Cathrin Schaer
Δημοσιεύθηκε στις 22/05/2026
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ισραήλ έρχονται όλο και πιο κοντά, ενώ η Σαουδική Αραβία ενισχύει τη συνεργασία της με την Αίγυπτο, την Τουρκία και το Πακιστάν. Οι νέες συμμαχίες αποτυπώνουν ένα ρήγμα στον Κόλπο, καθώς οι προσεγγίσεις απέναντι στον πόλεμο με το Ιράν και στην ευρύτερη περιοχή αποκλίνουν.
Εκ πρώτης όψεως, φαίνεται πως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν επιλέξει πλευρά ως αποτέλεσμα του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν — μια πλευρά που θα μπορούσε να τα απομονώσει από μεγάλο μέρος του υπόλοιπου αραβικού κόσμου.
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, αναφέρθηκε ότι το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προχωρούν στη δημιουργία κοινού αμυντικού ταμείου, μέσω του οποίου οι δύο χώρες θα αγοράζουν από κοινού όπλα. Το ρεπορτάζ, που δημοσιεύθηκε αρχικά από το μέσο Middle East Eye, επικαλείται δύο ανώνυμους Αμερικανούς αξιωματούχους και δεν έχει επιβεβαιωθεί από καμία από τις δύο κυβερνήσεις.
Το ταμείο φέρεται να συμφωνήθηκε κατά τη διάρκεια μυστικής επίσκεψης που πραγματοποίησε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την οποία ο ίδιος δημοσιοποίησε το βράδυ της 13ης Μαΐου. Λίγες ώρες αργότερα, τα ΗΑΕ διέψευσαν ότι η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε ποτέ.
Prime Minister’s Office Statement:
In the midst of Operation Roaring Lion, Prime Minister Benjamin Netanyahu secretly visited the United Arab Emirates, where he met with UAE President Sheikh Mohamed bin Zayed.
— Prime Minister of Israel (@IsraeliPM) May 13, 2026
Την προηγούμενη ημέρα, σε εκδήλωση στο Τελ Αβίβ, ο πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, επιβεβαίωσε ότι το Ισραήλ είχε δανείσει στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αντιαεροπορικά/αντιπυραυλικά συστήματα, προκειμένου να τα βοηθήσει να αμυνθούν απέναντι σε αεροπορικές επιθέσεις από το Ιράν.
Μεγάλες περιφερειακές αλλαγές
Όλα αυτά —σε συνδυασμό με την ανακοίνωση των ΗΑΕ στα τέλη Απριλίου ότι αποχωρούν από τον οργανισμό πετρελαιοπαραγωγών χωρών OPEC, στον οποίο ανήκαν επί 59 χρόνια— προκάλεσαν πληθώρα αναλύσεων που υποστηρίζουν ότι η Μέση Ανατολή αλλάζει ριζικά.
«Μια τάξη πραγμάτων στον Κόλπο, που είχε διαμορφωθεί εδώ και δεκαετίες, ξεθωριάζει και μια άλλη αρχίζει να παίρνει μορφή», έγραψε στα μέσα Μαΐου η Cinzia Bianco, επισκέπτρια ερευνήτρια στο European Council on Foreign Relations, σε σχετικό σχόλιό της.
«Ο γεωπολιτικός σεισμός που προκάλεσαν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι κάτι περισσότερο από μια προσωρινή περιφερειακή σύγκρουση», δήλωσε πρόσφατα ο Ma Young-sam, πρώην πρέσβης της Νότιας Κορέας στο Ισραήλ, στην αγγλόφωνη ημερήσια εφημερίδα The Korea Times. «Σηματοδοτεί την ανάδυση μιας νέας τάξης πραγμάτων στη Μέση Ανατολή.»
Ο Μάρκους Σνάιντερ, επικεφαλής του περιφερειακού προγράμματος για την ειρήνη και την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή του Ιδρύματος Friedrich Ebert στον Λίβανο, περιέγραψε τα δύο αναδυόμενα μπλοκ ως εξής: το ένα είναι ένα «εξάγωνο», είπε, αποτελούμενο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ισραήλ, ενώ το δεύτερο έχει σχήμα «διαμαντιού» και αποτελείται από τη Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν, την Τουρκία και την Αίγυπτο. Οι τελευταίες αυτές χώρες, οι οποίες έχουν πληθυσμούς με σουνιτική πλειοψηφία, έχουν επίσης χαρακτηριστεί ως «η Τετράδα».
Ο Σνάιντερ είπε ότι αυτό που συνδέει το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι πως και οι δύο πλευρές εφαρμόζουν σήμερα πολιτικές «ανατροπής» ή «διατάραξης», προσπαθώντας να «αναδιαμορφώσουν τη Μέση Ανατολή και πέρα από αυτήν».
Ο Νετανιάχου έχει συχνά καυχηθεί ότι το Ισραήλ «αλλάζει το πρόσωπο της Μέσης Ανατολής», κάτι που επανέλαβε στις αρχές Μαρτίου, μετά την κοινή επίθεση του Ισραήλ με τις ΗΠΑ εναντίον του Ιράν. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επίσης «επιδιώκουν να ξαναχαράξουν τον χάρτη της Μέσης Ανατολής και να οικοδομήσουν νέα δίκτυα γεωπολιτικής και γεωοικονομικής επιρροής με επίκεντρο το Άμπου Ντάμπι», έγραψε η Bianco.
Ωστόσο, υπάρχουν και άλλοι, πιο πρακτικοί λόγοι για αυτή τη συνεργασία. «Για τα ΗΑΕ, το Ισραήλ προσφέρει πόρους, δίκτυα, αμυντικές δυνατότητες, τεχνολογική ισχύ και επιρροή σε πρωτεύουσες σε όλο τον κόσμο», συνέχισε η Bianco.
For the UAE, being part of a US-Israeli security constellation is not solely about containing Iran. It is also about realising a mercantilist and futurist vision and a rejection of inherited conventions, institutions and the status quo. @Cinzia_Bianco https://t.co/Eax6vNK6iD
— ECFR MENA (@ECFRMena) May 20, 2026
Στο μεταξύ, το λεγόμενο σουνιτικό «διαμάντι» ακολουθεί μια διαφορετική πολιτική, δήλωσε ο Σνάιντερ στη DW. Αν και οι Σαουδάραβες έχουν στο παρελθόν προκαλέσει και οι ίδιοι αρκετές αναταράξεις, πιο πρόσφατα η συμπεριφορά τους έχει αλλάξει, επειδή χρειάζονται σταθερότητα για να πετύχουν τους οικονομικούς τους στόχους.
«Πρόκειται για μια πιο συναλλακτική προσέγγιση», είπε ο Σνάιντερ για την ομάδα των τεσσάρων χωρών. «Με την έννοια ότι “έχουμε κοινό συμφέρον να εμπλέξουμε/προσεγγίσουμε το Ιράν, επειδή εμείς είμαστε αυτοί που υφίστανται τις συνέπειες” και “έχουμε επίσης συμφέρον σε σχέση με το Ισραήλ, λόγω αυτής της ισραηλινής αντίληψης ότι μπορούν κάπως να βομβαρδίζουν τα πάντα, παντού, όλη την ώρα — και ουσιαστικά θέλουμε να ληφθεί και αυτό υπόψη”».
Οι αυξανόμενες ανησυχίες της Σαουδικής Αραβίας για το Ισραήλ περιγράφηκαν σε άρθρο γνώμης που δημοσίευσε τον Μάιο ο πρίγκιπας Τουρκί αλ-Φαϊσάλ, πρώην επικεφαλής της σαουδαραβικής υπηρεσίας πληροφοριών, στην εφημερίδα Asharq Al-Awsat, που εδρεύει στο Λονδίνο. Το άρθρο χαρακτηρίστηκε ως κείμενο που εκφράζει την άποψη της σαουδαραβικής κυβέρνησης.
«Αν είχε πετύχει το ισραηλινό σχέδιο να ανάψει πόλεμο ανάμεσα σε εμάς και το Ιράν, η περιοχή θα είχε βυθιστεί στην καταστροφή και την ερήμωση», έγραψε ο αλ-Φαϊσάλ. «Χιλιάδες γιοι και κόρες μας θα είχαν χαθεί σε μια μάχη στην οποία δεν είχαμε κανένα συμφέρον. Το Ισραήλ θα είχε καταφέρει να επιβάλει τη βούλησή του στην περιοχή και θα παρέμενε ο μοναδικός δρων στον περίγυρό μας».
Επιλέγοντας πλευρά
Ακόμη και πριν από τις κινήσεις των ΗΑΕ αυτόν τον μήνα και πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, υπήρχε ήδη ρήγμα στον Κόλπο, όπως φάνηκε από τις διαφωνίες ανάμεσα στα ΗΑΕ και τη Σαουδική Αραβία για την Υεμένη.
«Οι περιφερειακές εξελίξεις … ανέδειξαν πραγματικά τη διαφορά στα οράματα για την περιφερειακή τάξη», δήλωσε νωρίτερα φέτος στη DW ο Κρίστιαν Κόουτς Ούλριχσεν, ειδικός για τη Μέση Ανατολή στο Baker Institute for Public Policy του Πανεπιστημίου Rice στο Τέξας των ΗΠΑ. «Στη Σαουδική Αραβία δεν υπάρχει καμία διάθεση για νέα στρατιωτική περιπέτεια, σε αντίθεση με τη διάθεση που θεωρείται ότι έχει το Άμπου Ντάμπι για ανάληψη ρίσκου και για στήριξη ένοπλων μη κρατικών περιφερειακών ομάδων.»
Όταν άρχισε ο πόλεμος με το Ιράν, τα κράτη του Κόλπου φάνηκαν να βάζουν προσωρινά στην άκρη αυτές τις διαφορές, προτάσσοντας την ενότητα. Τώρα όμως, με τη μία χώρα να εμβαθύνει τη συνεργασία της με το Ισραήλ και την άλλη να το χαρακτηρίζει ως αυξανόμενη απειλή, οι διαιρέσεις επανεμφανίστηκαν. «Οι Σαουδάραβες και οι Εμιρατινοί κινούνται ουσιαστικά προς αντίθετες κατευθύνσεις», επιβεβαίωσε ο Σνάιντερ.
Ωστόσο, οι αναλυτές λένε επίσης ότι η ιδέα πως τα ΗΑΕ ή η Σαουδική Αραβία έχουν «επιλέξει πλευρά» είναι λανθασμένος τρόπος να δει κανείς αυτές τις αλλαγές. Δεν πρόκειται για αγεφύρωτες ιδεολογικές διαφορές, όπως εκείνες που παρατηρούνταν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Οι Σαουδάραβες και οι Εμιρατινοί εξακολουθούν να συνεργάζονται σε άλλους τομείς, παρά τις πρόσφατες μεταβολές.
«Βρισκόμαστε σε μια εποχή αυτού που αποκαλείται γεωπολιτική πολυγαμία/ευελιξία», εξήγησε ο Σνάιντερ. «Και αυτές δεν είναι άκαμπτες συμμαχίες.»
«Οι ευθυγραμμίσεις που βλέπουμε στον Κόλπο δεν αντανακλούν μια υπολογισμένη, μόνιμη μεγάλη στρατηγική», δήλωσε στη DW ο Ιμπραχίμ Οζτούρκ, καθηγητής οικονομικής ανάπτυξης στο Πανεπιστήμιο Ντούισμπουργκ-Έσσεν, στην κεντρική Γερμανία. «Αντί να επιλέγουν πλευρές, τα κράτη αυτά βρίσκονται σε έναν αγωνιώδη αγώνα προσαρμογής μέσα σε ένα εξαιρετικά ασταθές περιβάλλον.»
Θα μπορούσε η μία πλευρά να κυριαρχήσει;
«Αν αναλύσουμε την περιοχή αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της βραχυπρόθεσμης στρατιωτικής κλιμάκωσης, ο υποστηριζόμενος από τις ΗΠΑ ισραηλινός άξονας φαίνεται κυρίαρχος», είπε ο Οζτούρκ. Πρόσθεσε όμως ότι πρόκειται για επιφανειακές, προσωρινές συμμαχίες, οι οποίες τελικά θα παρασυρθούν από τις ίδιες τις περιστάσεις.
Ας πάρουμε, είπε, τη σουνιτική τετράδα: «Η διατήρηση αυτής της συμμαχίας είναι ιστορικά, θρησκευτικά, δομικά και οικονομικά αδύνατη», υποστήριξε. «Τα κράτη αυτά διαθέτουν πολύ διαφορετικούς τύπους καθεστώτων, εσωτερικές ευαλωτότητες και αποκλίνουσες εξαρτήσεις από παγκόσμιες υπερδυνάμεις, όπως η Κίνα και οι ΗΠΑ.»
Και η συμμαχία ΗΑΕ–Ισραήλ έχει επίσης αδυναμίες. «[Η συμμαχία αυτή] είναι ισχυρή από οικονομική, πληροφοριακή και τεχνολογική άποψη», έγραψε σε ανάλυσή της τον Μάιο η Ρέιτσελ Μπρόνσον, ανώτερη μη μόνιμη συνεργάτιδα στο Chicago Council on Global Affairs. «Όμως πρόκειται για δύο μικρά κράτη που αντιμετωπίζουν βαριά αντίβαρα. Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ με μεγάλο στρατό· το Πακιστάν είναι πυρηνική δύναμη· και η Σαουδική Αραβία διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο και μιλά εκ μέρους των ιερών τόπων της Μέκκας και της Μεδίνας. Ο κρατικός πλούτος των ΗΑΕ, που ξεπερνά το 1 τρισ. δολάρια, αποτελεί πραγματικό πολλαπλασιαστή ισχύος. Όμως ο πλούτος δεν είναι το ίδιο πράγμα με το στρατηγικό βάθος.»
Ο Σνάιντερ θεωρεί επίσης ότι υπάρχουν εσωτερικές αντιφάσεις στα ΗΑΕ, οι οποίες θα μπορούσαν να διαταράξουν τη συνεργασία με το Ισραήλ.
«Έχω την αίσθηση ότι θέλουν να είναι δύο πράγματα ταυτόχρονα», είπε, αναφερόμενος στο Άμπου Ντάμπι και το Ντουμπάι, τα δύο μεγαλύτερα από τα επτά εμιράτα που αποτελούν τα ΗΑΕ.
«Το Άμπου Ντάμπι θέλει να είναι ένα είδος Σπάρτης — δηλαδή, όπως η αρχαία ελληνική πόλη-κράτος, πολύ στρατιωτικοποιημένο και ιδιαίτερα επιθετικό», εξήγησε. «Την ίδια στιγμή, το Ντουμπάι θέλει να μοιάζει περισσότερο με την Ελβετία: ένα νησί σταθερότητας, όπου μπορούν να προσγειώνονται αεροπορικές εταιρείες, να ζουν influencers και το Ιράν να κάνει τις τραπεζικές του συναλλαγές. Αλλά δεν μπορείς πραγματικά να είσαι και τα δύο ταυτόχρονα.»
Επιμέλεια: A. Thomas
