Των Timour Azhari, Ariba Shahid και Tuvan Gumrukcu

7 Αυγούστου 2026, 10:33 π.μ. GMT+3

 Ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν συναντά τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ενόψει της αναμενόμενης υπογραφής αμυντικής συμφωνίας μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας, στη Μέκκα της Σαουδικής Αραβίας, στις 7 Αυγούστου 2026. Murat Cetinmuhurdar/Γραφείο Τύπου της Τουρκικής Προεδρίας/Διανεμόμενη φωτογραφία μέσω REUTERS

Σύνοψη

• Η συμφωνία υπογράφηκε την Παρασκευή στη Μέκκα, σύμφωνα με ανακοίνωση.
• Ο Ερντογάν, ο Σαρίφ και ο αρχηγός του στρατού Μουνίρ συναντήθηκαν με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.
• Η συμφωνία ακολουθεί σχεδόν έναν χρόνο διαπραγματεύσεων, όπως είχε μεταδώσει το Reuters τον Ιανουάριο.

ΡΙΑΝΤ/ΚΑΡΑΤΣΙ/ΑΓΚΥΡΑ, 7 Αυγούστου — Η Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και η Τουρκία υπέγραψαν την Παρασκευή στη Μέκκα κοινή αμυντική συμφωνία, ενώνοντας σουνιτικές μουσουλμανικές χώρες, συμμάχους των ΗΠΑ, οι οποίες ανησυχούν για μια περιφερειακή σύρραξη που έχει προκαλέσει βροχή πυραύλων εναντίον των πετρελαιοπαραγωγών κρατών του Κόλπου.

Το Ιράν και οι σύμμαχοί του εξαπολύουν επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας και άλλων κρατών του Κόλπου και παρεμποδίζουν τις ενεργειακές τους αποστολές από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, σε μια μεγάλη κλιμάκωση έπειτα από χρόνια περιφερειακής αναταραχής.

Η συμφωνία αποσκοπεί στην ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής έναντι οποιασδήποτε επιθετικής ενέργειας και ορίζει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, σύμφωνα με κοινή ανακοίνωσή τους.

Μολονότι η ανακοίνωση δεν έδωσε λεπτομέρειες για τις δεσμεύσεις ή τις υποχρεώσεις που ανέλαβε κάθε χώρα βάσει της «Κοινής Αμυντικής Συμφωνίας της Μέκκας», ανέφερε ότι το σύμφωνο αποσκοπεί στην ενίσχυση της συλλογικής τους ασφάλειας και στην προώθηση της ειρήνης, της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή και πέρα από αυτήν.

«Το σύμφωνο περιλαμβάνει ρήτρα συλλογικής άμυνας. Έχει αμιγώς αμυντικό χαρακτήρα και προβλέπει αμοιβαία υποστήριξη αποκλειστικά για σκοπούς άμυνας», δήλωσε Τούρκος αξιωματούχος. Η συμφωνία δεν στρέφεται εναντίον κάποιου συγκεκριμένου παράγοντα, είναι ανοικτή και σε άλλες χώρες της περιοχής και δεν καταργεί ούτε αντικαθιστά υφιστάμενες διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες, πρόσθεσε ο αξιωματούχος.

Ωστόσο, οι τρεις χώρες ανησυχούν ιδιαίτερα για την ολοένα πιο επιθετική στρατιωτική στάση τόσο του Ισραήλ όσο και του επαναστατικού σιιτικού Ιράν, την ώρα που ο επί μακρόν σύμμαχός τους, οι ΗΠΑ, δυσκολεύεται να περιορίσει την περιφερειακή αναταραχή.

Ισχυρός πολιτικός συμβολισμός

«Ο πολιτικός συμβολισμός της συνόδου είναι σημαντικός. Τρία από τα κράτη με τη μεγαλύτερη επιρροή στον μουσουλμανικό κόσμο συναντώνται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, καταδεικνύοντας την αυξανόμενη προθυμία των περιφερειακών και μεσαίων δυνάμεων να συντονιστούν στενότερα σε ζητήματα ασφάλειας», δήλωσε ο Αμπντουλαζίζ Σάγκερ, πρόεδρος του Gulf Research Center, μιας δεξαμενής σκέψης με έδρα τη Σαουδική Αραβία.

«Εάν θεσμοθετηθεί και μετουσιωθεί σε συγκεκριμένη συνεργασία, το τριμερές πλαίσιο θα μπορούσε να ενισχύσει το συλλογικό διπλωματικό και αμυντικό βάρος των τριών χωρών, συμβάλλοντας παράλληλα στη διαμόρφωση μιας αρχιτεκτονικής ασφάλειας που θα καθορίζεται περισσότερο από τις ίδιες τις χώρες της περιοχής», πρόσθεσε ο Σάγκερ.

Η Τουρκία διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ. Η Σαουδική Αραβία, το ισχυρότερο κράτος του Κόλπου, φιλοξενεί τους ιερότερους τόπους του Ισλάμ και συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλύτερων εξαγωγέων πετρελαίου στον κόσμο, ενώ το Πακιστάν είναι η μόνη μουσουλμανική χώρα που διαθέτει πυρηνικά όπλα.

Ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ, συνοδευόμενος από τον ισχυρό αρχηγό του στρατού Ασίμ Μουνίρ, πραγματοποίησε το προσκύνημα Ούμρα στη Μέκκα πριν από την άφιξη του Τούρκου προέδρου Ταγίπ Ερντογάν.

Συναντήθηκαν με τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, η χώρα του οποίου έχει δεχθεί επανειλημμένα πλήγματα από το Ιράν, καθώς και από τους συμμάχους της Τεχεράνης —τους Χούθι στην Υεμένη και σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ— από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.

Η σύγκρουση έχει επίσης ανατρέψει τις ισορροπίες ασφαλείας για τους συμμάχους του Ριάντ στον Κόλπο και έχει διακόψει το μεγαλύτερο μέρος της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου, πριν από τον πόλεμο, διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών.

Το σύμφωνό τους αποτελεί την κατάληξη σχεδόν ενός έτους διαπραγματεύσεων, όπως είχε μεταδώσει το Reuters τον Ιανουάριο.

Το σύμφωνο βασίζεται σε μακροχρόνιους στρατιωτικούς δεσμούς

Η Μέση Ανατολή φλέγεται εδώ και σχεδόν τρία χρόνια, μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, με σχεδόν κάθε χώρα της περιοχής να έχει βιώσει διασυνοριακές επιθέσεις ή πλήγματα με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Το Ισραήλ έχει διεξαγάγει πόλεμο στη Γάζα, έχει εισβάλει στον νότιο Λίβανο, έχει καταλάβει εδάφη στη Συρία και έχει εξαπολύσει δύο αεροπορικές εκστρατείες εναντίον του Ιράν.

Η Τεχεράνη έχει επιτεθεί σε αμερικανικές βάσεις και μη στρατιωτικές υποδομές στη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ομάν, την Ιορδανία και το Ισραήλ.

Μολονότι η Τουρκία και το Πακιστάν, που βρίσκονται στα όρια της Μέσης Ανατολής, έχουν αποφύγει σημαντικές άμεσες επιθέσεις, αμφότερες οι χώρες επιδιώκουν την αποκλιμάκωση των συγκρούσεων που απειλούν τη δική τους ασφάλεια και οικονομική ευρωστία.

Για τη Σαουδική Αραβία, οι συνέπειες των τριών ετών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή υπήρξαν σοβαρότερες: θέτουν σε κίνδυνο τις εξαγωγές πετρελαίου και τα φιλόδοξα αναπτυξιακά της σχέδια, ενώ εγείρουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία της μακροχρόνιας αμερικανικής ομπρέλας ασφαλείας.

Η χώρα αναμένει επικείμενες συντονισμένες επιθέσεις τόσο από τις ιρακινές πολιτοφυλακές όσο και από τους Χούθι, υπό την καθοδήγηση του Ιράν, δήλωσε την Πέμπτη υψηλόβαθμος Σαουδάραβας αξιωματούχος, υπογραμμίζοντας την έμφαση που δίνει το Ριάντ στη διεύρυνση των συμμαχιών του.

Η οριστικοποίηση της συμφωνίας της Παρασκευής στη Μέκκα, τον ιερότερο τόπο του Ισλάμ, προσδίδει πρόσθετη συμβολική βαρύτητα σε ένα σύμφωνο που βασίζεται στους μακροχρόνιους διμερείς στρατιωτικούς δεσμούς μεταξύ των τριών χωρών.

Ο Μανσούρ Άχμεντ, από το Κέντρο Στρατηγικών και Αμυντικών Μελετών του Εθνικού Πανεπιστημίου της Αυστραλίας, δήλωσε ότι το Πακιστάν και η Τουρκία διαθέτουν ισχυρές αμυντικές βιομηχανίες, ενώ η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να συνεισφέρει μέσω επενδύσεων στην τεχνολογία.

Ωστόσο, η συμφωνία πιθανότατα δεν θα περιλαμβάνει πυρηνική συνιστώσα, καθώς η πυρηνική αποτρεπτική ισχύς του Πακιστάν επικεντρώνεται σε αυτό που το Ισλαμαμπάντ θεωρεί απειλή από την Ινδία, πρόσθεσε ο Άχμεντ.

Το Πακιστάν παρέχει εδώ και δεκαετίες εκπαίδευση και τεχνική βοήθεια στις σαουδαραβικές δυνάμεις, ενώ η Τουρκία και το Πακιστάν έχουν ανταλλάξει πολεμικά πλοία και εκπαιδευτικά αεροσκάφη. Το 2023, το Ριάντ συμφώνησε να αγοράσει τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, σε μια συμφωνία που η Άγκυρα χαρακτήρισε ως τη μεγαλύτερη σύμβαση αμυντικών εξαγωγών της.

Έκτοτε, το Πακιστάν έχει αναπτύξει περίπου 8.000 στρατιώτες, μαχητικά αεροσκάφη, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ένα σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας στο βασίλειο, όπως μετέδωσε το Reuters τον Μάιο, ενώ παράλληλα επιδιώκει ευρύτερους δεσμούς ασφαλείας στον Κόλπο. Έχει αρχίσει διαπραγματεύσεις με το Κουβέιτ για μια διευρυμένη συμφωνία, με αντάλλαγμα συνεργασία στον τομέα της ενέργειας και επενδύσεις, όπως μετέδωσε το Reuters τον Ιούλιο.

Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου και το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών δεν ανταποκρίθηκαν αμέσως στα αιτήματα για σχολιασμό.

Των Τιμούρ Αζάρι, Αρίμπα Σαχίντ, Τουβάν Γκιουμρουκτσού και Σάμια Ναχούλ· πρόσθετο ρεπορτάζ από τους Ντάρεν Μπάτλερ και Μάχα Ελ-Ντάχαν· σύνταξη από τον Άνγκους ΜακΝτάουαλ· επιμέλεια από τη Σάρον Σίνγκλετον.