Η κατάρριψη δύο αμερικανικών πολεμικών αεροσκαφών και η επιχείρηση διάσωσης Αμερικανού αεροπόρου μέσα στο Ιράν σηματοδοτούν μία από τις πιο επικίνδυνες στιγμές της μέχρι τώρα σύγκρουσης. Σύμφωνα με τα τελευταία διεθνή ρεπορτάζ, ένας αεροπόρος διασώθηκε έπειτα από υψηλού ρίσκου αποστολή ειδικών δυνάμεων, αφού το F-15 του είχε καταρριφθεί εντός ιρανικού εδάφους, ενώ ξεχωριστά αναφέρθηκε και πτώση δεύτερου αμερικανικού αεροσκάφους, A-10, μετά από πλήγμα πάνω από την περιοχή του Κουβέιτ.
Τα γεγονότα αυτά αυξάνουν την πίεση προς τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει ήδη ανεβάσει τους τόνους με τελεσίγραφο 48 ωρών προς την Τεχεράνη για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Το μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και η αποκατάσταση της ενεργειακής ροής αποτελούν πλέον κεντρικό στόχο, καθώς η κρίση έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας και φόβους για ευρύτερη οικονομική αποσταθεροποίηση.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ο Τραμπ ετοιμάζεται για εισβολή ή για μια πιο περιορισμένη αλλά σκληρή κλιμάκωση. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη εικόνα γενικευμένης αμερικανικής χερσαίας εισβολής στο Ιράν. Υπάρχουν, ωστόσο, αναφορές για πρόσθετες αμερικανικές δυνάμεις στον Κόλπο, κάτι που τροφοδοτεί τα σενάρια περί «boots on the ground». Παρ’ όλα αυτά, η κυρίαρχη εκτίμηση στις διεθνείς αναλύσεις είναι ότι η Ουάσιγκτον παραμένει πιο κοντά σε σενάρια ειδικών επιχειρήσεων, αεροπορικής κλιμάκωσης, ναυτικής πίεσης και ενδεχόμενων χτυπημάτων σε κρίσιμες ιρανικές υποδομές, παρά σε μια κλασική εισβολή τύπου Ιράκ.
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία έχει η πληροφορία του Reuters ότι το Ισραήλ ετοιμάζεται για πλήγματα σε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, περιμένοντας το «πράσινο φως» από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μια τέτοια κίνηση θα έστελνε μήνυμα μέγιστης πίεσης προς την Τεχεράνη, αλλά θα άνοιγε και τον δρόμο για ακόμη πιο επικίνδυνα αντίποινα, τόσο στον Περσικό Κόλπο όσο και σε κρίσιμες πετρελαϊκές και βιομηχανικές υποδομές της περιοχής.
Οι πιο σοβαρές διεθνείς αναλύσεις συγκλίνουν σε ένα βασικό συμπέρασμα: οι ΗΠΑ και το Ισραήλ υπερέχουν καθαρά στο συμβατικό στρατιωτικό πεδίο, όμως το Ιράν επιχειρεί να μετατρέψει τον πόλεμο σε σύγκρουση φθοράς. Το CSIS σημειώνει ότι η Τεχεράνη έχει υποστεί βαριά πλήγματα, αλλά εξακολουθεί να μπορεί να ανεβάζει το κόστος για την Ουάσιγκτον και τους συμμάχους της, κυρίως μέσω της πίεσης στα Στενά του Ορμούζ, των επιθέσεων σε περιφερειακούς στόχους και της διατάραξης των αγορών ενέργειας. Με άλλα λόγια, η αμερικανοϊσραηλινή πλευρά μπορεί να κερδίζει στρατιωτικά, αλλά το Ιράν προσπαθεί να κερδίσει στρατηγικά, παρατείνοντας την κρίση και μεταφέροντας το κόστος στη διεθνή οικονομία.
Από την άλλη πλευρά, το Atlantic Council εκτιμά ότι η Ουάσιγκτον βρίσκεται κοντά στην επίτευξη μέρους των στρατιωτικών της στόχων και ότι ο Τραμπ θα επιδιώξει να εμφανιστεί ως ηγέτης που «πέτυχε και αποχωρεί». Η δημόσια τοποθέτησή του ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να ολοκληρώσουν την εκστρατεία μέσα σε δύο ή τρεις εβδομάδες δείχνει ακριβώς αυτή τη λογική: σκληρά χτυπήματα, επίδειξη ισχύος, και κατόπιν αναζήτηση εξόδου πριν η σύγκρουση εξελιχθεί σε έναν ανοιχτό, μακρύ και πολιτικά κοστοβόρο πόλεμο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αποκλιμάκωση είναι δεδομένη. Αν το Ιράν δεν κάνει πίσω στο Ορμούζ ή αν συνεχίσει να πλήττει αμερικανικούς και συμμαχικούς στόχους, τότε το επόμενο βήμα πιθανότατα θα είναι μια πιο επιθετική φάση: περισσότερα αεροπορικά χτυπήματα, ναυτικός αποκλεισμός, επιχειρήσεις ελέγχου στρατηγικών σημείων ή υποστήριξη ισραηλινών επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις. Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την παρούσα φάση τόσο κρίσιμη: ο κίνδυνος δεν είναι μόνο ένας μεγαλύτερος πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν, αλλά και μια αλυσιδωτή κρίση που θα χτυπήσει πετρέλαιο, μεταφορές, τρόφιμα και συνολικά τη διεθνή οικονομία.
Παράλληλα, οι διπλωματικές προσπάθειες δεν έχουν σταματήσει. Διεθνή πρακτορεία αναφέρουν ότι Πακιστάν, Τουρκία και Αίγυπτος συνεχίζουν διαμεσολαβητικές κινήσεις για πιθανή εκεχειρία ή έστω για ένα προσωρινό άνοιγμα διαύλων επικοινωνίας. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, το διπλωματικό παράθυρο παραμένει στενό και η ένταση στο πεδίο παραμένει ο βασικός καθοριστικός παράγοντας των εξελίξεων.
Το πιθανότερο σενάριο, λοιπόν, δεν είναι μια άμεση αμερικανική εισβολή μεγάλης κλίμακας στο Ιράν, αλλά μια σύντομη περίοδος σκληρής κλιμάκωσης με στόχο να εξαναγκαστεί η Τεχεράνη σε υποχώρηση ή διαπραγμάτευση από θέση αδυναμίας. Αν αυτό αποτύχει, τότε ο πόλεμος μπορεί να περάσει σε μια πολύ πιο επικίνδυνη φάση, όπου η στρατιωτική ισχύς θα συνυπάρχει με οικονομικό σοκ, περιφερειακή αποσταθεροποίηση και ανοιχτό κίνδυνο γενίκευσης.
