Π. Κουλούκης: Γεωπολιτικός Αναλφαβητισμός και Εθνική Σύγχυση: Η Ελλάδα σε Εσωτερική Παράκρουση

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΟΥΛΟΥΚΗΣ 

Η πιο απλή εικόνα του προβλήματος: όλοι βλέπουν την «τρύπα», αλλά κανείς δεν συμφωνεί τι σημαίνει.

Σε μια εποχή παγκόσμιας γεωπολιτικής αναρχίας, όπου το συμφέρον και η ισχύς καθορίζουν τις εξελίξεις, η Ελλάδα εγκλωβίζεται σε εσωτερικούς διχασμούς, μικροπολιτική τύφλωση  και στρατηγική σύγχυση.

Ενώ οι διεθνείς ισορροπίες μεταβάλλονται ραγδαία, η χώρα παραμένει παγιδευμένη σε αντιφάσεις, προσωποκεντρικές επιλογές και αποσπασματικές αντιδράσεις.

Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς πολιτική αδυναμία — είναι μια μορφή εθνικής αμηχανίας που αγγίζει τα όρια της θεσμικής δυσλειτουργίας.

Εθνική στρατηγική ως επιλογή

Η Ελλάδα έκανε μια σαφή επιλογή κατεύθυνσης σε ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Η ενίσχυση των σχέσεων με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, καθώς και συγκεκριμένες εξοπλιστικές επιλογές, εντάσσονται σε μια προσπάθεια προσαρμογής στη νέα πραγματικότητα.

Το πρόβλημα δεν είναι η επιλογή αυτή καθαυτή.

Το πρόβλημα είναι ότι δεν συνοδεύεται πάντα από βάθος — και κυρίως ότι δεν υπάρχει απέναντι μια σοβαρή, εναλλακτική στρατηγική.

Αντί για πρόταση, κυριαρχεί ένας λόγος εσωτερικής κατανάλωσης.

Για να ασκήσει όμως κάποιος κριτική, πρέπει πρώτα να κατανοεί πού βρίσκεται η χώρα και τι αντιμετωπίζει: ενεργειακές πιέσεις, γεωπολιτικές εντάσεις, μεταναστευτικές ροές, οικονομικές ισορροπίες.

Αυτό προϋποθέτει μια αντιπολίτευση έτοιμη να κυβερνήσει.

Δεν φαίνεται να ισχύει.

Αντιπολίτευση χωρίς κατεύθυνση

Αντί για στοιχειώδη συναίνεση σε κρίσιμα ζητήματα, βλέπουμε επένδυση στην τοξικότητα, την πόλωση και τη μικροπολιτική ένταση.

Δεν πρόκειται απλώς για έντονη πολιτική αντιπαράθεση.

Υπονομεύεται η ίδια η δυνατότητα της χώρας να λειτουργεί με συνέχεια και αξιοπιστία.

Ένα ετερόκλητο εσωτερικό μέτωπο, που συνδυάζει αντικρουόμενες θέσεις, δεν παράγει στρατηγική — παράγει σύγχυση.

Και αυτή η σύγχυση αναπαράγει κάτι βαθύτερο: τον διαχρονικό ελληνικό διχασμό.

Κυβέρνηση πολλών λαθών

Αυτό δεν σημαίνει ότι η κυβέρνηση έχει πετύχει στο εσωτερικό πεδίο.

Κάθε άλλο.

Η ακρίβεια παραμένει.

Η ενεργειακή πολιτική χαρακτηρίστηκε από βιασύνη, διγλωσσία (πράσινη ανάπτυξη) και αστοχίες.

Η δημόσια διοίκηση συνεχίζει να εμφανίζει σοβαρές παθογένειες, με γεγονότα που ανέδειξαν βαρύτατες πολιτικές ευθύνες.

Υπήρξαν όμως και αρκετά θετικά βήματα — αλλά δεν αλλάζουν τη συνολική εικόνα.

Το θέμα, όμως, δεν είναι ο απολογισμός.

Πολιτικός μικροελλαδισμός

Το πραγματικό πρόβλημα είναι αλλού.

Με τον όρο πολιτικός μικροελλαδισμός δεν εννοώ απλώς τη μικροπολιτική.

Εννοώ μια βαθύτερη νοοτροπία:

Εσωστρέφεια.

Διχόνοια.

Έλλειψη κοινού οράματος.

Ξεπερασμένες αντιλήψεις.

Προβλέψεις που αποτυγχάνουν λόγω εγχώριων ιδεοληψιών.

Να βλέπουμε το κοντινό και να χάνουμε το συνολικό.

Να αναλωνόμαστε στο εσωτερικό και να αγνοούμε το εξωτερικό.

Να συγκρουόμαστε διαρκώς χωρίς να μπορούμε να συμφωνήσουμε έστω στα βασικά.

Η λογική του «θα τα αλλάξουμε όλα» δεν είναι στρατηγική.

Είναι η εύκολη λύση.

Και όσο κυριαρχεί αυτός ο μικροελλαδισμός, η χώρα θα γυρίζει συνεχώς γύρω από τον εαυτό της και θα   γίνεται όλο και πιο ευάλωτη.

Όταν δεν υπάρχει κοινή γραμμή και στοιχειώδης συνεννόηση, κάθε είδους προβοκάτσια, πίεση ή υπονόμευση — από όπου κι αν προέρχεται — θα βρίσκει πάντα κάποιο χώρο να αναπτυχθεί.

Το Ισραήλ, όχι ο Νετανιάχου

Υπάρχει άραγε στον δημόσιο λόγο η απαραίτητη κατανόηση για τη σημασία συστημάτων όπως τα SPIKE NLOS (μεταξύ άλλων) και τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν τις επιχειρησιακές δυνατότητες της χώρας;

Πρόκειται για ποιοτικές προσθήκες που, για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες ισορροπίας, μεταβάλλουν ουσιαστικά τα δεδομένα στο Αιγαίο.

Δεν λύνουν τα πάντα — αλλά δημιουργούν σαφή επιχειρησιακά και στρατηγικά πλεονεκτήματα που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο η άλλη πλευρά σχεδιάζει και αντιδρά.

Κι όμως  ένα μέρος του πολιτικού συστήματος επιλέγει να βλέπει μόνο το πρόσωπο και όχι τη στρατηγική.

Να μένει στο σύνθημα και να αγνοεί το συμφέρον.

Αυτό δεν είναι πολιτική ανάλυση.

Είναι εθελοτυφλία.

Το παράδειγμα της Κύπρου

Σε ένα ζήτημα όπως η πρόσφατη αποστολή στρατιωτικής δύναμης στην Κύπρο, που απαιτεί ψυχραιμία, χαμηλούς τόνους  και καθαρό στόχο, δεν υπήρξε κοινή γραμμή.

Αντίθετα, αναπτύχθηκε ένας λόγος αντιφατικός και αυτοαναιρούμενος.

Από τη μία, αν η παρουσία δεν είναι μόνιμη, θεωρείται επικοινωνιακή.

Από την άλλη, η ίδια η αποστολή θεωρείται λάθος με το επιχείρημα ότι η Ελλάδα πρέπει να λειτουργεί αποκλειστικά ως πόλος σταθερότητας και ειρήνης.

Στο ίδιο πλαίσιο, ακούστηκαν και επιχειρήματα που ξεπερνούν τα όρια της λογικής: ότι η ενίσχυση της Κύπρου μπορεί να μας καταστήσει στόχο ευρύτερων συγκρούσεων, ακόμη και με το Ιράν, λόγω της συμμετοχής μας σε επιχειρήσεις αναχαίτισης ιρανικών drones ή ακόμη και της ανάγκης προστασίας στρατηγικών υποδομών, όπως οι βρετανικές βάσεις στο νησί.

Αυτό δεν είναι στρατηγική.

Είναι στρέβλωση της πραγματικότητας.

Είναι σύγχυση.

Το κρίσιμο ερώτημα

Η αντιπολίτευση ζητά αλλαγή.

Το ερώτημα είναι απλό:

Τι έρχεται μετά;

Με ποιο σχέδιο;

Με ποια κατεύθυνση;

Με ποιον στόχο;

Γιατί το «να φύγουν οι προηγούμενοι» δεν είναι πολιτική.

Είναι το εύκολο μέρος της.

Δεν θέλουμε να καταλάβουμε;

Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι μόνο οι πολιτικές επιλογές.

Είναι ένας βαθύτερος, εγχώριος αναλφαβητισμός στην κατανόηση της πραγματικότητας.

Δυσκολευόμαστε να ιεραρχήσουμε τις πραγματικές ανάγκες της χώρας.

Να ξεχωρίσουμε το σημαντικό από το δευτερεύον.

Να δούμε τη μεγάλη εικόνα.

Αν δεν αντιλαμβανόμαστε το διεθνές περιβάλλον, την αστάθεια, τα νέα δεδομένα και την ανάγκη για πιο ενεργή και σοβαρή συμμετοχή, τότε απλώς δεν μπορούμε να κινηθούμε σωστά.

Και χωρίς κατανόηση, καμία στρατηγική δεν μπορεί να υπάρξει.

* Master of Arts in Governance, Development and Security