24 Απριλίου 2026 | Ανάλυση
Sinan Ciddi | Senior Fellow
Jonathan Schanzer | Executive Director
Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, στον Λευκό Οίκο στις 25 Σεπτεμβρίου 2025.
Andrew Harnik/Getty Images
Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, προκάλεσε απορίες το περασμένο Σαββατοκύριακο στο Antalya Diplomacy Forum, όταν δήλωσε ότι «η Τουρκία δεν είναι μια χώρα με την οποία μπορεί κανείς να τα βάζει» — μια παρατήρηση που είχε ως στόχο να επιρρίψει στο Ισραήλ την ευθύνη για την αυξημένη ένταση ανάμεσα στην Άγκυρα και την Ιερουσαλήμ. Οι αντιδράσεις εντάθηκαν ακόμη περισσότερο όταν ο Μπάρακ εξίσωσε τη Χεζμπολάχ με το Ισραήλ, λέγοντας ότι και οι δύο είναι «εξίσου αναξιόπιστοι».
Ας αφήσουμε κατά μέρος ότι η Τουρκία είναι ένας ανοιχτός και απροκάλυπτος υποστηρικτής της τρομοκρατικής οργάνωσης Χαμάς, η οποία πυροδότησε τον περιφερειακό πόλεμο στη Μέση Ανατολή στις 7 Οκτωβρίου 2023. Ας αφήσουμε κατά μέρος ότι η τουρκική κυβέρνηση ξέπλυνε στο παρελθόν δισεκατομμύρια δολάρια για λογαριασμό του ιρανικού καθεστώτος. Ας αφήσουμε κατά μέρος ότι συνεχίζει να ξεπλένει ιρανικά κεφάλαια, ακόμη και ενώ η Αμερική βρίσκεται σε εχθροπραξίες με το καθεστώς.
Γιατί ο Αμερικανός πρέσβης ενθαρρύνει την κακή συμπεριφορά; Η δουλειά του είναι να εκπροσωπεί τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η κυβέρνηση Ερντογάν εξακολουθεί να στρώνει κόκκινο χαλί για τρομοκράτες της Χαμάς. Η οργάνωση συνεχίζει να απολαμβάνει ασφαλές καταφύγιο και ατιμωρησία στην Τουρκία. Η Κωνσταντινούπολη είναι ο βασικός οικονομικός κόμβος της οργάνωσης, ακόμη και μετά τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου. Είναι αξιοσημείωτο ότι η τουρκική κυβέρνηση συνεχίζει να ενεργεί ως προστάτης της Χαμάς, ακόμη και αφότου εντάχθηκε στο συμβούλιο ειρήνης του Ντόναλντ Τραμπ — ένα όργανο σχεδιασμένο για να απομακρύνει τη Χαμάς από την εξουσία στη Λωρίδα της Γάζας.
Αντί να πιέσει την Τουρκία να διακόψει τους δεσμούς της με την τρομοκρατική οντότητα, ο Μπάρακ συμβούλεψε το Ισραήλ να επιτρέψει στην Τουρκία να αναπτύξει στρατεύματα στη Γάζα, μετά την εκεχειρία του Οκτωβρίου 2025, υποστηρίζοντας ότι επειδή η Άγκυρα έχει «διάλογο με τη Χαμάς», αυτό «θα ήταν ωφέλιμο» για να πέσουν οι τόνοι.
Καθώς οι περιφερειακές εντάσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το καθεστώς στο Ιράν συνεχίζουν να αυξάνονται, ο Ερντογάν έχει ξεκαθαρίσει τη θέση του: στήριξη της συνέχειας του καθεστώτος των μουλάδων και διασφάλιση της επιβίωσής του. Μετά το κύμα λαϊκών διαδηλώσεων που εξαπλώθηκε στο Ιράν στα τέλη του 2025, ο Ερντογάν τηλεφώνησε στον Ιρανό ομόλογό του και τον συνεχάρη για τον «χειρισμό» των διαδηλώσεων. Ακόμη χειρότερα, προκειμένου να προειδοποιεί την Τεχεράνη για επικείμενες αεροπορικές επιδρομές, η Άγκυρα εγκατέστησε και ενεργοποίησε ένα εξελιγμένο σύστημα ραντάρ στο αεροδρόμιο της Δαμασκού, το οποίο θα μπορούσε να δίνει στο Ιράν έγκαιρη προειδοποίηση για μαχητικά αεροσκάφη που πετούν πάνω από τον συριακό εναέριο χώρο. Στο παρελθόν, οι Τούρκοι είχαν συλληφθεί επ’ αυτοφώρω να ξεπλένουν, σύμφωνα με εκτιμήσεις, 20 δισ. δολάρια σε μετρητά και χρυσό για το καθεστώς της Τεχεράνης. Νέες κυρώσεις του υπουργείου Οικονομικών που εκδόθηκαν την περασμένη εβδομάδα αποκάλυψαν ότι η Τουρκία το κάνει ξανά, ξεπλένοντας χρήματα για λογαριασμό του εγκληματικού καθεστώτος των αγιατολάδων. Ο πρέσβης Μπάρακ έχει παραμείνει σιωπηλός.
Υπάρχουν κάποιοι που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι η δεύτερη ιδιότητα του Μπάρακ, αυτή του απεσταλμένου των ΗΠΑ στη Συρία, είναι εκεί όπου έχει τη μεγαλύτερη αξία. Με την αποφασιστική στήριξη της Τουρκίας, η νέα συριακή κυβέρνηση, υπό τον Άχμαντ αλ-Σάρα, ανέτρεψε το καθεστώς του Μπασάρ αλ-Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024. Ο Τραμπ εργάζεται τώρα για τη διαμόρφωση μιας σταθερής, ενιαίας Συρίας. Και πιστεύει ότι η Τουρκία μπορεί να τον βοηθήσει να επιτύχει αυτόν τον στόχο.
Ωστόσο, αναφορές υποδηλώνουν ότι οι Τούρκοι χρησιμοποιούν την αδύναμη και νεοσύστατη συριακή κυβέρνηση για να δημιουργήσουν μια πλατφόρμα πιθανής επιθετικότητας κατά του Ισραήλ. Το 2025, η κυβέρνηση της Άγκυρας μετέφερε προηγμένους πυραύλους και συστήματα αεράμυνας στη Συρία. Οι εντάσεις κλιμακώθηκαν πέρυσι, ωθώντας το Ισραήλ να πραγματοποιήσει περιορισμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία. Αντί να επιπλήξει τους Τούρκους επειδή μετέφεραν εξαρχής αυτά τα όπλα, ο Μπάρακ επέκρινε τη στρατιωτική επέμβαση του Ισραήλ στη Συρία ως «κακώς χρονισμένη» και υπαινίχθηκε ότι το Ισραήλ θα προτιμούσε να δει τη Συρία «κατακερματισμένη και διαιρεμένη, αντί για ένα ισχυρό κεντρικό κράτος».
Έκτοτε, η Τουρκία έχει κατηγορηθεί ότι στηρίζει οικονομικά τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, ενώ ταυτόχρονα εγκαθιστά στρατιωτικά φυλάκια σε όλη την Ανατολική Αφρική και παρενοχλεί ελληνικές και κυπριακές θέσεις σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο. Δεν έχει υπάρξει ούτε λέξη από τον Μπάρακ για αυτές τις επιθετικές ενέργειες.
Αν μη τι άλλο, φαίνεται να τις ενθαρρύνει. Ο Μπάρακ δήλωσε νωρίτερα φέτος ότι είναι καιρός να γίνει «ένα τολμηρό βήμα και να δοθεί στον Ερντογάν αυτό που χρειάζεται», το οποίο δεν είναι «όπλα ή εμπόριο», αλλά «νομιμοποίηση».
Και για να μη νομίσει κανείς ότι το πρόβλημα περιορίζεται στη Μέση Ανατολή, δεν περιορίζεται. Οι βαθιοί δεσμοί της Άγκυρας με την αμυντική βιομηχανία της Ρωσίας παραμένουν σοβαρή ανησυχία, μετά την αγορά από τον Ερντογάν του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 το 2019 — μια κίνηση που οδήγησε στην αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35. Οι Τούρκοι έχουν πλέον την αμφίβολη διάκριση να είναι το πρώτο μέλος του ΝΑΤΟ στο οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν κυρώσεις για αγορά όπλων από αντίπαλο. Δεν επρόκειτο για παρεξήγηση· ήταν μια συνειδητή επιλογή να προταχθεί η στρατηγική συνεργασία με τη Μόσχα έναντι των συμμαχικών υποχρεώσεων.
Παραδόξως, ο πρέσβης μας στην Άγκυρα εργάζεται υπερωριακά για να ανατρέψει αυτές τις κυρώσεις. Και εργάζεται ενεργά για να βρει τρόπους ώστε να βοηθήσει την Τουρκία να αποκτήσει τα F-35. Στο Antalya Diplomacy Forum προέβλεψε ότι οι προσπάθειές του σύντομα θα αποδώσουν καρπούς: «σύντομα θα δείτε ότι το ζήτημα των S-400 έχει επιλυθεί. Από την οπτική του προϊσταμένου μου, η αποδοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 δεν είναι πρόβλημα».
Παρά την εμφανώς φιλοτουρκική του στάση, ακόμη και ορισμένα τμήματα του τουρκικού πολιτικού κατεστημένου θέλουν την απομάκρυνσή του — ιδίως το κύριο αντιπολιτευόμενο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα, το CHP, το οποίο ζήτησε την απέλασή του ως πρέσβη, επειδή υπαινίχθηκε ότι τα καλύτερα συστήματα διακυβέρνησης στη Μέση Ανατολή είναι τα αυταρχικά καθεστώτα.
Η παραχώρηση στην Τουρκία πρόσβασης στο πρόγραμμα των F-35 αυτή τη στιγμή θα ήταν απολύτως επικίνδυνη. Οι εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ βρίσκονται πλέον στο υψηλότερο σημείο τους. Η ρητορική του Ερντογάν είναι δηλητηριώδης. Αν αυτό μετατραπεί σε ανεπιθύμητη σύγκρουση, η περιοχή θα μπορούσε και πάλι να τυλιχθεί στις φλόγες. Αυτό είναι το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται ο πρόεδρος Τραμπ. Μια δύσκολη συζήτηση ανάμεσα στον πρόεδρο και τον πρέσβη του έχει καθυστερήσει πολύ.
Το μήνυμα προς τον Τομ Μπάρακ είναι απλό. Η δουλειά του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία δεν είναι να κάνει την Άγκυρα να αισθάνεται δικαιωμένη· είναι να υπερασπίζεται τα συμφέροντα των ΗΠΑ, να στηρίζει τις συμμαχίες και να αντιμετωπίζει έναν εταίρο του οποίου οι πολιτικές έχουν επανειλημμένα ενισχύσει τους αντιπάλους της Αμερικής.
Αν ο πρόεδρος μπορέσει να μεταφέρει αυτό το μήνυμα, θα κάνει κάτι που οι προκάτοχοί του απέτυχαν να κάνουν επί χρόνια: να περιορίσει την τουρκική επιθετικότητα και να θέσει μια σημαντική συμμαχία σε νέα πορεία.
Ο Sinan Ciddi είναι senior fellow για την Τουρκία στο Foundation for Defense of Democracies, όπου ο Jonathan Schanzer είναι εκτελεστικός διευθυντής.
