The Atlantic — 17 Ιουλίου 2018
Η υπάλληλος εξυπηρέτησης πελατών της εταιρείας AncestryDNA ήταν εκείνη που αναγκάστηκε να ανακοινώσει τα δυσάρεστα νέα στην Catherine St. Clair.
Η St. Clair, από την πλευρά της, πίστευε ότι τηλεφωνούσε για να αναφέρει κάποιο τεχνικό σφάλμα. Ο αδελφός της —εκείνος που, μαζί με τα άλλα τρία αδέλφια της, της είχε χαρίσει το τεστ DNA για τα γενέθλιά της— δεν εμφανιζόταν σωστά στο γενεαλογικό της δέντρο.
Δεν επρόκειτο όμως για τεχνικό λάθος, όπως αναγκάστηκε να της εξηγήσει με προσοχή η γυναίκα στην άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής — στον βαθμό που μια τέτοια είδηση μπορεί ποτέ να ανακοινωθεί ανώδυνα.
Ο άνθρωπος που η St. Clair θεωρούσε αδελφό της μοιραζόταν μαζί της τόσο DNA όσο αντιστοιχεί σε ετεροθαλή αδέλφια.
Στην πραγματικότητα, το DNA της δεν παρουσίαζε γενετική αντιστοιχία με κανένα μέλος της οικογένειας από την πλευρά του πατέρα της.
Ο βιολογικός της πατέρας έπρεπε να είναι κάποιος άλλος.
«Κοίταξα τον εαυτό μου στον καθρέφτη και άρχισα να κλαίω», λέει η St. Clair, σήμερα 56 ετών.
«Σε όλη μου τη ζωή θεωρούσα αυτονόητο ότι αυτό που έβλεπα στον καθρέφτη ήταν κατά το ήμισυ η μητέρα μου και κατά το άλλο ήμισυ ο πατέρας μου. Και ξαφνικά, δεν ήξερα πλέον ποιο ήταν το ένα μισό αυτού του ανθρώπου που έβλεπα στον καθρέφτη».
Η St. Clair πίστευε ότι ήταν μόνη της σε αυτή την απώλεια — και τι παράξενη μορφή απώλειας ήταν αυτή!
Είχε μεγαλώσει σε μια δεμένη, θρησκευόμενη οικογένεια στο Αρκάνσας, χωρίς ποτέ να υποψιαστεί το παραμικρό.
Τα τέσσερα μεγαλύτερα αδέλφια της δεν την αγαπούσαν λιγότερο επειδή αποδείχθηκε ότι ήταν ετεροθαλής αδελφή τους.
Ένας από τους αδελφούς της δεν θεωρούσε καν ότι επρόκειτο για κάτι ιδιαίτερα σημαντικό.
«Μου λέει ότι, αν του είχε συμβεί κάτι τέτοιο, δεν θα είχε αναστατωθεί τόσο πολύ», μου εξήγησε. «Δεν συζητώ πια ιδιαίτερα αυτό το θέμα μαζί του».
Τελικά, η St. Clair κατάφερε να εντοπίσει τον βιολογικό της πατέρα, ακολουθώντας τα ίχνη άλλων γενετικών αντιστοιχιών στον ιστότοπο της Ancestry.
Ήταν ένας άγνωστος άνδρας, τον οποίο η μητέρα της είχε γνωρίσει πριν από περισσότερο από μισό αιώνα.
Το τεστ DNA δεν εξαφάνισε τις ευτυχισμένες αναμνήσεις της από τα παιδικά της χρόνια, αλλά την ανάγκασε να επανερμηνεύσει ολόκληρη τη ζωή της μέχρι εκείνη τη στιγμή.
Η πρώτη φορά που η St. Clair συνάντησε κάποιον που καταλάβαινε πραγματικά αυτό που είχε βιώσει —με τον ίδιο βαθύ, σχεδόν σωματικό τρόπο— ήταν στο διαδίκτυο.
Είδε ότι η Delilah, μια δημοφιλής ραδιοφωνική παραγωγός, είχε ρωτήσει στη σελίδα της στο Facebook αν κάποιος είχε ανακαλύψει κάτι ενδιαφέρον μέσα από ένα τεστ DNA.
«Και βέβαια», σκέφτηκε η St. Clair.
Απάντησε λοιπόν ότι μόλις είχε ανακαλύψει πως ο πατέρας της δεν ήταν ο βιολογικός της πατέρας.
Μία ώρα αργότερα, μια γυναίκα που είχε δει το σχόλιό της τής έστειλε μήνυμα:
«Θεέ μου, νόμιζα ότι ήμουν η μόνη!»
Για τις επόμενες τρεις ώρες αντάλλασσαν ασταμάτητα μηνύματα.
Έκλαψαν. Μοιράστηκαν τους φόβους και τις αγωνίες τους. Συνειδητοποίησαν ότι δεν ήταν παράλογο να αισθάνονται όλα όσα αισθάνονταν.
«Όταν τελειώσαμε τη συζήτηση, ήμασταν και οι δύο συναισθηματικά εξαντλημένες», είπε η St. Clair.
«Στην πραγματικότητα, τίποτα δεν είχε αλλάξει για καμία από τις δυο μας, αλλά αισθανόμασταν καλύτερα απλώς και μόνο επειδή είχαμε κάποιον να μιλήσουμε».
Η St. Clair άρχισε να αναζητά περισσότερους ανθρώπους με τους οποίους θα μπορούσε να συζητήσει.
Έψαξε για ομάδες υποστήριξης. Δεν βρήκε καμία.
Έτσι, καθώς είναι άνθρωπος που συνηθίζει να παίρνει την κατάσταση στα χέρια του, δημιούργησε στο Facebook μια ομάδα με την ονομασία DNA NPE Friends.
Τα αρχικά NPE σημαίνουν Not Parent Expected, δηλαδή «ο γονέας δεν είναι εκείνος που θεωρούσαμε».
Ο όρος προέρχεται από την έκφραση nonpaternity event, που χρησιμοποιείται στη γενετική γενεαλογία για περιπτώσεις λανθασμένης απόδοσης πατρότητας. Η St. Clair και άλλοι διεύρυναν τη σημασία του ώστε να περιλαμβάνει και τους δύο γονείς.
Ένας άλλος όρος που χρησιμοποιείται ολοένα και συχνότερα είναι misattributed parentage, δηλαδή «λανθασμένη απόδοση γονεϊκής σχέσης».
«Κάθε άνθρωπος που έρχεται στην ομάδα μας πιστεύει αρχικά ότι είναι κάποια ανωμαλία της φύσης», λέει η St. Clair.
Και έπειτα οι άνθρωποι αυτοί βρίσκουν ο ένας τον άλλον.
Έναν χρόνο αργότερα, η ομάδα DNA NPE Friends —μία από τις διάφορες μυστικές ομάδες στο Facebook που απευθύνονται σε ανθρώπους οι οποίοι ανακάλυψαν ότι η βιολογική τους καταγωγή ήταν διαφορετική από εκείνη που πίστευαν— είχε συγκεντρώσει περισσότερα από 1.000 μέλη.
Η έκρηξη των τεστ DNA και τα οικογενειακά μυστικά
Η αγορά των τεστ DNA για ιδιώτες γνωρίζει περίοδο εντυπωσιακής άνθησης.
Ο αριθμός των ανθρώπων που έστειλαν δείγματα σάλιου για να αποκτήσουν πληροφορίες σχετικά με το γενετικό τους υπόβαθρο διπλασιάστηκε μέσα στο 2017, φθάνοντας συνολικά τα 12 εκατομμύρια και πλέον.
Οι περισσότεροι ενδιαφέρονται να μάθουν από πού κατάγονται οι πρόγονοί τους.
Ορισμένοι ενδιαφέρονται για ζητήματα υγείας.
Άλλοι είναι υιοθετημένα παιδιά ή άνθρωποι που γεννήθηκαν ύστερα από δωρεά σπέρματος και αναζητούν συνειδητά τους βιολογικούς τους γονείς.
Εταιρείες γενετικών εξετάσεων όπως η 23andMe και η AncestryDNA προβάλλουν τακτικά στους ιστοτόπους τους συγκινητικές ιστορίες ευτυχισμένων οικογενειακών επανενώσεων.
Όμως, δεν επιθυμούν όλοι οι βιολογικοί γονείς να εντοπιστούν.
Στο πλαίσιο των συνομιλιών και της αλληλογραφίας που είχα με περισσότερους από είκοσι ανθρώπους για αυτό το άρθρο, άκουσα ιστορίες για τεστ DNA που αποκάλυψαν εξωσυζυγικές σχέσεις, κρυφές εγκυμοσύνες, περιστατικά βιασμού και αιμομιξίας που είχαν αποσιωπηθεί, καθώς και περιπτώσεις γιατρών που ασχολούνταν με θεραπείες γονιμότητας και είχαν χρησιμοποιήσει το δικό τους σπέρμα για να γονιμοποιήσουν ασθενείς τους.
Πρόκειται για μυστικά που διαφορετικά θα είχαν μείνει θαμμένα στον τάφο — και σε ορισμένες περιπτώσεις είχαν ήδη θαφτεί μαζί με εκείνους που τα γνώριζαν.
«Γίνεται ολοένα και δυσκολότερο να κρατήσει κανείς μυστικά στην κοινωνία μας», λέει η CeCe Moore, μια διακεκριμένη ειδικός στη γενετική γενεαλογία, η οποία συνεργάζεται ως σύμβουλος με την τηλεοπτική εκπομπή Finding Your Roots.
«Όσοι δεν το έχουν ακόμη συνειδητοποιήσει, μάλλον θα έπρεπε να αρχίσουν να το συνειδητοποιούν».
Η St. Clair μου είπε ότι θεωρεί την εξέλιξη αυτή μέρος μιας αλλαγής από γενιά σε γενιά.
Η γενιά της οποίας τα μυστικά, ηλικίας πενήντα ετών, έρχονται σήμερα στο φως δεν θα μπορούσε να φανταστεί έναν κόσμο στον οποίο ένα τεστ DNA θα μπορούσε να παραγγελθεί ταχυδρομικά με μόλις 99 δολάρια.
Αλλά οι εποχές αλλάζουν, και μαζί τους αλλάζει και η κουλτούρα.
«Αυτή η γενιά, και ίσως τα επόμενα δεκαπέντε χρόνια περίπου, θα δει να αποκαλύπτονται πάρα πολλά συγκλονιστικά αποτελέσματα. Θα έλεγα ότι σε είκοσι χρόνια αυτό το φαινόμενο θα αρχίσει να υποχωρεί», προέβλεψε.
Μέχρι τότε, οι προσδοκίες μας σχετικά με την ιδιωτικότητα θα έχουν προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα που δημιούργησε η εξάπλωση των εμπορικών τεστ DNA.
Ωστόσο, μέχρι να συμβεί αυτό, εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες άνθρωποι σαν τη St. Clair προσπαθούν να ανασυνθέσουν την οικογενειακή τους ιστορία και να αντιμετωπίσουν, όπως μπορούν, τις συνέπειες μιας γενετικής εξέτασης.
Και πολλοί από αυτούς ανακάλυψαν ότι η καλύτερη βοήθεια προέρχεται από ανθρώπους που έχουν ζήσει την ίδια εμπειρία.
«Ήταν καλύτερο και από την ψυχοθεραπεία»
«Ήταν καλύτερο από την ψυχοθεραπεία», λέει η Dawn, 54 ετών, για τη συμμετοχή της στην ομάδα DNA NPE Friends.
«Δοκίμασα ψυχοθεραπεία. Δεν απέδωσε».
Το The Atlantic συμφώνησε να αναφέρει μόνο τα μικρά ονόματα εκείνων που δεν έχουν αποκαλύψει σε φίλους και συγγενείς την αλήθεια σχετικά με τη βιολογική τους καταγωγή.
Οι ψυχοθεραπευτές και οι φίλοι της Dawn δυσκολεύονταν εξίσου να καταλάβουν γιατί η αποκάλυψη αυτή είχε τόσο μεγάλη σημασία για εκείνη.
Όταν είπε σε στενούς φίλους της ότι ο βιολογικός της πατέρας είχε ιταλική καταγωγή, εκείνοι αστειεύτηκαν λέγοντας ότι θα μπορούσαν να φτιάξουν κανόλι, το γνωστό ιταλικό γλυκό.
«Δεν καταλαβαίνουν τη σοβαρότητα του πράγματος», λέει.
Ούτε η ίδια όμως είχε καταλάβει πραγματικά πόσο σημαντικό ήταν, μέχρι που της συνέβη.
Η Dawn είχε περάσει όλη της τη ζωή υποψιαζόμενη ότι ο άνθρωπος που θεωρούσε πατέρα της δεν ήταν ο βιολογικός της πατέρας.
Παρ’ όλα αυτά, η αποκάλυψη την έκανε να χάσει το έδαφος κάτω από τα πόδια της.
«Τα ίδια τα θεμέλια αυτού που πίστευα ότι ήμουν γκρεμίστηκαν», λέει.
«Μέχρι εκείνη τη στιγμή, δεν είχα ιδέα πόσο πολύ είχα στηριχθεί στην οικογένειά μου για να προσδιορίσω την ταυτότητά μου και να καταλάβω ποια ήμουν».
Στην ομάδα του Facebook, την οποία η St. Clair διαχειρίζεται πλέον μαζί με αρκετούς συνεργάτες, τονίζει ότι η υποστήριξη που προσφέρει η κοινότητα δεν αποτελεί υποκατάστατο της ψυχοθεραπείας.
Υποστηρίζει την αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας και μάλιστα μου εξήγησε αναλυτικά, κατά τη διάρκεια μιας τηλεφωνικής μας συνομιλίας, πώς μπορεί κάποιος να βρει προγράμματα υποστήριξης εργαζομένων που προσφέρουν δωρεάν συμβουλευτική.
Ωστόσο, ως δημιουργός της ομάδας, έχει εξελιχθεί εκ των πραγμάτων σε μια μορφή μητέρας, συμβούλου και πνευματικής καθοδηγήτριας για την κοινότητα.
Τα μέλη της επαναλάμβαναν σε εμένα τα αποφθέγματά της, όπως:
«Δεν είμαστε κάποιο βρόμικο μικρό μυστικό».
Και συχνά άρχιζαν τις προτάσεις τους με τη φράση «Η Catherine λέει…», πριν επαναλάβουν κάποια συμβουλή της.
Ρώτησα τη St. Clair αν είχε κάποια επαγγελματική εκπαίδευση για αυτόν τον ρόλο.
Γέλασε και μου απάντησε πως όχι.
Ωστόσο, μεγάλωσε σε μια οικογένεια που φιλοξενούσε πολλά παιδιά υπό αναδοχή, ενώ η φροντίδα της μικρότερης θετής αδελφής της, η οποία πάσχει από εγκεφαλική παράλυση, την είχε διδάξει να αφήνει πίσω της τον θυμό.
Αυτό προσπαθεί να μεταδώσει και στην ομάδα του Facebook, διαγράφοντας γρήγορα σχόλια που δεν προσφέρουν υποστήριξη.
«Ο θυμός πληγώνει μόνο εσένα», λέει.
«Γι’ αυτό επιμένω τόσο πολύ σε αυτό μέσα στην ομάδα μου».
Η ιστορία της Lisa: Μια μητέρα που αρνείται να μιλήσει
Η Lisa, 44 ετών, παραδέχεται ότι εξακολουθεί να προσπαθεί να απαλλαγεί από τον θυμό της.
Πάντοτε αισθανόταν ότι δεν ταίριαζε απόλυτα στην οικογένειά της.
Τα μαλλιά της, τα οποία ίσιωνε διαρκώς, ήταν από τη φύση τους λεπτά και σγουρά, ενώ το δέρμα της ήταν σκουρόχρωμο.
«Οι άνθρωποι νόμιζαν ότι ήμουν ισπανόφωνης καταγωγής και μου μιλούσαν ισπανικά στον δρόμο», λέει.
Έτσι, όταν ένα τεστ DNA το 2015 αποκάλυψε ότι ο βιολογικός της πατέρας ήταν πιθανότατα Αφροαμερικανός, τα πράγματα άρχισαν να βγάζουν νόημα.
Η μητέρα της, όμως, το αρνήθηκε.
«Δεν μου απαντούσε. Άλλαζε θέμα», θυμάται η Lisa.
Όταν συνέχισε να την πιέζει, η μητέρα της κατέρρευσε συναισθηματικά.
Είπε ότι η αποκάλυψη θα κατέστρεφε την οικογένεια και ότι ο πατέρας της Lisa —ο άνθρωπος που την είχε μεγαλώσει— θα τη σκότωνε.
Αρνήθηκε να πει οτιδήποτε άλλο σχετικά με τον βιολογικό πατέρα της κόρης της.
Ούτε η Lisa θέλει να διαταράξει τη σχέση της με τον πατέρα που τη μεγάλωσε.
«Δεν θα μπορούσα ποτέ να του ραγίσω την καρδιά», λέει.
Ωστόσο, η άρνηση της μητέρας της να μιλήσει την απογοητεύει βαθιά.
Η Lisa εξηγεί ότι η ανάγνωση παρόμοιων ιστοριών άλλων ανθρώπων που αντιμετώπισαν τους γονείς τους τη βοήθησε να διαχειριστεί καλύτερα την κατάστασή της.
Θα ήθελε μάλιστα να οργανώσει μια συνάντηση με μέλη της ομάδας DNA NPE Friends που κατοικούν κοντά της, στην Πενσιλβάνια.
Παράλληλα, έχει αρχίσει τη δική της αναζήτηση για τον βιολογικό της πατέρα.
«Θέλω απλώς να μάθω ποιος είναι», λέει.
«Θέλω μόνο να δω μια φωτογραφία του».
Το τεστ DNA εντόπισε μια γενετική αντιστοιχία με έναν ξάδελφό της από την πλευρά του πατέρα της, ο οποίος ζει στην Καλιφόρνια.
Χρησιμοποιώντας την τεχνική των «κατοπτρικών γενεαλογικών δέντρων» (mirror trees), την οποία εφαρμόζουν οι ειδικοί στη γενετική γενεαλογία για τον εντοπισμό κοινών προγόνων, πιστεύει ότι κατάφερε να εντοπίσει έναν από τους παππούδες ή τις γιαγιάδες της.
Δεν έχει όμως ακόμη καταφέρει να ταυτοποιήσει συγκεκριμένο άνδρα ως βιολογικό της πατέρα.
Η ιστορία της Kathy: Αναζητώντας έναν πατέρα που έχει πεθάνει
Η Kathy, 55 ετών, μου μίλησε επίσης για τη βαθιά επιθυμία της να μάθει περισσότερα για τον βιολογικό της πατέρα.
Όταν ανακάλυψε, μέσω τεστ DNA, ότι ο άνθρωπος που θεωρούσε πατέρα της δεν ήταν ο βιολογικός της πατέρας, εκείνος είχε ήδη πεθάνει.
Βρήκε στο Newspapers.com παλιά δημοσιεύματα για το μουσικό συγκρότημα στο οποίο συμμετείχε τη δεκαετία του 1940.
Επισκέφθηκε την πόλη όπου είχε μεγαλώσει, όχι πολύ μακριά από τον τόπο κατοικίας της.
Και όταν έμαθε ότι ένας ηθοποιός τον είχε υποδυθεί σε μια κινηματογραφική ταινία της δεκαετίας του 1990, παρακολούθησε την ταινία με εξαιρετική προσοχή, μελετώντας τον ηθοποιό και αναζητώντας στοιχεία που θα μπορούσαν να της αποκαλύψουν κάτι για τον πραγματικό άνθρωπο.
«Ήταν ό,τι πιο κοντινό είχα σε εκείνον», λέει.
Η αποκάλυψη δεν ήταν εύκολη ούτε για τη μητέρα της.
Η Kathy υποψιάζεται ότι η μητέρα της είχε συνάψει ερωτική σχέση με τον βιολογικό της πατέρα, όταν εργαζόταν ως γραμματέας στην εταιρεία του.
Η αποκάλυψη προκάλεσε επίσης ρήξη στις σχέσεις της με τις αδελφές της, οι οποίες διατηρούν στενή σχέση με τη μητέρα τους.
«Οι αδελφές μου είχαν πανικοβληθεί. Δεν ήθελαν να πω τίποτα», λέει η Kathy.
«Μου έλεγαν να το κρατήσω μυστικό. Γιατί χρειάζεται να μάθεις; Γιατί να ανοίξεις αυτή την πόρτα; Γιατί να ανακατέψεις τα πράγματα;»
Η St. Clair έχει ένα απόφθεγμα και για τέτοιες καταστάσεις:
«Λυπάμαι, αλλά εγώ δεν είμαι η αιτία του προβλήματος. Είμαι το αποτέλεσμά του».
Παράλληλα, όμως, κατανοεί την αναστάτωση που μπορούν να προκαλέσουν τέτοιες αποκαλύψεις.
«Πρέπει να προσπαθήσεις να μπεις στη θέση του ανθρώπου που πρόκειται να δεχθεί ένα απροσδόκητο και συντριπτικό χτύπημα», λέει.
«Υπάρχει κάπου ένας ενήλικος άνθρωπος που είναι παιδί του και για τον οποίο δεν γνώριζε ποτέ τίποτα. Ίσως είχε μια εξωσυζυγική σχέση στην αρχή του γάμου του και στη συνέχεια άλλαξε τρόπο ζωής… Μια τέτοια αποκάλυψη μπορεί να προκαλέσει τεράστιο ρήγμα στην οικογένειά του. Μπορεί πραγματικά να συμβεί. Εμείς προσπαθούμε πάντοτε να προετοιμάζουμε τους ανθρώπους για το χειρότερο».
Πώς προσεγγίζει κανείς έναν άγνωστο βιολογικό γονέα;
Γι’ αυτόν τον λόγο, η ομάδα DNA NPE Friends προσφέρει λεπτομερείς συμβουλές για την πρώτη επικοινωνία με έναν άγνωστο βιολογικό γονέα.
Η ομάδα προτείνει την αποστολή μιας επιστολής, με την οποία ο ενδιαφερόμενος ζητά πληροφορίες για το οικογενειακό ιατρικό ιστορικό και ξεκαθαρίζει ότι δεν επιδιώκει οικονομικό όφελος.
Συνιστά επίσης την αποστολή φωτογραφιών — ιδανικά τριών:
Μίας από την πρώιμη παιδική ηλικία, μίας από την εφηβεία και μίας από την ενήλικη ζωή, μαζί με την οικογένεια που ενδεχομένως έχει δημιουργήσει ο ενδιαφερόμενος.
«Αυτό κολακεύει τον εγωισμό του άλλου, γιατί μπορεί να πει: “Θεέ μου, έχει τη μύτη μου και τα μάτια μου”», εξηγεί η St. Clair.
«Έτσι αγγίζει τα συναισθήματά του».
Βεβαίως, οι προσπάθειες επικοινωνίας δεν έχουν πάντα θετική ανταπόκριση.
Μερικές φορές αντιμετωπίζονται με θυμό ή απόλυτη σιωπή.
Ο Todd, 53 ετών, υποβλήθηκε σε τεστ AncestryDNA και ανακάλυψε ορισμένους άγνωστους μέχρι τότε εξαδέλφους, στους οποίους έστειλε μηνύματα μέσω Facebook.
Εκείνοι τελικά τον απέκλεισαν.
«Νομίζουν ότι θέλω να πάρω κάτι από αυτούς», λέει.
Τα μέλη της ομάδας τον βοήθησαν να ηρεμήσει και τον συμβούλευσαν να αφήσει λίγο χρόνο να περάσει και να γράψει μια επιστολή.
Όταν επικοινώνησε με μια θεία που μόλις είχε ανακαλύψει, δημοσίευσε την επιστολή στην ομάδα, ζητώντας συμβουλές για τη βελτίωσή της.
Η ανακάλυψη του Todd δεν αφορούσε τον δικό του πατέρα, αλλά τον πατέρα της μητέρας του.
Εξακολουθεί να είναι διχασμένος ως προς το αν πρέπει να το αποκαλύψει στη μητέρα του.
Θυμάται πόσο συγκλονίστηκε όταν συνειδητοποίησε για πρώτη φορά ότι οι αδελφές της μητέρας του δεν ήταν αμφιθαλείς αδελφές της, δηλαδή δεν είχαν και τους δύο ίδιους γονείς.
«Τη στιγμή που το έμαθα, ντρέπομαι που το παραδέχομαι, αλλά αισθάνθηκα διαφορετικά. Δεν ένιωθα πια τόσο κοντά τους», λέει.
«Έκλαιγα κάθε μέρα επί εννέα μήνες».
Σήμερα έχει καταφέρει να συμφιλιωθεί κάπως με την ανακάλυψη, αλλά ανησυχεί μήπως η ηλικιωμένη μητέρα του την αντιμετωπίσει ακόμη δυσκολότερα.
Ο Todd θα ήθελε η AncestryDNA να είχε προειδοποιήσει πιο ξεκάθαρα για τις ενδεχόμενες συνέπειες.
«Έχουν εκείνη τη διαφήμιση όπου ένας άνδρας λέει: “Τώρα πια δεν φοράω δερμάτινα βαυαρικά παντελόνια”, επειδή ανακάλυψε ότι οι πρόγονοί του ήταν Ιρλανδοί και όχι Γερμανοί», λέει.
«Αυτή ήταν η δική σου έκπληξη. Άσε με να σου πω ποια ήταν η δική μου έκπληξη».
Και συνεχίζει:
«Μπορεί να ανακαλύψεις κάτι που πραγματικά δεν θέλεις να ξέρεις. Πιστεύω ότι θα έπρεπε να υπάρχει μια τέτοια προειδοποίηση».
Οι προειδοποιήσεις των εταιρειών γενετικών εξετάσεων
Τόσο η 23andMe όσο και η AncestryDNA περιλαμβάνουν στους όρους παροχής των υπηρεσιών τους προειδοποιήσεις σχετικά με το ενδεχόμενο αποκάλυψης απροσδόκητων οικογενειακών πληροφοριών.
Επιτρέπουν επίσης στους χρήστες να επιλέξουν αν επιθυμούν να συμμετέχουν στη διαδικασία αναζήτησης γενετικών αντιστοιχιών με άλλους ανθρώπους.
Η 23andMe εμφανίζει μάλιστα μία επιπλέον προειδοποίηση στην οθόνη όπου ο χρήστης επιλέγει να ενεργοποιήσει αυτή τη δυνατότητα.
Η Lynn, 55 ετών, ήταν από τους ανθρώπους που γνώριζαν πολύ καλά ότι τα τεστ DNA μπορούν να αποκαλύψουν οικογενειακά μυστικά.
Ο σύζυγός της ήταν υιοθετημένος και η Lynn αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τα αποτελέσματα του τεστ AncestryDNA του γιου της για να εντοπίσει τους γονείς του συζύγου της.
Κατά τη διάρκεια αυτής της προσπάθειας, συνέκρινε τα αποτελέσματα του γιου της με εκείνα του αδελφού της και γρήγορα συνειδητοποίησε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά.
Η γενετική σχέση μεταξύ τους δεν έμοιαζε με την τυπική σχέση θείου και ανιψιού.
Ο λόγος, όπως τελικά ανακάλυψε η Lynn, ήταν ότι ο δικός της βιολογικός πατέρας δεν ήταν ο άνθρωπος με τον οποίο είχε μεγαλώσει.
«Δεν το περίμενα με τίποτα», λέει.
«Αν αρχίσεις να ψάχνεις τα μυστικά των άλλων, μπορεί τελικά να ανακαλύψεις κάποιο δικό σου».
Η μητέρα της εξακολουθεί να αρνείται να αποκαλύψει τι είχε συμβεί.
Εκπρόσωπος της AncestryDNA δήλωσε:
«Σχεδόν όλοι όσοι κάνουν το τεστ AncestryDNA ανακαλύπτουν κάτι που τους εκπλήσσει. Για τους περισσότερους πελάτες πρόκειται για κάτι συναρπαστικό και εμπλουτιστικό. Υπάρχουν όμως ασφαλώς και περιπτώσεις όπου μια ανακάλυψη μπορεί να είναι εντελώς απροσδόκητη».
Ο εκπρόσωπος πρόσθεσε ότι η εταιρεία διαθέτει επίσης μια μικρή, εξειδικευμένη ομάδα υπαλλήλων, ειδικά εκπαιδευμένων να συνομιλούν με πελάτες που έχουν πιο ευαίσθητα ερωτήματα.
Εκπρόσωπος της 23andMe πρόσθεσε:
«Συνήθως εξηγούμε στους πελάτες μας ότι, παρόλο που έχουμε εμπιστοσύνη στην ικανότητά μας να προβλέπουμε στενές γενετικές συγγένειες, η εξέτασή μας δεν αποτελεί τεστ πατρότητας».
Μια κοινότητα ανθρώπων που αναζητούν την αλήθεια
Για να γίνει κάποιος μέλος της ομάδας DNA NPE Friends, πρέπει πρώτα να υποβάλει αίτηση μέσω μιας κλειστής, αλλά δημόσια ορατής, ομάδας εισόδου στο Facebook.
Πρόκειται για ένα αυτοσχέδιο σύστημα, σχεδιασμένο ώστε να αντιμετωπίζει μια ιδιαίτερη δυσκολία:
Η ομάδα πρέπει να είναι αρκετά εύκολο να εντοπιστεί από νέους ενδιαφερομένους, αλλά ταυτόχρονα αρκετά μυστική ώστε η συμμετοχή κάποιου να μη διακηρύσσει σε ολόκληρο το κοινωνικό του δίκτυο ότι ο πατέρας του δεν είναι ο βιολογικός του πατέρας.
Η St. Clair και οι συνεργάτες της προσκαλούν επίσης ιδιωτικά ανθρώπους που δημοσιεύουν αναρτήσεις σχετικά με λανθασμένη απόδοση γονεϊκής σχέσης σε δύο δημοφιλείς δημόσιες ομάδες του Facebook, τις DNA Detectives και DD Social.
Και οι δύο αυτές ομάδες λειτουργούν υπό τη διαχείριση της CeCe Moore, της ειδικού στη γενετική γενεαλογία.
Η Moore διαχειρίζεται επίσης μικρότερες, μυστικές ομάδες αφιερωμένες σε συγκεκριμένες καταστάσεις, όπως η άγνωστη πατρότητα και η αιμομιξία.
Όπως συμβαίνει με κάθε ομάδα που αναπτύσσεται γρήγορα και ξεπερνά τα 1.000 μέλη, έτσι και η DNA NPE Friends αντιμετώπισε ορισμένες δυσκολίες στην πορεία της ανάπτυξής της.
Σύμφωνα με τη St. Clair, μια συγκεκριμένη ανάρτηση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, όταν ορισμένα μέλη που είχαν γεννηθεί μέσω δωρεάς σπέρματος θεώρησαν ότι υπονοούσε πως οι ανώνυμοι δότες σπέρματος δεν επιθυμούν να γνωρίσουν τα βιολογικά τους παιδιά.
Μερικά μέλη απείλησαν να αποχωρήσουν.
Η St. Clair τονίζει ότι οι άνθρωποι που έχουν γεννηθεί μέσω δωρεάς σπέρματος είναι απολύτως ευπρόσδεκτοι στην ομάδα και ότι οι διαχειριστές της απομακρύνουν αποφασιστικά τα αρνητικά σχόλια.
Η Brianne Kirkpatrick, σύμβουλος γενετικής, διαχειρίζεται επίσης δύο ομάδες στο Facebook για ανθρώπους που έρχονται αντιμέτωποι με απροσδόκητες ανακαλύψεις μέσω DNA.
Ωστόσο, εκείνη επιλέγει συνειδητά να διατηρεί τις ομάδες της μικρές.
Οι ομάδες της Kirkpatrick έχουν μικρότερη καθημερινή δραστηριότητα, αλλά λόγω του περιορισμένου αριθμού μελών, οι σχέσεις είναι και λιγότερο απρόσωπες.
Η Lynn, η γυναίκα που ανακάλυψε την αλήθεια για τη δική της πατρότητα ενώ προσπαθούσε να εντοπίσει τους γονείς του συζύγου της, είναι μέλος μιας από αυτές τις ομάδες.
Η Kirkpatrick επιθυμεί επίσης να διαφυλάξει την ιδιωτικότητα και την εμπιστευτικότητα που υποσχέθηκε στα μέλη της.
Τα πρώτα από αυτά τα είχε γνωρίσει πριν από μερικά χρόνια, μέσα από την επαγγελματική της δραστηριότητα ως σύμβουλος γενετικής.
Ο χρόνος μπορεί να αλλάξει τα πάντα
Έχοντας παρακολουθήσει την εξέλιξη πολλών προσωπικών ιστοριών στις ομάδες, η Kirkpatrick τονίζει ότι οι εμπειρίες αυτές δεν είναι όλες αρνητικές, ακόμη και όταν αρχικά φαίνονται έτσι.
«Ο τρόπος με τον οποίο αντιδρούν οι άνθρωποι βραχυπρόθεσμα δεν προδικάζει κατ’ ανάγκην το πώς θα αισθάνονται μακροπρόθεσμα», λέει.
Η St. Clair μού το περιέγραψε με ακόμη πιο παραστατικό τρόπο.
Συνέκρινε την ανακάλυψη της ύπαρξης ενός άγνωστου παιδιού με τη στιγμή που κάποιος μαθαίνει ότι η έφηβη κόρη του είναι έγκυος.
«Όλοι κλαίνε, όλοι είναι αναστατωμένοι. Συγχωρήστε μου την έκφραση, αλλά γίνεται ο χαμός», λέει.
«Εννέα μήνες αργότερα, όμως, βρίσκονται όλοι στο μαιευτήριο, χαϊδεύουν το μωρό, γιορτάζουν και μοιράζουν πούρα και μπαλόνια».
Χρειάζεται χρόνος.
Όταν η St. Clair έκανε το τεστ AncestryDNA, οι γονείς που την είχαν μεγαλώσει, καθώς και ο βιολογικός της πατέρας, είχαν όλοι πεθάνει.
Δεν χρειάστηκε —ή ίσως δεν είχε ποτέ την ευκαιρία— να έρθει αντιμέτωπη μαζί τους.
Συνειδητοποίησε όμως ότι μία από τις γενετικές αντιστοιχίες της στον ιστότοπο της AncestryDNA αφορούσε μια ετεροθαλή αδελφή της, τη Raetta, με την οποία είχαν τον ίδιο πατέρα.
Όταν επικοινώνησαν, η St. Clair έμαθε για την ύπαρξη μιας ακόμη ετεροθαλούς αδελφής, της Mona, η οποία εξακολουθούσε να ζει στο Αρκάνσας, όπου είχε γεννηθεί και η ίδια η St. Clair.
Στις αρχές εκείνου του μήνα, η St. Clair και η Mona ταξίδεψαν αεροπορικώς στο Λος Άντζελες για να γιορτάσουν τα ογδοηκοστά γενέθλια της Raetta.
Έχοντας χάσει το μισό της ταυτότητάς της, η St. Clair απέκτησε μια ακόμη οικογένεια.
Και η ομάδα στο Facebook έδωσε στη ζωή της έναν νέο σκοπό.
Η Catherine St. Clair με τις δύο ετεροθαλείς αδελφές της, Raetta (αριστερά) και Mona (στο κέντρο). Στο πρωτότυπο άρθρο, η φωτογραφία συνοδεύεται από ένα κολάζ παιδικών φωτογραφιών που δημιούργησε η St. Clair για την επανένωσή τους. Φωτογραφία: Catherine St. Clair.
Από μια ομάδα στο Facebook σε μη κερδοσκοπική οργάνωση
Πρόσφατα, η St. Clair αποφάσισε να ιδρύσει μια μη κερδοσκοπική οργάνωση με την ονομασία NPE Fellowship.
Τα μέλη της ομάδας της στο Facebook είχαν αρχίσει να προσφέρουν τεστ DNA και να συγκεντρώνουν χρήματα, προκειμένου να βοηθούν ο ένας τον άλλον να εντοπίζουν τις βιολογικές τους οικογένειες.
Η κοινότητα είχε αρχίσει να ξεπερνά τα όρια του Facebook, συνειδητοποίησε η St. Clair.
Έτσι, για άλλη μια φορά, αποφάσισε να αναλάβει δράση.
Ελπίζει ότι η μη κερδοσκοπική οργάνωση θα μπορέσει επίσης να προσεγγίσει ανθρώπους που φοβούνται υπερβολικά να συνδέσουν τους πραγματικούς λογαριασμούς τους στο Facebook με τόσο ευαίσθητες προσωπικές αποκαλύψεις.
Το 2016, όταν έμαθε για πρώτη φορά την αλήθεια σχετικά με τον βιολογικό της πατέρα, θυμάται ότι έκλαιγε στο κρεβάτι της, ρωτώντας τον Θεό γιατί έπρεπε να συμβεί κάτι τέτοιο σε εκείνη.
Τότε άκουσε μια φωνή:
«Αγαπημένο μου παιδί, έπρεπε να συμβεί σε εσένα, γιατί υπάρχουν πολλές χαμένες ψυχές που χρειάζονται κάποιον αρκετά δυνατό για να τις βοηθήσει και να τις καθοδηγήσει.
Ο μόνος τρόπος για να μπορέσεις να το κάνεις αυτό ήταν να είσαι κι εσύ μία από αυτές».
Έχετε κάνει κάποιο τεστ DNA που έφερε απροσδόκητα αποτελέσματα;
Θα θέλαμε να ακούσουμε την ιστορία σας. Στείλτε μια επιστολή στη σύνταξη ή γράψτε στη διεύθυνση [email protected].
Η Sarah Zhang είναι δημοσιογράφος του περιοδικού The Atlantic.
Πηγή: Sarah Zhang, «When a DNA Test Shatters Your Identity», The Atlantic, 17 Ιουλίου 2018. Μετάφραση από το εννεασέλιδο PDF που επισυνάψατε.
