του Θεόδωρου Ατματζίδη, Υποστρατήγου ε.α.
Τι υποστηρίζει ο πρώην επικεφαλής της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ, στρατηγός Χάραλντ Κούγιατ
Οι ευθύνες της Δύσης, η διεύρυνση του ΝΑΤΟ, οι αποτυχημένες διαπραγματεύσεις και ο κίνδυνος μιας γενικευμένης σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και πολιτικά αιχμηρή συνέντευξη του Γερμανού τετράστερου στρατηγού ε.α. Χάραλντ Κούγιατ (Harald Kujat) επαναφέρει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για τις αιτίες του πολέμου στην Ουκρανία, τις επιλογές του ΝΑΤΟ και τον ρόλο των δυτικών κυβερνήσεων στην αποτυχία εξεύρεσης διπλωματικής λύσης.
Ο Κούγιατ δεν είναι ένας ακόμη σχολιαστής διεθνών εξελίξεων. Διετέλεσε Γενικός Επιθεωρητής των Γερμανικών Ενόπλων Δυνάμεων (Bundeswehr) από το 2000 έως το 2002 και πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ από το 2002 έως το 2005, αποτελώντας τον ανώτατο στρατιωτικό σύμβουλο της Συμμαχίας. [1]
Η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και οι προειδοποιήσεις για την ασφάλεια
Στη συνέντευξή του στον καθηγητή Glenn Diesen, υποστηρίζει ότι η σημερινή σύγκρουση δεν μπορεί να εξεταστεί αποκομμένη από τις εξελίξεις που προηγήθηκαν του 2022. Αναφέρεται στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς και ειδικότερα στη Σύνοδο Κορυφής του Βουκουρεστίου το 2008, όταν η Συμμαχία διακήρυξε ότι η Ουκρανία και η Γεωργία θα γίνουν μέλη της. [2]
Κατά την εκτίμησή του, η Δύση δεν έλαβε επαρκώς υπόψη τις ρωσικές ανησυχίες ασφαλείας, με αποτέλεσμα να διαμορφωθούν συνθήκες σταδιακής κλιμάκωσης. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην ουκρανική κρίση του 2014 και στις συμφωνίες του Μινσκ του 2015, οι οποίες είχαν ως στόχο την πολιτική διευθέτηση της σύγκρουσης στο Ντονμπάς. [3]
Η χαμένη διπλωματική ευκαιρία της Κωνσταντινούπολης
Το πλέον ενδιαφέρον σημείο της παρέμβασής του αφορά τις διαπραγματεύσεις της Κωνσταντινούπολης την άνοιξη του 2022. Ο Γερμανός στρατηγός θεωρεί ότι τότε υπήρχε πραγματική δυνατότητα πολιτικής διευθέτησης, στη βάση της ουδετερότητας της Ουκρανίας και διεθνών εγγυήσεων ασφαλείας.
Αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην παρέμβαση του τότε Βρετανού πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον και στη δυτική στάση που, κατά την άποψή του, συνέβαλε στην εγκατάλειψη της διπλωματικής προοπτικής. [4][5]
Η ερμηνεία αυτή παραμένει αντικείμενο αντιπαράθεσης. Οι διαπραγματεύσεις δεν είχαν καταλήξει σε οριστική συμφωνία, ενώ ο επικεφαλής της ουκρανικής διαπραγματευτικής αντιπροσωπείας, Νταβίντ Αραχαμία, έχει αναφερθεί τόσο στην επίσκεψη Τζόνσον όσο και στις ουκρανικές επιφυλάξεις για τις εγγυήσεις ασφαλείας. [5][6]
Στρατιωτική νίκη ή παρατεταμένη σύγκρουση;
Ο Κούγιατ αμφισβητεί επίσης τη στρατηγική αντίληψη ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να επιτύχει ολοκληρωτική στρατιωτική νίκη και να ανακτήσει όλα τα κατεχόμενα εδάφη. Προειδοποιεί ότι η συνεχής στρατιωτική ενίσχυση, χωρίς παράλληλη ουσιαστική διπλωματική πρωτοβουλία, παρατείνει την αιματοχυσία και αυξάνει τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ.
Η κριτική του στρέφεται ιδιαίτερα προς την Ευρώπη. Θεωρεί ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν εγκλωβιστεί σε μια στρατηγική στρατιωτικής επικράτησης, χωρίς να διαθέτουν πειστικό πολιτικό σχέδιο για την επόμενη ημέρα.
Η ευρωπαϊκή ασφάλεια και το ερώτημα της επόμενης ημέρας
Το ουσιαστικό μήνυμα της παρέμβασής του είναι η ανάγκη διαμόρφωσης μιας νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τις συνθήκες και τα συμφέροντα ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο και θα αποτρέπει την επανάληψη μιας τέτοιας σύγκρουσης.
Ανεξάρτητα από το κατά πόσο συμφωνεί κανείς με τις εκτιμήσεις του, υπάρχει ένα ερώτημα που αξίζει να απασχολήσει σοβαρά την ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία: Πόσες ακόμη ανθρώπινες ζωές και πόσες οικονομικές και γεωπολιτικές απώλειες πρέπει να καταγραφούν προτού η διπλωματία αποκτήσει ξανά πρωταγωνιστικό ρόλο;
Για την Ελλάδα, η συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία. Μια χώρα σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη γεωπολιτική περιοχή οφείλει να αντιμετωπίζει τις εξελίξεις με στρατηγική διορατικότητα, να διατηρεί ισχυρές συμμαχίες και ταυτόχρονα να υποστηρίζει κάθε σοβαρή προσπάθεια αποτροπής μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής σύγκρουσης.
Πηγές
[1] NATO, General Harald Kujat – Biography. Επίσημο βιογραφικό του στρατηγού.
[2] NATO, Bucharest Summit Declaration, 3 April 2008, παράγραφος 23. Διακήρυξη Συνόδου Βουκουρεστίου.
[3] OSCE, Package of Measures for the Implementation of the Minsk Agreements, 12 February 2015. Συμφωνίες του Μινσκ.
[4] Glenn Diesen, General Harald Kujat: Former Head of German Army Exposes Ukraine War Lies, 19 September 2025. Συνέντευξη στο YouTube.
[5] Samuel Charap & Sergey Radchenko, The Talks That Could Have Ended the War in Ukraine, Foreign Affairs, 16 April 2024. Foreign Affairs.
[6] Voice of America, Moscow Twists Zelenskyy Ally’s Words About 2022 Russian Peace Deal Offer. Voice of America – Fact Check.
[7] United Nations General Assembly, Resolution A/RES/ES-11/1, Aggression against Ukraine, 2 March 2022. Απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Βίντεο της συνέντευξης
General Harald Kujat: Former Head of German Army Exposes Ukraine War Lies – YouTube
Glenn Diesen – NATO’s Attempt to Defeat Russia Destroys Ukraine
Διευκρίνιση: Το άρθρο αποδίδει τις στρατηγικές και πολιτικές εκτιμήσεις στον ίδιο τον στρατηγό. Η αναφορά τους δεν συνιστά αυτομάτως υιοθέτηση όλων των ισχυρισμών του. Η απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ για τη ρωσική εισβολή παρατίθεται ώστε να υπάρχει και η σαφής διεθνής νομική διάσταση της σύγκρουσης.
Θεόδωρος Ατματζίδης
Ο Υποστράτηγος ΕΑ Θεόδωρος Ατματζίδης, έχει υπηρετήσει σε ανώτατες θέσεις στρατηγικής ασφάλειας, πληροφοριών, διοίκησης και διεθνών σχέσεων, με πολυετή υπηρεσία στο ΝΑΤΟ, στο ΓΕΣ και στο Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας. Υπηρέτησε ως Director – Assistant Chief of Staff (ACOS) (2019–2021), καθώς και ως Executive Officer στο Public Affairs Office (2006–2009) στο NATO SHAPE Mons- Βέλγιο , με ευθύνη στη στρατηγική επικοινωνία και διεθνή εκπροσώπηση. Διετέλεσε επίσης ως Τμηματάρχης στην Διεύθυνση Εξοπλισμών του ΓΕΣ , ως Διευθυντής Πληροφοριών και Ασφάλειας και Διευθυντής Αντικατασκοπείας στο ΓΕΕΘΑ, ενώ έχει διατελέσει και καθηγητής στη Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Διαθέτει μεταπτυχιακούς τίτλους στις Στρατηγικές Σπουδές και στη Διοίκηση .
