Η ιρανική κρατική τηλεόραAssociatedση μετέδωσε την Πέμπτη αυτό που, όπως είπε, ήταν βίντεο του ιρανικού Πολεμικού Ναυτικού να καταλαμβάνει πλοία στα Στενά του Ορμούζ.
Του DAVID MCHUGH
Ενημερώθηκε στις 9:38 μ.μ. GMT+3,
Η σύγχυση εντάθηκε την Τετάρτη στα Στενά του Ορμούζ, καθώς το Ιράν επιτέθηκε σε τρία πλοία κοντά στην κρίσιμη αυτή θαλάσσια οδό, το κλείσιμο της οποίας έχει βυθίσει τον κόσμο σε ενεργειακή κρίση, αφού δεξαμενόπλοια που μετέφεραν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου εμποδίστηκαν να χρησιμοποιήσουν το πέρασμα.
Οι επιθέσεις σημειώθηκαν μόλις μία ημέρα αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα παρατείνει την εκεχειρία δύο εβδομάδων με το Ιράν. Η Ισλαμική Δημοκρατία ανέφερε ότι άνοιξε πυρ εναντίον τριών εξερχόμενων πλοίων και κατέλαβε τα δύο, χαρακτηρίζοντας την ενέργεια αντίποινα για τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, καθώς και για το γεγονός ότι οι ΗΠΑ πυροβόλησαν και κατέλαβαν ιρανικό πλοίο που δεν σταμάτησε όταν του έγινε σήμα από σκάφος που επέβαλλε τον αποκλεισμό.
Οι επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας είχαν μειωθεί από τα μέσα Μαρτίου, όταν το Ιράν επέβαλε ουσιαστικό έλεγχο στα στενά. Ο απλός κίνδυνος επίθεσης ήταν αρκετός για να αποτρέψει τα πλοία από το να προσπαθήσουν να περάσουν, ενώ λίγα πλοία χρησιμοποιούσαν μια λωρίδα διέλευσης κοντά στις ακτές, εγκεκριμένη από το Ιράν. Το Ιράν ζητούσε λεπτομέρειες για το φορτίο, την ιδιοκτησία και το πλήρωμα και, τουλάχιστον σε ορισμένες περιπτώσεις, επέβαλλε φόρο 1 δολαρίου ανά βαρέλι πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων — ή 2 εκατομμύρια δολάρια για ένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο.
Ακολουθεί μια ματιά σε όσα είναι γνωστά, και όσα δεν είναι γνωστά, για την κατάσταση στα στενά:
Ύστερα από μια παύση, οι επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας επανήλθαν
Τα ημιεπίσημα ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων μετέδωσαν ότι οι παραστρατιωτικοί Φρουροί της Επανάστασης επιτέθηκαν την Τετάρτη σε τρίτο πλοίο στα στενά. Τα Nour News, Fars και Mehr ανέφεραν όλα την επίθεση των Φρουρών σε πλοίο με την ονομασία Euphoria. Όπως είπαν, το πλοίο «ακινητοποιήθηκε» στις ιρανικές ακτές, χωρίς να δώσουν περισσότερες διευκρινίσεις. Οι Φρουροί κατέλαβαν και τα άλλα δύο πλοία που δέχθηκαν επίθεση, μετέδωσε ξεχωριστά η ιρανική κρατική τηλεόραση.
Το περιστατικό αυτό ακολούθησε δύο επιθέσεις σε πλοία το Σάββατο, οι οποίες έβαλαν τέλος σε μια ύφεση που είχε ξεκινήσει στα μέσα Μαρτίου.
Τα πλοία που καταλήφθηκαν ήταν το Epaminondas, υπό σημαία Λιβερίας, και το MSC Francesca, υπό σημαία Παναμά, και τα δύο πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. Δεν ήταν σαφές υπό ποιους όρους προσπαθούσαν να περάσουν τα στενά. Η ναυτιλιακή εταιρεία MSC δεν απάντησε σε email με ερώτημα για το πλοίο.
Οι επιθέσεις ακολουθούν μια αιφνίδια αναστροφή της ιρανικής στάσης το Σαββατοκύριακο, όταν ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι τα στενά ήταν ανοιχτά, μόνο και μόνο για να διαψευστεί την επόμενη ημέρα από τους Φρουρούς της Επανάστασης. Έξι κρουαζιερόπλοια που είχαν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο από τα τέλη Φεβρουαρίου εκμεταλλεύθηκαν αυτό το στενό χρονικό παράθυρο και πέρασαν από τα στενά. Έκτοτε, όμως, η κυκλοφορία έχει σχεδόν εκλείψει.
Η επανέναρξη των επιθέσεων αντανακλά εν μέρει «πραγματική σύγχυση … για το πότε επιτρέπεται η διέλευση», δήλωσε ο Τόρμπγιορν Σόλτβεντ, κύριος αναλυτής για τη Μέση Ανατολή στην εταιρεία ανάλυσης κινδύνου Verisk Maplecroft.
Αντικρουόμενες δηλώσεις προέκυψαν από τον Τραμπ σχετικά με πλήρη επαναλειτουργία και από τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών σχετικά με περιορισμένη επαναλειτουργία. Έπειτα, τα πράγματα «μεταβλήθηκαν πολύ γρήγορα» το Σάββατο, όταν οι Φρουροί δήλωσαν ότι τα στενά ήταν κλειστά.
Επιπλέον, είπε ο Σόλτβεντ, είναι προς το συμφέρον του Ιράν να διατηρεί υψηλά τα ασφάλιστρα μέσω σποραδικών επιθέσεων. «Το βασικό του διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στις ΗΠΑ είναι η δυνατότητα να περιορίζει τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, και η ασφάλιση είναι μεγάλο μέρος αυτού».
Ορισμένα πλοία έχουν περάσει από το ιρανικό σύστημα ελέγχου, ενώ άλλα βασίστηκαν σε διπλωματικά αιτήματα από τις κυβερνήσεις των χωρών τους. Όμως εκατοντάδες πλοία και χιλιάδες μέλη πληρωμάτων παραμένουν αποκλεισμένα.
Οι ΗΠΑ επιβάλλουν αποκλεισμό, αλλά κάποιο ιρανικό πετρέλαιο περνά
Το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό επιβιβάστηκε και κατέλαβε ένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο που μετέφερε ιρανικό πετρέλαιο νότια του Κόλπου της Βεγγάλης, στον Ινδικό Ωκεανό, περίπου 2.000 μίλια από τα στενά. Αυτό υπογράμμισε τη δύναμη των ΗΠΑ να καταλαμβάνουν πλοία που παραβιάζουν τον αποκλεισμό, πολύ αφότου έχουν απομακρυνθεί από την περιοχή των στενών.
Ο αμερικανικός στρατός, που επιβάλλει τον αποκλεισμό στον Κόλπο του Ομάν και στην Αραβική Θάλασσα, αρκετά μακριά από τα ιρανικά drones και τα ταχύπλοα σκάφη, λέει ότι έχει αναγκάσει 20 πλοία που συνδέονται με το Ιράν να επιστρέψουν.
Ωστόσο, εταιρείες ναυτιλιακών πληροφοριών αναφέρουν ότι αρκετά πλοία που μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο έχουν περάσει τον αποκλεισμό. Η Lloyd’s List Intelligence αναφέρει ότι «μια σταθερή ροή κίνησης του σκιώδους στόλου» έχει περάσει από και προς τον Κόλπο, συμπεριλαμβανομένων 11 δεξαμενόπλοιων με ιρανικό φορτίο που έχουν φύγει από τον Κόλπο εκτός των στενών από τις 13 Απριλίου.
«Το δίλημμα για τις ΗΠΑ είναι το εξής: όσο πιο αυστηρός είναι ο αποκλεισμός, τόσο μεγαλύτερος είναι ο πόνος στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου, άρα υπάρχουν αντικρουόμενες προτεραιότητες, και φαίνεται ότι υπάρχει πολιτική να μην αναχαιτίζεται κάθε μεμονωμένη αποστολή ιρανικού πετρελαίου», είπε ο Σόλτβεντ.
Επιπλέον, σχεδόν όλο αυτό το πετρέλαιο κατευθύνεται στην Κίνα, και οι ΗΠΑ πρέπει επίσης να διαχειριστούν αυτή τη σχέση, με τον Τραμπ να σχεδιάζει επίσκεψη εκεί από τις 14 έως τις 15 Μαΐου.
Ο λοχαγός Τιμ Χόκινς, εκπρόσωπος της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, επιβεβαίωσε την Τετάρτη ότι ο στρατιωτικός αποκλεισμός στρέφεται κατά όλων των ιρανικών πλοίων που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια. Ωστόσο, είπε ότι επιτρέπονται ανθρωπιστικές αποστολές, περιλαμβανομένων τροφίμων, ιατρικών προμηθειών και άλλων αγαθών αναγκαίων για τους αμάχους, υπό την προϋπόθεση επιθεώρησης.
Ο Χόκινς αντέκρουσε εξωτερικές αναφορές ότι πλοία διαφεύγουν από τον αμερικανικό κλοιό και παρέπεμψε σε δηλώσεις του επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, ναυάρχου Μπραντ Κούπερ, ο οποίος υποστήριξε την Παρασκευή ότι «κανένα πλοίο δεν έχει ξεφύγει από τις αμερικανικές δυνάμεις».
Η επαναλειτουργία των στενών θα χρειαστεί χρόνο
Οι πλοιοκτήτες και οι ασφαλιστικές εταιρείες θα χρειαστούν κάτι περισσότερο από μια απλή ανακοίνωση ειρηνευτικής συμφωνίας για να τολμήσουν να περάσουν από τα στενά όπως έκαναν πριν από τον πόλεμο.
Ακόμη και όταν τελειώσει ο πόλεμος, αναφέρει η εταιρεία ανάλυσης και δεδομένων Rystad Energy, θα χρειαστούν έξι έως οκτώ εβδομάδες μόνο για να επανατοποθετηθεί το παγκόσμιο δίκτυο δεξαμενόπλοιων. Οι πλοιοκτήτες και οι ασφαλιστές θα χρειαστούν δύο έως πέντε εβδομάδες για να αισθανθούν άνετα με το νέο επιχειρησιακό περιβάλλον και να επανέλθουν σε φυσιολογική δραστηριότητα.
Οι πλοιοκτήτες θα θελήσουν «κάτι λίγο πιο συγκεκριμένο από αυτό που έχουμε τώρα», είπε ο Σόλτβεντ. «Αυτό που χρειάζεται είναι κάτι πιο συνολικό» από μια άτυπη εκεχειρία, τη στιγμή που οι δύο πλευρές παραμένουν πολύ μακριά σε βασικά ζητήματα, όπως τα πυρηνικά και τα βαλλιστικά πυραυλικά προγράμματα του Ιράν.
«Ακόμη και τότε, πάνω από τις ναυτιλιακές εταιρείες θα αιωρείται η μακροπρόθεσμη απειλή» λόγω των πυραυλικών και μη επανδρωμένων δυνατοτήτων του Ιράν, είπε. «Μπορούν να ξαναπαίξουν αυτό το χαρτί στο μέλλον».
Ο συντάκτης του Associated Press, Κονσταντίν Τοροπίν, συνέβαλε σε αυτό το ρεπορτάζ.
