Των Parisa Hafezi και Angus McDowall
ΝΤΟΥΜΠΑΪ, 11 Απριλίου (Reuters) – Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, εξακολουθεί να αναρρώνει από σοβαρά τραύματα στο πρόσωπο και στα πόδια, τα οποία υπέστη στην αεροπορική επιδρομή που σκότωσε τον πατέρα του στην αρχή του πολέμου, σύμφωνα με τρία πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στον εσωτερικό του κύκλο.
Κατά τις ίδιες πηγές, το πρόσωπο του Χαμενεΐ παραμορφώθηκε στην επίθεση στο συγκρότημα του ανώτατου ηγέτη στο κέντρο της Τεχεράνης, ενώ υπέστη και σοβαρό τραυματισμό στο ένα ή και στα δύο πόδια. Ωστόσο, ο 56χρονος αναρρώνει και παραμένει πνευματικά οξύς, σύμφωνα με τα ίδια πρόσωπα, τα οποία ζήτησαν να παραμείνουν ανώνυμα λόγω της ευαισθησίας του θέματος.
Δύο από τις πηγές ανέφεραν ότι συμμετέχει σε συναντήσεις με ανώτερους αξιωματούχους μέσω ηχητικών τηλεδιασκέψεων και εξακολουθεί να λαμβάνει μέρος στις αποφάσεις για κρίσιμα ζητήματα, όπως ο πόλεμος και οι διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον.
Το ερώτημα κατά πόσο η κατάσταση της υγείας του του επιτρέπει να ασκεί τα κρατικά του καθήκοντα τίθεται σε μια από τις πιο επικίνδυνες στιγμές για το Ιράν εδώ και δεκαετίες, καθώς ξεκινούν στην πακιστανική πρωτεύουσα Ισλαμαμπάντ συνομιλίες ειρήνης υψηλού διακυβεύματος με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι πληροφορίες από πρόσωπα του στενού του κύκλου προσφέρουν την πιο λεπτομερή εικόνα εδώ και εβδομάδες για την κατάστασή του, αν και το Reuters δεν κατόρθωσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τις περιγραφές τους.
Η τοποθεσία όπου βρίσκεται ο Χαμενεΐ, η ακριβής κατάστασή του και η δυνατότητά του να κυβερνά παραμένουν σε μεγάλο βαθμό μυστήριο για το κοινό. Από την αεροπορική επίθεση και τον διορισμό του ως διαδόχου του πατέρα του στις 8 Μαρτίου, δεν έχει δημοσιευτεί καμία φωτογραφία, βίντεο ή ηχητικό ντοκουμέντο του.
Ένα από τα πρόσωπα που πρόσκεινται στον κύκλο του είπε ότι εικόνες του ανώτατου ηγέτη ενδέχεται να δοθούν στη δημοσιότητα μέσα στους επόμενους έναν ή δύο μήνες και ότι ίσως εμφανιστεί δημόσια τότε, αν και και οι τρεις πηγές τόνισαν πως αυτό θα γίνει μόνο όταν το επιτρέψουν η κατάσταση της υγείας του και οι συνθήκες ασφαλείας.
Η αποστολή του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη δεν απάντησε στις ερωτήσεις του Reuters σχετικά με την έκταση των τραυμάτων του ή τον λόγο που δεν έχει ακόμη εμφανιστεί σε εικόνες ή ηχογραφήσεις.
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ τραυματίστηκε στις 28 Φεβρουαρίου, την πρώτη ημέρα του πολέμου που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, στην επίθεση που σκότωσε τον πατέρα και προκάτοχό του, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος κυβερνούσε από το 1989. Μεταξύ των νεκρών στο πλήγμα ήταν επίσης η σύζυγός του, ο κουνιάδος του και η κουνιάδα του.
Δεν έχει υπάρξει επίσημη ιρανική ανακοίνωση για την έκταση των τραυμάτων του. Ωστόσο, παρουσιαστής της κρατικής τηλεόρασης τον περιέγραψε ως «janbaz», όρο που χρησιμοποιείται για όσους έχουν τραυματιστεί σοβαρά σε πόλεμο, μετά την ανάδειξή του στη θέση του ανώτατου ηγέτη.
Οι αναφορές αυτές συμβαδίζουν με δήλωση του Αμερικανού υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ στις 13 Μαρτίου, όταν είχε πει ότι ο Χαμενεΐ ήταν «τραυματισμένος και πιθανότατα παραμορφωμένος». Πηγή με γνώση αμερικανικών εκτιμήσεων πληροφοριών είπε επίσης στο Reuters ότι υπήρχε η πεποίθηση πως είχε χάσει ένα πόδι. Η CIA αρνήθηκε να σχολιάσει την κατάσταση του Χαμενεΐ, ενώ και το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού δεν απάντησε σε σχετικές ερωτήσεις.
«Δεν γνωρίζουμε πολλά για την κοσμοθεωρία του»
Στο θεοκρατικό σύστημα διακυβέρνησης του Ιράν, η ύπατη εξουσία ασκείται από τον ανώτατο ηγέτη, έναν σιίτη μουσουλμάνο κληρικό που διορίζεται από συνέλευση 88 αγιατολάδων. Ο ανώτατος ηγέτης επιβλέπει τον εκλεγμένο πρόεδρο, ενώ ασκεί άμεσο έλεγχο σε παράλληλους θεσμούς εξουσίας, όπως οι Φρουροί της Επανάστασης, μια πανίσχυρη πολιτική και στρατιωτική δύναμη.
Ο πρώτος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, ο αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, απολάμβανε αδιαμφισβήτητη εξουσία ως χαρισματικός ηγέτης της επανάστασης και ως ο πλέον λόγιος κληρικός της εποχής του.
Ο διάδοχός του, Αλί Χαμενεΐ, ήταν λιγότερο σεβαστός ως κληρικός, αλλά είχε διατελέσει πρόεδρος του Ιράν. Μετά την ανάδειξή του το 1989, πέρασε δεκαετίες εδραιώνοντας την εξουσία του, εν μέρει μέσω της ενίσχυσης της ισχύος των Φρουρών της Επανάστασης.
Ο γιος του, Μοτζτάμπα, δεν ασκεί απόλυτη εξουσία με τον ίδιο τρόπο, έχουν πει στο παρελθόν στο Reuters ανώτερες ιρανικές πηγές. Οι Φρουροί της Επανάστασης, οι οποίοι συνέβαλαν στην ανάδειξή του μετά τη δολοφονία του πατέρα του, έχουν αναδειχθεί στην κυρίαρχη φωνή στις στρατηγικές αποφάσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η ιρανική αποστολή στον ΟΗΕ δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με την επιρροή που ασκούν οι Φρουροί και ο νέος ανώτατος ηγέτης.
Ως πρόσωπο με επιρροή στο γραφείο του πατέρα του, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είχε ήδη περάσει χρόνια συμμετέχοντας στην άσκηση εξουσίας στα ανώτατα επίπεδα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, σύμφωνα με αξιωματούχους και ανθρώπους εκ των έσω, ενώ είχε οικοδομήσει στενούς δεσμούς με υψηλόβαθμα στελέχη των Φρουρών.
Ο Άλεξ Βατάνκα, ανώτερος συνεργάτης στο Middle East Institute, δήλωσε ότι, ανεξαρτήτως της σοβαρότητας των τραυμάτων του, είναι απίθανο ο νέος και άπειρος ηγέτης να μπορέσει να ασκήσει τη συνολική εξουσία που διέθετε ο πατέρας του. Αν και θεωρείται πιθανό να συνεχίσει τη σκληροπυρηνική γραμμή του, εξαιτίας των δεσμών του με τους Φρουρούς, «δεν γνωρίζουμε πολλά για την κοσμοθεωρία του», είπε ο Βατάνκα.
«Ο Μοτζτάμπα θα είναι μία φωνή, αλλά δεν θα είναι η καθοριστική», πρόσθεσε. «Πρέπει να αποδείξει ότι είναι η αξιόπιστη, ισχυρή και κυρίαρχη φωνή. Το καθεστώς στο σύνολό του πρέπει να αποφασίσει προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί.»
Η πρώτη επικοινωνία του Χαμενεΐ με τους Ιρανούς ως ανώτατου ηγέτη ήρθε στις 12 Μαρτίου, όταν σε γραπτή δήλωση, η οποία διαβάστηκε από παρουσιαστή ειδήσεων στην τηλεόραση, ανέφερε ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν κλειστά και προειδοποίησε τις χώρες της περιοχής να κλείσουν τις αμερικανικές βάσεις.
Από τότε, το γραφείο του έχει εκδώσει μερικές ακόμη σύντομες γραπτές ανακοινώσεις εκ μέρους του, μεταξύ των οποίων και μία στις 20 Μαρτίου, με την οποία καλωσόρισε το περσικό νέο έτος, το οποίο ονόμασε «έτος της αντίστασης». Δημόσιες τοποθετήσεις για τη στάση του Ιράν στον πόλεμο, την προσέγγισή του απέναντι στη διπλωματία, τις σχέσεις με τους γείτονες, τις διαπραγματεύσεις για κατάπαυση του πυρός και τις εσωτερικές αναταραχές έχουν γίνει από άλλους ανώτερους αξιωματούχους.
«Πού είναι ο Μοτζτάμπα;»
Η απουσία του Χαμενεΐ αποτελεί ευρύ θέμα συζήτησης στα ιρανικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε ομάδες εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων, όταν το ασταθές διαδίκτυο της χώρας το επιτρέπει. Παράλληλα, κυκλοφορούν ευρέως θεωρίες συνωμοσίας για την κατάστασή του και για το ποιος ασκεί πραγματικά την εξουσία.
Ένα από τα πιο διαδεδομένα μιμίδια στο διαδίκτυο απεικονίζει μια άδεια καρέκλα κάτω από έναν προβολέα με το σύνθημα: «Πού είναι ο Μοτζτάμπα;»
Ωστόσο, ορισμένοι υποστηρικτές της κυβέρνησης, περιλαμβανομένου ενός ανώτερου μέλους της πολιτοφυλακής Μπασίτζ — μιας εθελοντικής παραστρατιωτικής οργάνωσης που διοικείται από τους Φρουρούς της Επανάστασης — υποστήριξαν ότι είναι σημαντικό να παραμείνει χαμηλών τόνων, δεδομένης της απειλής από τα κύματα αμερικανικών και ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών, που έχουν ήδη αποδεκατίσει μεγάλο μέρος της ηγεσίας της χώρας.
Ένα χαμηλόβαθμο μέλος της Μπασίτζ συμφώνησε.
«Γιατί να εμφανιστεί δημόσια; Για να γίνει στόχος αυτών των εγκληματιών;» ανέφερε σε γραπτό μήνυμα ο Μοχαμάντ Χοσεϊνί από την πόλη Κομ.
Ρεπορτάζ: Parisa Hafezi
Πρόσθετο ρεπορτάζ: Jonathan Landay στην Ουάσιγκτον και Rami Ayyub στην Ιερουσαλήμ
Σύνταξη: Angus McDowall
Επιμέλεια: Pravin Char
Ιράν: Πώς ο γιος του Αλί Χαμενεΐ έχει χτίσει μια κρυφή αυτοκρατορία real estate αξίας εκατομμυρίων