ΟΥΚΡΑΝΙΑ – Ο Πόλεμος, τα Στενά και η Εναλλακτική Παγκόσμια Τάξη

16 Μαρτίου 2025

Γεώργιος Πουκαμισάς

Ο πόλεμος γύρω και στην Ουκρανία θα είναι παρατεταμένος. Η Ρωσία, ήδη πιεσμένη, μπορεί να μην κερδίσει αυτόν τον πόλεμο, αλλά ούτε και να βγει από το πεδίο της μάχης ηττημένη.

Έχοντας σοβαρές απώλειες και απώλειες σε εξοπλισμό, η Ρωσία έχει ήδη δημιουργήσει μια χερσαία γέφυρα από την Κριμαία στο Ντονμπάς (Ντονέτσκ και Λουχάνσκ), μετατρέποντας τη θάλασσα του Αζόφ σε ρωσική λίμνη.

Η Μόσχα έχει υποτιμήσει το σθένος της ουκρανικής άμυνας, με τον ίδιο τρόπο που η Δύση δεν έχει προβλέψει την ανθεκτικότητα, αν και καλά τεκμηριωμένη, του ρωσικού λαού για να αντέξει τις κακουχίες. Ούτε ήταν προβλεπόμενο ότι οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν για τον τρέχοντα πόλεμο θα δημιουργούσαν, πέρα ​​από τις ελλείψεις ενέργειας, μια δευτερεύουσα, αλλά όχι λιγότερο σοβαρή, κρίση μεταξύ των κοινωνιών λόγω συμφόρησης στην αλυσίδα εφοδιασμού ζωτικών βασικών προϊόντων, όπως το σιτάρι, το καλαμπόκι και ο ηλίανθος.

Ο όλεθρος ήδη προκαλείται στις ανεπτυγμένες δυτικές κοινωνίες που βασίζονται στο ρωσικό αέριο, πετρέλαιο και άνθρακα. Οι χώρες της ΕΕ αναγκάζονται να διακόψουν απότομα τον αδιάσπαστο «καθολικό γάμο» με τη Ρωσία και να αντικαταστήσουν αυτή την εξάρτηση απο νέες εξαρτήσεις, ακόμη και με το Ιράν, που αγωνίζεται να κρατήσει τον πληθυσμό του ευτυχισμένο και τις βιομηχανίες στη ζωή – αλλά με πολύ υψηλότερο κόστος που επιβαρύνει τους φορολογούμενους. Το κουτί της Πανδώρας ανοίγει.

Η ρωσική «ειδική επιχείρηση», φαινομενικά κακοσχεδιασμένη και κακοσυντονισμένη, έχει σταματήσει. Το Κίεβο, η Οδησσός, και ίσως ακόμη και το κακοποιημένο Χάρκοβο, δεν θα καταληφθούν. Ανεκτίμητα ιστορικά μνημεία και ιερά της βυζαντινής μας κληρονομιάς στο Κίεβο και σύμβολα της ελληνικής εθνικής αναγέννησης στην Οδησσό, και ίσως οι σεβάσμιες εκκλησίες των Ορθοδόξων ομοθρήσκων μας στο Χάρκοβο, θα σωθούν.

Η Ρωσία θα αποκοπεί από την Ευρώπη για κάποιο χρονικό διάστημα. Κακό για την Ευρώπη, κακό για τη Ρωσία. Χρειαζόμαστε τις τεράστιες εκτάσεις της ρωσικής στέπας, δυτικά και ανατολικά των Ουραλίων.

Από την άλλη, οι Ρώσοι, πέρα ​​από τη λατρεία τους για το Άγιο Όρος, χρειάζονται ίσως ακόμη περισσότερο τις πηγές του νεωτερισμού τους στην Ευρώπη. Η γερμανική ματαιοδοξία, η ρωσική θρασύτητα και το αμερικανικό μυαλό επικράτησαν για άλλη μια φορά έναντι του πνεύματος του Rapallo (1922), με άλλα λόγια το πνεύμα της αρμονικής εξισορρόπησης μεταξύ των συμφερόντων της Ρωσίας και της Δυτικής Ευρώπης.

Ο δικέφαλος αετός της Ρωσίας θα στραφεί προς την Ανατολή, όλο και περισσότερο εξαρτημένος από τους ασιατικούς γίγαντες, παρά τον ανταγωνισμό μεταξύ Κίνας και Ινδίας. Όσο για την Ουκρανία, οι εύφορες πεδιάδες και οι φυσικοί πόροι της, στο βαθμό που δεν θα ενοποιηθούν με τη Ρωσία (κυρίως το Ντονμπάς), θα είναι ανεκτίμητες για τις δυτικές (και κινεζικές) βιομηχανίες.

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ένα βιώσιμο μέλλον για την ανεξάρτητη Ουκρανία, εκτός από ένα κράτος που απολαμβάνει καθεστώς μόνιμης ουδετερότητας βάσει των διεθνών εγγυήσεων, που κατοχυρώνονται επίσης στο σύνταγμα. Είναι ατυχία που αυτή η ιδέα δεν αφέθηκε να ανοίξει το δρόμο της στα χρόνια που προηγήθηκαν του συνεχιζόμενου πολέμου.

Η ουκρανική κρίση έχει αναδείξει το ζήτημα των Στενών του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, ένα θέμα κεντρικό στην ιστορική και εθνική συνείδηση ​​τόσο των Αυστραλών όσο και των Νεοζηλανδών. Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας της Καλλίπολης (1915) χιλιάδες Αυστραλοί και Νεοζηλανδοί (ANZACS) έπεσαν στο κακώς εκτελεσμένο σχέδιο να ανοίξει ο θαλάσσιος δρόμος προς την Κωνσταντινούπολη και να απαλλάξει τους στρατούς και τον πληθυσμό της Ρωσίας από τις στερήσεις.

Να υπενθυμίσουμε επίσης ότι η Αυστραλία είναι μεταξύ των υπογραφόντων της Σύμβασης του Μοντρέ του Ιουλίου 1936 που διέπει το καθεστώς των Στενών.

Η Διεθνής Κοινότητα, ιδιαίτερα τα ναυτικά έθνη όπως η Ελλάδα, συμμορφώνονται με τους όρους της Σύμβασης. Μια αναθεώρηση των όρων της για να επιτρέψει τη διεύρυνση της διαχείρισής της, στο πλαίσιο ενός πολυμερούς συστήματος του οποίου θα ήταν μέλη τα παραποτάμια κράτη της Μαύρης Θάλασσας και τα υπογράφοντα στο Montreux, δεν αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής.

Ο Εύξεινος Πόντος (ο Εύξεινος Πόντος) είναι από αμνημονεύτων χρόνων η δεύτερη θάλασσα του πεπρωμένου για τους Έλληνες. Η Οδησσός, η Σεβαστούπολη, η Θεοδοσία, η Μαριούπολη και το Ταγκανρόγκ είναι γνώριμα μέρη.

Δεν υπάρχει καλύτερος από τον Έλληνα ναυτικό καθώς κυβερνούν τα μυστικά των ταραγμένων νερών της Μαύρης Θάλασσας. Η ιστορία μας και τα ενδιαφέροντά μας συγκλίνουν. Αν κοιτάξουμε πέρα ​​από τις αντιξοότητες αυτού του πολέμου, οι δεσμοί φιλίας τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Ουκρανία κατά την άποψή μας δεν αλληλοαποκλείονται.

Δεσμευόμαστε να σεβόμαστε το Διεθνές Δίκαιο, ενώ πρέπει να υποστηρίξουμε τις κοινότητές μας στη βόρεια όχθη της Μαύρης Θάλασσας και της Αζοφικής Θάλασσας, καθώς και να διαφυλάξουμε το εμπόριο, τα ενεργειακά συμφέροντα, την αδιάλειπτη προμήθεια σιτηρών – χωρίς οι πολιτικές συνθήκες να δημιουργούν εμπόδια στις δεσμεύσεις μας.

Η αποσύνδεση της Ρωσίας από την Ευρώπη δεν πρέπει να γίνει μόνιμη. Είναι ένας σοβαρός γεωπολιτικός κίνδυνος για τον Βόρειο Ατλαντικό να αναγκασθει η Ρωσία να κόψει τους κληρονομικούς της δεσμούς με την Ευρώπη και να στραφεί στην Κίνα. Στην αποφυγή της δημιουργίας μιας εναλλακτικής παγκόσμιας τάξης με επίκεντρο τον βορειοδυτικό Ειρηνικό θα πρέπει να δοθεί υψηλή προτεραιότητα, καθοδηγώντας όλες τις προσπάθειες για την εξεύρεση μιας βιώσιμης φόρμουλας ειρήνης μεταξύ Ρωσίας και Δύσης σχετικά με την Ουκρανία, επιτρέποντας την έξοδο από το σημερινό καταστροφικό τέλμα.

Σε ποιον αρέσει να κρατά αναμμένη τη φωτιά του πολέμου μέχρι τον τελευταίο Ουκρανό;

Υπάρχει ακόμη χρόνος για να αποφύγουμε το αδιανόητο.

*Ο Δρ Γεώργιος Πουκαμισσάς, Πρέσβης ε.τ και συνιδρυτής της Ελληνικής Εταιρείας Γεωγραφικών Σπουδών STRABO.

greekcitytimes.com