Αχιλλέας Ταουξής, Υποστράτηγος ε.α.
Λίγο πριν το γαλλικό ερευνητικό σκάφος αποπλεύσει από το Ηράκλειο, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι όλα είναι καλά, και με αυτή τη φράση η Άγκυρα θεώρησε το ζήτημα λυμένο. Ο Έλληνας πολίτης εξακολουθεί ομως να αγνοεί τι ακριβώς λύθηκε και με ποιο αντάλλαγμα.
Η ελληνική NAVTEX ακολουθήθηκε από τουρκική αντι-NAVTEX και από ανακοίνωση της Άγκυρας ότι δεν είχε ολοκληρωθεί η διαδικασία εξασφάλισης της συγκατάθεσής της. Την περασμένη Πέμπτη η Γαλλίδα πρέσβειρα στην Άγκυρα συναντήθηκε με τον Τούρκο υφυπουργό Εξωτερικών, και η συνάντηση έχει επιβεβαιωθεί χωρίς να έχει γίνει γνωστό τι ειπώθηκε. Στη συνέχεια κυκλοφόρησαν πληροφορίες για ρηματική διακοίνωση του Παρισιού προς την Άγκυρα, με το κείμενό της να παραμένει άγνωστο, και δύο μέρες αργότερα ήρθε η δήλωση Φιντάν.
Το σημείο που μου προκαλεί τη μεγαλύτερη αμηχανία είναι ότι μια ξένη πρέσβειρα συζήτησε με Τούρκο αξιωματούχο εργασιες σε θαλάσσια περιοχή, που η Αθήνα αδειοδοτεί ως ελληνική, εκπροσωπώντας μια τρίτη χώρα και ένα ιδιωτικό σχήμα που εκτελει το έργο, ενώ η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει πει αν γνώριζε, αν ενέκρινε ή αν την ρώτησαν. Ο πολίτης μαθαίνει από τον Τύπο, και μόνο αποσπασματικά, τι ειπώθηκε για τη δική του θάλασσα…
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι επρόκειτο για απλή ενημέρωση, κάτι που μπορεί να ισχύει, μόνο που μια απλή ενημέρωση δεν χρειάζεται μυστικό κείμενο και θα μπορούσε να ανακοινωθεί δημόσια σε δύο γραμμές.
Όσο το έγγραφο μένει κρυφό, η Άγκυρα το παρουσιάζει ως αίτημα συγκατάθεσης και η Αθήνα ως απλή γνωστοποίηση. Δηλαδή εχουμε δύο εκδοχές για το ίδιο χαρτί, με το πλεονέκτημα να ανήκει σε όποιον το αφηγείται πιο πειστικά!
Αυτό που με ανησυχεί ιδιαίτερα είναι ότι και οι δύο πλευρές εμφανίζονται ικανοποιημένες… Η Αθήνα υποστηρίζει ότι αδειοδότησε η ίδια και ότι κανείς δεν ζήτησε άδεια από την Τουρκία, ενώ η Άγκυρα λέει ότι ενημερώθηκε και ότι το θέμα λύθηκε. Δύο στόχοι που αποκλείουν ο ένας τον άλλον δεν μπορούν να έχουν εκπληρωθεί ταυτόχρονα, εκτός αν το κείμενο που τους ένωσε είναι αρκετά θολό, ώστε να χωρά και τους δύο, και μια τέτοια θολούρα απλώς μεταθέτει τη διαφορά στην ώρα της ερμηνείας, οπότε κάποιος θα κληθεί να πληρώσει!
Την ίδια ιστορία την έχουμε ξαναδεί το 2024, όταν οι έρευνες του ιταλικού Ievoli Relume, για το ίδιο έργο, διακόπηκαν μετά την εμφάνιση τουρκικών πολεμικών στην περιοχή. Τότε η Τουρκία απάντησε με πλοία, ενώ σήμερα απαντά με διπλωματικά έγγραφα και με φιλικό ύφος, και η δεύτερη μέθοδος ίσως είναι πιο επικίνδυνη, επειδή ένα πολεμικό αποχωρεί, ενώ ένα έγγραφο παραμένει και μπορεί αύριο να επικαλεστεί ως προηγούμενο.
Η πραγματική δοκιμασία θα γίνει στη θάλασσα νότια της Κάσου, εκεί όπου το 2024 μπήκε φρένο. Η Άγκυρα έχει ήδη κηρύξει άκυρες τις ελληνικές και κυπριακές NAVTEX, ενώ τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος παρακολουθεί την περιοχή νότια της Καρπάθου. Τουρκικές πηγές πάντως υποστηρίζουν ότι το πλοίο δεν θα συναντήσει εμπόδια, και αυτό ακριβώς πρέπει να προβληματίζει, γιατί μια Τουρκία που δεν εμποδίζει σημαίνει ότι θεωρεί πως πήρε ό,τι ήθελε στα χαρτιά. Αν το πλοίο ολοκληρώσει τις έρευνες χωρίς παρενόχληση, η Αθήνα θα ισχυριστεί ότι επικράτησε και η Άγκυρα το ίδιο, και το ερώτημα για το τι υπογράφηκε θα γίνει ακόμη πιο επιτακτικό.
Η κυριαρχία φθείρεται συνήθως με μικρές συνήθειες. Πρώτα ενημερώνεις μία φορά, έπειτα ενημερώνεις νωρίτερα και στο τέλος περιμένεις απάντηση, και κάποια στιγμή η Άγκυρα θα υποστηρίξει ότι πάντα την ρωτούσαν. Ένα κράτος που αφήνει την πρώτη κίνηση σε ιδιωτική εταιρεία και σε ξένη διπλωματία κινδυνεύει να παραδώσει κάτι χωρίς να ξέρει τι.
Για τους λόγους αυτούς η κυβέρνηση οφείλει να δημοσιεύσει ολόκληρη τη ρηματική διακοίνωση, να πει αν γνώριζε και ενέκρινε τις επαφές της πρέσβειρας πριν πραγματοποιηθούν και να ενημερώσει τη Βουλή για κάθε συνεννόηση με τη γαλλική πλευρά που αφορά τη διαδρομή και τις εργασίες. Η κυβέρνηση λέει ότι η Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα, και αν αυτό ισχύει δεν έχει τίποτα να κρύψει, αφού όποιος έχει δίκιο δεν δυσκολεύεται να δείξει το έγγραφο.
Ένα κράτος που δεν μπορεί να πει τι υπέγραψε άλλος εξ ονόματός του δεν έχει λύσει τίποτα και απλώς μετέθεσε τον λογαριασμό για αργότερα.
Υποστράτηγος ε.α. Αχιλλεύς Ταούξης
Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων και με 43 χρόνια υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις, υπηρέτησε σε επιχειρησιακές και επιτελικές θέσεις στην Ελλάδα, στο ΝΑΤΟ και σε διεθνείς αποστολές. Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, Διευθυντής Κέντρου Επιχειρήσεων στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων και στέλεχος του ΓΕΣ, του ΓΕΕΘΑ και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την άμυνα, την αμυντική πολιτική, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις διεθνείς σχέσεις.
Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth και έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες και εκδηλώσεις. Αρθρογραφεί για θέματα εθνικής ασφάλειας, άμυνας, στρατηγικής και γεωπολιτικής.
