κατοχής και διεθνούς νομιμότητας. Η Κύπρος δικαιούται έναν Γενικό Γραμματέα που να εμπνέει εμπιστοσύνη και να εγγυάται την αμεροληψία, όχι έναν άνθρωπο του οποίου οι προηγούμενες επίσημες τοποθετήσεις δημιουργούν τόσο σοβαρά ερωτήματα για την αντικειμενικότητά του.
Δεν γνωρίζουμε ακόμη ποια στάση θα τηρήσει η Αθήνα. Ούτε είναι δεδομένο ότι η Λευκωσία θα ακολουθήσει ξανά τις ελληνικές επιλογές. Γι’ αυτό ακριβώς χρειάζεται να τεθεί το ζήτημα εγκαίρως. Δεν είναι δυνατόν να επικαλούμαστε διαρκώς τη διεθνή νομιμότητα και ταυτόχρονα να διευκολύνουμε την ανάδειξη προσώπων που έχουν συμβάλει στην αμφισβήτησή της. Δεν μπόρεσα ποτέ να αντιληφθώ γιατί πρέπει εμείς να ”κατανοούμε” διαρκώς τις τουρκικές ευαισθησίες, ενώ οι δικές μας εθνικές ευαισθησίες θεωρούνται εμπόδιο στις διπλωματικές συνεννοήσεις.
Η Ελλάδα και η Κύπρος οφείλουν να καταστήσουν σαφές ότι η υποψηφιότητα Σινιρλίογλου δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια συνηθισμένη διαδικασία. Δεν πρέπει να περιμένουμε να συμβεί για να διαμαρτυρηθούμε. Πρέπει να το αποτρέψουμε.
Αν ο ΟΗΕ τελικά επιλέξει να αναθέσει την ηγεσία του σε εκπρόσωπο μιας χώρας που εξακολουθεί να αμφισβητεί στην πράξη τις αποφάσεις του, το πρόβλημα δεν θα αφορά απλά και μόνο την αξιοπιστία του ίδιου του Οργανισμού, αλλά θα έχει αποδείξει ότι ο Οργανισμός πέθανε και δεν το ξέρει!
Πριν από αυτό όμως, κάποιος πρέπει να ρωτήσει την Αθήνα και τη Λευκωσία αν σκοπεύουν να συμβάλουν στην ταφή του.
Αχιλλεύς Ταουξής Υποστράτηγος ε.α
Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων και με 43 χρόνια υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις, υπηρέτησε σε επιχειρησιακές και επιτελικές θέσεις στην Ελλάδα, στο ΝΑΤΟ και σε διεθνείς αποστολές. Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, Διευθυντής Κέντρου Επιχειρήσεων στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων και στέλεχος του ΓΕΣ, του ΓΕΕΘΑ και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την άμυνα, την αμυντική πολιτική, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις διεθνείς σχέσεις.
Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth και έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες και εκδηλώσεις. Αρθρογραφεί για θέματα εθνικής ασφάλειας, άμυνας, στρατηγικής και γεωπολιτικής.
