ΕΙΔΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗ
Η Υεμένη βρίσκεται στο σοβαρότερο σημείο κινδύνου από την άτυπη αποκλιμάκωση του 2022. Η νέα προέλαση των Χούτι προς τη Μόκα και το Ντουμπάμπ, οι διασυνοριακές επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία και η πίεση στη ναυσιπλοΐα συνδέουν ξανά τον εσωτερικό πόλεμο με την ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση. Το κρίσιμο συμπέρασμα δεν είναι ότι οι Χούτι έχουν ήδη κλείσει το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, αλλά ότι αποκτούν μεγαλύτερη δυνατότητα να απειλούν ένα πέρασμα από το οποίο διακινήθηκαν 8,1 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και προϊόντων ημερησίως το δεύτερο τρίμηνο του 2026.[1][2]
Αρχειακή εικόνα συγκέντρωσης των Χούτι στη Σαναά το 2015. Πηγή: Wikimedia Commons, δημόσιο κτήμα
Σύνοψη των ευρημάτων
- Η νέα στρατιωτική φάση είναι πραγματική και γρήγορη. Στις 10 Σεπτεμβρίου, τέσσερις στρατιωτικές πηγές της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης δήλωσαν στο Reuters ότι οι Χούτι πλησίαζαν στη Μόκα και το Ντουμπάμπ. Η πληροφορία είναι σοβαρή αλλά παραμένει ισχυρισμός μίας εμπόλεμης πλευράς και όχι ανεξάρτητα επαληθευμένη κατάληψη εδάφους.[1]
- Το ανθρώπινο κόστος αυξάνεται απότομα. Ο ΠΟΥ κατέγραψε τουλάχιστον 194 νεκρούς και πάνω από 880 τραυματίες από 23 Αυγούστου έως 5 Σεπτεμβρίου, ενώ ο ΟΗΕ ανέφερε περισσότερους από 21.000 νέους εκτοπισμένους. Αεροπορικό πλήγμα σε φυλακή στην αλ Χαζμ άφησε τουλάχιστον 23 νεκρούς και επτά αγνοουμένους σύμφωνα με τοπικές αρχές των Χούτι, χωρίς άμεση σαουδαραβική επιβεβαίωση.[3][4]
- Η ανθρωπιστική βάση ήταν ήδη καταρρακωμένη. Ο ΟΗΕ ανέφερε τον Αύγουστο ότι πάνω από τον μισό πληθυσμό αντιμετωπίζει οξεία επισιτιστική ανασφάλεια και περίπου 6 εκατ. άνθρωποι βρίσκονται σε επίπεδο Emergency, ένα βήμα πριν από καταστροφικές συνθήκες. Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι 23,1 εκατ. άνθρωποι χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια το 2026.[5][6]
- Η απειλή για το παγκόσμιο εμπόριο είναι δυσανάλογη προς το μέγεθος της χώρας. Η κυκλοφορία πετρελαίου μέσω Μπαμπ ελ Μαντέμπ είχε πέσει από 9,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2023 σε 4,1 εκατ. το 2024 λόγω των επιθέσεων. Η αναδρομολόγηση γύρω από την Αφρική αυξάνει χρόνο, καύσιμα, ασφάλιστρα και κόστος εφοδιασμού.[2][7]
- Η διπλωματική έξοδος υπάρχει αλλά στενεύει. Ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ Χανς Γκρούντμπεργκ ζητά άμεση αποκλιμάκωση, παύση των διασυνοριακών και ναυτικών επιθέσεων και μετάβαση σε ισχυρή κατάπαυση πυρός. Οι κρατήσεις 73 υπαλλήλων του ΟΗΕ από τους Χούτι και η καθυστέρηση ανταλλαγής άνω των 1.600 κρατουμένων υπονομεύουν το κλίμα διαπραγμάτευσης.[5]
Τι συμβαίνει τώρα
Η καμπή ήρθε το καλοκαίρι του 2026. Στις 20 Ιουλίου οι Χούτι ανακοίνωσαν θαλάσσιο αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, υποστηρίζοντας ότι απαντούν στον αποκλεισμό της Υεμένης. Το Ριάντ απέρριψε την κατηγορία και ο σαουδαραβικός συνασπισμός απάντησε με πλήγματα σε εγκαταστάσεις που χαρακτήρισε στρατιωτικές. Από εκεί και έπειτα, τα μέτωπα στη Χοντέιντα, την Ταΐζ, τη Μαρίμπ, την αλ Τζαούφ και την παράκτια ζώνη άρχισαν να κινούνται ξανά.[5]
Στις 8 Σεπτεμβρίου οι Χούτι εξαπέλυσαν δεκάδες βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον στόχων στις πόλεις Άμπχα, Τζιζάν, Νατζράν και Χαμίς Μουσάιτ. Οι σαουδαραβικές αρχές ανακοίνωσαν 73 τραυματίες, ανάμεσά τους γυναίκες και παιδιά, πυρκαγιές και προσωρινή αναστολή λειτουργίας σε πετρελαϊκές και κοινωφελείς εγκαταστάσεις. Οι Χούτι είπαν ότι στόχευσαν οικονομικές εγκαταστάσεις και την αεροπορική βάση King Khalid ως αντίποινα.[4]
Δύο ημέρες αργότερα, η εικόνα στο έδαφος παρέμενε ασταθής. Το Reuters μετέδωσε ότι οι Χούτι πίεζαν προς τη Μόκα και το Ντουμπάμπ, στην ανατολική πλευρά του στενού. Δεν υπάρχουν επαρκή δημόσια στοιχεία για να θεωρηθεί ότι ελέγχουν ήδη το πέρασμα. Ακόμη όμως και μερικός έλεγχος ακτών, κινητών εκτοξευτών, drones και θαλάσσιων μέσων μπορεί να δημιουργήσει επιχειρησιακή απειλή χωρίς επίσημη κατοχή κάθε σημείου.[1]
Ποιοι είναι οι Χούτι
Το κίνημα Ansar Allah, γνωστό διεθνώς ως Χούτι, προέρχεται από το ζαϊντικό σιιτικό περιβάλλον της βόρειας Υεμένης. Αναπτύχθηκε ως θρησκευτικό και πολιτικό κίνημα αντίδρασης στην περιθωριοποίηση της Σαάντα, πολέμησε επανειλημμένα την κεντρική κυβέρνηση και το 2014 κατέλαβε τη Σαναά. Η προέλαση οδήγησε στην επέμβαση συνασπισμού υπό τη Σαουδική Αραβία το 2015 υπέρ της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης.[3]
Σήμερα οι Χούτι ελέγχουν τη Σαναά, μεγάλο μέρος του βορρά και τις πολυπληθέστερες περιοχές της χώρας. Διαθέτουν κρατικού τύπου διοίκηση, φορολογία, υπηρεσίες ασφαλείας, μηχανισμό στρατολόγησης και οπλοστάσιο πυραύλων, drones και αντιπλοϊκών συστημάτων. Η σχέση τους με το Ιράν είναι ουσιαστική ως προς τεχνογνωσία, εξαρτήματα και πολιτική υποστήριξη, αλλά δεν αποδεικνύει ότι κάθε επιχείρηση διατάσσεται από την Τεχεράνη. Οι Χούτι έχουν δική τους τοπική ατζέντα, δίκτυα εξουσίας και κίνητρα επιβίωσης.
Η ανάδειξη του παλαιστινιακού ζητήματος μετά τον Οκτώβριο του 2023 ενίσχυσε την περιφερειακή τους εικόνα. Παρουσίασαν τις επιθέσεις σε πλοία ως πίεση προς το Ισραήλ και τους εταίρους του. Στην πράξη, η επιλογή στόχων ήταν συχνά ευρύτερη ή στηριζόταν σε περίπλοκες εταιρικές συνδέσεις, με αποτέλεσμα να πληγούν πληρώματα και εμπορικά πλοία διαφορετικών εθνικοτήτων. Το Συμβούλιο Ασφαλείας απαίτησε επανειλημμένα τερματισμό των επιθέσεων.[8][9]
Γιατί το Μπαμπ ελ Μαντέμπ αλλάζει την κλίμακα της κρίσης
Το στενό συνδέει τον Κόλπο του Άντεν με την Ερυθρά Θάλασσα και, μέσω Σουέζ, την Ασία με την Ευρώπη. Είναι στενό γεωγραφικά, αλλά η στρατηγική του σημασία προκύπτει από τη συγκέντρωση εμπορικών διαδρομών. Το 2023 διακινούνταν 9,3 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και προϊόντων ημερησίως. Μετά την έναρξη των επιθέσεων, η ροή έπεσε στα 4,1 εκατ. το 2024 και έμεινε περίπου 4,2 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2025.[2]
Το 2026 η σημασία του αυξήθηκε ξανά. Η αμερικανική EIA υπολόγισε 8,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως στο δεύτερο τρίμηνο, καθώς η Σαουδική Αραβία διοχέτευε περισσότερες ποσότητες μέσω του αγωγού Ανατολής Δύσης και του λιμένα Γιανμπού για να παρακάμψει την κρίση στα Στενά του Ορμούζ.[10] Αυτό κάνει το Μπαμπ ελ Μαντέμπ εναλλακτική οδό, αλλά και δεύτερο σημείο ευπάθειας.
Ένας πραγματικός αποκλεισμός δεν απαιτεί μόνιμο φυσικό φράγμα. Αρκεί ο συνδυασμός αξιόπιστης απειλής, περιστατικών υψηλού αντίκτυπου και ασφαλιστικής επανατιμολόγησης ώστε οι πλοιοκτήτες να επιλέξουν το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Η παράκαμψη προσθέτει ημέρες ταξιδιού και αυξάνει κατανάλωση καυσίμων, κόστος ναύλων και καθυστερήσεις. Το 2024 οι ροές πετρελαίου γύρω από το Ακρωτήριο αυξήθηκαν στα 9,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως από 6,2 εκατ. το 2023.[2]
Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ από το μέσο του διαύλου, με την Υεμένη στον ορίζοντα. Φωτογραφία 2023. Πηγή: Richard Weil μέσω Wikimedia Commons, CC BY-SA
Οι άμαχοι στο επίκεντρο
Η νέα κλιμάκωση πλήττει μια κοινωνία που δεν είχε ανακάμψει. Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι 23,1 εκατ. άνθρωποι χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια και προστασία το 2026. Το σύστημα υγείας λειτουργεί με ελλείψεις προσωπικού, φαρμάκων, ηλεκτρισμού και χρηματοδότησης, ενώ επιδημίες, υποσιτισμός και ακραία καιρικά φαινόμενα επιβαρύνουν την κατάσταση.[6]
Η επισιτιστική ανασφάλεια είναι ο πιο καθαρός προειδοποιητικός δείκτης. Τον Αύγουστο ο επικεφαλής ανθρωπιστικών υποθέσεων του ΟΗΕ Τομ Φλέτσερ ενημέρωσε το Συμβούλιο Ασφαλείας ότι πάνω από τον μισό πληθυσμό αντιμετωπίζει οξεία πείνα και 6 εκατ. βρίσκονται σε επίπεδο Emergency. Ο όρος δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με επίσημη κήρυξη λιμού, αλλά περιγράφει εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο θανάτων, υποσιτισμού και εξάντλησης των μέσων επιβίωσης.[5]
Η πρόσβαση της βοήθειας περιορίζεται όχι μόνο από τις μάχες αλλά και από τις κρατήσεις εργαζομένων. Ο ΟΗΕ ζητά την απελευθέρωση 73 υπαλλήλων του που κρατούνται αυθαίρετα από τους Χούτι, μαζί με εργαζομένους ΜΚΟ, διπλωματικών αποστολών και οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών. Οι κρατήσεις μειώνουν την επιχειρησιακή δυνατότητα των οργανισμών και αυξάνουν τον κίνδυνο αποχώρησης προσωπικού.[5]
Η οικονομία δύο ζωνών
Η Υεμένη λειτουργεί ουσιαστικά ως δύο οικονομίες με ανταγωνιστικούς θεσμούς, νομισματικές πρακτικές και πηγές εσόδων. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι το πραγματικό ΑΕΠ μειώθηκε 1,5% το 2025 και προβλέπει νέα συρρίκνωση 0,5% το 2026. Από το 2015, το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ έχει πέσει κατά περίπου 58%.[11][12]
Ο αποκλεισμός εξαγωγών πετρελαίου της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, η πτώση της βοήθειας, ο πληθωρισμός και η υποτίμηση του νομίσματος στις κυβερνητικές περιοχές συμπιέζουν εισοδήματα και δημόσιες υπηρεσίες. Η νέα σύγκρουση κινδυνεύει να διακόψει λιμένες, δρόμους και εμπορικές αλυσίδες, ενώ η αύξηση του διεθνούς κόστους μεταφοράς επιστρέφει στη χώρα ως ακριβότερα τρόφιμα και καύσιμα.
Τι είναι βέβαιο και τι όχι
Τα τρία πιθανά σενάρια
Ελεγχόμενη αποκλιμάκωση
Παύουν οι διασυνοριακές επιθέσεις, περιορίζονται οι επιχειρήσεις κοντά στη Μόκα και επανέρχεται δίαυλος Σαουδικής Αραβίας και Χούτι με διαμεσολάβηση ΟΗΕ και περιφερειακών παικτών. Πρόκειται για την καλύτερη έκβαση για τους αμάχους, αλλά απαιτεί ταυτόχρονη χαλάρωση της περιφερειακής σύγκρουσης.
Παρατεταμένος πόλεμος χαμηλής και μέσης έντασης
Οι γραμμές μετακινούνται χωρίς αποφασιστική νίκη. Πύραυλοι, drones, ναυτικές επιθέσεις και αεροπορικά πλήγματα διατηρούν υψηλό τον κίνδυνο. Αυτό είναι το πιθανότερο βραχυπρόθεσμο σενάριο επειδή επιτρέπει σε κάθε πλευρά να ασκεί πίεση χωρίς το κόστος ολοκληρωτικής επιστράτευσης. Για τους αμάχους όμως σημαίνει συνεχή εκτοπισμό και διάβρωση της βοήθειας.
Γενικευμένος πόλεμος και απόπειρα ελέγχου του στενού
Μια επιτυχής προέλαση των Χούτι προς Ντουμπάμπ και Μόκα ή ένα πολύνεκρο πλήγμα σε σαουδαραβικό έδαφος θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλης κλίμακας αντίδραση. Η ναυσιπλοΐα θα αντιμετώπιζε νέο κύμα αναδρομολογήσεων και η Υεμένη θα ενσωματωνόταν ακόμη περισσότερο στην αντιπαράθεση Ιράν, ΗΠΑ, Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας. Το κόστος θα ήταν παγκόσμιο, αλλά η καταστροφή πρωτίστως υεμενική.
Συμπέρασμα
Ο χαρακτηρισμός «γίνεται χαμός» αποδίδει την αίσθηση, όχι όμως την ακρίβεια. Η ακριβής εικόνα είναι ότι η ανακωχή του 2022 έχει ουσιαστικά διαρραγεί, η βία αυξάνεται απότομα και οι Χούτι δοκιμάζουν ταυτόχρονα την αντοχή της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, της Σαουδικής Αραβίας και της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας. Δεν έχουν αποδεδειγμένα κλείσει το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, αλλά μπορούν να ανεβάσουν δραματικά το κόστος και τον κίνδυνο της διέλευσης.
Η κρίση πρέπει να διαβαστεί σε δύο επίπεδα. Είναι ένας υεμενικός πόλεμος για εξουσία, έδαφος και πόρους, αλλά ταυτόχρονα είναι μέτωπο της περιφερειακής αντιπαράθεσης γύρω από το Ιράν, τη Γάζα, τη Σαουδική Αραβία και τις θαλάσσιες ενεργειακές οδούς. Η πιο επικίνδυνη παρανόηση θα ήταν να θεωρηθεί μόνο ναυτιλιακό πρόβλημα: πίσω από τους χάρτες των στενών βρίσκονται εκατομμύρια άνθρωποι σε πείνα και ένα κράτος που έχει ήδη χάσει πάνω από τη μισή κατά κεφαλήν οικονομική του παραγωγή σε μία δεκαετία.
Πηγές
- Reuters. Yemen’s Houthis close in on stranglehold over strategic Bab el-Mandeb Strait. 10 Σεπτεμβρίου 2026.
- U.S. Energy Information Administration. World Oil Transit Chokepoints. 3 Μαρτίου 2026.
- Associated Press. Death toll in Yemen prison airstrike rises to 23 with 7 still missing. 9 Σεπτεμβρίου 2026.
- Associated Press. Houthi attacks on Saudi Arabia ignite fires at oil facilities and wound 73 people. 8 Σεπτεμβρίου 2026.
- United Nations Security Council. Yemen at Risk of Entering Wider Middle East Conflict. 13 Αυγούστου 2026.
- World Health Organization. WHO appeals for urgent health funding to protect millions of lives in Yemen in 2026. 12 Φεβρουαρίου 2026.
- U.S. Energy Information Administration. Fewer tankers transit the Red Sea in 2024. 11 Φεβρουαρίου 2025.
- United Nations Security Council. Resolution 2722 on attacks against merchant and commercial vessels. 10 Ιανουαρίου 2024.
- United Nations Security Council. Press statement on the Red Sea and Bab al-Mandab. 18 Μαρτίου 2024.
- U.S. Energy Information Administration. Short Term Energy Outlook Energy Security. Αύγουστος 2026.
- World Bank. Economic Strain Deepens in Yemen as Regional Risks Intensify. 21 Μαΐου 2026.
- World Bank. Yemen Country Overview. 2026.
Σημείωση μεθοδολογίας
Το ρεπορτάζ διασταυρώνει πρωτογενείς πηγές του ΟΗΕ, του ΠΟΥ, της EIA και της Παγκόσμιας Τράπεζας με Reuters και Associated Press. Σε ενεργή σύγκρουση, αριθμοί απωλειών, ισχυρισμοί εδαφικού ελέγχου και αποδόσεις ευθύνης μπορεί να αναθεωρηθούν. Όπου η αρχική πληροφορία προέρχεται από εμπόλεμη πλευρά, αυτό δηλώνεται ρητά.
