Εισαγωγή:
Η Τουρκία, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ανέπτυξε στρατηγική αναθεωρητισμού, όπως την αποτύπωσε ο Nihat Erim τη δεκαετία του ’50.
Το βασικό μοτίβο Ερίμ είναι το εξής:
1.δημιουργείς πρόβλημα → 2.κλιμακώνεις ελεγχόμενα → 3.παράγεις τετελεσμένο → ζητάς νομιμοποίηση.
Σήμερα, η Τουρκία εφαρμόζει το ίδιο πλαίσιο σταδιακά σε τρία κύρια “θεάτρα κρίσης”:
Αιγαίο και Καστελλόριζο, Θράκη και Κύπρος, συχνά μέσω του μηχανισμού του “creeping jurisdiction/ έρπουσας δικαιοδοσίας”, δηλαδή σταδιακής, αργής επέκτασης της δικαιοδοσίας χωρίς άμεση νομική παραβίαση.
Η στρατηγική αυτή συνδυάζει στρατιωτική παρουσία, διπλωματική πίεση και νομική εκμετάλλευση ασαφειών, ώστε να δημιουργούνται τετελεσμένα προτού η διεθνής κοινότητα προλάβει να αντιδράσει.
Καστελλόριζο: Η κρίσιμη ναυτική ζώνη και creeping jurisdiction:
Το Καστελλόριζο είναι στρατηγικό για την ΑΟΖ Ελλάδας–Κύπρου. Η Τουρκία εφαρμόζει το μοντέλο Ερίμ, ως εξής:
Δημιουργία ζητήματος, NAVTEX και αποστολή ερευνητικού κοντά στο σύμπλεγμα.
Ελεγχόμενη ένταση, συνοδεία στόλου, παρενοχλήσεις πλοίων, υπερπτήσεις.
Μικρό θερμό επεισόδιο, επακούμβηση πλοίων ή κατάρριψη drones, προκειμένου να δοκιμαστεί η αντίδραση.
Creeping jurisdiction, σταδιακή, de facto επέκταση δικαιοδοσίας πάνω σε θαλάσσιες περιοχές, χωρίς επίσημη νομική διεκδίκηση.
Πολιτική εκμετάλλευση: πρόταση διαλόγου για συνεκμετάλλευση.
Παγίωση γκρίζας ζώνης. Αν η Ελλάδα υποχωρήσει, δημιουργείται de facto διαχείριση περιοχής.
Αντίμετρα: παρουσία στόλου, νομική θωράκιση ΑΟΖ, διεθνής διπλωματική κινητοποίηση, ώστε να μην παραχθεί τετελεσμένο.
Θράκη:
Υβριδική επιρροή και σταδιακή επέκταση εξουσίας:
Στη Θράκη, η στρατηγική δεν είναι στρατιωτική, αλλά πολιτική και κοινωνική.
Δημιουργία αφηγήματος, ενίσχυση ταυτότητας “τουρκικής μειονότητας”.
Οργάνωση επιρροής, σωματεία, θρησκευτικοί φορείς, οικονομικά δίκτυα.
Πολιτικοποίηση: μαζικές κινητοποιήσεις, διεθνής προβολή.
Διεθνοποίηση: προσφυγή σε Ευρωπαϊκή Ένωση, Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, Συμβούλιο Ευρώπης.
Creeping jurisdiction: σταδιακή εδραίωση δικαιοδοτικών/διοικητικών απαιτήσεων χωρίς επίσημη αλλαγή του νομικού καθεστώτος.
Αίτημα ειδικού καθεστώτος, αυξημένη αυτονομία ή εκπαιδευτικά/διοικητικά δικαιώματα.
Αντίμετρα: νομική ακρίβεια (Συνθήκη Λωζάννης), ισονομία, οικονομική ανάπτυξη περιοχής, έλεγχος χρηματοδοτήσεων και αποφυγή υπεραντίδρασης.
Κύπρος:
Το πλήρες μοντέλο Ερίμ και creeping jurisdiction.
Η Κύπρος αποτελεί το πιο ώριμο παράδειγμα εφαρμογής.
Σταδιακή αναβάθμιση κατεχομένων, διμερείς σχέσεις, άτυπα προξενεία, οικονομικές συμφωνίες.
Τετελεσμένα επί του εδάφους, άνοιγμα Βαρωσίων, εγκατάσταση πληθυσμού, οικονομική αξιοποίηση.
Πολιτική μετατόπιση λύσης, από ομοσπονδία προς δύο κράτη.
Διεθνοποίηση: προβολή “ρεαλιστικής λύσης” από Recep Tayyip Erdoğan και μεγάλες δυνάμεις.
Creeping jurisdiction: σταδιακή επέκταση αρμοδιοτήτων του ψευδοκράτους, οικονομικών και διοικητικών, χωρίς αναγνώριση.
Μερική αναγνώριση από μικρά κράτη και μουσουλμανικό κόσμο.
Οριστικοποίηση, σταδιακή αποδοχή διχοτόμησης de facto.
Νομική διάσταση:
Η διεθνής κοινότητα δεν αναγνωρίζει το ψευδοκράτος, αλλά η μακροχρόνια κατοχή και το creeping jurisdiction παράγουν de facto κανονικότητα.
Αντίμετρα:
διπλωματική πίεση, ενεργειακές και στρατηγικές συνεργασίες, νομική τεκμηρίωση, αποτροπή νέων τετελεσμένων.
Νομική και Διεθνής Ανάλυση:
Η τουρκική στρατηγική κινείται στα όρια του διεθνούς δικαίου.
Αρχή απαγόρευσης χρήσης βίας (Χάρτης ΟΗΕ, άρθρο 2§4)
Σεβασμός εδαφικής ακεραιότητας
Κανόνας effective control, de facto έλεγχος διαπραγματευτική πίεση
Creeping jurisdiction: επέκταση δικαιοδοσίας σταδιακά, χωρίς άμεση παραβίαση διεθνούς νομιμότητας.
Η Τουρκία δεν παραβιάζει ευθέως, αλλά παράγει πραγματικότητα προτού το διεθνές δίκαιο αντιδράσει.
Συμπερασματικά, το έργο του Nihat Erim παραμένει σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη τουρκική στρατηγική. Το μοντέλο εφαρμόζεται σήμερα στα τρία κύρια θεάτρα:
α)Καστελλόριζο: ναυτική κρίση και de facto επέκταση ΑΟΖ.
β)Θράκη: πολιτικοκοινωνική επιρροή και ειδικό καθεστώς.
γ)Κύπρος: de facto διχοτόμηση και σταδιακή αναγνώριση.
Η Ελλάδα πρέπει να συνδυάζει νομική πρόληψη, στρατηγική αποτροπή και διεθνή κινητοποίηση, ώστε να διατηρήσει την κυριαρχία και να αποτρέψει την πλήρη υλοποίηση των τετελεσμένων, τα οποία ενισχύονται μέσω του creeping jurisdiction.
Ουσία σε μία πρόταση:
Η μάχη δεν κρίνεται στο επεισόδιο ή στο έδαφος, αλλά στην ικανότητα να εμποδιστεί η σταδιακή επέκταση της τουρκικής δικαιοδοσίας πριν γίνει de facto κανονικότητα.
https://www.militaire.gr/toyrkikos-anatheoritismos-kai-i-stratigiki-toy-nichat-erim-senaria-krisis-aigaioy-thrakis-kai-kyproy/
